banner5

10.03.2020, 12:42

Maskeli muterizlerin doğruluk vehmi

Büyüklerimiz, ilk bakışımızın ve ilk duygusal yargımızın saf olduğunu, sonrakilerin arzumuza, ihtirasımıza, merakımıza, kastımıza... kısaca nefsimize, bilgi ve ilgi düzeyimize, duyularımızın yönlendirmesine, tahayyülümüze ve ihtiyaçlarımıza tabi olarak değiştiğini, daha açık bir söyleyişle kirlendiğini söylemişlerdir.

Şeyh Muhyiddin, “kendi hakikatinin hükmüne göre bakma” şeklinde formüle ettiği bu durumu, otoritenin ortaya çıkmasındaki didişmenin şartı saymıştır.

Bundandır ki, doğruluk dediğimiz şeyin kendisi, doğrultulmaya muhtaç sayılmış, dolayısıyla bir doğruluk iddiasının zikrettiğimiz saflığa olan mesafesinin sorgulanması gerekli görülmüştür.

Nitekim Mevlânâ, gönül etkisini, bu meselenin merkezine yerleştirerek, bakışı, duyuşu ve eyleyişi, ruh ve bedendeki yeri bile belirlenemeyen gönüle şöyle havale etmiştir:

“Gönlün buyruğunda, canın fermanında olan şu akıp duran iki göz pınarı gibi.

(Gönül) dilerse gözler, zehre, yılanlara doğru gider; dilerse ibret almaya doğru gider.

Dilerse, hissedilen şeylere doğru gider; dilerse, örtülü şeylere doğru gider.

Dilerse, bütünlere doğru gider; dilerse parçaların hapsinde kalır.

Bunun gibi her beş duyu, borudaki (su) gibi gönlün arzusu ve emri üzere akar gider.

Gönül onlara her neyi gösterirse, beş duyu eteklerini toplayıp o yana gider.

El ve ayak, Musa’nın elindeki o asâ gibi açıkça gönlün emrindedir.

Gönül isterse, ayak o istekle raksa başlar; ya da eksiklikten fazlalığa doğru kaçar.

Gönül isterse, el, parmakla hesaba girişir ya da kitap yazar.

El, gizli bir elde kalmıştır; o (gizli el) içtedir, bedeni dışarıya dikmiştir.

(Gönül) dilerse (o el) düşmana bir yılan kesilir. Dilerse, veliye/dosta yardımcı olur.” (Mesnevî-i Ma’nevî, çev.: Derya Örs, Hicabi Kırlangıç, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, İstanbul 2015)

Öte yandan, Mevlânâ’nın yine Mesnevî-i Ma’nevî’sinde anlattığı, Hz. Ömer’e, gözüne inen bir kaş kılına aldanarak hilali gördüğünü söyleyen adamın hikayesi cinsinden, doğrunun tayininde zikrettiğimiz nefsani / psikolojik etkiler kadar, bakma, hissetme ortamını belirleyen maddi etkiler de önemlidir.

Doğruluk / doğrular bahsinde acaba, gönül’ün yerine siyasi bir görüşe körü körüne duyulan sevgiyi ya da bağlılığı; göze inen kaş kılının yerine siyasi bir inat ve ısrarla PR (Public Relations) yapma saplantısını ikame edersek, nasıl bir güncel tablo ortaya çıkar?

Geçende, yeni kurulan bir siyasi partinin yayın organı olmasının ötesinde, merkezdeki siyasi parti tarafından menfaat eli kesilen bir grubun, o partinin işlerine karşı yerli yersiz itirazda bulunmayı yegane iş edindiği bir gazetede, “Kimsenin adamı değiliz ve kimsenin adamı olmayacağız” şeklindeki salvoların üstüne “çok farklı görüşlerin serbestçe ifade edilebildiği bir özgürlük adası” olma iddiası da bir tüy olarak dikilmişti örneğin.

Özet bir söyleyişle “maskeli muterizlerin doğruluk vehmi” olarak niteleyebileceğimiz bu durum, yukarıda zikrettiğimiz esas bağlamında salt doğruluğa dair bir doğruyu belirleme çabasının da alt edilmesi nedeniyle, yaşama biçimi, kültürel tutum ve giderek ahlâkî bir sorun olarak incelenmeyi gerektirmektedir.

Zira, “biz farklı bakıyoruz; biz sorulmayanı soruyoruz; biz herkesin söylemekten kaçındığı şeyleri söylüyoruz” şeklindeki iddiaların, bir siyasi parti bağımlılığının içinden ve salt vehim ürünü olarak ortaya konulduğunu bilmek, bu iddiaları doğruluk teması içinde değil, vehimden beslenen bir sahtekarlık teması içinde değerlendirmeye bitişiyor.

Diğer bir söyleyişle, maskeli muterizlerin doğruluk vehmi, bakış ve hissedişteki ilk safiyetin, yukarıda zikredilen saiklerle değişmesinden / kirlenmesinden değil, bilakis vaki değişmede olumsuzluğun olumluluk gibi görülmesinden, kirlenmenin ise bile isteye arzulanarak kurgulanmış olmasından dolayı, salt psikolojik de değil, gözüne inen bir kaş kılı örneğiyle mütenasip olarak patolojik incelemeyi zorunlu kılıyor.

Oysa ki, mezkur sorunu, asgari bir sadelik içinde aşmak mükündür.

Bunun için biraz kendilik / kimesne bilgisi ile mütevazılık yeterlidir.

İnsan olarak zıtların toplamından oluştuğumuzu, içimizdeki hangi zıtlıkların karşıtıylarıyla yer değiştirdiğini bilmemizin zorluğunu göz önüne alarak, “sevgimiz ve nefretimiz bakışlarımızı, hislerimizi belirler; sevgimiz nedeniyle sevdiğimize kusursuzluk, nefretimiz nedeniyle rakibimize kusurluluk yüklememiz tabidir. Bu esasa göre, ilgili sözlerimizde doğruluğu gözetmemize rağmen, ondan sapma payımız, kedinliğinden gözetilmelidir.” demek yeterlidir.

Yorumlar (0)
14°
açık
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 24 Ocak 2021
İmsak 06:46
Güneş 08:15
Öğle 13:21
İkindi 15:54
Akşam 18:18
Yatsı 19:41
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Fenerbahçe 19 39
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Trabzonspor 20 33
6. Alanyaspor 19 31
7. Hatayspor 19 31
8. Karagümrük 19 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 19 25
12. Rizespor 20 25
13. Sivasspor 19 24
14. Başakşehir 20 24
15. Konyaspor 20 23
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 17 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Akhisar Bld.Spor 18 16
15. Menemen Belediyespor 17 16
16. Balıkesirspor 17 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Aston Villa 17 29
9. Chelsea 19 29
10. Southampton 18 29
11. Arsenal 19 27
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 19 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 19 40
3. Sevilla 19 36
4. Barcelona 18 34
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 19 28
8. Real Betis 20 27
9. Cádiz 20 24
10. Levante 19 23
11. Getafe 18 23
12. Celta de Vigo 19 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Real Valladolid 20 20
16. Eibar 19 19
17. Deportivo Alaves 20 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 19 16
20. Huesca 20 13