banner5

16.11.2018, 12:07

Dam üstünde saksağan vur beline kazmayı

Önceki yazımı, “Lâklâkiyât içinde lagalugalı lakırtılarla gündelik hayata uyumlulaştırılıyoruz ya, artık ne gam!” diye bitirmiştim.

Hareket noktam ise, tamı tamına modernleşme demek olan değersizin değerlileştirilmesi, itibarsızlaştırmanın muteber olması; körleşmenin, çok şeyin görülmesiyle başarılması; lâklâkiyâtın hikmet sanılması; lagalugaya ciddiyet yüklenmesi; lakırtının, dedi kodunun, çalakalemliğin gündeliklik içinde normalleşmesiydi.
Bunları yazarken, konuya ilişkin örneğin en iyisi kapımın önündeymiş de meğer, haberim yokmuş.

Halen bir üniversitenin kurucu rektörlüğünü de yürüten tıp profesörü bir psikiyatr, söz konusu yazımın yayımlanmasından üç gün önce bakın neler söylemiş:

“Aşk anında beyin kana kimyasal salgılıyor. Aşk anında el ve ayak titriyor, tansiyon ve nabız heyecandan yükseliyor. Aynı zamanda bağlanmayla ilgili de kimyasallar salgılanıyor. Bu durumda en çok anne çocuk arasındaki bağlanmayla ilgili oksitosin maddesi salgılıyor beyin. Bu oksitosin, aşk hormonu, bağlanma hormonu diye geçiyor. Bu hormon aşıklarda ve evli çiftlerde daha çok salgılanıyor. Bu hormon erkek maymunlara verildiğinde dişisi ve yavrusuyla daha çok ilgileniyor. Şu anda bu oksitosin İsviçre’de sentetik olarak üretildi ve sorunlu çiftlere tavsiye ediliyor. Bunu kullanan çiftler birbirlerine daha çok ilgi duyuyor ve aralarındaki bağı güçlendiriyor. Leyla ile Mecnun hikayesinde de bu durum aynıymış. Şu an Leyla ile Mecnun yaşasaydı ikisini de tedavi edebilirdik. Patolojik aşkı tedavi edebiliyoruz.”

Piskiyatrın ismini vermeyişim onun şahsıyla bir meselemizin olmayışındadır. Ünvanını verişim ise, yaptığı lagaluganın ünvanı sayesinde değerli olmasındandır.

Sözlerinin Lâklâkiyât ve lakırtı değil de lagaluga oluşu ise izaha muhtaçtır.

Öncelikle lagaluga, Lâklâka ile lakırtıyı birbirlerine bağlama özelliğine sahip bir kelimedir. Misalli, Çağbayır ve Teietze sözlüklerinde, zikredilen bağın fark edilmeyişinden olsa gerek, lagaluga kelimesine yer verilmemiş, ona sadece Hulki Aktunç sahip çıkmıştır; Büyük Argo Sözlüğü’nde “laga luga etmek” yazımıyla ona şu anlamı verilmiştir: “Gevezelik etmek; anlamsız yararsız sözler söylemek.”

Hakkını yemeyelim, Sevan Nişanyan da Kelimebaz’ında, lagaluga’dan, eğlenceli bir dille şöyle bahsetmiştir:

“Tabii yaa, Arapça lağâ ‘söyledi, lakırdı etti’, luğâ onun pasifi ‘söylendi’! Luğat (söz, lakırdı) kelimesinin kökündeki eylem. Kalıp gayet tanıdık, Farsça guft û gû (‘söylenmiş ve söylenen’, yani dedi doku), Arapça kîl û kâl (‘denildi ve dedi’ aynı şey), Türkçe dedi kodu gibi. Ama laga luga dedi kodu değil, ‘boş laf, lakırdı’ anlamında kullanılıyor.”

Fakat Nişanyan ise bunları söylerken şu hususa dikkat etmemiş gibi görünüyor: Lagaluga’nın yazımı Lâklâka’nın yazmıyla (lam-kaf-lam-kaf) aynı olsa gerektir. Luğa/t kelimesi ise kaf’la değil gayn’la yazılmaktadır. Bu durumda lagaluga’nın lugat kökünden olması imkansızlaşmakta ve o lâklâka’nın galatına daha yakın durmaktadır.

Titetze Sözlüğüne göre lâklâka “gevezelik, boş laf”, lakırdı ise “söz, boş söz, dedikodu” demek olduğuna göre, lagalugayı bu ikisinin arasına, Aktunç’tan mülhem olarak “anlamsız, yararsız sözler söyleme” manasında yerleştirebiliriz. Dolayısıyla lagaluga, gevezelikle, dedi kodu’yu, onlara yararsızlık yükleyen bir ifade olarak hem birleştirmiş hem ayırmış olur.

Psikiyatrın yukarıdaki, özellikle “Şu an Leyla ile Mecnun yaşasaydı ikisini de tedavi edebilirdik” şeklindeki söyleyişi de bu aradalığa bağlı olarak lagaluga kelimesine iyi bir örnek oluşturur.

Psikiyatrın o söyleyişi, Leyla ile Mecnun hikayesini asıl bağlamından adeta kanırtarak kopartmanın ötesinde lagaluga etme cihetiyle oluşan yararsızlığın (ki bu, bizim önceki yazımızda “itibarsızlaştırmanın muteber olması” dediğimiz şeye “cuk oturmakta”dır) gündelik kullanımla meşrulaştırılmasından başka bir şey olmadığı gibi, aynı zamanda aptallaşma tebessümüne müncer de olabilmektedir.

Leyla ile Mecnun hikayesindeki aşkın bugündeki aşkla aynılığı, ancak ilâhî aşk’a göre bugünkünden gayrılığı birbirlerine peşkeş çekilmek suretiyle, mekanik bir tin-sellikte tümlenmektedir. Dolayısıyla, ilâhî – beşerî aşk, Psikiyatr’ın (sentetik) oksitosin, hormon, maymun, ilgi, bağ, patolojik aşk kelimeleri eşliğinde gündelik bilgiye aktarılarak maddileştirilmekte, bu sayede Leyla ile Mecnun, yan komşumuzun kızı Merruşe ve karşı apartmandaki komşunun oğlu Kaya ile özdeş hale getirilmektedir.

Bunlar neticesinde, Psikiyatr’ın lagluga ettiğini yani anlamsız, yararsız sözler söylediğini ayrıca belitmeye gerek yoktur.

Psikiyatr’ın bu yolla kazandığı komiklik ise, olsa olsa “Dam üstünde saksağan vur beline kazmayı” şeklindeki deyişle ifade edilebilir.

Zira, zikrettiğimiz bağlamıyla lugaluga, derin bir kuyuya, akıl durumu meşkuk biri tarafından atılan taş olma esasıyla, şişede durduğu gibi de durmamaktadır.

Kim bilir, belki hatırlı sözlükçülerimiz onu bu nedenle sözlüklerine almamışlardır.


 

Yorumlar (0)
-1
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 17 Ocak 2021
İmsak 06:49
Güneş 08:19
Öğle 13:19
İkindi 15:47
Akşam 18:09
Yatsı 19:34
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 17 35
2. Fenerbahçe 17 35
3. Gaziantep FK 18 34
4. Galatasaray 17 33
5. Hatayspor 18 31
6. Alanyaspor 18 30
7. Karagümrük 18 27
8. Trabzonspor 18 27
9. Antalyaspor 19 25
10. Malatyaspor 18 24
11. Sivasspor 18 23
12. Başakşehir 18 23
13. Konyaspor 18 22
14. Göztepe 18 22
15. Kasımpaşa 17 22
16. Rizespor 18 21
17. Gençlerbirliği 18 19
18. Kayserispor 18 16
19. Ankaragücü 17 15
20. Denizlispor 18 14
21. Erzurumspor 18 13
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 17 36
2. Leicester City 18 35
3. Liverpool 17 33
4. Tottenham 18 33
5. Man City 16 32
6. Everton 17 32
7. Chelsea 18 29
8. Southampton 18 29
9. West Ham 18 29
10. Aston Villa 15 26
11. Arsenal 18 24
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 18 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 17 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 17 12
19. West Bromwich 18 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 18 32
5. Real Sociedad 19 30
6. Sevilla 17 30
7. Granada 18 27
8. Celta de Vigo 18 23
9. Cádiz 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 17 21
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Deportivo Alaves 18 18
17. Real Valladolid 18 18
18. Elche 16 16
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12