banner5

25.01.2020, 13:05

Ali Fuat Başgil

Ord. Prof. Dr. Ali Fuad Başgil, 1893 senesinde Samsun'un Çarşamba ilçesinde dünyaya geldi. Çarşamba'da İlkokulu, İstanbul'da ortaokulu bitirdi. 1914 yılında Birinci Dünya Savaşı'nın başlamasıyla eğitimini yarıda bıraktı ve yedek subay olarak askere gitti. Dört sene boyunca Kafkas Cephesi'nde görev yaptı. Savaştan sonra eğitim için gittiği Fransa'da liseyi okudu. Ardından Paris Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde eğitimini tamamladı. Paris Edebiyat Fakültesi felsefe bölümü ile Paris Siyasi İlimler Merkezi'ni bitirdi. Türkiye'ye geri dönerek İstanbul Üniversitesi'nde Anayasa Hukuku dersleri vermeye başladı.

Cağaloğlu'nda bulunan Yeni Dünya Vakfı'nın her hafta devam eden Babıali Enderun sohbetlerinde, geçtiğimiz Perşembe günü çok kıymetli bir konuşmacı vardı. Kelimenin tam manasıyla "Bir Devrin Hafızası" olan, fikir, kültür ve siyaset insanı, gerçek bir dava adamı Rasim Cinisli'yi pür dikkat dinledik. Erzurum eski milletvekili, MTTB Başkanı, avukat, Aydınlar Ocağı ve Türk Edebiyatı Vakfı gibi kültür ocaklarının kurucuları arasında yer almış olan Cinisli, dinleyicilerine hocası Ali Fuat Başgil'i ve "Gençlerle Baş Başa" kitabını anlattı.

Başgil'in Hukuk Fakültesi'nde verdiği ilk dersi sanki yeniden yaşıyormuş gibi anlatan Rasim Cinisli şöyle dedi:

"İlk dersinde hukukun ana meseleleri üzerinde konuştu. Hukukun kaynaklarını gösterdi. İnsan ve toplum hayatı için hukukun lüzumunu anlattı. Zalimlerin bile bir gün hukuka muhtaç olacağını, vurguladı. Adaleti, beşeriyete sunulmuş ilahi bir nimet olarak yorumladı."

Yıl 1960, Demokrat Parti on yıllık iktidarını geride bırakırken millet ve vatan düşmanları tahammüllerinin son sınırına gelmiş, hükümeti devirmek için derin planlarını uygulamaya koymuşlardı. Üniversite ile kışlayı kaosun içinde buluşturup her geçen gün infial meydana getirecek yeni yalanlar üretmeye başlamışlardı:

"Gençler öldürülmüş, kıyma makinelerinde kıyılmış"(!)

Sonunda ordu gençlik el ele denilerek 27 Mayıs'ta yapılan darbeyle, parlamento kapatıldı, anayasa feshedildi, partiler ve dernekler kapatıldı, DP'ye karşı bir cadı avı başlatıldı. Masum ve vatansever insanlar, asılsız ihbarlarla hapishaneler atılıyor, milliyetçi gençler üniversitelerin kapısından içeri giremiyordu. Herkesin korkudan sus pus olduğu bu zamanda Ali Fuat Başgil, günlük gazetelerde "İlmin ışığında günün meseleleri" başlığıyla yazılar yazmaya başladı.

Yazdığı yazılar yüzünden, yaşı 67 olmasına rağmen bu kıymetli ilim adamı darbeciler tarafından tutuklanıp Balmumcu Garnizonu'na götürüldü. Rasim Cinisli arkadaşlarıyla beraber, orada Ali Fuat Başgil'i ziyaretini şöyle anlatıyor:

"Hocamızı, iki subay nezaretinde getirildi. Geniş bir masanın bir tarafında o, bir tarafında biz vardık. Uzanıp elini öpemedik. Hocanın sağlığı iyi değildi. Üzülmüştüm.

- Hocam, görüyorum ki, sağlığınız iyi değil. Yazılarınıza bir müddet ara verseniz, olmaz mı, dedim.

Hoca acı bir gülümseme ile dedi ki:

- Yavrum ben Samsun'un Çarşamba ilçesinde mütevazi bir ailenin çocuğuydum. Bu millet beni okuttu, Avrupalarda tahsil yaptım. Bugüne geldim. Aziz milletime bu dar gününde hizmet etmezsem, borcumu ne zaman öderim?

Yanımdaki arkadaşım:

- Hocam memleketin durumunu nasıl görüyorsunuz, diye sordu.

Bu suali bekliyormuş gibi, sanki subayların raporuna geçsin diye sesini yükselterek:

- 27 Mayıs darbesi memleketi 50 sene geriye götürmüştür. Bugün memleket azgın dalgalı denizde sürüklenen kırık bir tekne gibidir. Su alıyor ve limon kabuğu gibi sallanıyor. İstikrarsız, sisler içindeyiz.

***

Darbeciler, üç masum devlet adamı Menderes, Zorlu ve Polatkan'ı idam ettirdikten 25 gün sonra seçime gittiler. Ali Fuat Başgil de, AP'den Samsun senatörü oldu. Seçim sonuçları darbecilerin suratında bir tokat gibi patlamıştı. Millet büyük bir coşku içinde Ali Fuat Hocayı, reisicumhur adayı olarak Ankara'ya gönderdi. Başgil, milletin gösterdiği bu büyük teveccühü, "Politikanın içindeyim, fakat kalkan arkasında dövüşenlerden değilim" diyerek kabul etti.

Bu gelişme Ankara'daki darbecilerin kabul edeceği bir şey değildi. Gecenin saat 02.00'sinde Başbakanlık odasında Başgil'i adaylıktan vaz geçirmeye çalıştılar. Vaz geçmeyince de ölümle tehdit ettiler. Hocanın onlara cevabı muhteşemdi:

"Paşalar, siz hiç harp ettiniz mi? Ben Kafkas cephesinde dört yıl savaştım. Harp içinde ölüm akla gelmez. Ben şu anda harp içindeyim. Ölüm yolumu kesemez."

Tehditler işe yaramayınca, darbeciler bu defa seçimleri iptal edeceklerini ve birkaç saat sonra açılacak parlamentoyu feshedeceklerini söylediler. Demokrasi aşığı Başgil, millet iradesinin sekteye uğramaması için adaylıktan çekildi. Aynı zamanda seçilmiş olduğu senatörlükten de istifa etti.

Rasim Cinisli, Başgil'i tam olarak tanımak için şu başlıkları sıralıyor:

"İnsani değerleriyle Başgil. Gençlik eğitimcisi Başgil. İlim adamı Başgil. Mütefekkir Başgil. Hatip ve yazar Başgil. Siyaset ve devlet adamı Başgil. Demokrasi kahramanı Başgil"

Onun gençliğe bıraktığı en değerli emanet olan "Gençlerle Başbaşa" isimli eseri, herkesin başucu kitabı olmaya layıktır. Bu hacmi küçük fakat kıymeti büyük kitabın önsözünde, bakın Ali Fuat Başgil ne diyor:

"Öğrendiklerime kendi şahsi bilgim ve tecrübelerimi de katarak, gençlere daima öğretmeye çalıştım. Bütün hayatımda imrenip de kendimde tamamiyle tahakkuk ettiremediğim iyi huylarla onları bezenmiş görmeyi daima arzu ettim. Ve bu yolda bir şeyler yazayım dedim."

Genç yaşlı demeden herkese bu kitabı tavsiye ediyorum.

Daha sonra 1965 seçimlerinde AP'den İstanbul milletvekili seçilen Ali Fuat Başgil, 17 Nisan 1967 tarihinde İstanbul'da vefat etti. Cenazesi Karacaahmet Mezarlığında toprağa verildi.

Rasim Cinisli'ye sağlıklı, uzun ve bereketli bir ömür dileyerek, onun şu ifadeleriyle yazımı bitirmek istiyorum:

"Mütevazi bir ailenin çocuğu olarak doğdu.

Âlim olarak yaşadı, kahraman olarak öldü.

Nur içinde yatsın, Mevlam rahmet eylesin."

Yorumlar (0)
1
hafif kar yağışlı
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 17 Ocak 2021
İmsak 06:49
Güneş 08:19
Öğle 13:19
İkindi 15:47
Akşam 18:09
Yatsı 19:34
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 17 35
2. Fenerbahçe 17 35
3. Gaziantep FK 18 34
4. Galatasaray 17 33
5. Alanyaspor 18 30
6. Hatayspor 17 28
7. Karagümrük 18 27
8. Trabzonspor 18 27
9. Antalyaspor 19 25
10. Sivasspor 18 23
11. Başakşehir 18 23
12. Konyaspor 18 22
13. Göztepe 18 22
14. Kasımpaşa 17 22
15. Malatyaspor 17 21
16. Rizespor 17 21
17. Gençlerbirliği 18 19
18. Kayserispor 18 16
19. Ankaragücü 17 15
20. Denizlispor 17 14
21. Erzurumspor 18 13
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 17 36
2. Leicester City 18 35
3. Liverpool 17 33
4. Man City 16 32
5. Everton 17 32
6. Tottenham 17 30
7. Chelsea 18 29
8. Southampton 18 29
9. West Ham 18 29
10. Aston Villa 15 26
11. Arsenal 18 24
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 18 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 17 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 17 12
19. West Bromwich 18 11
20. Sheffield United 18 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 18 32
5. Real Sociedad 19 30
6. Sevilla 17 30
7. Granada 18 27
8. Celta de Vigo 18 23
9. Cádiz 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 17 21
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Deportivo Alaves 18 18
17. Real Valladolid 18 18
18. Elche 16 16
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12