banner16

Nusayri ve Nusayrilik nedir?

İslam dini ve batınî fırkalar arasında yer alan Nusayrilik nedir? Nusayri kime denir? Nusayrilik en çok hangi ülkelerde yaygındır? Nusayrilik, Arap Aleviliği midir?

Nusayri ve Nusayrilik nedir?

İslam Mezhepleri tarihinde aşırı ve batınî fırkalar arasında sayılan Nusayrilik'in kurucusu Ebû Şuayb Muhammed b. Nusayr en-Nemîrî'dir. Arap Aleviliği olarak da bilinmektedir.

İLAHLIK VE PEYGAMBERLİK İDDİASI

Şîa kaynaklarında verilen bilgilere göre İbn Nusayr, İsnaaşeriyye imamlarından Ali en-Nakî, Hasan el-Askerî ve Muhammed el-Mehdî'nin imamet dönemlerine yetişmiş ve 270/883-884 yılında vefat etmiştir. Ali en-Nakî devrinde adı geçen imamın ilahlığını, kendisinin onun tarafından gönderilmiş bir peygamber olduğunu ileri sürdüğü, guluv ve tenâsuhe yöneldiği, haramları helal saydığı nakledilmektedir.

Bir diğer rivayete göre de İbn Nusayr, İmâmiyye'nin onbirinci imamı Hasan el-Askerî (280/873)'nin "bâb" ı olduğunu ileri sürmüş ve onun vefatıyla da oğlu Muhammed b. el-Hasan'ın mehdiliğini kabul etmiştir. Bu iki görüşten ikincisi daha isabetli olarak görülmektedir.

İLAHİ KİTAPLARI 'KİTABU'L MECMU'DUR

Nusayriliğin görüşlerini Muhammed b. Nusayr'dan sonra Kufe ile Halep arasında Cunbulâ'da yetişen, aslen İranlı olan, 957 veya 968'de Halep'te ölen ve Şeyh Yaprak adı ile şöhret bulan Hamdan el-Hasibî (873-957) düzene koymuştur. Böylece Nusayriliğin ikinci kurucusu olarak tanınmış ve Nusayriler hakkında birçok eser yazmıştır. Ancak en önemli eseri onaltı sureden oluşan Kitâbu'l-Mecmu'udur. Bu kitap Nusayriliğin kutsal kitabı olarak tanınmaktadır.

Nusayrilik kendi arasında değişik kollara ayrılmıştır. Bu kollar, Hz. Ali'nin bulunduğu konuma göre ayrılık göstermiştir. Genel tasnifte şu dört kol bulunmaktadır:

1- Haydariyye;

2- Şimâliyye veya Şemsiyye;

3- Kilâziyye veya Kameriyye;

4- Gaybiyye.

Nusayriliğin bu dört kolundan bugün meşhur olanı ise şu ikisidir:

Şimâliyye (Haydariyye, Şemsiyye) ve Kıbliyye (Kilâziyye, Kameriyye).

HRISTİYAN İZLERİ DE GÖRÜLMEKTE

Nusayriliğin görüşleri incelendiğinde, inançlarının İslâm'dan kaynaklanmakla beraber tamamen batınî yorumlara dayandığı görülmektedir. Hatta görüşlerinde zaman zaman Hıristiyan kültürünün izleri görülebilir. Bu durumu Ahmed Cevdet Paşa, Tarih-i Cevdet'inde şöyle açıklar: Nusayrîlerin ulûhiyyet ve nübüvvet hakkındaki batıl düşünceleri hiçbir milletin inancına benzemez. Şöyle ki onlara göre, öncelikle ulûhiyet Hâbil'e ve ondan Şît'e hulûl eder. Âdem ise bir peygamberdir. Sonra ulûhiyet İsmail'e ve nübüvvet İbrahim'e intikal eder. Sonra nübüvvet Musa'ya ve ondan İsâ'ya ve ondan Hz. Muhammed b. Abdillah'a intikal eder. Ulûhiyyet de Harun'a ve ondan Hıristiyanlar arasında Butrus diye bilinen Şemûn'a ve ondan Ali b. Ebî Tâlib'e intikal eder.

GÜNEŞE SECDE EDİYORLAR

Ali, âsumânî hulleye bürünüp gökyüzüne yükselir. O, hâlâ Güneş'te bulunmaktadır. Semadaki büyük yıldızlar Nusayrîlerin Ukkâli'nin ruhlarıdır. Bu nedenle Nusayrîler, güneşin doğuşu ve batışı zamanında güneşe secde ve yıldızlara hürmet gösterirler.

Ashâb-ı Kirâm'dan Mikdâd b. Ebi'l-Esved'e "Rabbu'n-Nâs = İnsanların Rabbi" diyerek, "Ali Muhammed'i, o da Mikdâd'ı ve Mikdâd diğer kulları yarattı" derler.

Onların mezhebe giriş şekilleri ve görüşlerini anlatan bir diğer önemli eser, önce bir Nusayri iken Hıristiyan olan ve sonra Tarsus'ta öldürülen Adanalı Süleyman Efendi'nin yazdığı Kitâbu'l-Bakûrâti's-Süleymâniyye fî-Keşfi Esrâri'd-Diyânet'n-Nusayriyye (Beyrut 1863) adını taşımaktadır.

'ALİ TANRIDIR'

Nusayriliğin günümüzde Suriye ve Türkiye'de tabileri bulunmaktadır. Nusayrilerin bütün kollarına göre, Ali, mabuddur, tanrıdır. Ali, ne doğurdu ne de doğruldu. Ölümsüzdür. Her zaman vardır. Zatı yıldızlara hakim olan nurdur. Nurun nurudur. ilâhî zatı itibariyle gizlidir. Nusayriliğin temel inancı olduğu için, onlara göre şehâdet kelimesi, "Ben, Ali'den başka ilâh bulunmadığına şehâdet ederim" şeklindedir.

Kutsal kitapları Kitabu'l-Mecmu'unun "Başlangıç" olarak adlandırılan birinci suresinde, İslâm itikadında Allah için kullanılan pek çok sıfat ve isim ilâh olarak görülen Ali için ifadelendirilmektedir.

"İbnu'l-Veli'yi Yüceltme" başlığı taşıyan ikinci surede ise, Hz. Ali ile ilgili şu aşırı ifadeler yer alır:

"Buyur, buyur ey Emiru'n-Nahl! Ey Ali b. Ebî Tâlib! Ey her arzu edenin sevip dilediği! Ey ulûhiyeti ile ezeli olan! Ey yaratılmışların aslı! Sen bizim gizli ilahımız, açıkça imamımızsın.”

İslam inancı ile temelde çatışan bu görüşe göre Ali, Allah'tır. Kendi nurundan Muhammed'i yaratmıştır. Muhammed ise, Selman el-Farisi'yi yaratmıştır. Bu sır, Süleyman Efendi tarafından, Hıristiyanlıktaki "Baba-Oğul-Kutsal Ruh" sistemiyle açıklanır.

Nusayrilerde şehâdet şöyledir:

"Nusayrî dininden, Cundebî görüşünden Cunbulânî tarikatından, Hasibi akidesinden, Cillî inancından, Meymunî fıkhından olduğuma şehâdet ederim."

'KADINLARIN RUHLARI YOKTUR'

Nusayrilerin yaratılış nazariyeleri de antropomorfik ifadeler taşır. Şöyle ki, onlara göre, Nusayriler, Ali'nin ulûhiyetine inanmak ve onun yüceliğinin nimetine erişmek bahtiyarlığına ulaşmış yaratıklardır. Bundan gururlandıklarından, Ali onları cezalandırmak için, insan suretinde yeryüzüne göndermiştir. Ali'ye inanan gerçek Nusayrilerin ruhları, hareket yoluyla yıldızlar haline dönüşerek nurlar alemine yükselir. Ancak Nusayri olmayanların, Müslüman, Hıristiyan ve Musevilerin ruhları hayvan cesetlerine girer. Böylece tenâsuh ve hulûle inanmakta olan Nusayrilerin, diğer bir özellikleri, kadınların ruhlarının olmadığını kabul etmeleridir. Onlara göre şeytanlar insanların günahlarından; kadınlar da şeytanların günahlarından yaratılmıştır.

Sırf bu inançları yüzünden, "masum" olarak gördükleri Fatıma'nın adını kullanmaktan kaçınıp, bu kelimelerin müzekkeridir (erkek) diyerek "Fâtır" adını tercih eder ve metinlerinde Fâtıma yerine "Fâtır" adını kullanırlar.

Keza Hz. Ebû Bekir, Ömer, Osman, Talha, Sa'd, Muâviye, Yezid, Haccac ile Ahmedü'l-Bedevî, Ahmed er-Rifâî, Abdulkadir Geylânî gibi veliler de şeytanın sembolleridir ve lanet edilir. Sonuç olarak Hz. Ali'nin ulûhiyetini iddia eden Nusayrilik, İslâm'ın dışında Hıristiyanlık başta olmak üzere pek çok kültürlerden etkilenmiştir.

Güncelleme Tarihi: 04 Ekim 2019, 17:20
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner5