banner5

21.10.2020, 11:01

“Nâgehân ol şâra vardım”

İslam sanat aklının oluşumu esasında, Kubbetü’s-Sahra örneğinin, onun inşa edilişinden yedi asır sonra Hacı Bayram Velî’nin,

“Çalabım bir şâr yaratmış iki cihân âresinde

Bakıcak dîdâr görinür ol şârın kenâresinde

Nâgehân ol şâra vardım ol şârı yapılır gördüm

Ben dahi bile yapıldım taş u toprak arasında”

şeklindeki beyanında yer tutacak olan düşünüş, oluş ve kuruluş kodlarını ihmal ettiğimizde, Fars-Arap, Hind ve Türk-İslam damaları üzerinden dünyayı kat eden İslam sanatının tamamını genel bir ihmale uğrattığımız kadar nebevi bilgi, duyuş, düşünüş ve hafızamızı da ihmale uğratmış oluruz.

Bu nedenle Kubbetü’s-Sahra, onun yapıldığı mekan, yapılma nedeni ve yapılma tarzı/formu ve tezyinatı bakımından -başta kendi zihniyetimizin inşasını temsilen- kendisinden çok çok daha fazlasını ifade eder.

Orada kullanılan hakim renlerden yeşil ile Hz. Hızır ilişkisini konuşurken, ilgili bilgiler ve yorumlardaki söz konusu fazlalığın gerçekte nebevi, tarihsel ve mekansal bir aşkınlığı açığa çıkardığını gözden uzak tutmamamız gerekir.

Bu açıklamadan sonra, Sezai Karakoç’un Hızırla Kırk Saat adlı şiirindeki Hz. Hızır’a dair onlarca imgeden, sadece mezkur bağlama denk düşenleri vererek, konumuzu tamamlayabiliriz. Buna göre:

 Hz. Hızır, kimi olaylara müdahalede geç kalırsa kendisini belirli bir süre insanoğluna görünmemeye mahkum eder, bütün oğullarını da buna şahit tutar.

 Vücut çizgileri derindir. Gözleri karanlıkta su ışıltısıdır. Sağ kolunun çizgisi parlasa tanda bir palmiye gibi görünür, sol kolu karanlık kış gecesidir. Yaşı hep altmış üçtür. Yüzü yeni gelmiş bir vahiy gibidir. Gözlerinin önünde Rahman Suresi canlanır. Kalbi hep Yasin okur. Kulağında ilk ayetin depremi vardır.

 Ölmeden önce dirilmiştir. Eleğimsağmaların altından geçmiştir. Çocukken samanyollarını gözlemiştir. Doğu sabahlarının çatlattığı narları yemiştir. Perşembe akşamları gelinler götürülürken atları durdurmuştur. Cebrail tarafından bir bozkır gibi kuşatılmıştır. O bin Hızır’dan bir Hızır’dır. Işıldayan meşalelerle yürür namazda. Oruçta aydınlığı İsa ile Meryem’dir. Kulağında Zebur düğünleri çalınır. Ufkunda Tevrat ülkeleri bulunur. Sina dağının yapraklarına ve Kur’an ordusuna, en soy Arap atının üstünde dimdik duran bir başkan gibi kumandanlık eder. Dirilişi gözler.

 Şuayb’ın görünmeyenidir. Şarapsız ve tütünsüz metafiziği Musa’ya o öğretmiştir. Köpeği, yoksulu duvarlarını yıkarak korur, balıkçıyı kayığını delerek... Çocukları gece yarıları ayakları ters dönmüş olarak sonsuz kar çöllerine alıp götürür. Kösedağı’yla konuşur. Çok penguenli ve bir koca katırlı kabileyle iğde, nar, kavun tarlalarından çıkar gider ve onlara uzun bir serüvene atılır. Hepsinin adı Meryem olan kadınlarla evlenmiştir.

 Meryem’e İsa’nın doğumunu müjdeleyendir.

 İlyas’ın yoldaşıdır.

 Nuh’un bir işçisidir. İbrahim’in sır katibidir. Yakub’un dedektifidir. Yusuf’un hapishane arkadaşıdır, düş yorumu öğretmenidir. Aydın kılıçların şelalesi gibi olan Musa’dan daha yavuz öğrencisi olmamıştır. Musa’ya duvarını devirerek bir yoksulu kurtarmayı öğretmekle İsrail’i Mısır’dan çıkarmayı, bir yoksulun övüncü olan kayığını delmekle Kızıldeniz’den İsrail’i geçirmeyi, çakmak kayalarına bir vuruşta on pınar çıkarmayı, bir çocuğu öldürerek suçsuz çocukların katili Firavun’un nasıl boğulacağını öğretmiştir. Sürüyü, köpeği Şuayb’tan öğrenen Musa yolu, dağı, yaylayı, kurdu kendisinden öğrenmiştir. Musa “Kırklar yediler geldiler / Beni alıp götürdüler / Bir çok yeri gezdirdiler / Sonra geri getirdiler” demiş olsaydı yalnızca onu anlatmış olacaktı.

 Ne cennet ne cehennem ne dünyadır, bir Araf’tır o, yani bir berzah! Ondan biraz ileri gidersek cennettir. Arkada bıraktığı ateş kayaları dünyadır, cehennemdir. Dünyaya uzanmış bir diş gibi duran Araf’a dünyayı dolaştırır.

 Şam’da Mevlânâ, Mesnevî, Muhyiddin, Yasin, Şems ve Füsûs ile birliktedir.

 Bağdat’ta Hallâc-ı Mansur’ladır.

 Mürsiye’de, Tunus’ta, Mısır’da, Kudüs’te, Mekke’de, Konya’da, Malatya’da ve Şam’da “yolları bir urgan gibi ayağına sarmış”, Mansur olup asılmış Muhyiddin’dir.

 Ehramlar ülkesinde sihirle imtihan edilen Musa’dır.

 Bütün peygamberlerin ve İnsan-ı kâmil’i özetleyen mehdinin müjdecisi, belki de mehdinin kendisidir.

Bizler Hz. Hızır’dan emsal olarak adları zikredildiklerinde bizlere Allah Teâlâ’yı hatırlatanların ilk hatırlatıcıları olarak Mekke’yi, Medine’yi ve Kudüs’ü hatırlamakla Müslüman olmanın sevincini tadarak, buna dair inşa edebildiğimiz her şeyde, sanat ve sanatkarlık planında da salt kendimizi inşa ederiz.

Yorumlar (0)
7
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
ABD seçimlerinde sizce hile var mı?
ABD seçimlerinde sizce hile var mı?
Namaz Vakti 01 Aralık 2020
İmsak 06:32
Güneş 08:03
Öğle 12:58
İkindi 15:22
Akşam 17:44
Yatsı 19:09
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 9 23
2. Galatasaray 10 20
3. Fenerbahçe 10 20
4. Beşiktaş 9 16
5. Kasımpaşa 10 15
6. Gaziantep FK 10 15
7. Karagümrük 10 14
8. Göztepe 9 14
9. Başakşehir 10 14
10. Konyaspor 9 12
11. Rizespor 9 12
12. Malatyaspor 9 12
13. Hatayspor 7 12
14. Trabzonspor 10 12
15. Antalyaspor 10 10
16. Sivasspor 9 9
17. Erzurumspor 9 9
18. Kayserispor 9 8
19. Denizlispor 9 6
20. Gençlerbirliği 9 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 11 23
2. Ankara Keçiörengücü 11 21
3. Samsunspor 11 20
4. Adana Demirspor 10 18
5. İstanbulspor 10 18
6. Tuzlaspor 10 18
7. Altay 9 16
8. Giresunspor 10 16
9. Bursaspor 11 14
10. Balıkesirspor 11 14
11. Akhisar Bld.Spor 11 13
12. Adanaspor 9 12
13. Bandırmaspor 11 11
14. Ümraniye 11 10
15. Menemen Belediyespor 9 9
16. Ankaraspor 10 8
17. Boluspor 10 7
18. Eskişehirspor 11 1
Takımlar O P
1. Tottenham 10 21
2. Liverpool 10 21
3. Chelsea 10 19
4. Leicester City 10 18
5. Southampton 10 17
6. Wolverhampton 10 17
7. Everton 10 16
8. M. United 9 16
9. Aston Villa 8 15
10. Man City 9 15
11. West Ham 9 14
12. Leeds United 10 14
13. Newcastle 10 14
14. Arsenal 10 13
15. Crystal Palace 10 13
16. Brighton 10 10
17. Fulham 10 7
18. West Bromwich 10 6
19. Burnley 9 5
20. Sheffield United 10 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 11 24
2. Atletico Madrid 9 23
3. Villarreal 11 20
4. Real Madrid 10 17
5. Sevilla 9 16
6. Cádiz 11 15
7. Barcelona 9 14
8. Granada 10 14
9. Athletic Bilbao 10 13
10. Elche 9 13
11. Getafe 10 13
12. Deportivo Alaves 11 13
13. Valencia 11 12
14. Real Betis 10 12
15. Osasuna 10 11
16. Eibar 10 10
17. Real Valladolid 11 10
18. Celta de Vigo 11 10
19. Levante 10 8
20. Huesca 11 7