banner5

12.02.2019, 09:20

Dâvud el-Kayserî’nin istirahatgâhında...

Geçtiğimiz hafta sonu, Memur-Sen Konfederasyonu, Eğitim-Bir-Sen İznik Temsilciliği’nin periyodik faaliyetlerinden birine katılmak için İznik’teydim.

Temsil emanetini yüklenmiş olan kardeşim Mahmut Kocadağ’ın ve kıymetli çalışma arkadaşlarının Kudüs sevdalarına, fotoğrafları üzerinden Kudüs’ün hikayesini anlatarak, şahsi bir katkıda bulunmaya çalıştım.

Şunca zamandır Kudüs konusunda katıldığım İstanbul dışı etkinliklerdeki en dikkatli dinleyicinin İznikli kardeşlerim olduğunu özellikle söylemeliyim. Kudüs’e mahsus özlemlerini ve bilgi taleplerini yüz ifadelerinden çok açık biçimde okuyabildiğim bu kardeşlerime, Bursa’dan teşrif eden Eğitim-Bir-Sen Bursa Şube Başkanı Ramazan Acar’a, Belediye Başkanı adayımız Kaan Mehmet Usta’ya, resmi kurumların ve AK Parti’nin yöneticilerine, zahmetleri ve güzel ilgileri için çok teşekkür ediyorum.

İznik’teki ikinci günümde, bundan yaklaşık iki sene önce, şeyhim Mustafa Yılmaz’la birlikte yaptığımız seyahatte, zaman darlığı nedeniyle görme imkanı bulmamadığımız yerleri, İznik’i avuçlarının içi gibi bilen sevgili Ömer Faruk Toprak ve Coşkun Yıldız’la birlikte gezme imkanı buldum. Atilla Bayramoğlu’nun da refakatiyle uğradığımız yerlerden biri de Dâvûd el-Kayserî’nin istirahatgâhıydı.

Mahmut Erol Kılıç Hoca, İbnü’l-Arabî ile Mevlânâ’yı Osmanlı’nın kurucu babaları olarak zikreder. Bana göre Sadreddin Konevî ile Dâvûd el-Kayserî de onlara dahildir. Kaldı ki, Sadreddin Konevî İbnü’l-Arabî’nin, Dâvûd el-Kayserî de Sadreddin Konevî’nin öğrencisidir. Üstelik bu iki isim, İbnü’l-Arabî tefekküründen hareketle, yeni devlet için hayatî bir ihtiyaç hükmünde olan Vahdet-i vücûd nazariyesini birlikte üretmişlerdir.

Dâvûd el-Kayserî’nin tefekkür hayatımıza yeniden kazandırılması için büyük gayret sarfeden Mehmet Bayrakdar, hazretle ilgili DİA’ya yazdığı maddede, hayatı hakkındaki bilgilerin yetersizliğini belirtip, ilgili kaynaklardan onun 1260 yılı civarında doğduğunu ve muhtemel 1350 veya 1344’te İznik’te vefat ettiğini, mezarının ise Çandarlı Halil Paşa Camii’nin karşısında bugün Çınardibi denilen yerde bulunduğunu naklederek, “Dinî ve aklî ilimlerde iyi bir öğrenim gördüğü”nü, “Dinî ilimlerden bilhassa fıkıh ve hadis sahalarında derin bilgiye” sahip bulunduğunu, “Ancak daha ziyade tasavvuf, kelâm ve felsefe alanlarındaki dirayetiyle temayüz etti”ğini belirtir.

Dâvûd el-Kayserî’nin ilk müderrislik ünvanı, inşaatı 1336 yılında tamamlanan İznik’teki medreseye Orhan Gazi tarafından 30 akçe maaşla tayin edilmiş; vefatına kadar –yaklaşık on beş yıl– burada, hadis, fıkıh, felsefe ve mantık derslerini de okutarak görev yapmış olmasından gelir.

Kurucu babalık vasfı ise, yeni yürüyüşünde Batı’yı istikamet edinen çiçeği burnundaki Osmanlı devletinin, bu seçiminin bir gereği olarak ihtiyaç duyduğu vücûd / varlık anlayışının mevcut ihtiyaca göre yenilenmesinde aktif bir rol üstlenmesinden gelir.

Vücûd / varlık kelimesinin Dâvûd el-Kayserî’den önceki ve sonraki durumunu burada ele almamız mümkün olmayacaktır. Bu nedenle, İbnü’l-Arabî tefekkürünün bu anlayışa esas teşkil etmesi bakımından, söz konusu kelimenin ondaki kimi karşılıklarını görebilmeniz için sizi önce, Ahmed Avni Konuk, Fusûsu’l-Hikem Tercüme ve Şerhi’nin 1. cildinde yer alan Mustafa Tahralı’ya ait “Fusûsu’l-Hikem Şerhi ve Vahdet-i Vücûd ile Alâkalı Bâzı Meseleler” başlıklı incelemeye yönlendirmeliyim.

Vücûd / varlık kelimesinin Dâvûd el-Kayserî ile birlikte yüklendiği yeni anlamın mahiyeti hakkında bakacağımız ilk kaynak ise, kuşkusuz onun Mukaddemât adlı eseridir.

Tıpkı İbn Haldun’un yazmayı düşündüğü tarihe esas Mukaddime’si gibi, hazretin de yazmayı düşündüğü Füsûs şerhine esas Mukaddemât’ı, henüz kullandığımız alfabeyle dilimize aktarılmamıştır. Sadece onun sunuş mahiyetindeki ilk kısmı Turan Koç - Mehmet Çetinkaya’nın tercümesiyle yayımlanmıştır ki (İnsan Yayınları, İstanbul 2011) bu metin bile belirttiğimiz manada ihiyacımıza kısmen karşılık oluşturabilmektedir.

Demek ki zaten, Turan Koç abiden aldığım bilgiye göre tamamı 1400 sayfa olan Mukaddemât’ın tam tekmil tercümesini (ki büyük bölmü yapılmış ancak henüz yayımlanmamıştır) gördükten sonra ancak Vücûd / varlık bahsini konuşabileceğiz.

Dâvûd el-Kayserî’nin, İznik’te Çandarlı Halil Paşa Camii’nin karşısındaki Çınardibi’nde yeralan istirahatgâhının mevcut durumu da, sanki hazretin kurucu babalığı ve bunu doğuran değerli görüşleriyle ilgili bilgisizliğimizin sureti gibidir: İğreti yapılar arasında, gövdesi ancak özel (betonumsu) bir mazlemeyle doldurularak ayakta tutulmaya çalışılan en az beş asırlık bir çınarın dibinde, kitabesizliği sebebiyle peşinen garip kalmayı seçmiş bir mezar!

Elbette, Kerküklü Nevruzî’nin “Ehl-i irfân olanın bil hâtırı virân gerek” mısraından hareketle, zikrettiğimiz durumu sineye çekebiliriz. Ancak, Dâvûd el-Kayserî sadece bir ârif değil, hem kurucu baba olarak Osmanlı’dan bir nişandır, hem millet olarak yeni dünya düzeninin gerektirdiği yeni vücûd anlayışının ilk kodları hâlâ onun tefekküründedir.

Umarız ki, Dâvûd el-Kayserî’nin mevcut istirahatgâhında yapılacak mimari düzenleme ile, tefekkürünün layıkıyla bilinmesi için yapılacak yayımlar eş zamanlı gerçekleşir.

Yorumlar (0)
11°
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 24 Ocak 2021
İmsak 06:46
Güneş 08:15
Öğle 13:21
İkindi 15:54
Akşam 18:18
Yatsı 19:41
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Fenerbahçe 19 39
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Trabzonspor 20 33
6. Alanyaspor 19 31
7. Hatayspor 19 31
8. Karagümrük 19 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Rizespor 20 25
13. Sivasspor 19 24
14. Başakşehir 20 24
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Bursaspor 18 30
7. Tuzlaspor 17 30
8. Ankara Keçiörengücü 17 28
9. Altınordu 17 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Aston Villa 17 29
9. Chelsea 19 29
10. Southampton 18 29
11. Arsenal 19 27
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 19 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 19 40
3. Sevilla 19 36
4. Barcelona 18 34
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 19 28
8. Real Betis 20 27
9. Cádiz 20 24
10. Levante 19 23
11. Getafe 18 23
12. Celta de Vigo 19 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Real Valladolid 20 20
16. Eibar 19 19
17. Deportivo Alaves 20 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 19 16
20. Huesca 20 13