banner5

30.05.2020, 16:00

Bir mütefekkir kaç batman gelir?

Kendi devrimizde sadece konvansiyonel savaşlar bitmedi. Dinlerin, ideolojilerin... fikre ve bunun mahsullerinden olan münazaraya dayalı karşılaşmaları da bitti.

Artık semboller ve işaretler devrindeyiz, savaşlar bunlar üzerinden sürüyor. Bir dini veya ideolojiyi temsil eden bir sembole karşı sevgimizi veya nefretimizi, küçücük bir işaretle dile getirivermemiz mümkün olduğu gibi, yine her şeyin anında görünürlüğe tahvil edildiği şu medyatik ortamda, bir sembol üzerinden hayranlığımızı, hakaretimizi anında ifade etmeniz de mümkün. Örneğin, İslam adına bir hilale, Hristiyanlık adına bir haça, Yahudilik adına bir Davud yıldızına dair yaptığımız rasgele bir işaret bile, kendi düşünsel konumumuzun ve tepkimizin düzeyini ele vermeye yeterli oluyor.

Hal böyle olunca, mezkur temsil, sahiplik ya da aidiyet üzerinden, kimi insanların isimleri de değerli kılmanın ya da değersizleştirmenin nesnesi haline gelebiliyor.

Değer ölçüye tabidir ama bu ölçünün özelliği rakamsal, oransal planda ölçülmesi mümkün olmayanın ölçüsü olmasıdır. Bundandır ki, kimi isimler de semboller savaşında bir gücün, bir başarının değeri olarak sunulurken, tersinden bir değersizliğin belgesi olarak da sunulabiliyor.

Bunun ürettiği asıl sorun ise, talibi az olan kimi değerlerin birilerine yanlış nispet edilmesiyle bir kavram kargaşasına neden olunması ve böylece hem nispetin yanlışlığı nedeniyle değerin kendisinde, hem de nispet edilenin hakkına karşı hakkaniyette bir aşınmanın meydana getirilmesidir. Zira, akıl ve ilim yönünden birini kendi vasatının üstünde bir şeyle nitelemek ona haksızlık etmek olacağı gibi, onu kendi vasatının altında bir şeyle nitelemek de yine ona karşı haksızlığa dönüşebilmektedir.

Bu hususa dair sıcak bir örneği, vefatları Mayıs ve Haziran aylarına denk gelen kimi merhum yazarların, şairlerin, gazetecilerin sosyal medyadaki sunulma tarzı üzerinden verebilirim.

Orada, münevver oluşu nedeniyle değil, şairliği nedeniyle münevverliği hak etmiş biri mütefekkir olarak takdim edilirken, kendi halinde mütefekkir olan biri arifmiş, sıradan bir televizyon vaizi olan biri de bir bilgeymiş gibi, çok rahatça takdim edilebiliyor.

Bu takdimden asıl maksat, yazımın başında dile getirdiğim olguyu gözetmektir. Sözüm ona mütefekkir, münevver, arif ve bilge sayısının çokluğuyla övünmek, karşı mahallenin bunlardan yana yoksunluğunu ifade etmek anlamına gelmekle kalmıyor dolayısıyla bir savaş (belki cihat) başarısına hamledilebiliyor. Oysa ki, buna neden olan söz konusu yanlış nispet, sevgide aşırılık, slogancılıkta fahişlik... aynı zamanda ilgili değerlerden yoksunluğun, fikir ve eylem planındaki düşkünlüğün dayanıksız bir kamuflajı olmaktan öteye geçemiyor.

Bu durumda, semboller savaşının doğruluğu ve kıran kırana sürüyor olma gerçeği karşısında, yukarıda belirttiğimiz nedenlerle ciddi bir yanlışa düşüyoruz demektir. İlgili savaşta güçlü ve başarılı olmanın yolu bu yanlışlığın giderilmesine bağlıdır ki, bu da fikri varlıklarıyla ya da miraslarıyla değerli saydığımız kişilerle ilgili kavramları yerli yerinde kullanmamızı zorunlu kılmaktadır. Bunun yolu ise, yerli yersiz kullanılması nedeniyle asıl içerikleri bulandırılmış olan mütefekkir, münevver, arif, bilge ve aydın mefhumlarını yerli yerine oturtmakla mümkün olsa gerektir.

Malum olduğu üzere, Arapça fkr kökünden gelen mütefekkir, tefekkür eden yani derin düşünen demektir.

Her tefekkür, taakkulü / akletmeyi; taarfufu ve ta’limi / öğrenmeyi; tahkiki / gerçeği araştırmayı; tahsili / bilgiyi ele geçirmeyi; tahayyürü / hayrete düşmeyi; taksimi / bölümlemeyi, takyidi / kayıt ve şarta bağlamayı; tedebbürü / bir şeyin hakikatini düşünmeyi; tefattunu / kavramayı, teferrüsü / ferasetle anlamayı; talakatı / güzel konuşmayı; tecessüsü / derin almayı; tefehhümü / idrak etmeyi; tefevvuku / farkında olmayı, tefhimi / fehmettirmeyi, anlatmayı; tavazzuhu / vazıh hale getirmeyi; tefriki / ayırmayı, seçmeyi; tafazzulü / faziletli olmayı; tahaffuzu / kendini muhafaza etmeyi; tahalluku / ahlaklanmayı; tahsini / güzelleştirmeyi, tasarrufu / idare etmeyi... ihtiva ettiği gibi, kendisini bunlarla donatan her mütefekkirin de bilginin kesbinde sürekli mahir ve bu yönde bir gayret içinde olması gerekir.

Bir mütefekkir, “Doğrusu insanın sa’yinden başkası kendinin değil”dir mealindeki ilahi hükmü en fazla gözetendir; bu uğurda, zikrettiğimiz donanımın devamında ya da onun bir gereği olarak, hayatın dispozitifine mahsus yeni paradigmayla yeni meslek, meşrep, tarik ihdas edebilendir.

Yorumlar (0)
-3
açık
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 20 Ocak 2021
İmsak 06:48
Güneş 08:17
Öğle 13:20
İkindi 15:50
Akşam 18:13
Yatsı 19:37
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 18 38
2. Fenerbahçe 18 38
3. Gaziantep FK 18 34
4. Galatasaray 18 33
5. Hatayspor 18 31
6. Alanyaspor 18 30
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 18 27
9. Göztepe 19 25
10. Antalyaspor 19 25
11. Malatyaspor 18 24
12. Sivasspor 18 23
13. Başakşehir 19 23
14. Konyaspor 19 22
15. Kasımpaşa 18 22
16. Rizespor 18 21
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Erzurumspor 19 16
20. Ankaragücü 18 15
21. Denizlispor 18 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. Leicester City 19 38
2. M. United 18 37
3. Man City 17 35
4. Liverpool 18 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 15 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 17 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Sevilla 18 33
5. Villarreal 18 32
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 18 27
8. Cádiz 19 24
9. Celta de Vigo 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 18 22
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Real Valladolid 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12