banner5

13.04.2020, 14:28

Mustafa Kutlu’nun münevver sesi

Bir şeye düşkün bulunmak, bir işi güçlüğüne rağmen yüklenmek manasındaki “klf” kökünden gelen teklif (Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât), Kelâmî ıstılahta, yerine getirilmesi mükafatı, getirilmemesi cezayı gerektiren, güç yetirilemeyecek bir işin (teklîf-i mâ lâ yutâk) imtihana çekme amacıyla başkasından istenmesi manasındadır. İslam alimleri Cenab-ı Hakk’ın kişiyi güç yetirimeyeceği şeylerle mükellef tutmadığı konusunda ittifak etmişlerdir (Kelam Terimleri Sözlüğü, Bekir Topaloğlu- İlyas Çelebi).

Her teklif teklif edeni, teklifi ve bu teklife muhatap olanı birlikte gerektirir.

Buna göre, teklif eden Allah ve Resulu’dür. Teklif edilen İslam şeriatıdır, teklife muhatap olansa Müslümandır; bizim itikadımıza göre, tekliften asıl maksat teklif edeni tanımaktır (Mâtürîdî, Kitâbü’t-Tevhîd) ve dolayısıyla, teklife muhatap olanın ilahlık ve meluhluk ilişkisi içinde dünya ve ahiret saadetini temin etmektir. Yine bizim itikadımıza göre, söz konusu muhataplık, zikrettiğimiz manada bilinçliliği gerektirir ki, bunun esası da, şeri olan ile olmayanı, helal ile haramı ayırma; daha öz bir ifadeyle dinin usulünü bilme kabiliyet ve iradesine sahip olma anlamında mümeyyizliktir.

İtikat mezhebimizizin imamı olmasa da Din yönünden imamımız olan Kâdî Abdülcebbâr, mümeyyizlik tahtında mükellefiyeti şu iki temel üzerine oturtmuştur: Tevhit ve adl (Şerhu’l-Usûli’l-hamse / Mu’tezile’nin Beş ilkesi, çev.: İlyas Çelebi, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, İstanbul 2013).

Asıl mesele tevhid ve adl(alet) olduğunda, mümeyyizlerden de sorumlu mümeyyizler olarak münevverler, önce unutulma ihtimaline karşı bunların hatırlatılması ve özü asla değişmese de zamana ve şartlara göre şekli değişmesi nedeniyle değişme vehminin öz vurgulu olarak izale edilmesi bakımından meselenin içinde yer alırlar. Diğer bir ifadeyle her münevver, kendi zamanıyla mukayyet olarak şarinin teklifini, herkesin kolayca anlayacağı bir dille zamanın anlayışına uygun olarak hatırlatmakla da mükelleftir.

İlgili çerçeveyi kolaylık ve uygunluk terimlerine bağlı olarak münevverlerle sınırlamamın nedeni, onların zikrettiğim ve bunlara bağlı sair meseleri, bin yıla baliğ olan Kelâmî tartışmaların yükünden kurtulmuş olarak, bu zaman merkezinde yalın olarak anlayabilme ve yalın bir dille anlatabilme imkanına sahip bulunmalarındandır.

Bunun son örneği ise, ilgili tefekkürünü, zikrettiğim şekilde Kalbin Sesi ile Toprağa Dönüş adlı kitabında toplayan Mustafa Kutlu’dur (Dergâh Yayınları, İstanbul 2020).

Kutlu münevverâne çabasını, yakin tanığı olduğumuz mütevazılığı içinde, yaşadığımız dünyadaki hayatın her geçen gün daha da kötüleşmesi karşısında “Ne Yapmalı?” sorusuna cevap aramakla sınırlandırsa da, Kâdî Abdülcebbâr’ın belirlediği iki temeli esas alarak, ilgili yeni terimleri asli kaidesine oturtmaya yönelmiş; şarinin telifini teklif etme mükellefiyetini yerine getirmiştir.

Sunuş yazısında, ilkin “hayatın manası nedir?” diye soran Kutlu, bir vazife olarak nitelendirdiği arama gayretini şu cümleleriyle soyutlamıştır:

“Hz. Âdem’den bu yana gelen peygamberler yoldan çıkan kavimlere hakkı tebliğ etmişlerdir.

Hayatın manâsı Âmentü’ye inananlar için ne müphemdir, ne de muğlak.

Yine de gün gelir hakikate giden yola barikatlar kurulur. Bu defa sorulan soru şudur: ‘Ne yapmalı?’

Önce niyet edeceğiz, ardından kalbin sesine uyarak sonsuzluğa yöneleceğiz. Üç hakîmin hükmünde hata aranmaz: Kalbin, kaderin, ölümün.

Aramak vazifedir. ‘Aramakla bulunmaz fakat bulanlar ancak arayanlardır’ denilmiş. İnanmak ve sevmek şart. İman Cenab-ı Hakk’ın insanoğluna bir lütfudur: ‘Allah size imanı sevdirmiş ve onu kalplerinize ziynet yapmıştır... Bu Allah’ın lütuf ve nimetidir.’ (Hucurat, 7-8)

(...)

Arayışta esas olan samimiyettir. Kendini belli eden sanattan, nümayişçi ahlâktan ve kendine güvenen ibadetten uzak durmalı. Hakikatın-hayrın-güzelliğin ardına düşüp; gayret bizden, tevfik Allah’tan demeliyiz.

Her devrimcinin sorduğu ‘Ne yapmalı?’ sorusunun cevabı böyle verilecek.”

Bundandır ki “Hududullah” terimiyle başlıyor aramaya Kutlu. Gündelik hayatımıza yön veren kalp – hürmet – hizmet – merhamet, ahlâk, devlet, otorite, hicret, talim – terbiye, sanat, şehir - medeniyet, teknik - teknoloji ve daha nice terimin içinden geçerek, toprağa bağlıyor sözü.

Eğer, mümeyyiz bir mükellef olduğumuz düşünüyorsak, bunlar üzerinden şarinin teklifini teklif eden Kutlu’nun sesine kulaklarımızı açmak zorundayız.

Çünkü mümeyyiz olarak mükellef olan kendi zamanının gidişatından sorumludur.

Yorumlar (0)
1
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 18 Ocak 2021
İmsak 06:49
Güneş 08:19
Öğle 13:19
İkindi 15:48
Akşam 18:10
Yatsı 19:35
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 18 38
2. Fenerbahçe 17 35
3. Gaziantep FK 18 34
4. Galatasaray 18 33
5. Hatayspor 18 31
6. Alanyaspor 18 30
7. Karagümrük 18 27
8. Trabzonspor 18 27
9. Antalyaspor 19 25
10. Malatyaspor 18 24
11. Sivasspor 18 23
12. Başakşehir 18 23
13. Konyaspor 18 22
14. Göztepe 18 22
15. Kasımpaşa 17 22
16. Rizespor 18 21
17. Gençlerbirliği 18 19
18. Kayserispor 18 16
19. Ankaragücü 17 15
20. Denizlispor 18 14
21. Erzurumspor 18 13
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 18 37
2. Man City 17 35
3. Leicester City 18 35
4. Liverpool 18 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. Chelsea 18 29
8. Southampton 18 29
9. West Ham 18 29
10. Aston Villa 15 26
11. Arsenal 18 24
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 17 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 17 12
19. West Bromwich 18 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 18 32
5. Real Sociedad 19 30
6. Sevilla 17 30
7. Granada 18 27
8. Celta de Vigo 18 23
9. Cádiz 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 17 21
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Deportivo Alaves 18 18
17. Real Valladolid 18 18
18. Elche 16 16
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12