banner5

27.12.2019, 12:03

‘Diyarbekir şâd akar’ sözü, sadece türkülerde kalmamış

Geçen hafta sonu, -Birlik Vakfı’nın daveti üzerine-Kökü mâzide olan âti olmak’ başlığı altında, bir sohbet toplantısı için Diyarbekir’deydim... Bir sohbet toplantısı da Özgürder’in yeni yerindeydi.

***

Ama hemen ‘Diyarbakır mı, Diyarbekir mi?’ denilecek olursa. Türkülerde hâlâ, o tarihî söyleyiş devam eder; yaşlı nesil arasında da kısmen. Peki, bu söyleyiş farklılığı nereden mi kaynaklandı? 

Tarihte ‘Diyarbekir’dir, taa 1937’ye kadar. O tarihte, birisinin gereksiz ve hattâ komik yaklaşımıyla ve de TTK uzmanlarının da o yüksek emre uygun olarak ürettikleri komik -sözde- ilmî izahlarla Diyarbakır denilmeye başlandı; bir büyük (!) devrim de o şekilde gerçekleştirildi. (Tıpkı, Sultan Aziz’e işaretle, -Aziz’in imar ettiği şehir mânâsında- ‘Mamûre-t-ul Aziz’ denilen ve kısaca El’Azîz diye anılan şehrin isminin, tepetaklak ettirilip, ne demekse, Elazıg veya Elazığ’a dönüştürülmesinde olduğu gibi.) Maksad, tarihî köklerle irtibatın koparılması. 

Halbuki, kendisinden yardım isteyen Fransa Kralı’na Kanûnî Süleyman’ın yazdığı meşhur cevabî mektubunda da, hükmettiği ülkeleri /coğrafyaları sayarken zikrettiği üzere, ‘Diyâr-ı Bekr’..

***

Diyârbekr’in tarihteki bir diğer ismi de Âmid’ idi. 45 yıl öncelerde vefat eden ve Hat san’atının zirve isimlerinden meşhur hattat merhûm Hâmid Aytaç, hat yazılarının sol alt köşesine küçücük bir imza atardı, ‘Hâmid-i Âmidî..’ diye. O yazıyı bugün çoğu zâten okuyamıyor, okuyabilenler de o Âmîdî’nin ne olduğunu çok kere bilmezler. Halbukî bu ibare, ‘Âmid’li / yani, DiyarbekirliHâmid’ demek.

***

Diyarbakır, 1964-1968 sonu arası, yaklaşık 4.5 sene yaşadığım bir şehirdir. Bu yüzden, ‘fakir’in hayatında ayrı bir yeri vardır. 

O zamanlar Diyarbakır, sur içinde ve yaklaşık 150 binlik bir şehir idi ve yazın toz, kışın çamur deryası içinde ve yeni yeni de kurulmakta olan Bağlar mıntıkası da düzensiz şekilde büyümeye başlamıştı. 1980-2015 arası ise hiç görmemiştim. 3.5 sene önce gittiğimde ise henüz terör odaklarının ortaya çıkardığı ‘hendek gailesi ve kâbusu’ yaşanmamıştı. Ondan sonra gidememiştim Diyarbakır’a. 

Bu açıdan, Diyarbakır’da üzüntü verici ve geride kalmış acı sahneleri gezerken hüzünlendiğim kadar, yeni Diyarbakır karşısında da şaşırdım ve gelecek açısından da umutlandım.

***

Diyarbakır 2 milyonluk, dev bir şehir. Ve eski ve tarihî Diyarbekir’in on misli büyümüş, Urfa yoluna ve Seyrantepe’ye ve Dicle’nin karşısına üniversite tesisleriyle muazzam ve güzel bir şehir. Yepyeni 50 ve 75 metre genişliğinde çok güzel ana caddeleri ve o caddelerin etrafında  dev yapılarıyla, gecenin geç saatlerine kadar dolup taşan restoranları ve ‘cafe’ denilen mekânlarıyla, her köşeden yükselen müzikle, zenginliği yansıtan lüks arabaların anacaddelerde gece yarılarında bile trafikte vızır-vızır hareket halinde olduğu bir dev ve canlı şehir. Yeni semtler, çok büyük ve rahat yeşil alanları ve câmileriyle de göz alıcı. 

Bazı köşe noktalarında panzer ve silahlı güvenlik güçleri varsa da, onlar korku değil, güven veriyor halka. 

Halk, yarınlara daha bir umutla bakıyor. Devletin duruma hâkim ve halkla birlikte iç içe olmasından rahatsız olanlar başkaları.

***

Aynı zamanda Vakıflar Bölge Müdürü olan ve Birlik Vakfı’nın Diyarbakır Şube Başkanı Metin Evsan bey ve yardımcıları Şahabeddin veYemliha beyler ve bir hâkim kardeşimizle Hasanpaşa Hanı’nda kahvaltı yaptıktan sonra, Suriçi’nde özellikle Dört Ayaklı Minare ve Fatih Paşa Mahallesi ve Kurşunlu Câmi ve tarihî kiliselerini de büyük zarara uğratan o acı hendek hadiselerinin geçtiği mekânları gezdik. Facianın boyutları büyük. Tamamen yıkıma uğramış olan eski mahalleler yeniden yapılıyor. İçkale’nin düzenlenmesi tamamlanmış ve çok güzel olmuş.

***

Hele de Vali Hasan Basri Güzeloğlu beyle bir saate yakın görüşme etrafında bir yazı daha gerekiyor, inşaallah Pazar’a.

Yorumlar (0)
11°
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 23 Ocak 2021
İmsak 06:47
Güneş 08:15
Öğle 13:21
İkindi 15:53
Akşam 18:16
Yatsı 19:40
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Fenerbahçe 19 39
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Alanyaspor 19 31
6. Hatayspor 19 31
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 19 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Sivasspor 19 24
13. Rizespor 19 24
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 16 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Burnley 18 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 19 33
5. Sevilla 18 33
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 19 28
8. Real Betis 19 26
9. Cádiz 19 24
10. Levante 19 23
11. Getafe 18 23
12. Celta de Vigo 19 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Real Valladolid 20 20
16. Eibar 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 19 16
20. Huesca 19 12