banner5

Deniz Çakır olayı CHP ve aydın elitizminin son çırpınışları

'DENİZ ÇAKIR OLAYI CHP VE AYDIN ELİTİZMİNİN SON ÇIRPINIŞLARI' Prof. Kadir Canatan: . Deniz Çakır örneği CHP ve aydın elitizminin son çırpınışları olarak görüyorum. Artık bu anlayış giderek marjinalleşiyor. CHP'nin temel hak ve özgürlükler...

14 Ocak 2019, 13:49 Alıntı Röportaj
Deniz Çakır olayı CHP ve aydın elitizminin son çırpınışları

'DENİZ ÇAKIR OLAYI CHP VE AYDIN ELİTİZMİNİN SON ÇIRPINIŞLARI'

Prof. Kadir Canatan: . Deniz Çakır örneği CHP ve aydın elitizminin son çırpınışları olarak görüyorum. Artık bu anlayış giderek marjinalleşiyor. CHP'nin temel hak ve özgürlükler noktasında iyi bir sicili yok. Bu kötü sicil hafızalardan silinmedi ve tedirginlik yaratıyor.

Türkiye, yaşam tarzına müdahale, ibadet, kılık, kıyafet ve başörtüsünü tartışmaktan artık vazgeçti derken geçtiğimiz haftalarda yaşadığımız bazı olaylar toplumun geniş bir kesiminde tedirginlik yarattı. Cumhuriyet yazarı Mine Kırıkkanat'ın Halk TV ekranlarında muhafazakar insanların yaşam tarzını açık açık tehdit etmesi ve yüzlerce izleyicinin bu skandal sözleri dakikalarca alkışlaması, CHP'li bazı yetkililerin namaz konusunu meclis kürsüsünden tartışma konusu yapması ve Deniz Çakır'ın bir alışveriş merkezinde başörtülü genç kızlara yaptığı saldırı unutulan bir tartışmayı yeniden alevlendirdi. Toplumun bir kesimi, temel hak ve özgürlükler noktasında elde edilen 17 yıllık kazanımların, CHP'nin eline fırsat geçmesi durumunda birer birer kaybedileceğini düşünüyor. Bu korkunun sosyolojik temellerini Sabahattin Zaim Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Kadir Canatan'a sorduk.

TÜRK MODERNLEŞMESİ HEP KIYAFETLE UĞRAŞTI

Hocam bir alışveriş merkezinin kafesinde oyuncu Deniz Çakır'ın başörtülü gençlere yaptığı çirkin saldırı toplumu yine tedirgin etti. Siz bu davranışı nasıl yorumladınız?
Deniz Çakır olayı bize Türk modernleşmesinin nasıl bir şey olduğunu anlatıyor. Çünkü Türk modernleşmesi Osmanlı'da 3. Selim ve 2. Mahmut zamanında başladığında hep kıyafet değişikliği üzerinde yürütülmüştür. Modernleşme hep bize kıyafetlerle anlatılmaya çalışılmıştır. Cumhuriyet döneminde de bu sürdürülmüştür. İnsanların kıyafetini değiştirince insanların daha modern olacağı varsayılmıştır. Bizde modernleşme hep şekil ve semboller üzerinden yürütülmüştür. Bu anlayış, günümüzde bazı kuşakları da etkisi altına almıştır. Onlar hala gençlerin kıyafetlerine takılıyorlar. Bedenin nasıl şekillendirileceği hala önemli. Modernliğin görünümle hiç alakası yoktur.

Batı'da modernleşme denilince ne anlaşılıyor?
Batı'da modernleşme Rönesans'la başlıyor. Bizde şekilcilik ve dış görünüş çok önemli, Batı modernleşmesinde ise zihniyet değişimi çok önemli. 18. Yüzyıldaki aydınlanma devrimi Batı dünyasının kültürünü, yaşam dünyasını belirledi. Biz ne yazık ki büyük değişimlerin çok dışında kaldık. Batı'ya giden sefirler daha çok Batı'nın kıyafetleri ile ilgilenmişler. Bu değişimlere yön veren akımlarla çok ilgili olmamışlar.
 

YAŞAM TARZLARININ ÜSTÜN OLDUĞUNA İNANIYORLAR

Hocam Cumhuriyet'in ilk yıllarında gelişen ve 40'lı yıllarda hızla yükselen bir elitizm var. Bu akım ve ekol hala Türkiye'de etkili mi?
Evet, bu elitizm ne yazık ki bir aydın hastalığı. Yakup Kadri'nin Yaban isimli romanında profilini çizdiği bir yabancılaşmış aydın var. O aydın tipi kendisini halktan üstün görüyor ve halka nizam vereceğini düşünüyor. Dahası kendi hayat tarzının da üstün olduğuna inanıyor. Elitizm kültürel bir temele dayanıyor. Günümüzde de bazı sanatçılar ve aydınlar kendi yaşam tarzlarının daha üstün olduğuna inanıyor. Bu elitizmin modernleşme projesi ile birlikte belli kesimlerde hala yaşadığını gösteriyor.

Geçtiğimiz günlerde Halk TV ekranlarında Mine Kırıkkanat'ın tüylerimizi diken diken yapan açıklamalarına ve bu açıklamaların dakikalarca alkışlanmasına şahit olduk. Türkiye'de hala böyle bir taban var mı?
Biz şunu ayırt etmekte güçlük çekiyoruz. AK Parti iktidarının ilk yıllarında "iktidar ama muktedir değil" şeklinde bir söylem vardı. Daha sonraki dönemde Ak Parti hem iktidar hem de muktedir oldu. Burada bir husus dikkatimizden kaçtı. Elitizmin gözünde başka iktidarlar da var. Sosyal ve kültürel iktidarları kastediyorum. Cumhuriyet'in yetiştirdiği sanatçı ve aydınların kültürel iktidarı devam ediyor. Bu kültürel iktidar AK Parti döneminde de halkı etkilemeye devam ediyor. Sinema, tiyatro, konser, televizyon dizileri ve salon toplantılarıyla bu kültürel iktidar güçlü bir şekilde devam ediyor. Demokrasi ile bu kültürel seçkinciler arasında da bir çatışma var. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Deniz Çakır ve benzerlerini en üst perdeden eleştirmesi de bize siyasi iktidar ile kültürel iktidar arasında çatışmanın günümüzde de süregeldiğini gösteriyor.

CHP'NİN LAİKLİK ARGÜMANI ELLERİNDEN ALINDI

CHP'li milletvekillerini sık sık ezan ve namaz konularında açıklamalar yaptığını görüyoruz. CHP'nin de bu elitizm hastalığından kurtulamadığını söyleyebilir miyiz?
CHP geçmişten bu güne laiklik üzerinden siyaset yaptı. Bu argüman AK Parti iktidarı döneminde ellerinden alındı. Bu seçim sürecine bakarsanız bu kavramdan artık bahsedilmediğini görüyoruz. Sosyal demokrat kesimde sert muhalefet yapan kesim laiklik vurgusunun arka plana atılmasından rahatsız. Bu kesim "dine saygılı laiklik" vurgusu yapanlardan çok rahatsız. Deniz Çakır örneği CHP ve aydın elitizminin son çırpınışları olarak görüyorum. Artık bu anlayış giderek marjinalleşiyor. Son çırpınışlar diyebileceğimiz gelişmeler. Tabi burada AK Parti'nin de toplumun farklı inanç kesimlerini tedirgin edecek söylem ve uygulamalardan kaçınmasında fayda var. Marjinal kesime malzeme vermemek gerekir.

Muhafazakar kesim bu ülkede çok acılar çekti. AK Parti iktidarı döneminde bu acılar büyük ölçüde sona erdi. Ancak hala bu kazanımların kaybedilmesinden korkulduğunu görüyoruz. Sizce gereksiz bir korku mu bu?
Ben korkunun hala yaşandığı kanatindeyim. CHP'nin temel hak ve özgürlükler noktasında iyi bir sicili yok. Bu kötü sicil hafızalardan silinmedi. Bazı CHP'li isimlerin zaman zaman bu konuyu gündeme getirmesi halkta tedirginlik yaratıyor. Ben böyle bir korku olduğunu düşünüyorum ve bu bence gerçek bir korku. İslamofobi kavramını hep Batı merkezli düşündük. Türkiye'de Cumhuriyet'in başından bu yana belli çevrelerde bir islamofobi var. Belli kesimler dinden ve dindarlardan korkuyor ve bunu hep kontrol altına almak istiyor. Halk da geçmişte yaşadığı bu baskılardan çok yıldı. Yeniden eski tatsız olayları bir kez daha yaşamak istemiyor.

TÜRK AYDINI ARASINDA İSLAMOFOBİ VAR

Türkiye'de hala bir islamofobi'den sözetmek mümkün mü?
Türkiye'de bazı aydınlar arasında bir islamofobi var. Dinin modern hayatla uyuşmadığı, gelişmeye engel olduğu yönündeki görüş Osmanlı'nın son döneminde ortaya çıkmış Cumhuriyet döneminde de varlığını korumuştur. Bu görüşün bir kısmı Batı'dan geliyor. Bu oryantalist etki Cumhuriyet döneminde giderek yaygınlaştı. İslamofobi 11 Eylül'den sonra Batı'da çıkmış bir akım değil. Bizde, kültürel etki olarak yakın tarihimizde oldukça etkili olmuştur.

Türkiye yaşam tarzına müdahale ve kılık kıyafete baskı konusunu tartışmaktan ne zaman kurtulacak?
Zor bir konu bu. Türkiye'deki çok farklı kesimlerden sağduyu sahibi olan insanların, yaşam tarzı ve kılık kıyafete saygı konusunda toplumu doğru yönde yönlendirmesi gerekiyor. Burada milli bir mutabakata ihtiyaç var. Bu, dünyada da aranan bir mutabakat. Batı başarabilirdi ama 11 Eylül'den sonra bunu terk etti. Bizim yaşadığımız sıkıntıların çok önemli kısmı konjonktürden kaynaklanıyor. Batı etkisi hala çok belirleyici. Ama bunu dış konjonktüre bırakmamak gerekir. İçeride bu konuda toplumsal mutabakatı sağlayacak insanların daha fazla ön plana çıkması önemli.

İsa Tatlıcan-Sabah Gazetesi

Yorumlar (0)
10
açık
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 22 Ocak 2021
İmsak 06:47
Güneş 08:16
Öğle 13:21
İkindi 15:52
Akşam 18:15
Yatsı 19:39
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Fenerbahçe 19 39
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Alanyaspor 19 31
6. Hatayspor 19 31
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 19 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Sivasspor 19 24
13. Rizespor 19 24
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 16 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Burnley 18 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 19 33
5. Sevilla 18 33
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 19 28
8. Real Betis 19 26
9. Cádiz 19 24
10. Getafe 18 23
11. Celta de Vigo 19 23
12. Levante 18 22
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Eibar 19 19
16. Real Valladolid 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 19 16
20. Huesca 19 12