banner5

20.09.2019, 09:53

Oğuz Haşlakoğlu’unun kitabı üzerine

Bir yazar kitabına, “...Düşüncenin asıl dostu Platon değil, hakikattir” cümlesiyle başlayıp, “...insanın sanat yapabilmesinin olmazsa olmaz koşulu olan yaratıcılık, insanın doğasında mevcut olan yarı içgüdüsel, yarı sezgisel bir ‘beceri ya da yetenek’ olarak kabul edilip, ifadesini bulduğu psikolojik ve sosyolojik tezahürlere indirgenmeye çalışılmıştır” tespitini yaptıktan sonra,

a)Sanatla ilgili bu vb. yaklaşımların “...varacakları sonuçları önceden varsaydıkları için, sadece kendi varsayımlarıyla mutabık kalmış olmak yönünden, aslında döngüsellik” içerdiklerini, bu döngüselliğin son tahlilde “ideolojik anlamda kendisini” onaylamaktan ibaret bulunduğunu,

b)Bunun somut bir sonucunun “insanın sanatla ilişkisinin yaratıcı esasta değil, bu eylemin sonucu olan ve yapanın yapıttan ayrıldığı ‘bitmiş yapıt üzerinden’ anlamaya” çalışmak olduğunu, böylece sanatın her iki durumda, nesnel gayret olarak “ya yetilerin öznelliğine indirgendiğini ya da bundan kaçınmak için onun” insansızlaştırıldığını söyleyerek başlıyorsa, bu kitap değerli bir kitaptır.

Ehli olan anlamıştır, Oğuz Haşlakoğlu’nun Platon Düşüncesinde Teknê – Sanat ve Felsefenin Ortak Kökeni Üzerine Bir inceleme (Sentaz Yayınları, İstanbul 2016) adlı kitabından söz ediyorum.

Kitabın aslı, yazarın 1999 yılında Boğaziçi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Anabilim Dalı’nda İngilizce verdiği yüksek lisans tezidir. Söz konusu tezin, önceden yazılmış olan Türkçe ana metninin yeniden gözden geçirilmesiyle, kimi bölümlerinde aradan geçen süre içerisinde gereken değişikliklerin de yapılmasıyla elimizdeki kitap ortaya çıkmış.

Yukarıda zikrettiğim şekliyle, Haşlakoğlu’nun, günümüzde tekrarlana duran, sanat yaklaşımlarındaki ideolojik tutum ile ulvileştirilerek spekülatif ve romantik bir düzeyde insansızlaştırmaya karşı duruşu, kitabını değerli olarak nitelememde tek başına yeterli olsa da, onu daha iyi temellendirmek bakımından şu hususları da eklemek ihtiyacındayım:

Haşlakoğlu, kitabında “...Bir Aritoteles metni doğrudan yazarının fikriyatının temsili iken, her bir Platon metni birer diyalog olarak kendi nazariyatının takliden temsilidir. Bu nedenledir ki, Platon philosophia’yı diyaloglar yoluyla kurmaca bir oyun metni içinde ifade etmiştir, çünkü amacı philosophia’yı sözle dile getirmek değil, bir oyun olarak muhatabına sahnelemektir” diyerek, yepyeni ve cesurca bir tez ortaya koymaktadır.

Yepyeniliğe ve cesurluğa, sanat ve felsefe esaslı yerli çalışmalarda nadiren rastladığımızı düşünürsek, Haşlakoğlu’nun kitabının değeri daha anlaşılır olacaktır.

Bundan hareketle Haşlakoğlu, Platon metinlerini, şu şekilde yeni bir okuma ve anlaşılır kılma vaadinde bulunmaktadır:

“...Burada ortaya koymaya çalışacağımız yaklaşımın esasını, Platon düşüncesinde philosophia’nın tümüyle ‘metinden bağımsız’ bir faaliyet olarak anlaşıldığı gerçeğinin doğru bir tasnif yöntemi ile yine metin üzerinden anlaşılmaya çalışılması oluşturacaktır. Bu da bizim diyaloglarda ‘sahne’ unsuru ile ilgilenmemizin neden bir drama eleştirisi veya edebi bir yaklaşım olarak alınmayacağını göstermektedir. Diyaloglara yönelen bakışımızı, metin içinde geçen karşılıklı konuşmalardan, o konuşmaların geçtiği diyalogların sahnesine çevirmek istememizin nedeni, (...) asıl içeriğinde anlama çabasıdır. Bu esastan alındığında sahnedeki karşılıklı konuşmalar elbette ancak oyunlarla mümkündür. Oyuncu, bu anlamda, seyirciye, söylediği söz ve sergilediği tutum ve davranışlarla kendi rolü üzerinden hitap eder ve onu böylece yaptığına şahit ve oyuna muhatap kılar.”

Öte yandan Haşlakoğlu, ilgili diğer değerli kitaplara açtığı kapılarla da, kendi kitabının değerini pekiştirmektedir. Haşlakoğlu’nun kitabını okuyanların en azından Planton’un tüm diyaloglarını, sahne bilgisine dair eserleri, katharsis’e dair çalışmaları... masalarına indirmek zorunda kalacakları aşikardır.

Yerlilik demiştim. Bununla ilgili şu bilgiyle tamamlayalım yazımızı:

Haşlakoğlu’nun hocası Yalçın Koç, tezi ondan Türkçe istemiştir. Buna şaşırdığını belirten Haşlakoğlu diyor ki: “...Tezi Türkçe olarak yazmaya başlar başlamaz nedenini anladım. (...) Ana dilimizle düşünmediğimiz sürece aslında düşünmediğimizi anlamak zorundayız. Aksi takdirde, tüm çabalarımız, zaten başka bir dilde önceden ‘gereği düşünülmüş’ kavramlara Türkçe karşılıklar bulmaktan ibaret bir nakil, takip ve en nihayet taklit faaliyeti olmaktan öteye gidemeyecektir.”

O halde “Haşlakoğlu’unun kitabı değerlidir” demekten başka ne diyebilirdim ki.

Yorumlar (0)
0
açık
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 20 Ocak 2021
İmsak 06:48
Güneş 08:17
Öğle 13:20
İkindi 15:50
Akşam 18:13
Yatsı 19:37
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 18 38
2. Fenerbahçe 18 38
3. Gaziantep FK 18 34
4. Galatasaray 18 33
5. Hatayspor 18 31
6. Alanyaspor 18 30
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 18 27
9. Göztepe 19 25
10. Antalyaspor 19 25
11. Malatyaspor 18 24
12. Sivasspor 18 23
13. Başakşehir 19 23
14. Konyaspor 19 22
15. Kasımpaşa 18 22
16. Rizespor 18 21
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Erzurumspor 19 16
20. Ankaragücü 18 15
21. Denizlispor 18 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. Leicester City 19 38
2. M. United 18 37
3. Man City 17 35
4. Liverpool 18 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 15 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 17 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Sevilla 18 33
5. Villarreal 18 32
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 18 27
8. Cádiz 19 24
9. Celta de Vigo 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 18 22
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Real Valladolid 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12