banner5

07.02.2020, 11:59

Dostoyevski’nin Köpeği ve Köpekleşme!

Dostoyevski’nin  “Ölüler Evinden Anılar” adında nefis bir kitabı vardır. Yazarın Sibirya’daki hapishane deneyimlerini kaleme aldığı, diğerleri gibi karanlık bir kitaptır bu.

Kitapta hapishanedeki hilkat garibelerine dair öyle ilginç manzaralar, öyle gözlem ve tahliller vardır ki okurken insan, elinde olmadan ürperir.   

İşte bu kitapta bahsi geçen tuhaf ve sonradan da baya meşhur olmuş bir köpek vardır.

Daha doğrusu bir karakter tipolojisidir bu, köpek değil...

Dostoyevski, köpeği hastalıklı muhayyilesi ve o deruni gözleriyle izleyerek, hakikatini kavramaya çalışır.

Köpek kimse tarafından sevilmemektedir. Yanından geçen her mahkum zavallı köpeğe bir tekme atmaktadır. Hatta daha da tuhafı, köpek, mahkumlar yanından geçerken kaçmamakta ve mahkumların ona rahat vurabilmesi için tekme pozisyonu almaktadır. Hem mahkumlar hem de köpek bu durumu kanıksamışlardır.

Dostoyevski günün birinde bu köpeğe yaklaşır ve kendisinden bekleneceği gibi onu sevgiyle okşar…

Köpek bir süre şaşkın şaşkın ona baktıktan sonra havlayarak yanından uzaklaşır. O günden sonra köpek bir daha Dostoyevski’ye yaklaşmaz ve onu nerede görse havlayarak kaçar.

****

Bu tasviri ilk okuduğumda aslında bunun çok tanıdık bir insan tipi olduğunu düşündüm. Hayatında hiç sevgi görmemiş, yetiştiği aile içinde hiç değer verilmemiş, sözü dinlenmemiş, varlığı fark edilmemiş insanlar vardır. Siz de bu tip insanlar tanımışsınızdır muhakkak. Bu tip insanların ruhları en yakınları, en sevdiklerinin “tekmeleriyle” öyle örselenmiştir ki, bu kötü muameleye o kadar çok alışmışlardır ki adeta o muamele olmadan yaşayamaz, nefes alamaz hale gelmişlerdir.  

Kendini değersiz hissetmek, bu kişilerin hissettikleri yanında gayet basit kalır… Onlar düpedüz kendilerinden nefret ederler. Çünkü değersiz olduklarına, iyi bir sözü, içten bir kucaklamayı, sıcak bir gülümsemeyi, iyi niyeti kesinlikle hak etmediklerine inanırlar. İnsanın yaratılmışların en şereflisi olduğuna güya inanır ve fakat inanmıyormuş gibi yaşarlar.

****

Onları yakınırken gördüğünüzde, kulak verince, insanların kötülüğünden,  acımasızlığından, güvenilmezliğinden, değer bilmezliğinden dem vurduklarını duyarsınız. Onları tanımazsanız, yaralı hikayelerini bilmezseniz ilişki kurmak için değer bilen, düşünceli, merhametli insanlara ihtiyaç duyduklarını sanabilirsiniz. Şefkatli bir insan bulduklarında sızlanmalarının sona ereceğine inanırsınız. Saygın bir ilişki, kadir bilen bir insan, insan onuruna yaraşır şartlar tam aradıkları şeymiş gibi bir izlenim bırakırlar insanlar üzerinde. Oysa temelde yatan bu söylemin tam tersidir…

Böyle insanlara haysiyetlerinin ayaklar altına alındığı şartlardan/ilişkilerden kurtulmaları için yardım etmeye kalktığınızda hevessiz olduklarını, ayak dirediklerini hatta size düşman kesildiklerini görürsünüz. Çünkü aslında yeni bir adım atmak, yeni bir hayat kurmak, kötü şartları kökten değiştirmek, o işten istifa etmek, o berbat ilişkiyi sona erdirmek, huzura ermek istemezler. Onlar “tekmesiz” yapamayacaklarını, yaşamak için tekme atacak birine muhtaç olduklarını gayet iyi bilirler.

****

Bu tip insanlar layıklarının okkalı bir tekme olduğuna yürekten inandıkları için hayatları boyunca beyaz atlı tekmecilerini arar dururlar… Tıpkı Dostoyevski’nin “köpeği” gibi ancak kendilerini tekmeleyecek insanları dikkate alırlar. Güçlü bir tekme önünde eğilir, zayıf bir tekmeyi ise asla bağışlamazlar. Tekme atanın takdir ettiği hayata, belirlediği sınırlara gönül rızasıyla katlanırlar.

Değer görmeye, saygı duyulmaya alışmamış, kendi değerinin farkında olmayan bu tip insanlar kendilerinden sonra en çok kendilerine değer verenlerden nefret ederler. Her neşe kırıntısını tekmeler, her kahkahayı susturmayı görev edinirler.

****

Kendinden nefret edenler, görüp görebileceğiniz en tehlikeli insan topluluklarından birini oluştururlar bana göre. Nietzsche, “Kedinden nefret eden insandan kaçın!” der. Ben ona şöyle bir ekleme yapıyorum: “Kendinden nefret eden insandan kaçın”, çünkü onun cehennemi tüm yakınlarının sığabileceği kadar büyüktür.”

****

Bu tip bir erkek ya da kadına, ilişkiniz içinde, umduğundan fazla değer/sevgi verdiğiniz takdirde; gözünden düşmeniz, itibarsızlaşmanız, değersizleşmeniz mukadderdir. Böyle bir tip hiçbir saygın muameleyi cezasız bırakmayacaktır. “Bu kişi düzgün biri olsaydı, benim gibi bir böceğe değer vermezdi!” diye düşünecektir. Çünkü bu tür kişiler kendilerini Kafka’nın Gregor Samsa’sı kadar insan kabul etmektedirler. Daha fazlası, daha iyisi ruhlarında hazımsızlığa yol açacaktır… Onu okşayın, elinizi kıracaktır; onu sevin, size ihanet edecektir; ona verin, nankörlük yapacaktır; onu yüceltin, sizi horlayacaktır… 

Yorumlar (0)
12°
açık
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 25 Ocak 2021
İmsak 06:46
Güneş 08:14
Öğle 13:21
İkindi 15:55
Akşam 18:19
Yatsı 19:42
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 20 44
2. Galatasaray 20 39
3. Fenerbahçe 19 39
4. Gaziantep FK 20 35
5. Trabzonspor 20 33
6. Hatayspor 20 32
7. Alanyaspor 19 31
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 20 25
12. Rizespor 20 25
13. Sivasspor 19 24
14. Başakşehir 20 24
15. Konyaspor 20 23
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. Samsunspor 18 36
3. İstanbulspor 17 34
4. Altay 18 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 17 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Akhisar Bld.Spor 18 16
15. Menemen Belediyespor 17 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Aston Villa 17 29
9. Chelsea 19 29
10. Southampton 18 29
11. Arsenal 19 27
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 19 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 18 47
2. Real Madrid 19 40
3. Barcelona 19 37
4. Sevilla 19 36
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Celta de Vigo 20 24
10. Cádiz 20 24
11. Levante 19 23
12. Getafe 18 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 20 20
15. Eibar 20 20
16. Real Valladolid 20 20
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 18 17
20. Huesca 20 13