banner5

banner29

Evliya Çelebi kimdir? Seyahatna­mesi neden bu kadar önemli?

Osmanlı'nın en büyük gezginlerinden olan ve gezdiği yerleri seyehatnamesinde toplayan Evliya Çelebi kimdir?

Dosya 17.12.2019, 11:40 17.12.2019, 12:02
Evliya Çelebi kimdir? Seyahatna­mesi neden bu kadar önemli?

EVLİYA ÇELEBİ KİMDİR?

Evliya Çelebi, Osmanlı gezgini ve yazarı (İstanbul 1611 – ? 1682). Bir süre medresede okudu, babasından hat, nakış, tezhip öğrendi, biraz da mü­zik üzerinde çalıştıktan soma hafız ol­du. Melek Ahmet Paşa’nın desteğiyle Enderun’a girdi. (1635). Gezi sevgisi­ni, bu yolla nasıl eser sahibi olduğunu bir düşle açıklar. “Şefaat ya Resulullullah” yerine “Seyahat ya Resullullah” demiş olmasını özel yazgısının nedeni olarak gösterir, önce İstanbul’u gezerek eserinin ilk cildini hazırladığını belirtir (1630). Dört yıllık Enderun eğitiminden sonra sipahi oldu, İstanbul dışına ilk kez 1640’ta çıktı (bir aylık Bursa gezisi), bu izinsiz yolculuktan soma babasından destek görerek aynı yıl İzmit’i, vali olarak giden Ömer Pa­şa’nın yanında Trabzon’u, Kırım’da Azak Kalesi’nin alınışını gördü. Dört yıl İstanbul’da kaldıktan sonra Girit Seferi’ne katıldı, Yusuf Paşa’nın yanın­da Hanya’nın alınışında bulundu (1645). Müezzini ve musahibi olduğu Defterzade Mehmet Paşa ile birlikte Anadolu’yu, Erzurum’u, Azerbaycan ve Gürcistan’ın bazı yerlerini gezip gördü. Haber iletmek, mektup taşımak, aracılık yapmak gibi vesilelerle ve o yılların ulaşım olanaklarıyla inceden inceye görüp yazdığı yerler, olaylar gittikçe çoğaldı: Gümüşhane, Tortum, Gönye, Erzurum (1648), Suriye, Filis­tin, Sivas, İstanbul, ilk Rumeli gezisi (1651-1653), Silistre, Özi, Sofya, Van (1655-1653), iran topraklan, yeniden Rumeli’de Özi ve Silistre, Padişah IV. Mehmet hizmetinde Anadolu, Varad Seferi (1660), Arnavutluk, Bohemya (1662), Avusturya, Macaristan, Eflak, Boğdan, Kırım, Kafkasya, Dağıstan, dönüş (1663), Yunanistan, Mora Girit, İstanbul’a dönüş (1670), 14. ve son ge­zisinde hac amacıyla adalar yoluyla Rodos, Suriye üzerinden Mekke, dö­nüşte Mısır, Sudan, Habeşistan (1676); ölümünün Mısır’da mı, İstanbul’da mı olduğu kesinlikle bilinmez.

SEYAHATNAME

17. yüzyılın en ilginç yazarı kuşkusuz Evliya Çelebi’dir. Büyük Seyahatna­mesi ile zamanın çok dikkatli bir izle­yicisi, usta bir gözlemcisi, görgü alanı­na giren olayların iyibir inceleyicisi ol­du. 50 yıllık bir imparatorluk gezisi­nin, zaman zaman sınır dışlarına taşan olanaklarından da yararlanan Çelebi, 10 ciltlik eserini artık konuşma diline bile girmiş bazı tamlamalar ve görgü kurallarının gerektirdiği zorunlu nite­lemelere karşın-temelde halkın konuş­tuğu canlı dille yazmıştır. Bu doğal ve içten anlatım, zengin yaşantısının ge­tirdiği renkli bir dünya tasviriyle birle­şerek Divan Edebiyatı’nın en ilginç eserlerinden birini yaratmasına fırsat vermiştir.

Yorumlar (0)
18
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Pierre Loti Tepesi'nin adı değişmeli mi?
Pierre Loti Tepesi'nin adı değişmeli mi?
Namaz Vakti 29 Ekim 2020
İmsak 05:59
Güneş 07:25
Öğle 12:53
İkindi 15:43
Akşam 18:11
Yatsı 19:31
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 6 16
2. Fenerbahçe 6 14
3. Galatasaray 6 10
4. Karagümrük 6 8
5. Çaykur Rizespor 6 8
6. Kasımpaşa 6 8
7. Antalyaspor 6 8
8. Malatyaspor 6 8
9. Göztepe 6 7
10. Erzurumspor 5 7
11. Başakşehir 6 7
12. Beşiktaş 5 7
13. Gaziantep FK 6 7
14. Sivasspor 5 7
15. Hatayspor 4 7
16. Konyaspor 5 6
17. Kayserispor 5 6
18. Trabzonspor 6 5
19. Denizlispor 6 5
20. Gençlerbirliği 5 4
21. Ankaragücü 4 1
Takımlar O P
1. Tuzlaspor 7 17
2. İstanbulspor 7 16
3. Adana Demirspor 7 14
4. Samsunspor 7 14
5. Ankara Keçiörengücü 7 13
6. Altınordu 7 13
7. Giresunspor 6 11
8. Altay 6 10
9. Balıkesirspor 7 10
10. Adanaspor 7 9
11. Akhisar Bld.Spor 7 9
12. Bursaspor 7 7
13. Menemen Belediyespor 7 6
14. Bandırmaspor 7 5
15. Ümraniye 7 5
16. Ankaraspor 7 4
17. Boluspor 7 3
18. Eskişehirspor 7 3
Takımlar O P
1. Everton 6 13
2. Liverpool 6 13
3. Aston Villa 5 12
4. Leicester City 6 12
5. Leeds United 6 10
6. Southampton 6 10
7. Crystal Palace 6 10
8. Wolverhampton 6 10
9. Chelsea 6 9
10. Arsenal 6 9
11. Tottenham 5 8
12. West Ham 6 8
13. Man City 5 8
14. Newcastle 6 8
15. M. United 5 7
16. Brighton 6 5
17. West Bromwich 6 3
18. Burnley 4 1
19. Sheffield United 6 1
20. Fulham 6 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 7 14
2. Real Madrid 6 13
3. Granada 6 13
4. Villarreal 7 12
5. Atletico Madrid 5 11
6. Cádiz 7 11
7. Osasuna 6 10
8. Elche 5 10
9. Getafe 6 10
10. Real Betis 7 9
11. Eibar 7 8
12. Barcelona 5 7
13. Sevilla 5 7
14. Valencia 7 7
15. Deportivo Alaves 7 7
16. Athletic Bilbao 6 6
17. Huesca 7 5
18. Celta de Vigo 6 5
19. Levante 5 3
20. Real Valladolid 7 3