banner5

23.12.2019, 12:50

Kimin garazı

Özürlülerin ya da normalin altında zekaya sahip insanların ressentimentı çok iyi bilinen bir fenomendir” diyen Max Scheler, Nietzsche’nin tespitlerine yaslanarak, Yahudi ressentimentının şu ikili kaynaktan beslendiğini belirtir:

1-“Seçilmiş halk” olmanın verdiği çok büyük ulusal gurur ile bir kader gibi yüzyıllardır peşlerini bırakmayan bir aşağılanma ve ayrıma uğrama arasındaki bağdaşmazlık,

2-Modern çağlarda biçimsel anayasal eşitlik ile gerçek hayattaki ayrımcılık arasındaki yeni bağdaşmazlık.

Yahudilerin “son derece güçlü mülk edinme dürtüsünü” onların “özgüvenindeki derin yara”yla ilişkilendirerek, bunu işçi hareketinin gelişimiyle, proleteryanın varoluşunun ve kaderinin “intikam gerektirdiği” inancını taşımasıyla genelleştiren Scheler, ‘Ressentiment eleştirelliğini’ niteleyen şeyin “eleştirilen koşullardaki iyileştirmelerin” tatmin etmemesi olduğunu belirterek, bunu da iyileştirmelerin, suçlama ve olumsuzlamanın verdiği artan hazzı yok edebileceği ihtimalinden kaynaklanan hoşnutsuzluğa bağlar.

Scheler, bu bahiste “haset, kıskançlık ve rekabet hırsı”nı ressentimentın “öteki kaynağı” olarak, kendisinden önceki fenomenologlara nasip olayan bir yetkinlikteki şu cümlelerle işler:

“Gündelik dilde kullanıldığı anlamıyla ‘haset’, bir başkasının bizim imrendiğimiz bir şeye sahip olması durumunda yaşadığımız bir iktidarsızlık hissinden doğar. Ama arzu ile gerçekleşmenin arasındaki bu gerilim, ancak o şeyin sahibine karşı bir nefreti ateşlediği ve o şeyin sahibi yanlış bir biçimde bizim yoksunluğumuzun nedeni olarak görüldüğü bir noktaya gelindiğinde hasede yol açar. Gerçek hayatta bir şeyi elde edemeyişizimizin yanlış bir biçimde bizim arzumuza karşı pozitif bir eylemin varlığına yorulur – asıl gerilimi azaltan bir kuruntudur bu. Hem iktidarsızlığın yaşanması hem de böyle bir nedensel yanılsama, gerçek hasedin olmazsa olmaz koşullarıdır. Eğer yalnızca başkasının iyi bir şeye sahip olmasından hoşnut değilsek, bu duygu olsa olsa bizi o şeyi çalışarak, satın alarak, şiddet yoluyla ya da çalarak elde etmeye teşvik edebilir. Haset böyle yapamadığımızda ve kendimizi güçsüz hissettiğimizde ortaya çıkar. Bu yüzden hasedin –imrenme, hırs ve kibirle birlikte– medeniyetin gelişmesini sağlayan bir güç olduğunu düşünmek büyük hatadır. Haset, elde etme isteğini kamçılamaz; zayıflatır. İmrenilen değerler bu haliyle elde edilemez olduğu ve üstelik kendimizi başkalarıyla kıyaslamayacağımız bir alanda yer aldığı zaman, haset ressentimenta yol açar. En iktidarsız haset, aynı zamanda en kötüsüdür. Bu yüzden başkasının bizatihi doğasına yönelik olan varoluşsal haset, Ressentimentın en güçlü kaynağıdır. Haset durmaksızın fısıldar gibidir: ‘Her şeyi bağışlayabilirim ama seni –seni sen yapan şeyi, senden olanın bende olmamasını– aslında sen olmamamı asla.’ Hasedin bu biçimini kazandığımızda altından ötekinin bizatihi varoluşuna muhalefet çıkar, çünkü olduğu haliyle bu varoluş bir ‘basınç’ bir ‘kınmama’ ve tahammül edilmez bir aşağılanma olarak hissedilir. Büyük insanların hayatlarında her zaman kritik istikrarsızlık dönemleri vardır; meziyetlerine ancak saygı gösterebilecekleri kişilere haset ile aşk arasında gidip geldikleri dönemler... Bu tutumlardan biri ancak zaman içinde baskın olacaktır. Goethe’nin ‘Başkasının büyük meziyetleri karşısında, sevgiden başka çare yoktur’ derken kast ettiği budur.”

Garaz / hınç / ressentiment esasında yazdığımız yazılarda, konuyu en iyi şekilde ele alan bir mütefekkir olarak Scheler’e de kısa aralıkta uğradığımıza göre,şimdi zikrede geldiğimiz bağlamlardanhareketle, kendi sözümüzü bir yere bağlamamızın vakti gelmiş demektir.

İktidardaki muhafazakar-demokrat harekete muhalif olarak, bizzat onun içinden üretilmek istenilen (hatta birisi kesinleşen) yeni partilere karşı, Yeni Şafak yazarlarının çok sessiz kaldıklarına dair sosyal medyada yapılan eleştirilerin haksızlığını öncelikle buradan göstermek istedik.

Zira söz konusu eleştiriler, meseleyi garaz, hınç, haset, kin... gibi, birinin diğerini tetiklediği, mana bakımından kimi ortaklıkları olan nispetlerin (fenomenlerin) içinden anlamaya ve açıklamaya yönelik değildir. Bilakis siyaset sahnesindeki bir kavgayı magazin düzeyinde seyretmeye imkan tanımayan bir tutuma karşı gösterilen tepkilerden ibarettir.

Dolayısıyla, zikrettiğimiz muktedir yapıyı çatlatacak, kırarak parçalayacak mümkün ve muhtemel üretimlerin “nasıl” olduğundan çok “neden” vuku bulduğunu anlamak, garazlı kimi beyinsizlerin kötülük hallerini doğru okumakla mümkündür.

Yorumlar (0)
6
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 20 Ocak 2021
İmsak 06:48
Güneş 08:17
Öğle 13:20
İkindi 15:50
Akşam 18:13
Yatsı 19:37
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 18 38
2. Fenerbahçe 18 38
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Hatayspor 19 31
6. Alanyaspor 18 30
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 18 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Rizespor 19 24
13. Sivasspor 18 23
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 18 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Erzurumspor 19 16
20. Ankaragücü 18 15
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. Leicester City 19 38
2. M. United 18 37
3. Man City 17 35
4. Liverpool 18 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 15 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 17 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Sevilla 18 33
5. Villarreal 18 32
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 18 27
8. Cádiz 19 24
9. Celta de Vigo 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 18 22
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Real Valladolid 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12