banner5

30.11.2020, 17:44

Ortadoğu’da kartlar yeniden dağıtılırken

ABD seçimleri henüz tam olarak kesinleşmiş değil, fakat Biden rüzgarı şimdiden sert esmeye başladı. Ortadoğu’daki ülkelerin her biri bu duruma göre pozisyon almaya başladı. Ülkemizde buna dair ilk emareler ekonomi yönetiminin değişmesi ve yargıda reform söylemleri olarak ortaya çıkmış durumda. Özellikle batıya dair olumlu mesajlar en üst seviyeden dile getiriliyor. Fakat tamda bunların akabinde Akdeniz’deinsani yardım malzemesi taşıyan gemimize Avrupa Birliği İrini Harekatı'nda görevli bir Alman fırkateyni tarafından yapılan hukuksuz müdahale kafalarda ciddi anlamda soru işaretlerine yol açmış bulunmakta. Türkiye’nin sert tepkisine sebep olan bu gerilimin dozu şimdilik düşmüş gözüküyor. Biden’in izleyeceği politikalarla ilgili belirsizlik bizim için hala devam ediyor.

Yine geçtiğimiz hafta Biden kabinesindeki bazı üst düzey atamalar gerçekleşti. Daha önce Obama döneminde yer alan birçok isim yeni kabine listesinde kendine yer buldu. Hatta bu dönem şimdiden 3. Obama dönemi olarak anılmaya başlandı bile. 2009'da, başkanlık koltuğundaki ilk yılında Nobel Barış Ödülü'nü kazanan Obama'nınOrtadoğu karnesi oldukça kötü. Kısaca hatırlamak gerekirse Obama 11 Eylül'den sonra Bush’un "terörle mücadele" önlemleri kapsamında izlediği politikaları hemen hemen aynı biçimde devam ettirdi diyebiliriz. Bu dönemde gerçekleşen operasyonlar çok fazla sivilin hayatına mal oldu. Yine Işid’in ortaya çıkarması Irak’ta ve Suriye’de oluşturduğu yıkımda bu dönemde yaşandı. Arap baharı sonrası Mısır’da yaşanan Darbe, Libya’da Kaddafi sonrası baş gösteren iç savaş da Obama döneminde ortaya çıkan diğer krizler arasında yerini almaktadır. Tüm bu savaşlar yüzbinlerce insanın ölmesine, milyonlarca insanın mülteci konumuna düşmesine yol açtı. Tüm yaşanan bu krizler başta Türkiye olmak üzere birçok ülkeye ağır bir fatura ödetti ve hala ödetmeye de devam ediyor. 

Şimdi bu ekip tekrar dümenin başına geçiyor. Trump döneminde bu krizler devam etse de hem ABD’nin asker sayısında bir düşüş gerçekleşti hem de yeni çatışma alanları oluşmadı. Ortadoğu da iki dönem arasındaki en belirgin fark İran’la uzun müzakereler sonucunda imzalanan nükleer anlaşmanın iptali ve İsrail’le yapılan yeni anlaşmalardı. Yeni dönemde bir takım beklentiler olsa bile, bölgede ki ülkeler ortaya koydukları politikalarla durumu kendi lehlerinde olacak biçimde şekillendirmeye çalışıyorlar.

Tam da bu dönemde Pompeo, giderayak, bir Ortadoğu turu gerçekleşti. Ülkemizdeki muhataplarını es geçerek Türkiye’den başlayan turuna, Sudan, Suudi Arabistan, Bahreyn, Katar, Arap Emirlikleri, Umman ve Israil de temaslarda bulundu.

Özellikle bu tur esnasında Benyamin Netanyahu’nun Pazar günü Suudi Arabistan’a gizli bir ziyaret yaptığı, Suudi Arabistan’ın Neom şehrinde Veliaht Prens Muhammed Bin Selman ve ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ile bir araya geldiğiİsrail Basını tarafından ortaya atıldı. Suudi Dışişleri Bakanı iddiaları reddederken Netanyahu ise konuyla ilgili yorum yapmadı. Özellikle bu görüşme esnasında İran’a karşı alınacak önlemler ve Yemen’deki iç savaş konusunun görüşüldüğü belirtildi.

Tam bu seyahatin üzerinden 1 hafta geçtikten sonra İran’ın nükleer programının önemli isimlerinden fizik profesörü Muhsin Fahrizade-Mahabadi’ye Tahran’da suikast düzenlendi. ABD medyasına konuşan ve adı açıklanmayan İsrailli bir yetkili, söz konusu suikastla ilgili olarak "dünyanın İsrail'e teşekkür etmesi" gerektiğini söyledi. İsrail suikasti resmi olarak üslenmese de, bir şekilde bunun Tel Aviv yönetimi tarafından gerçekleştirildiği kabul edilmiş oldu. Özellikle Biden’in İran’la nükleer anlaşmayı imzalayacağı beklentisine karşılık olarak, bu suikastin gerçekleştirilmesi, ABD yönetimine İsrail tarafından verilen güçlü bir mesaj olarak yorumlandı. İsrail yönetimi, Trump başkanlık döneminde birçok imtiyaz elde etti. Özellikle Körfez ülkeleri ile yapılan anlaşmalar ile bölgedeki konumunu sağlama alan Israil, ABD yaptırımları ile sıkıntılı günler geçiren İran’ın pozisyonunun güçlenmesini istemeyecektir. İsrail, İran karşıtlığı konusunda fikir birliğine sahip olduğu körfez ülkelerinin de bu konuda desteğini almış durumda. İsrail’in İran’la ilgili mevcut statüko’nun devamı konusunda Biden yönetimine baskı yapması kaçınılmaz gözüküyor.

Yine geçtiğimiz hafta önemli gelişmelerden biri de Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdulaziz ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında gerçekleşen telefon görüşmesiydi.Bu görüşmeden bir gün sonra da Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, Türkiye ile iyi ve mükemmel ilişkilere sahip olduklarını söyledi ve bir süreden beri dile getirilen Türk ürünlerine boykot iddiasını da yalanladı. Özellikle Veliaht prens Salman’ın göreve gelmesinden sonra Türkiye-Suudi Arabistan ilişkileri tarihinin en kötü dönemlerinden birini yaşadı. Suudi muhalif gazeteci Kaşıkçı’nın İstanbul’da konsolosluk binasında öldürülmesi ilişkileri çok daha kötü bir yere getirdi.

Bu katliamın bir numaralı faili Velihat Prens içinde zor günler kapıda olabilir. Önceki dönemde El Kaide’nin etkisizleştirilmesi sürecinde etkili bir figür olan  ve batı dünyası ile iyi ilişkiler içinde olan Prens Muhammed bin Nayef 2017 de görevden alınmıştı. Daha sonra göreve gelen MSB ise birçok prensi  RitzCarlton otelinde göz altına almış ve bir çoğunun mal varlığının önemli bir kısmına el koymuştu. Bu prensler arasında batılı şirketlerde yatırımları olan isimler de mevcuttu. MSB görev yaptığı süre içerisinde birçok prensin tutuklama emrini verdi. Yine selefi olan Nayef’i ve Amacı Prens Ahmed’i de 2 ay önce tutuklatmıştı. Trump yönetimi ile oldukça yakın ilişkiler içinde olan MSB’de aynı kaderi paylaşabilir.

Özellikle dikkatlerden kaçmaması gereken bir hususta Suudi gazeteci Kaşıkçı’nın katledilmesidir. Kaşıkçı, Dünyanın en zengin insanı olan Jeff  Bezos’un sahibi olduğu Washington Post gazetesinin yazarıydı. Bezos, Kaşıkçı’nın cenazesi ve ölüm yıl dönümü için Türkiye’ye gelmişti. Jeff Bezos’un da içinde bulunduğu teknoloji devlerinin sahipleri sahip oldukları medya kuruluşlarıyla seçim sırasında Biden’i açık bir şekilde desteklemiş, hatta Trump bu teknoloji şirketlerini seçimlere müdahale etmekle suçlamıştı.  Bezos ve MSB arasındaki bir diğer sorun ise Bezos’un boşanma sürecindeki yaşananlardı. 2018 yılında, Prens Muhammed bin Selman'ın Bezos'a  gönderdiği ve bir videonun yer aldığı mesajda şifrelenmiş özel bir yazılımın bulunduğu ve bununla Bezos'un telefonunun hacklendiği öne sürüldü. Bu hacklenme sonrasında ünlü iş adamının sevgilisiyle özel görüntülerinin ortaya çıkması tarihin en pahalı boşanma davalarından birine yol açmıştı. Bezos eski eşine 35 milyar usd tazminat ödemek zorunda kalmıştı.

Tüm bu faktörler başta MSB olmak üzere bölgedeki aktörler için yeni stratejiler geliştirmeyi kaçınılmaz kılıyor. Yeni ABD yönetiminin ortaya koyacağı politikalarla ilgili önceki söylemlere dayanan tahminler olsa da, izlenecek yol haritası ile kesin söylemler henüz dile getirilmiyor. Öncelikle ABD deki seçim sürecinin resmi olarak sonuçlanmasını bekleyeceğiz. Sonrasındaki gelişmelerin bölgeye etkilerini hep beraber izleyip göreceğiz.

Körfez savaşı ile başlayan süreçte bölgede kan ve göz yaşı hiç eksik olmadı. Batılı güçler özellikle petrol sahalarını kontrol edebilmek için bölgeyi çözümü oldukça zor bir kördüğüm haline getirdiler. Obama döneminin yeni isimleri bu hatalarından ders almışmıdır, bu çok mu iyimser bir beklentidir, bilemeyiz. Ama tek dileğimiz bölgenin istikrara kavuşması, halklar ve iktidarlar arasındaki iyi ilişkilerin tesis edilmesidir? Tabiki 100 yıl önce Osmanlı coğrafyasına çizdikleri sınırlarla nifak tohumunu atanlar bunun olmaması için her türlü yola başvuracaklar. Bunu engellemek bu coğrafya insanının ayağa kalkıp ümmet bilinciyle birlik olmasıyla gerçekleşecektir.

Yorumlar (1)
CENGİZ AKTÜRK 2 ay önce
Çok güzel bir analiz.. Başarıların devamını diliyorum.
1
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 18 Ocak 2021
İmsak 06:49
Güneş 08:19
Öğle 13:19
İkindi 15:48
Akşam 18:10
Yatsı 19:35
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 18 38
2. Fenerbahçe 17 35
3. Gaziantep FK 18 34
4. Galatasaray 18 33
5. Hatayspor 18 31
6. Alanyaspor 18 30
7. Karagümrük 18 27
8. Trabzonspor 18 27
9. Antalyaspor 19 25
10. Malatyaspor 18 24
11. Sivasspor 18 23
12. Başakşehir 18 23
13. Konyaspor 18 22
14. Göztepe 18 22
15. Kasımpaşa 17 22
16. Rizespor 18 21
17. Gençlerbirliği 18 19
18. Kayserispor 18 16
19. Ankaragücü 17 15
20. Denizlispor 18 14
21. Erzurumspor 18 13
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 18 37
2. Man City 17 35
3. Leicester City 18 35
4. Liverpool 18 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. Chelsea 18 29
8. Southampton 18 29
9. West Ham 18 29
10. Aston Villa 15 26
11. Arsenal 18 24
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 17 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 17 12
19. West Bromwich 18 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 18 32
5. Real Sociedad 19 30
6. Sevilla 17 30
7. Granada 18 27
8. Celta de Vigo 18 23
9. Cádiz 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 17 21
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Deportivo Alaves 18 18
17. Real Valladolid 18 18
18. Elche 16 16
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12