banner5

04.02.2019, 08:48

Ehlen ve sehlen

Erdoğan, Ürdün Kıralı 2. Abdullah’ı Vahdeddin köşkünde kabul etti. Tarih, MS 3 Şubat 2019.

Ürdün Kıralı İstanbul’u ziyaret ettiği gün, Papa Birleşik Arap Emirliğinde idi. Her iki devlet başkanının da ziyaret adresi ve zamanlaması son derece ilginç: Güney Arap Yarımadası Başpiskoposu Paul Hinder, Papa’nın bölgeyi ziyareti konusunda “daha iyi bir zamanlama olmazdı” dedi.

Papa’nın ziyaretinin maksadı belli: Dinler arası diyalog konulu uluslararası bir toplantıya katılmak. Papa, Abu Dabi Veliaht Prensi Şeyh Muhammed bin Zayid’in davetiyle Birleşik Arap Emirlikleri’ni ziyaret ettiğine göre ziyaretin gayesi de davet edenin tayin ettiği bir konu olsa gerek. Yani BAE ve M. b. Zayed doğrudan “Dinler arası diyalog” denilen o tartışmalı misyonu FETÖ ve Türkiye’den devralmış oluyor. Bu ziyaret bu anlamda BOP’un en azından bu açıdan sona erdiğini gösteriyor.

Bu projenin bu buluşma ile aynı zamanda Suudi Arabistan ve Mısır’ın da katılımı ile Türkiye üzerinden değil, bir Arap Triosu tarafından yönetileceğini gösteriyor.

Aslında BAE, Suudi Arabistan ve Mısır insan hakları örgütleri tarafından Yemen politikası ve ülkelerinde insan hakları uygulamaları açısından sert bir şekilde eleştiriliyor. 

Papa Francis’in 3 Şubat’ta başlayan 5 Şubat’ta sona erecek ziyaretinin ardından ne gibi gelişmelerin yaşanacağını daha sonra göreceğiz. İlk defa bir Papa Arap yarımadasını ziyaret ediyor. Arap dünyasında bu ziyaretin yankısını da görmek gerek. Abu Dabi ziyaretinde Papa’nın, Mısır’daki El Ezher Camii imamı Şeyh Ahmed El Tayyib ile de görüşmesi aslında ziyaret öncesi Arap ülkelerinde bir lobi çalışması yapıldığı anlamına geliyor. Francisco daha önce de 2017’de, yine aynı konuda Mısır’a “dinler arası diyalog” temalı bir ziyaret yapmıştı. Herhalde bundan sonraki adımın Riyad olması gerekir. Vatikan’ın bu ziyaretten bir başka beklentisi daha var. O da Arap Yarımadası’nda kilise inşa etmeye yönelik kısıtlamaların da kaldırılması beklentisi. Papa belli senaryonun içinde bir rol üstleniyor. Ama bölge ile ilgili tek senaryo bu değil. Bu senaryoda ABD, İngiltere ve İsrail’in nerede durduğuna da bakmak gerek.

Mesela Ürdün Kıralı böyle bir zamanda İstanbul’u ziyaret ediyor olmasının özel bir anlamı olmalı. Ürdün BAE ve Suudi Arabistan ile yakın ilişkileri olan bir ülke. Suudiler Ürdün’e mali yardımda bulunurken, öte yandan ciddi bir Vehhabilik misyonerliği de yapıyorlar.

Ürdün’ün adının bazı senaryolarda yeniden Hicaz Bölgesinde Şeyh ailesinin yerini alacağına dair iddialar Suudiler tarafından yakında izleniyor. Papa da bir bakıma Suudi Arabistan’daki Şeyh ailesi ve Vehhabilerin tepkisini ölçüyor. Bu tepkiyi bloke etmek için de El Ezher Şeyhini yanına alıyor. Yani Papa, Arap yarımadasında siyasi olarak seküler unsurları, dini olarak da Vehhabiliği F. Gülen yerine ikame ediyor. Bakalım bu ziyaretlerin bir de iade-i ziyareti olacak mı?.

Kıral Hüseyin’in İstanbul ziyaretinin de bir iade-i ziyareti mümkün. Gündem herhalde çok farklı olacaktır. Kıral Hüseyin bu süreçte Türkiye’yi karşısına almak istemiyor. Bir denge politikası izliyor. Türkiye yanında olsun istiyor. Türkiye’nin de Arap yarımadasında kendine yeni müttefikler bulması gerek. Yani bu iki ülke arasındaki yakınlaşma, bir bakıma tencere yuvarlanmış, kapağını bulmuş bir buluşmadır.

Ürdün ile bizim aramızda aslında ilginç bağlar vardır. Ürdün adını 251 km uzaktaki Ürdün nehrinden alır. Ürdün adının Amon’dan aldığı söylenir.. Eskiden Philadelphia olarak anılırdı.  Şam ve Filistin üzerinden Medine ve Mekke’ye, Yemen’e, Babul Mendep’e uzanan koridorda yer alan ülke kadim birçok medeniyetin coğrafyasında yer alır.

Pensilvanya Eyaleti’nin en doğusunda bulunan eyaletin en büyük, ABD’nin ise 5. büyük şehrinin adı da  Philadelphia’dır.. Philadelphia ABD’nin ilk başkentidir. 1790-1800 arasında başkentlik yapmıştır.

Philadelphia aynı zamanda İncil’de, Yuhanna vahyinde geçen bir şehrin adıdır. Bu şehir Alaşehirdir. Alaşehir Türkiye’nin Ege Bölgesi’nde bulunan Manisa ilinin ilçelerinden biridir. Alaşehir sınırları içinde kurulu Philadelphia kentinin akropolü olan Toptepe düzlüğündeki tapınak Havarilerden loannes adına yapılan St. Jean Kilisesi ile birlikte Ege Bölgesindeki Hıristiyanlığın ilk çağlarına ait 7 kiliseden birisidir. İncil’in vahiy bölümünde adı geçen Yedi Kilise (Smyrna, Pergamon, Thyatira, Sardes, Philadelphia, Laodicia ve Ephesus) Hıristiyanlığın ilk kiliselerindendir. Bu kiliselerin üç tanesi (Sardes, Philadelphia ve Thyatira) Manisa ili sınırları içindedir.

Amon (Amen, Amun, Ammon, Amoun)’a gelince, bazılarına göre  “Amen/Amon” “saklı olan” demektir. Amon, Teb’in baş tanrısıdır, tanrılar tanrısıdır. 

Mısır’da ilk kez Tek tanrılı “Aten dini”ni kuran, IV. Amenotep‘in (Akhenaton) veya Amon’un oğlu Tutankamon (Antik Mısır’ın 18. Hanedanı), MÖ 1341 yılında antik Mısır’da doğdu.. Annesi Prenses Kia’dır. MÖ 1332 - MÖ 1323 yılları arasında yaşadı. Hz. Yusuf’a iman eden Firavun olduğu da söylenir. Dokuz yaşında tahta çıkan ve adı 12 yaşına kadar “Tutankhaten”(Güneş Tanrısı Amon’un yaşayan temsilcisi) olan bu kişinin babasının adı olan Amon daha sonra Amman’a dönüştüğü de iddia ediliyor. Böylece Amman ile Afrika ve  Mısır tarihi arasında da bir çağ kurulmuş oluyor. Amon’un zaman içinde “Amin / iman ettim) şeklinde kullanıldığı da iddia edilir. Kimileri Amon dönemini Mısırda Tek Tanrılı dine geçiş dönemi olduğunu söylerken, kimilerine göre Mısır mitolojisinde güneşi, rüzgar ve gökyüzünü yöneten Tanrı, Tanrıların kralı olarak görülmüştür. Amon kimilerince Güneş tanrısı Ra ile özdeşleştirilerek Amon-Ra olarak anılmıştır. Bu yönü ile de Şintoizm ve Sabiilik inancı açısından bir referans olmaktadır.

Ben bu buluşmanın ardından iki ülke arasında siyasi, iktisadi, savunma, bölge güvenliği, istihbarat çalışmaları açısından işbirliğinin daha da derinleşeceğini düşünüyorum. Sanırım karşılıklı olarak lobi faaliyetlerinin de artması gerek. Mesela üniversite, ticaret, sanayi, STK, meslek odaları arasında ilişkiler daha da geliştirilecektir. Mesela iki ülke arasında neden bir “bilişim” ve “Kenevir birliği”kurulmasın.

Ürdün, Ankara açısından Sevarin adası, Kızıldeniz bölgesinin güvenliği, Babulmendep ülkeleri ve Somali koridoru açısından son derece önemli bir geçiş noktasında bulunuyor. Ürdün halkının büyük çoğunluğunun Filistinlilerden oluştuğu unutulmamalı. Kudüs, Filistin ve Suriye açısından Ürdün’le kurulacak yakın bir işbirliğinin bu konularda büyük bir değer taşıdığını not etmek gerek.

Tamam, Arap isyanları, Şerif Hüseyin’in geçmişte oynadığı rol aklımızın bir kenarında bulunsun. Tanıkları ve sanıkları kaybolmuş davaları bir kan davasına dönüştürmenin bir anlamı yok. Geçmişten aldığımız dersle geleceğimizi yeniden inşa etmeliyiz. Ehlen ve sehlen, merhaba! Selâm ve dua ile.

Yorumlar (0)
6
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 20 Ocak 2021
İmsak 06:48
Güneş 08:17
Öğle 13:20
İkindi 15:50
Akşam 18:13
Yatsı 19:37
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 18 38
2. Fenerbahçe 18 38
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Hatayspor 19 31
6. Alanyaspor 18 30
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 18 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Rizespor 19 24
13. Sivasspor 18 23
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 18 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Erzurumspor 19 16
20. Ankaragücü 18 15
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. Leicester City 19 38
2. M. United 18 37
3. Man City 17 35
4. Liverpool 18 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 15 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 17 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Sevilla 18 33
5. Villarreal 18 32
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 18 27
8. Cádiz 19 24
9. Celta de Vigo 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 18 22
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Real Valladolid 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12