banner5

30.03.2020, 18:25

Boşluk: İnsanda doluluğa duran potansiyel

Şu karantina günlerinde maruz kaldığımız tatili, zorunlu ataleti, boş-luk kelimesiyle ifade ediyoruz.

Boş, tamtakır, tehi, tıngır, açık, çıplak demek. Karşıtı ise doluluk.

Dolayısıyla yok kelimesi gibi ontik bir değer ihtiva etmiyor; sıradan bir şey daha çok; ensemize yapışmış olarak hayata dâhil olmasıyla muteberlik katına oturmuyor. Diğer bir söyleyişle, doluluğu ancak boşlukta sağladığımızdan, boşluk kendisini bir tür doluluk olarak hissettiriyor.

Bu nedenle boş, gündelik hayatın rızık telâşı, başarma arzusu, yetişme gayreti, kazanma hırsı... bakımından hayatın bunca hareketliliği içinde, biraz itibar etmek de bir yana tümüyle boşladığımız bir kelime.

Hatta bize bitişikliği nedeniyle sıradanlaşması yüzünden ilgili deyimlerde acımasızca örselemişizdir onu. Örneğin “Sıçan düşse başı yarılır; fareler cirit oynuyor; tın tın ötüyor vb. sevimsiz bir varlık ya da durum üzerinden tedavüle konuşuşuzdur.

Oysaki her şeyden önce ailemizi muhafaza ettiğimiz en değerli yer olarak evlerimiz, boşlukta gerçekleştirdiğimiz kısmi bir sınırlandırmayla işlevselleştirilmiş küçük bir boşluktan ibarettir; sürekli elimizin altında bulunan bir sürahi, suyu doldurabilmek için boşluktan elde ettiğimiz bir boşluktur ve hatta giysilerimiz bile, içlerine kendimizi doldurmak için hazırlayıp, gardıropların boşluğuna astığımız bir boşluktur.

Öte yandan, dilimizdeki boş atıp dolu tutmak; boş bırakma-mak; boş boş bakmak; boş bulunmak; boş çıkmak; eli boş dönmek; boş boş durmak; boş geçmek; boş kalmak; boş gezenin boş kalfası; boş gürültü; boş kafalı; boş koymak; boş oturmak; boş söz; boş vermek; boş yere; boşa çıkarmak; boşa çıkmak; boşa gitmek; boşa koysan dolmaz, doluya koysan almaz; boşa kürek çekmek; boşan da semerini ye; boşboğazlık etmek; boşluğunu almak; boşta kalmak; boşu boşuna vb. bir anlamsal doluluğu da yine boş-luk kelimesinden devşirmişizdir.

Bugün itibariyle dilimize pelesenk olması da sanırım bu yüzdendir. Normal şartlarda hiç aklımıza getirmediğimiz boş’luk, şimdi kaskatı bir nesne gibi tosladığımız bir hakikat olarak çıkıvermiştir karşımıza. Aslında tosladığımız kendi hakikatimizdir, zira işlevselleşmek üzere eli kılağında duran potansiyel boşluk, bizatihi kendimiziz.

Karantina günlerindeki boş zamanları nasıl değerlendirmemiz gerektiği konusunda ahkâm kesenlerin ıskaladıkları şeydir bu aynı zamanda. Kendilerinden değil, kendilerinde verili olan bir şeyden de değil, sanki tamamen dışlarındaki bir şeyden söz ediyormuş gibi söz ediyorlar ondan. Diyorlar ki mesela, “boş zamanınızı kitap okuyarak değerlendirin.”

İyi de neden kitap okusun zamanı boşa çıkmış olanlar?

Kitap okumak, okunanı yazarın fikirleriyle didişerek yorumlamak, şerh etmek, beğenmek, eleştirmek, taklit etmek ve yeniden üretmek üzere bir düşünmektir.

Oysaki insan, bizzat kendi nefsi için zorunlu kalmadığı sürece düşünmeyi sevmez ve gereksinmez. Bu bakımdan “İnsan düşünen hayvandır” sözü, düşünen insanın tanımına dairdir, salt insanın tanımına dair değildir. Mesleği düşünmeyi düşünerek düşünmek olanların durumu da parantez içinde tutulmalıdır bu yüzden. Zira kendisinin ve insanların hayrı için irfani ve felsefi anlamda düşünmek başlı başına ve bilinçli bir yönelimdir. Buna talip olanların sayıca çok azlığı hem kendisine hem de “insan düşünmeyi gerektirmez” şeklindeki yargının doğruluğuna bir delildir.

Öte yandan, okuma eyleminin kitap okumak şeklinde sınırlanması şehirlilerin az bir kısmına mahsustur. Kitapla mesafeli olan taşra kökenli şehirlilerin okuması, nostalji olarak tahakkuk ederken, taşradakilerin önüne açılmış olan dünyadaki görülecek ve bilinecek, dolayısıyla bu yönleriyle okunacak olanların çokluğu da yazılı olanı okumayı gereksizleştirmektedir.

Bu durumda “Boş zamanınızı kitap okuyarak değerlendirin” diye önerenlerin muhatabı sayıca çok azalmaktadır.

Eğer okumaktan kasıt, düşünmeye talip olanların okuması ise, onların en güzel kitapları okumaları kat ediliyor olmalıdır.

Porust’un “Güzel kitaplar bir tür yabancı dilde yazılmışlardır” sözüne bakarsak, burada da ciddi problemlerle karşı karşıyayız demektir. Zira okumanın bir zaman israfından öte, göz ve emek israfına dönüşmesi an meselesidir.

Benim bu konudaki düşüncem Laca’ınkine yakındır.

İnsanları okuma, bilme, tecrübe edinme konusunda zorlamayınız. Çünkü siz ne derseniz deyiniz, onlar her durum ve şartta kendi ihtiyaçlarına uygun olanı seçeceklerdir.

Yorumlar (0)
-3
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 18 Ocak 2021
İmsak 06:49
Güneş 08:19
Öğle 13:19
İkindi 15:48
Akşam 18:10
Yatsı 19:35
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 18 38
2. Fenerbahçe 17 35
3. Gaziantep FK 18 34
4. Galatasaray 18 33
5. Hatayspor 18 31
6. Alanyaspor 18 30
7. Karagümrük 18 27
8. Trabzonspor 18 27
9. Antalyaspor 19 25
10. Malatyaspor 18 24
11. Sivasspor 18 23
12. Başakşehir 18 23
13. Konyaspor 18 22
14. Göztepe 18 22
15. Kasımpaşa 17 22
16. Rizespor 18 21
17. Gençlerbirliği 18 19
18. Kayserispor 18 16
19. Ankaragücü 17 15
20. Denizlispor 18 14
21. Erzurumspor 18 13
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 18 37
2. Man City 17 35
3. Leicester City 18 35
4. Liverpool 18 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. Chelsea 18 29
8. Southampton 18 29
9. West Ham 18 29
10. Aston Villa 15 26
11. Arsenal 18 24
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 17 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 17 12
19. West Bromwich 18 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 18 32
5. Real Sociedad 19 30
6. Sevilla 17 30
7. Granada 18 27
8. Celta de Vigo 18 23
9. Cádiz 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 17 21
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Deportivo Alaves 18 18
17. Real Valladolid 18 18
18. Elche 16 16
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12