banner5

19.10.2020, 10:16

Ermenistan'ın Saldırgan Tutumu İngiltere ve Çin’i de hedef alıyor mu?

27 Eylül’de başlayan Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki Dağlık Karabağ çatışması uluslararası dengeler göz önüne alındığında çeşitli sonuçlarının olduğu ortaya çıkmaktadır. Ermenistan’ın temmuz ayında ve geçtiğimiz haftalarda gösterdiği saldırgan tutum bir yandan Çin’in yeni ipek yoluna bir engel teşkil ederken, diğer taraftan Azerbaycan ile İngiliz petrol şirketi “British Petroleum” arasındaki Avrupa’ya petrol ve doğalgaz ihraç etmeyi amaçlayan önemli bir projeyi de sabote etmekte.

8 Ekim’de Ermenistan silahlı kuvvetleri Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattına saldırı düzenlemişti. Saldırı her ne kadar püskürtülmüş olsa da bu boru hattı ham petrolü Azeri-Çıralı-Güneşli petrol sahasından alıp Gürcistan üzerinden Akdeniz’deki Ceyhan limanına aktarıyor. Aynı zamanda BTC boru hattı, Azeri Central East (ACE) projesiyle de bağlantılı olarak önemli bir role sahip. ACE’nin ürettiği petrol ve gaz İngiliz enerji devi British Petroleum tarafından işletilen Sangaçal petrol ve gaz terminaline sevk ediliyor. Buradan da Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya aktarılmakta. ACE’de bulunan petrol sahasında BP yüzde 30,37’lik bir oranla en yüksek hisseye sahip. Azerbaycan hükumeti ile BP arasında imzalanan 6 milyarlık proje kapsamında günlük 100.000 varil petrol 350 milyon metreküp doğal gaz işletilmiş olacak.

Burada Avrupa’ya aktarılan petrol ve gazın sabote edilmesi için Ermenistan’ın ABD tarafından kullanıldığı iddia edilmekte, nitekim Trump uzun süredir kendi sıvılaştırılmış gazını Avrupa’ya satmak istemekte ve ABD Avrupa’nın enerji alanında bağımsızlaşmasını arzu etmemektedir.

Ermenistan’ın Karabağ saldırganlığının İngiltere açısından olumsuz karşılandığı BBC muhabiri John Fisher’in 7 Ekim’de Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile yaptığı röportajda Paşinyan’ı “BM kararlarının Dağlık Karabağ’ın Azerbaycan’a ait olduğunu açıkça gösteriyor” diyerek köşeye sıkıştırması da buna iyi bir örnektir. Paşinyan’ın “Avrupa Türkiye'yi şimdi durdurmazsa, Viyana kapılarında beklesinler” demesi de Avrupalılar tarafından çokta önemsenmediği görülmektedir.

Karabağ Meselesinde Çin Faktörü

Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki çekişmeden memnun olmayan bir diğer devlet ise Çin'dir. Çin her iki taraftan da görüş ayrılıklarını diyalog yoluyla çözmelerini istedi. Bölge ülkelerindeki kaos ve çatışma ortamı Çin’in ticari ilişkilerini de etkilemekte. Nitekim Çin 2015 yılında Gürcistan, Azerbaycan ve Ermenistan ile ticari anlaşmalar imzalamaya başladı. 2016 yılında Çin’in Asian Infrastructure Investment Bankası Türkiye üzerinden geçecek olan “Trans Anadolu Doğalgaz Projesi”nin kısmi inşaatını finanse etmek için Azerbaycan’a 600 milyon dolar kredi verdi. 2019 yılında Azerbaycan ve Çin ikili iş birliklerini güçlendirmek için 800 milyon doları aşan sözleşmeler imzaladı. Ayrıca Azerbaycan, Çin'in bölgedeki en büyük ticaret ortağı ve Güney Kafkasya'daki Çin ticaretinin yüzde 40'ını oluşturmakta.

Güney Kafkasya, Orta Doğu, Çin, Rusya ve Avrupa arasında bir bağlantı görevi gördüğünden çok büyük bir stratejik öneme sahip. Çin bu gerçeği Yeni İpek Yolu projesiyle görmüş oldu, fakat Yeni İpek Yolu ile bağlantılı olarak önemli bir rol oynaması beklenen Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattı da bu çatışmada tehlike altında. Çünkü hem BTC boru hattı hem de demiryolu, Ermenistan sınırına uzak olmayan Tovuz bölgesinden geçiyor. Bu bölge de Ermenistan silahlı kuvvetlerinin saldırı noktalarından birisi. Çin mallarının Türkiye’ye oradan da Batı Avrupa’ya teslimat süresini bu demiryolu bir aydan 15 güne indiriyor.

ABD hegemonyasını sarsacak olan Çin’in yeni İpek Yolu projesinin Washington’a bir tehdit olarak ortaya çıktığını göz önünde bulundurursak bu bağlamda Gürcistan’ın da ileriki safhada istikrarsızlaştırılmasını bekleyebiliriz. Nitekim Almanya Federal Meclis tarafından Temmuz 2019’da çıkarılan bir rapor Gürcistan’ın bölgedeki enerji politikası adına önemli bir yere sahip olduğu belirtilmekte.

Karabağ Meselesinin Türkiye-Rusya İlişkilerine Etkisi

Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki mevcut çatışma İngiltere ve Çin’i etkilediği gibi aynı zamanda Rusya ve Türkiye arasındaki ilişkileri de germe potansiyeline sahip. Ermenistan’daki mevcut iktidarın Washington ile yakın ilişkileri olduğu ve Erivan’daki hükumetin Soros, Freedom House ve diğer ABD menşeli örgütlerle bağlantılı kişilerden oluştuğu bilinmekte. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de geçtiğimiz günlerde yaptığı bir açıklamada ABD’li yatırımcı George Soros tarafından Ermenistan’da iki yıl önce rejim değişikliği yapıldığını iddia etmişti. Belki kısık bir ses olarak kaldı ama Rus iş adamı Yevgeniy Viktoroviç Prigojin de Türk basınına yaptığı bir açıklamada Ermenistan’ı ABD’nin kışkırttığını öne sürmüştü. Özellikle Prigojin’in Ermeni hükumetinin Amerikalıların hizmetinde olduğu söylemi ile Kremlin’in dolaylı olarak Ermenistan’a açık bir mesaj olarak gönderdiği anlaşılıyor. Ayrıca Moskova çok daha ihtiyatlı düşünerek Ermenistan'ın Kafkasya ve Orta Asya'daki çeşitli devletleri Rus karşıtı bir kampa sürüklemek için bir “Kafkas Baharı”nın başlangıç ​​noktası olarak hizmet edebileceğinden de çekiniyor olabilir.

Sonuç

Ermenistan’ın saldırgan tutumu gerek Azerbaycan ve dolayısıyla Türkiye gerekse de diğer ülkeler için bölgedeki çıkarları açısından bir tehlike arz etmekte. Özellikle Çin için bu kaosun hiçbir getirisi yok. ABD’nin son bir yılda Çin’in yayılmacı ekonomi politikasına karşı üstlendiği siyaset anlayışı son bir yılda özellikle artış gösterdi. Çin 11 Eylül olaylarında sorumluluk sahibi olmayan, teröre karşı küresel savaşta yer almayan, Afganistan ve Irak’ın iktidarsızlaştırılmasında rol oynamayan ve Suriye ile Libya iç savaşlarından da sorumlu olmayan bir ülke. Çin aynı zamanda Amerika'nın bu zorlukların üstesinden gelme çabalarının önünde de ciddi bir engel olmamıştır.

Son dört yılda Trump’ın Avrupa karşıtı siyaseti de Avrupa ülkelerinin Çin ile yakınlaşmasını sağladı. Çin Yeni İpek Yolu sayesinde AB ile de bir ticaret politikası gütmek istiyor. Tüm bunları gören ABD bölge ülkelerinde bir takım çatışma unsurları ortaya çıkarıp kendi hegemonyasını korumaya çalışmaktadır. Ağustos başında Asya, Avrupa ve Afrika ticaret pazarlarını birbirine bağlayan stratejik bir bölgede yer alan Lübnan limanında ortaya çıkan patlama da hem Çin’e hem de Avrupa’ya karşı bir girişim olarak yorumlandı. Nitekim bu limanın yıkılması hem Çinli hem de Avrupalı nakliye şirketlerine büyük bir darbe vurdu. Bu liman Çin’in özellikle Avrupa ile olan ticaretinde ve Yeni İpek Yolu için hayati bir öneme sahipti. Görünen o ki ABD Çin’e ulaşan tüm yolların önüne bir engel koymakta, bu Beyrut Limanı, Karabağ ve belki ileride yukarıda da değinildiği gibi Gürcistan olabilir.

Sonuç olarak neredeyse 30 yıldır 4 BM kararına rağmen Ermenistan tarafından Dağlık Karabağ’ın işgal edilmesine son verilmesi ve Azerbaycan sınırları içerisinde yer alan Karabağ bölgesinin Azerbaycan’a iadesi uzun vadede hem Çin hem de İngiltere dolayısıyla Avrupa için de karlı bir siyaset anlayışı olacaktır.

Yorumlar (0)
7
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
ABD seçimlerinde sizce hile var mı?
ABD seçimlerinde sizce hile var mı?
Namaz Vakti 01 Aralık 2020
İmsak 06:32
Güneş 08:03
Öğle 12:58
İkindi 15:22
Akşam 17:44
Yatsı 19:09
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 9 23
2. Galatasaray 10 20
3. Fenerbahçe 10 20
4. Beşiktaş 9 16
5. Kasımpaşa 10 15
6. Gaziantep FK 10 15
7. Karagümrük 10 14
8. Göztepe 9 14
9. Başakşehir 10 14
10. Konyaspor 9 12
11. Rizespor 9 12
12. Malatyaspor 9 12
13. Hatayspor 7 12
14. Trabzonspor 10 12
15. Antalyaspor 10 10
16. Sivasspor 9 9
17. Erzurumspor 9 9
18. Kayserispor 9 8
19. Denizlispor 9 6
20. Gençlerbirliği 9 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 11 23
2. Ankara Keçiörengücü 11 21
3. Samsunspor 11 20
4. Adana Demirspor 10 18
5. İstanbulspor 10 18
6. Tuzlaspor 10 18
7. Altay 9 16
8. Giresunspor 10 16
9. Bursaspor 11 14
10. Balıkesirspor 11 14
11. Akhisar Bld.Spor 11 13
12. Adanaspor 9 12
13. Bandırmaspor 11 11
14. Ümraniye 11 10
15. Menemen Belediyespor 9 9
16. Ankaraspor 10 8
17. Boluspor 10 7
18. Eskişehirspor 11 1
Takımlar O P
1. Tottenham 10 21
2. Liverpool 10 21
3. Chelsea 10 19
4. Leicester City 10 18
5. Southampton 10 17
6. Wolverhampton 10 17
7. Everton 10 16
8. M. United 9 16
9. Aston Villa 8 15
10. Man City 9 15
11. West Ham 9 14
12. Leeds United 10 14
13. Newcastle 10 14
14. Arsenal 10 13
15. Crystal Palace 10 13
16. Brighton 10 10
17. Fulham 10 7
18. West Bromwich 10 6
19. Burnley 9 5
20. Sheffield United 10 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 11 24
2. Atletico Madrid 9 23
3. Villarreal 11 20
4. Real Madrid 10 17
5. Sevilla 9 16
6. Cádiz 11 15
7. Barcelona 9 14
8. Granada 10 14
9. Athletic Bilbao 10 13
10. Elche 9 13
11. Getafe 10 13
12. Deportivo Alaves 11 13
13. Valencia 11 12
14. Real Betis 10 12
15. Osasuna 10 11
16. Eibar 10 10
17. Real Valladolid 11 10
18. Celta de Vigo 11 10
19. Levante 10 8
20. Huesca 11 7