Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), stratejik ve ekonomik hedefleri doğrultusunda, 1967 yılından bu yana üyesi olduğu Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve Rusya liderliğindeki OPEC+ ittifakından ayrıldı.
OPEC’i petrol fiyatlarını suni şekilde şişirerek "dünyayı dolandırmakla" suçlayan ABD Başkanı Donald Trump’ın kartel üzerindeki baskısı sonuç verdi. BAE’nin gruptan ayrılma kararı sonrası, BAE Devlet Başkanı Muhammed bin Zayid’in Danışmanı Enver Gargaş, bölge ülkelerine yönelik sitem dolu bir açıklama yaptı:
"Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleri lojistik olarak birbirlerini desteklediler ancak siyasi ve askeri açıdan bence tarihsel olarak en zayıf konumdaydılar. Arap Birliği’nden bu zayıf tavrı bekliyordum ve buna şaşırmadım ancak İşbirliği Konseyi’nden bunu beklemiyordum ve buna şaşırdım."
PİYASALARDA TEDARİK ENDİŞESİ
Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat kısıtlamaları sürerken BAE'nin gruptan kopması, küresel enerji arzı üzerindeki belirsizliği artırmış durumda.
İran savaşıyla birlikte Avrupa’nın Orta Doğu menşeli jet yakıtı ithalatı durma noktasına gelmişti. Reuters, "Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat kısıtlamaları sürerken BAE'nin gruptan kopması, küresel enerji arzı üzerindeki belirsizliği tırmandırdı. Karar sonrası kartelin fiili lideri Suudi Arabistan, petrol piyasalarını dengeleme ve kotaları yönetme konusunda en önemli müttefikini kaybederek yalnız kaldı." şeklinde değerlendirme paylaştı.
Gelişmelerle birlikte Avrupa’nın Orta Doğu menşeli jet yakıtı ithalatı durma noktasına gelmişti. Savaşın üretim zincirinde yol açtığı gübre sıkıntısının, gelecek yılın tahıl hasadını da olumsuz etkileyeceği öngörülüyor.
Öte yandan Hindistan gibi büyük ithalatçı ülkelerde akaryakıt fiyatlarındaki artış beklentisiyle panik alımları gözlendi.
OPEC NEDİR?
1960 yılında İran, Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Venezuela tarafından kurulan OPEC, üye ülkelerin petrol politikalarını birleştirmeyi ve piyasada fiyat istikrarını sağlamayı amaçlayan uluslararası bir örgüt olarak ortaya çıktı. Yıllarca küresel arzı kotalarla yöneten örgüt, BAE'nin ayrılışıyla en güçlü üçüncü üreticisini kaybetmiş oldu.
AYRILIK KARARININ ARKASINDAKİ 3 TEMEL NEDEN
BAE, uzun süredir hedeflediği günlük 5 milyon varillik üretim kapasitesine ulaşmak istiyor. Mevcut OPEC kotalarının bu yatırımları ve gelir artışını frenlemesi, Abu Dabi yönetimini bağımsız hareket etmeye itti.
Piyasa dinamiklerine daha hızlı cevap verebilme arzusu, BAE'nin artık örgüt çatısı altında değil, kendi çıkarları doğrultusunda karar almasını öncelikli hale getirdi.
Ayrıca Hürmüz Boğazı'nın kapalı olduğu mevcut savaş ortamında BAE, boğazı baypas eden Füceyre boru hattı sayesinde stratejik bir ihracat avantajına sahip. Böylece BAE'ye örgüt bağımlılığı olmadan küresel pazara doğrudan erişim sağlıyor.
SUUDİ ARABİSTAN YALNIZ KALDI
Suudi Arabistan ve Irak'ın ardından örgütün en büyük üreticisi olan BAE'nin vedası, OPEC için sadece bir üretim kaybı değil, aynı zamanda Körfez'deki diplomatik birliğin bozulmasına da işaret etmekte. Fiyat belirleme gücü zayıflayan Suudi Arabistan, petrol piyasalarını yönetme konusunda en kritik müttefikini kaybederek yalnız kaldı.