banner5

05.12.2020, 11:16

Gerçek bir hukuk reformu Kemalizmden arındırılmış bir anayasa ile mümkündür (1)

Ak Parti hükümeti, hukuk reformuna dair bazı girişimlerde bulunma ihtiyacı duymaktadır. İçeriğini ve kapsamını henüz tam olarak bilmiyoruz. Ammâ hukuk alanında gerçekçi bir reformdan bahsedebilmek için, ilk önce 1982 anayasasının yeniden dizayn edilmesi gerekmektedir. Daha doğrusu yeni bir anayasaya ihtiyacımız var. Madem hangi hükümet gelirse gelsin T.C. Devleti, resmen AB’ye tam üye olarak girmek istiyor, o halde anayasal düzeyde Kemalizm barındırmayan bir reformun yapılması kaçınılmazdır. Bu gerçeği, anayasa hukukçusu ve CHP’li milletvekili olanProf. Dr. Kaboğlu görmüş olacak ki, bu yönde yeni bir anayasa taslağı hazırlama gereği duymuştur. O halde ilk önce T.C. Anayasasının Başlangıç kısmına bir göz atalım:

“Türk Vatanı ve Milletinin ebedî varlığını ve Yüce Türk Devletinin bölünmez bütünlüğünü belirleyen bu anayasa, Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu, ölümsüz önder ve eşsiz kahraman Atatürk’ün belirlediği milliyetçilik anlayışı ve O’nun inkılâp ve ilkeleri doğrultusunda…Hiçbir faaliyetin Türk millî menfaatlerinin, Türk varlığının, Devleti ve ülkesiyle bölünmezliği esasının, Türklüğün tarihî ve manevî değerlerinin, Atatürk milliyetçiliği, ilke ve inkılâpları ve medeniyetçiliğinin karşısında korunma göremeyeceği ve lâiklik ilkesinin gereği olarak kutsal din duygularının, Devlet işlerine ve politikaya kesinlikle karıştırılamayacağı…’Yurtta sulh, cihanda sulh’ arzu ve inancı içinde, huzurlu bir hayat talebine hakları bulunduğu,…..demokrasiye âşık Türk evlatlarının vatan ve millet sevgisine emanet ve tevdi olunur.”

Başlangıç kısmından sonra Anayasanın 1. maddesinde devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu belirtildikten sonra 2. maddesi de yine Türkiye Cumhuriyeti’nin Atatürk milliyetçiliğine bağlı, Başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devleti olduğu açıklanmaktadır. Görüldüğü üzere Türkiye Cumhuriyetinin özü, ekseni her halükârda Atatürk ve bu bağlamda Atatürk milliyetçiliğidir. Biz buna Atatürkçülük veya Kemalizm doktrini de diyebiliriz. Modern dünyada doktrinler, âdeta dinler gibi kutsal atfedilir, anayasal çerçevede korunduğu sürece eleştirilemez, değiştirilmesi dahî teklif edilemez. Aksi takdirde “gerici”, “devlet düşmanı” veya “vatan haini” gibi sıfatlarla ötekileştirilebilirsiniz.

Ne var ki Atatürkçü olduğunu düşünen birçok siyasetçi ve bürokrat, Atatürk’ün kendine ait şahsî siyasî düşüncelerinin doktrinleştirilmesini tasvip etmemiş olduğunu dahî bilmiyor. Kaldı ki değişen iç ve dış şartların bir yansıması olarak Atatürkçülük ilkelerine karşı farklı veya alternatif görüşler (anti-tezler) ortaya koymak, hem gelişmiş demokrasinin, hem özgür bilimin, hem de fikrî tekâmülün bir gereğidir. Bunun böyle olmasını bizzat Atatürk’ün de arzusu olduğunu söylemek mümkündür. İşte ona ait sözler:

“Ne benim düşüncelerimi benimseyenler Kemalist, ne başardığımız devrimler Kemalist devrimler, ne de benim düşüncelerim Kemalizm veya Kemalist ideoloji adı altında doktrinleştirilebilir.” “Ben arkamda dondurulmuş, kalıplaşmış değişmez doktrinler bırakmıyorum. Aksine yaptığımız ve yapacağımız doktrinlerin tümü gelişmeye ve yenileşmeye açıktır. Açık da olmalıdır.”[1]

Dolayısıyla katı olmayan doktrinlerin değişen hayat/dünya şartlarına göre yenilenmesi/değiştirilmesi, reforma tâbi tutulabilir anlamına da gelmektedir. O halde “Kemalist” ilkelerin demokrasi ve hukuk çizgisinde geliştirilmesi veya gerektiğinde bir kısmının veya tümümün elimine edilmesi, Atatürk’ün isteğine de uygundur.

O halde Atatürk’ten daha Atatürkçü olan bazı derin devlet temsilcileri,Kemalizm bağlamında reformist düşüncelere sahip olan ve bu bağlamda öneriler sunan demokrat siyasetçilerden ve bilim insanlarından rahatsızlık duymamalıdır. AB ülkelerinin hiç birinde resmî ideolojiyi esas alan bir anayasa bulunmadığı gibi AB’ye tam üyelik için de anayasamızın resmî ideolojisi olan ATATÜRK İLKE VE INKILAPLARINDAN arındırılması, bu açıdan da önem arz etmektedir.

Devletçilik İlkesi Anayasa’dan Çıkartılmalıdır

Değişen hayatın gerçeklerine realistçe ve rasyonel bakabilen Atatürk, çağımızda yaşamış olsaydı bugün gülünç olmaktan çok gereksiz/faydasız bir konuma gelmiş olan başta devletçilik olmak üzere Cumhuriyet ilkelerinin bazılarının revize edilmesinden ve hatta AB katılım sürecinde anayasadan tamamen kaldırılmasından yana bir tavır koyardı. İşte size kendi dönemine ait kılık kıyafet ve iktisat odaklı devletçilik ile ilgili uygulamalarına dair iki örnek:

Atatürk’ün kış mevsiminde Kırşehir’e yaptığı bir yolculukla ilgili Kılıç Ali tarafından nakledilen bir hatıra: “…Kırşehir sınırına varmıştık. Vali, protokol gereğince başında silindir, sırtında frak olduğu halde sınıra gelmiş, Atatürk’ü karşılıyordu. Atatürk’ün otomobili o sırada bir tarlaya saplanmış, çevreden yetişen köylüler tarafından kurtarılmaya çalışılıyordu. Vali de o kılık kıyafetiyle, çamurlar içinde köylülere ve jandarmalara emirler vererek, onları teşvik etmeye çalışıyordu. Atatürk, valiye bakarak, güldü: ‘İşte nazari (teorik) yapılan yönetmelikler, hatta kanunlar günün birinde böyle gülünç olurlar.’ Valinin haline acıdı. Sırtına kalın bir palto giymesini söyleyerek, zahmetlerinden ötürü teşekkür etti.”[2]

İkinci olay, Atatürk’ün 1937 yılında 12 yıldan beri hükümetin başında olan ve-fakat halkın refahını sağlayamamış olan İsmet İnönü’nün yerine İktisat Vekili Celal Bayar’ın başvekil olarak tayin etmiş olması ile ilgilidir. İsmet İnönü, katı bir devletçilik politikası uygulamaktaydı ve bu yaklaşımla özel teşebbüs canlandırılamamıştı. Atatürk’ün tercihi olan Celal Bayar ise daha liberal bir politikacıydı. Görüldüğü üzere Atatürk, böyle bir hükümet değişikliği ile iktisadî bir model olan devletçiliğin geniş kitleleri zenginleştirmediğini görünce liberal açılımlarla serbest piyasa ekonomisinin oluşturulmasını arzu etmiştir.[3]

O halde iktisadî bir görüş olan devletçilik yerine başka bir iktisat modelini savunan bir siyasetçiye veya bilim insanına“Atatürk düşmanı” olduğunu iddia etmek, kuru bir iftiradan öte Atatürk’ü de anlamamış olmak demektir. Devletçilik ilkesini sadece iktisadî boyutuyla anlamak da uygun değildir. Devletçiliğin, gayri-iktisadî boyutuyla toplumsal ve hatta özel hayata da müdahale eden bir yönü vardır. Örneğin Anayasanın 174. maddesi, Türkiye Cumhuriyetinin lâiklik niteliğini koruma amacını güden 80-90 yıl önce kabul edilen inkılâp kanunlarını devlet eliyle koruma altına almaktadır. Halbuki şapka kanunu gibi kılık kıyafet özgürlüğüne aykırı düzenlemeler, toplumsal değişime bağlı olarak sürdürebilirliği mümkün değildir. O halde bu gibi kanunlar neden halen mevzuatta yer almaktadır?

Ezcümle

Devletçilik gibi işlevselliğini yitirmiş Kemalist ilkeler anayasadan çıkartılmalı ve bu doğrultuda siyasî partiler de Kemalist ilkeler doğrultusunda faaliyet göstermek mecburiyetinden kurtulmalıdır. İşte asıl ol zaman kimin gerçek anlamda Atatürkçü bir parti olup olmadığı anlaşılabilir. Bu bağlamda Temel Karamollaoğlu’nun “Atatürk yaşasaydı Saadet partili olurdu” sözü üzerinde de kuşkular duymazdık. İleri demokrasiler de zaten siyasette ikiyüzlü olmayı zorlayan şartları ortadan kaldırır. İsteyen istediği gibi benimsediği ideolojiyi veya dünya görüşünü ilkesel olarak savunabilmelidir. Bununla ilgili görüş ve önerilerimi yazmaya devam edeceğim.

Prof. Dr. Ali Seyyar


[1] Eriş Ülger; Türk Rönesans ve Anılarda Gazi Mustafa Kemal Atatürk; İnkilap Kitapevi; İstanbul; 1999. (Aktaran: İlker Balcıoğlu; İnsan Atatürk; Adımlar Yayınevi; Sivas; 2009, s. 153).

[2] Turgut, Hulusi (Derleyen); Atatürk’ün Sırdaşı: Kılıç Ali’nin Anıları; Türkiye İş Bankası; 16. Basım; İstanbul; 2014; s. 602.

[3] Ali Fethi Okyar, Kansu Şarman; Büyük Günlerin Adamı: Fethi Okyar’ın Hayatından Kareler; Türkiye İş Bankası; İstanbul; 2016; s. XXİ.

Yorumlar (0)
-1
açık
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 20 Ocak 2021
İmsak 06:48
Güneş 08:17
Öğle 13:20
İkindi 15:50
Akşam 18:13
Yatsı 19:37
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 18 38
2. Fenerbahçe 18 38
3. Gaziantep FK 18 34
4. Galatasaray 18 33
5. Hatayspor 18 31
6. Alanyaspor 18 30
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 18 27
9. Göztepe 19 25
10. Antalyaspor 19 25
11. Malatyaspor 18 24
12. Sivasspor 18 23
13. Başakşehir 19 23
14. Konyaspor 19 22
15. Kasımpaşa 18 22
16. Rizespor 18 21
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Erzurumspor 19 16
20. Ankaragücü 18 15
21. Denizlispor 18 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 18 37
2. Man City 17 35
3. Leicester City 18 35
4. Liverpool 18 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. Chelsea 18 29
8. Southampton 18 29
9. West Ham 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 15 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 17 12
19. West Bromwich 18 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 18 32
5. Real Sociedad 19 30
6. Sevilla 17 30
7. Granada 18 27
8. Celta de Vigo 18 23
9. Cádiz 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 17 21
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Deportivo Alaves 18 18
17. Real Valladolid 18 18
18. Elche 16 16
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12