banner5

banner29

Türk bilim insanları tarafından parçacık hızlandırıcı cihaz yapıldı

CERN’de maddenin yapısını anlamak için gerçekleştirilen parçacık hızlandırıcı projesinin bir benzeri Özyeğin Üniversitesi’nin Çekmeköy’deki kampüsünde hayata geçirilecek. İki Türk fizikçi tarafından geliştirilen ve kanser teşhislerinde kullanılacak cihazda sona yaklaşıldı.

Bilim, Teknoloji 02.12.2019, 17:32
Türk bilim insanları tarafından parçacık hızlandırıcı cihaz yapıldı

Özyeğin Üniversitesi’nde görev yapan fizikçiler; Doç.Dr. Alper Hayreter ile Doç.Dr. Bora Işıldak, CERN’deki parçacık hızlandırıcının çok küçük bir versiyonu sayılan “Türk Dairesel Parçacık Hızlandırıcı” adlı cihaz yaptı. Milliyet'in geçtiği habere göre, cihaz kanser teşhisinin maliyetinde büyük maddi tasarruf sağlayacak. İki akademisyenin 100 metrekarelik bir laboratuvarda, 2017 yılından bu yana sürdürdükleri çalışmanın 6 ay içinde tamamlanması öngörülüyor. Prototip aşamasındaki ilk Türk Dairesel Parçacık Hızlandırıcısı’nın lisansı alındıktan sonra PET (Pozitron Emisyon Tomografisi) taramalarında kullanılan radyoizotoplar 20 kat az maliyetle Türkiye’deki cihazda üretilecek.

MALİYET 20 KAT DÜŞECEK

Dairesel hızlandırıcı (cyclotron) çalışmalarının detaylarını Milliyet’e anlatan Doç.Dr. Hayreter ve Doç.Dr. Işıldak, şu bilgileri verdi: “Parçacık hızlandırıcıları, son 50 yıldır çeşitli alanlarda kullanılıyor ama en yoğun kullanıldığı alan sağlık. Karbon yaşı tespiti, nükleer araştırmalar, parçacık fiziğinde kullanılan dedektörlerin testi, uzay teknolojisi gibi birçok alanda gereksinim duyulan bu cihazlar, 20 milyon dolara yurtdışından getirtiliyor. Oldukça etkili ama bir o kadar da pahalı bir kanser tedavisi olan (yaklaşık hasta başına 50 bin dolar) hadron terapisinde hadron kaynağı olarak parçacık hızlandırıcılarına ihtiyaç duyuluyor. Bunun yanı sıra PET (Pozitron Emisyon Tomografisi) taramalarında kullanılan radyoizotoplar yurtdışından getirtilen hızlandırıcılar sayesinde sentezlenebiliyor. İsviçre CERN’deki parçacık fiziği araştırmaları bize ilham verdi ve kolları sıvamaya karar verdik. Eğer Türkiye kendi parçacık hızlandırıcılarını üretirse, kanser tanı ve tedavi maliyetleri yerli üretim sayesinde 20 kat düşecek.”

“Bu hızlandırıcıların maliyetleri enerjilerine ve üretim kapasitelerine bağlı olarak 10 ile 20 milyon dolar arasında değişiyor. Bu hızlandırıcılar Türkiye’de üretildikleri takdirde maliyetlerinde en az 20 kat tasarruf sağlanabilir. Bu da kanser teşhis veya tedavilerinin çok daha düşük maliyete yapılabilmesini sağlar. Cihazın tasarımı ve üretimi tamamen bize ait. Prototip aşamasındaki cihazın testleri tamamlandığında 6 ay sonra Türkiye Atom Enerjisi Kurumu’ndan lisans başvurusu yapacağız. Cihazın her safhasında el emeğimiz var. Günlerce 60 kilogramlık bakır telleri bile, ellerimizle sardık. Türkiye, her alanda atılım içinde. Sağlık alanında parçacık hızlandırıcılara ihtiyacımız var. Çalışmalarımız için TÜBİTAK ve KOSGEB’den maddi destek aldık ancak yeterli değil.”

20 MİLYON DOLARA İTHAL EDİLİYOR

Doç.Dr. Hayreter ve Doç.Dr. Işıldak şöyle devam etti: “PET (Pozitron Emisyon Tomografisi) taramalarında kullanılan radyoizotoplar, kimyasal süreçlerle sentezlenmiyor. Söz konusu radyoizotoplar için parçacık hızlandırıcıya ihtiyaç var. Hızlandırıcı sayesinde atomun çekirdeği değiştirilip sentezleniyor. Radyoaktif ürün ile sentezlenmiş ilaç sayesinde, kanseri yemliyor ve tümörlü hücrenin vücudun neresinde olduğunu tam olarak tespit ediyorsunuz. Radyoaktif madde üretildikten 110 dakika içinde kullanılması gerekiyor. Aksi halde ilaç bozulmaya başlıyor. Yani dakikaların önemli olduğu bir ilaçtan söz ediyoruz. Türkiye’de sadece 4-5 radyofarmasötik üretim merkezi var ve bu merkezdeki cihazlar 20 milyon dolara yurtdışından ithal ediliyor.”

Yorumlar (0)
13
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
ABD seçimlerinde sizce hile var mı?
ABD seçimlerinde sizce hile var mı?
Namaz Vakti 26 Kasım 2020
İmsak 06:27
Güneş 07:57
Öğle 12:56
İkindi 15:23
Akşam 17:45
Yatsı 19:10
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 8 20
2. Fenerbahçe 9 20
3. Galatasaray 9 17
4. Gaziantep FK 9 14
5. Karagümrük 9 13
6. Başakşehir 9 13
7. Beşiktaş 8 13
8. Konyaspor 8 12
9. Rizespor 8 12
10. Kasımpaşa 9 12
11. Hatayspor 7 12
12. Göztepe 8 11
13. Malatyaspor 8 11
14. Sivasspor 8 9
15. Trabzonspor 9 9
16. Antalyaspor 9 9
17. Erzurumspor 8 8
18. Kayserispor 8 7
19. Gençlerbirliği 8 5
20. Denizlispor 8 5
21. Ankaragücü 7 2
Takımlar O P
1. Altınordu 10 20
2. Adana Demirspor 9 18
3. Ankara Keçiörengücü 10 18
4. Tuzlaspor 9 18
5. İstanbulspor 9 17
6. Samsunspor 10 17
7. Giresunspor 9 15
8. Bursaspor 10 14
9. Balıkesirspor 10 14
10. Altay 8 13
11. Akhisar Bld.Spor 10 13
12. Adanaspor 9 12
13. Ümraniye 10 10
14. Bandırmaspor 10 8
15. Boluspor 10 7
16. Menemen Belediyespor 8 6
17. Ankaraspor 9 5
18. Eskişehirspor 10 1
Takımlar O P
1. Tottenham 9 20
2. Liverpool 9 20
3. Chelsea 9 18
4. Leicester City 9 18
5. Southampton 8 16
6. Everton 9 16
7. Aston Villa 8 15
8. West Ham 9 14
9. M. United 8 13
10. Crystal Palace 9 13
11. Arsenal 9 13
12. Wolverhampton 8 13
13. Man City 8 12
14. Leeds United 9 11
15. Newcastle 9 11
16. Brighton 9 9
17. Burnley 8 5
18. Fulham 9 4
19. West Bromwich 9 3
20. Sheffield United 9 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 10 23
2. Atletico Madrid 8 20
3. Villarreal 10 19
4. Real Madrid 9 17
5. Cádiz 10 14
6. Granada 9 14
7. Sevilla 8 13
8. Valencia 10 12
9. Elche 8 12
10. Getafe 9 12
11. Real Betis 9 12
12. Barcelona 8 11
13. Osasuna 9 11
14. Deportivo Alaves 10 10
15. Eibar 10 10
16. Athletic Bilbao 8 9
17. Real Valladolid 10 9
18. Levante 9 7
19. Huesca 10 7
20. Celta de Vigo 10 7