• 80 Puanın Altı Uzmanlara Emanet

Eğer bir iddia 80 puanın altında kalırsa, sistem alarm veriyor ve konu otomatik olarak akademisyenlerden veya alan uzmanlarından oluşan bir inceleme kuruluna sevk ediliyor. Yedi günlük titiz bir incelemenin ardından iddialar; "Uzman Tarafından Doğrulandı", "Kısmen Doğru" ya da "Reddedildi" olarak mühürleniyor. Vatandaşlar sadece bir sonuçla yetinmiyor; kaynakların ne dediğini ve "Halk Güven Oyu"nu da şeffaf bir şekilde görebiliyor.

• Kişiye Göre Değil, Hakikate Göre Cevap

Klasik yapay zeka botlarının, kullanıcının nabzına veya sohbet geçmişine göre birbiriyle çelişen cevaplar verebildiği biliniyor. Rigtin ise bu tehlikeli esnekliği tamamen reddediyor. İddiayı kim sorarsa sorsun sistem; aynı kaynaklara ve doğrulama mantığına dayanan tek, tarafsız ve tutarlı bir yanıt veriyor. Asıl hedef kullanıcıyı memnun etmek değil, kaynağıyla ispatlanabilir gerçeği ortaya koymak.

• Akademisyenler İçin Özel Araştırma Üssü

Platform, uzmanları sürecin merkezine oturtuyor. "Akademik" isimli özel çalışma alanı sayesinde araştırmacılar; PubMed ve OpenAlex gibi küresel veritabanlarında eşzamanlı tarama yapabiliyor. Rigtin, sadece bir puan vermekle kalmıyor, akademisyenlere iddiaları derinlemesine çürütebilecekleri veya doğrulayabilecekleri bilimsel bir zemin sunuyor.

• Gündemin Doğrulanmış Haberi Tek Ekranda

Sadece soru sorulduğunda devreye girmeyen Rigtin, arka planda sürekli mesaide. Güncel haber kaynaklarını 7/24 tarayan sistem, öne çıkan iddiaları otomatik analiz edip "Haberler" bölümünde kullanıcılara temiz ve doğrulanmış bir akış sağlıyor. Böylelikle vatandaşlar, internetteki bilgi çöplüğünde boğulmadan gündemin doğrusunu takip edebiliyor.

Yapay zekanın hızını ve insan aklının güvenilirliğini tek potada eriten rigtin.com, internetteki bilgi güvensizliğine karşı şu an tamamen ücretsiz olarak hizmet veriyor. Önümüzdeki dönemde platformun kurumsal üyelik ve API entegrasyonlarıyla daha da genişlemesi bekleniyor.

• 100 Milyon Dereceye Dayanacak

Füzyon reaktörleri, Güneş'in çekirdeğindeki enerji üretim sürecini taklit ederek karbon salımı olmadan muazzam miktarda enerji elde etmeyi amaçlıyor. Dünyadaki hiçbir katı maddenin dayanamayacağı bu süreçte; 582 tonluk dev mıknatıs, reaktörün içinde 100 milyon santigrat dereceyi aşan sıcaklıktaki plazmayı çok güçlü bir manyetik alan yaratarak havada asılı tutacak ve kontrol altına alacak.

• Uluslararası Projeyi Geride Bıraktı

Çin'in geliştirdiği yeni cihaz, Fransa'da 30'dan fazla ülkenin ortaklığıyla inşası süren Uluslararası Termonükleer Deneysel Reaktör (ITER) projesindeki eşdeğer mıknatısla kıyaslandığında 1,3 kat daha büyük bir hacme sahip. Ayrıca ITER'in mıknatısından üç kat daha fazla enerji depolama kapasitesi sunan donanım, küresel füzyon enerjisi yarışında Çin'in elini ciddi şekilde güçlendiriyor.

Yükselen maliyet baskılarına dayanamayan OnePlus ve Realme, faaliyetlerini küçülteceklerini duyurdu.

• DEV MARKALAR OPERASYONLARINI KISITLIYOR

İç pazar faaliyetlerini askıya alan Realme, tüm satış sonrası hizmetlerini ve güncellemelerini OPPO sistemine entegre etme kararı aldı.

OnePlus ise Avrupa ve Amerika pazarlarından tamamen çekilerek yalnızca Çin ve Hindistan pazarlarında varlığını sürdürecek.

• KRİZİN ARKASINDAKİ YAPAY ZEKA DETAYI

Akıllı telefon sektörünü sarsan bu krizin temelinde, sunucularda kullanılmaya başlanan SOCAMM2 bellek standardı yer alıyor.

Sunucu üreticilerinin mobil telefonlarda kullanılan LPDDR5X çiplerine yüksek fiyatlar vererek öncelik satın alması, telefon üreticilerinin ucuz çip bulmasını imkansız hale getiriyor.

• İKİNCİ EL ÇİP RİSKİ KAPIDA

Yapay zeka sunucularında yoğun ısı altında yıpranan bu çiplerin, ilerleyen yıllarda sökülüp ucuz tüketici elektroniği ürünlerinde yeniden kullanılması bekleniyor.

Büyük markaların bu durumdan etkilenmesi beklenmezken, alt segment cihazlarda ve akıllı ev aletlerinde kalite kusurlarının ortaya çıkabileceği ifade ediliyor.

OpenShift'i farklı kılan unsurlardan biri güvenlik yaklaşımı. Security Context Constraints mekanizması, Kubernetes'teki Pod Security Policies'in daha gelişmiş bir hali olarak çalışıyor ve container'ların hangi izinlerle çalışabileceğini varsayılan olarak sıkı tutuyor. Buna entegre kimlik yönetimi ve OAuth desteği eklendiğinde, kurumsal kimlik sistemleriyle entegrasyon ek bir proje gerektirmeden mümkün hale geliyor. Image scanning ve registry güvenliği gibi konular da platforma gömlü geliyor; bunları ayrıca kurup yönetmek gerekmiyor.

CI/CD tarafında da fark net. Kubernetes'te pipeline kurmak isteyen bir ekip genelde Jenkins'i devreye alıp parça parça entegrasyon yapıyor. OpenShift ise Tekton tabanlı OpenShift Pipelines ve Argo CD motoruyla çalışan OpenShift GitOps'u doğrudan sunuyor. Bu, deklaratif bir GitOps yaklaşımını ekstra araç yükü olmadan kurumun standart işleyişine katmak demek.

Platformun bir diğer güçlü tarafı, hibrit ve çoklu bulut senaryolarındaki tutarlılığı. Bir şirket uygulamalarını bulutta çalıştırmak istiyor ama farklı bulut sağlayıcılarının getirdiği operasyonel karmaşıklıktan kaçınmak istiyorsa, OpenShift'in on-premise, özel bulut ve genel bulut arasında aynı deneyimi sunan yapısı pratik bir çözüm oluyor. Node.js, Python, Java, Go, Ruby ve PHP gibi diller için hazır runtime'lar sayesinde geliştirme ekipleri altyapı detaylarıyla boğuşmadan kod yazmaya devam edebiliyor.

Bu özelliklerin hepsi tek tek Kubernetes üzerine eklenebilir elbette, ama bu, her birini ayrı ayrı seçmek, entegre etmek ve sürekli güncel tutmak anlamına geliyor. OpenShift'in değeri, bunları tek bir ürün içinde, Red Hat'in ticari desteğiyle ve düzenli yama/yükseltme döngüsüyle sunması. Kurum içi ekiplerin operasyonel yük yerine asıl iş hedeflerine zaman ayırabilmesi de buradan geliyor.

Türkiye'de OpenShift mimarisini kurumsal projelere uyarlama konusunda deneyimli ekiplerle çalışmak, geçiş sürecindeki riskleri büyük ölçüde azaltıyor. Sekom'un hazırladığı Red Hat OpenShift: Kubernetes’ten Kurumsal Platforma Geçiş Rehberi başlıklı içerik, platformun mimari bileşenlerini ve Kubernetes'le ayrıştığı noktaları teknik düzeyde ele alan kapsamlı bir kaynak olarak öne çıkıyor. Konteyner stratejinizi planlarken bu rehbere göz atmak, hangi bileşenleri neden seçmeniz gerektiğini netleştirecektir.

Hibrit Bulutta Konteyner Stratejisi: Red Hat OpenShift Neden Tercih Ediliyor?

Şirketler bulut stratejilerini olgunlaştırdıkça, tek bir bulut sağlayıcısına bağlı kalmanın getirdiği riskler daha görünür hale geliyor. Maliyet kontrolü, veri yerleşim gereksinimleri ve regülasyon baskısı, birçok kurumu hibrit ya da çoklu bulut mimarilerine yönlendiriyor. Ancak bu mimarileri Kubernetes üzerinde tutarlı şekilde yönetmek, ayrı bir mühendislik problemi. Red Hat OpenShift, bu noktada konteyner platformlarının en pratik cevaplarından birini sunuyor.

OpenShift'in temelinde Red Hat Enterprise Linux CoreOS, Kubernetes ve küme servisleri bulunuyor; bu bileşenler tam otomatik bir yükleyici ile devreye alınıyor. Bu, kurulumun ilk gününden itibaren tutarlı bir altyapı anlamına geliyor: on-premise veri merkezinde kurduğunuz küme ile bir genel bulut sağlayıcısında kurduğunuz küme aynı yönetim deneyimini sunuyor. Ekiplerin her ortam için ayrı bir öğrenme eğrisine girmesi gerekmiyor.

Platform as a Service yaklaşımı da bu tutarlılığı destekliyor. Geliştirme ekipleri, altyapı detaylarıyla ilgilenmek yerine doğrudan uygulama koduna odaklanabiliyor. Desteklenen dil ve framework setleri tek tıkla devreye alınabiliyor, bu da özellikle çok sayıda mikroservisi farklı dillerde yöneten kurumlar için zaman kazandırıyor. Red Hat'in, Kubernetes projesinin sponsoru Google dışındaki en büyük kurumsal geliştiricisi olması da boşuna değil; platform, yüzlerce açık kaynak bileşeni üretime hazır, test edilmiş ve ticari destekli bir pakette birleştiriyor.

Operasyonel tarafta dikkat çeken bir başka nokta, güncelleme ve yama süreçlerinin merkezi yönetimi. Çıplak Kubernetes kümelerinde versiyon yükseltmeleri genelde planlanması gereken, riskli operasyonlar. OpenShift'in otomatik operatör tabanlı yükseltme mekanizması, bu süreci büyük ölçüde standartlaştırıyor ve insan hatası kaynaklı kesinti riskini azaltıyor. Güvenlik açıklarına karşı yama uygulama hızı da bu sayede artıyor, çünkü her bileşeni tek tek takip etmek gerekmiyor.

Hibrit bulut stratejisi kuran ekipler için asıl soru genelde “hangi iş yüklerini nereye koyacağız” değil, “bu kararı değiştirmek istediğimizde ne kadar maliyetli olacak” sorusu. OpenShift'in ortamlar arası taşınabilirliği, bu kararı geri alınabilir kılıyor; bir iş yükünü bulut sağlayıcısı değiştirmeden, sadece hedef kümeyi değiştirerek taşıyabiliyorsunuz.

Bu mimariyi kurum içinde değerlendirenler için Sekom'un Red Hat OpenShift: Kubernetes’ten Kurumsal Platforma Geçiş Rehberi başlıklı içeriği, platformun güvenlik, CI/CD ve mimari katmanlarını karşılaştırmalı olarak ele alan faydalı bir başlangıç noktası. Geçiş kararını netleştirmeden önce bu teknik kıyaslamaya göz atmak, ileride karşılaşılabilecek entegrasyon sürprizlerini en aza indirecektir.

TEK BİR DOĞRULAMA YERİNE TÜM OTURUM İZLENİYOR
Cloudflare’ın mevcut bot koruma araçları daha çok giriş ekranı, kayıt sayfası veya ödeme adımı gibi kritik noktalarda devreye giriyordu. Precursor ise bu korumayı sitenin tamamına yayıyor.

Sistem, kullanıcının internet sitesindeki bütün yolculuğunu analiz ediyor. Yani kararını yalnızca bir CAPTCHA sonucuna ya da birkaç saniyelik fare hareketine göre vermiyor.

Cloudflare’a göre gelişmiş botlar, kısa süreli etkileşimlerde insan davranışını oldukça başarılı biçimde taklit edebiliyor. Asıl zor olan, bu davranışı uzun bir oturum boyunca aynı tutarlılıkla sürdürebilmek. Precursor da işte bu noktaya odaklanıyor.

FARE HAREKETİNDEN PENCERE ODAĞINA KADAR PEK ÇOK SİNYAL İNCELENİYOR
Precursor, internet sitesine dinamik olarak eklenen hafif bir JavaScript kodu üzerinden çalışıyor. Bu kod; fare hareketleri, klavye kullanım biçimi, pencerenin odakta olup olmadığı ve sayfanın görünürlük durumu gibi farklı etkileşim sinyallerini topluyor.

Elde edilen veriler gerçek zamanlı olarak Cloudflare’ın bot tespit sistemine aktarılıyor. Ardından bu bilgiler, diğer güvenlik sinyalleriyle birlikte değerlendirilerek oturumun bir insana mı yoksa otomatik bir sisteme mi ait olduğu tahmin ediliyor.

Açıkçası buradaki temel fark, tek bir harekete değil, davranışların zaman içindeki bütününe bakılması.

İNSAN DAVRANIŞINI TAKLİT ETMEK SANILDIĞI KADAR KOLAY DEĞİL
Cloudflare’a göre bot geliştiricileri, fare hareketlerine rastgele gecikmeler veya matematiksel sapmalar ekleyerek bu hareketleri daha doğal göstermeye çalışıyor. Ancak insan davranışı yalnızca rastgelelikten oluşmuyor.

Örneğin bir kişi fareyi hareket ettirirken bileğin doğal dönüşü nedeniyle imleç çoğu zaman dümdüz ilerlemiyor, hafif kavisler çiziyor. Kullanıcı bir düğmeyi gördükten sonra tıklamadan önce kısa bir karar verme süresi yaşıyor. Eldeki doğal titreme ve yapılan küçük düzeltmeler de fare hareketlerine yansıyor.

Botlar ise genellikle daha kusursuz çizgiler izliyor, benzer hızlarda hareket ediyor veya birbirine çok benzeyen kalıpları tekrar ediyor. Tek başına bakıldığında bu hareketler ikna edici görünebilir. Fakat bütün bir oturum incelendiğinde farklar daha belirgin hâle geliyor.

“YAZILAN METİNLER KAYDEDİLMİYOR”
Davranışların bu kadar ayrıntılı biçimde incelenmesi, doğal olarak kullanıcı gizliliğiyle ilgili soruları da beraberinde getiriyor.

Cloudflare, sistemin tasarlanması sırasında gizliliğin ön planda tutulduğunu savunuyor. Şirketin açıklamasına göre Precursor, klavyede hangi tuşlara basıldığını veya kullanıcıların yazdığı metinleri kaydetmiyor.

Bunun yerine yalnızca yazma ritmi, zamanlama ve etkileşim düzeni gibi davranışsal veriler değerlendiriliyor. Toplanan bilgiler kullanıcı hesaplarıyla ilişkilendirilmiyor ve müşteri panellerinde tek tek görüntülenemiyor.

Sistem yalnızca oturum boyunca oluşan davranış kalıplarını inceleyerek söz konusu oturumun bot olma ihtimalini hesaplıyor. En azından Cloudflare’ın iddiası bu yönde.

İNTERNET TRAFİĞİNİN YÜZDE 57’Sİ OTOMATİK SİSTEMLERDEN GELİYOR
Cloudflare’ın paylaştığı verilere göre internette gerçekleşen isteklerin yaklaşık yüzde 57’si artık otomatik sistemler tarafından oluşturuluyor. Bu trafiğin önemli bir bölümünü de yapay zekâ destekli ajanlar oluşturuyor.

Bot trafiği yalnızca internet sitelerine gereksiz yük bindirmiyor. Hesap ele geçirme girişimleri, sahte üyelikler, bilet stoklayan otomatik sistemler ve çevrim içi dolandırıcılık faaliyetleri gibi ciddi güvenlik risklerini de beraberinde getiriyor.

Cloudflare, yalnızca CAPTCHA veya tek seferlik doğrulamaya dayanan bot tespit yöntemlerinin artık yeterli olmadığı görüşünde. Şirkete göre güvenlik sistemlerinin, kullanıcı davranışını bütün oturum boyunca inceleyen sürekli analiz modeline geçmesi gerekiyor.

Yapılan resmi açıklamada, araç sahiplerinden onarım işlemleri tamamlanana kadar otomobillerini binalardan uzakta ve açık alanlarda park etmeleri istendi.

• ELEKTRİK RÖLESİNDEKİ KOROZYON YANGINA YOL AÇIYOR

Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi tarafından paylaşılan bilgilere göre, geri çağırmadan etkilenen modellerin motor çalıştırma rölesinde zamanla korozyon meydana gelebiliyor.

Su sızıntısı sebebiyle yaşanan bu korozyon, marş motorunda aşırı ısınmaya ve kısa devreye neden olarak araç park halindeyken bile yangın riski oluşturuyor.

Geri çağırma kararı 2016 ile 2020 yılları arasında üretilen 3 Serisi, 5 Serisi ve 7 Serisi şarj edilebilir hibrit modellerini kapsıyor.

Tehlikeden etkilenen araçlar arasında özellikle 330e, 530e ve 740Le iPerformance versiyonları öne çıkıyor.

Bu gelişme, daha önce 2025 yılında 196 bin 355 aracı kapsayan ancak hibrit modelleri içermeyen geniş çaplı bir geri çağırma dalgasının devamı niteliğini taşıyor.

BMW yetkili servisleri, sorunu tamamen çözmek için riskli araçlardaki eski marş motorlarını geliştirilmiş yeni bir tasarımla değiştirecek.

Geri çağırma kapsamında araç sahiplerine yönelik resmi bilgilendirme mektuplarının ağustos ayı sonlarında gönderilmeye başlanması planlanıyor.

Bu süre zarfında kullanıcıların güvenlik amacıyla belirtilen park yönergelerine uymaya devam etmeleri önem arz ediyor.

• CIA FONLADI, İSRAİL KULLANIYOR

ABD'nin "terörle savaş" bahanesiyle doğrudan CIA fonlarıyla inşa edilen Palantir, yapay zeka ve devasa veri analizi (Big Data) yeteneklerini bugün İsrail ordusunun hizmetine sunmuş durumda. Şirketin algoritmaları, 2014'ten bu yana İsrail ordusu tarafından aktif olarak kullanılırken, 2023'te başlayan Gazze'deki son soykırımda ve Lübnan'daki saldırıların planlanmasında başrol oynadı.

Palantir CEO'su Alex Karp'ın, "İsrail'i elimizden gelen her şekilde desteklemekten gurur duyuyorum" şeklindeki küstah açıklaması, şirketin Siyonist işgale verdiği desteğin en net kanıtı. Hatta şirket yöneticilerinden Shyam Sankar, Pentagon için yaptıkları çalışmaları, İkinci Dünya Savaşı'nda Japonya'ya atılan atom bombalarının geliştirildiği "Manhattan Projesi"ne benzetmekten çekinmiyor.

• KİŞİSEL VERİLERİMİZ SİLAHA DÖNÜŞÜYOR

Palantir'in tehlikesi sadece savaş alanlarıyla sınırlı değil. Sistem; askeriyelerden polis departmanlarına, bankalardan hastanelere ve hatta yerel eczanelere kadar sızmış durumda. Şirket; adreslerden telefon numaralarına, kredi geçmişinden sağlık ve sosyal medya verilerine kadar muazzam büyüklükteki sivil bilgiyi adeta bir elektrikli süpürge gibi vakumlayarak tek bir devasa veri tabanında topluyor.

ABD'deki acımasız göçmen sınır dışı (ICE) operasyonlarının arkasındaki beyin de yine Palantir. Bu sistem, bireyleri izlemek, hedef almak ve temel insan haklarını ihlal etmek üzere özel olarak tasarlandı. Şirketin kurucu ortaklarından olan milyarder Peter Thiel'in "Artık özgürlük ve demokrasinin uyumlu olduğuna inanmıyorum" şeklindeki sözleri de kurdukları distopik sistemin zihniyetini özetliyor.

Çin bugün, ABD ile İran arasında yeniden alevlenen askeri çatışmaların çip üretimi için kritik önemdeki gazın yeni bir kıtlığını tetikleme tehdidi oluşturması üzerine, derhal yürürlüğe girmek üzere helyum ihracatına geçici bir yasak getirdiğini duyurdu.

• YENİ KISITLAMALAR GELDİ

Bu yılın başlarında ABD ve İsrail'in İran'a yönelik savaşı helyum arzında kesintilere yol açmış, yapay zeka sektörünün modelleri eğitmek ve çalıştırmak için giderek daha fazla yerli çiplere güvendiği Çin dahil olmak üzere dünya genelindeki şirketlerin faaliyetlerini aksatmıştı.

Helyum, yarı iletken üretiminde ısı yönetimi için hayati önem taşıyor.

• ÇİN HELYUMA BAĞIMLI DURUMDA

Helyum yasağı, Pekin'in ihracatı kısıtlayarak kritik malzemelerde yurt içi kıtlığı önleme çabalarının en son örneğini oluşturuyor.

Çin yönetimi daha önce yakıt, gübre ve sülfürik asit üzerinde de benzer kısıtlayıcı önlemler uygulamıştı.

Çin aynı zamanda yurt içi çip üretim kapasitesini artırmayı ve sektörün, ABD'nin ihracat kontrollerine tabi olan son teknoloji Nvidia yarı iletkenlerine olan bağımlılığını azaltmayı hedefliyor.

Çin, yerli üretimi artırma çabalarına rağmen denizaşırı helyuma büyük ölçüde bağımlı durumda.

Buna karşın, Çinli şirketlerin giderek daha fazla aracı rolü üstlenmesi, Rus helyumunu ithal edip bir kısmını Avrupa dahil olmak üzere denizaşırı pazarlara yeniden ihraç etmesi nedeniyle, bu ihracat yasağı küresel arzı daha da daraltabilir.

Analistler, Çin'in helyum ihtiyacının yaklaşık yüzde 85'ini veya daha fazlasını ithal ettiğini tahmin ediyor.

• SAVAŞ PETROL ARZINI SIKIŞTIRIRKEN ÇİN STOKLARINI KORUYOR

Çin net bir petrol ithalatçısı konumunda ve enerji analiz firması Kpler'in verilerine göre, geçen yıl deniz yoluyla taşınan ham petrolünün yarısından fazlası Orta Doğu'dan geldi.

İsrail ve ABD'nin İran'a karşı başlattığı çatışma, Basra Körfezi bölgesinden yapılan sevkiyatların neredeyse tamamını altı haftadır durdurmuş durumda; son haftalarda varılan ateşkes anlaşmasının ise arzda acil bir toparlanmaya yol açması son derece düşük bir ihtimal olarak görülüyor.

Buna karşılık analistler, AFP'ye yaptıkları değerlendirmede, Pekin'in enerji güvenliğine uzun süredir öncelik vermesinin onu bu tür şoklara karşı hazırlıklı kıldığını belirtti.

Kpler'in kıdemli petrol analisti Muyu Xu, son yıllarda "jeopolitik duruma ilişkin genel endişenin" Çinli liderleri yeterli depolama tesisi inşası sağlamaya ve stratejik rezerv biriktirmeye teşvik ettiğini söyledi.

Xu, bu çabaların Çin'i şu anda Japonya ve Filipinler gibi bazı Asyalı komşularına kıyasla çok daha iyi bir konuma getirdiğini ifade etti.

• YENİ SİSTEM İNŞA EDİLECEK

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi'nin kurucu ortaklarından Lauri Myllyvirta, yenilenebilir enerjiye geçişe yönelik büyük ölçekli çabaların Çin'i mevcut durumla başa çıkma konusunda "nispeten iyi bir konuma" getirdiğini kaydetti.

Çin'in yoğun nüfuslu kıyı eyaletlerine rüzgar, güneş ve nükleer kapasite eklenirken, geliştirilen şebeke altyapısı elektriği ülkenin iç kesimlerinden bu bölgelere taşıyor.

Myllyvirta, "Aksi takdirde, bu eyaletlere enerji sağlamak için çok daha fazla petrol ve gaz ithalatı gerekecekti" dedi.

Analist, geniş imalat sektörü de dahil olmak üzere bağımlılıkların hala sürdüğünü, ancak yenilenebilir enerjinin "sınırda çok yardımcı olduğunu" belirtti.

Devlet Başkanı Şi Cinping, savaş nedeniyle yenilenebilir enerji hamlesinden daha fazla yararlanmayı hedefliyor.

Devlet televizyonu CCTV pazartesi günü yayımladığı bir bölümde Şi'nin, bölgedeki savaştan bahsetmeksizin, enerji güvenliğini korumak amacıyla "yeni bir enerji sisteminin" inşasının hızlandırılması çağrısında bulunduğunu aktardı.

• ÖZEL RAFİNERİLER VE ÇİP SEKTÖRÜ YENİ KRİZLE KARŞI KARŞIYA

Asya Topluluğu'ndan Li'ye göre Pekin için "daha ciddi risk", ani enerji şokları değil, çatışmanın yol açabileceği potansiyel bir küresel ekonomik yavaşlama.

Yavaş seyreden ekonomik faaliyeti canlandırmak için mücadele eden liderlerin önüne yeni engeller çıkaran bu süreçte, bazı sektörler kaçınılmaz olarak baskıyı hissedecek.

Bu sektörlerin başında, geçmişte yaptırım uygulanan İran ve Venezuela ham petrolüne indirimli erişim sağlayarak kazanç elde eden küçük ve özel işletmeler olan "çaydanlık" petrol rafinerileri geliyor.

Ağırlıklı olarak ülkenin doğusundaki Şandong eyaletinde yoğunlaşan ve bu yıl Washington'ın Venezuela'ya yönelik askeri müdahalesiyle zaten sarsılmış olan bu işletmelerin birçoğu için İran ham petrolünün kaybı, son darbe olabilir.

Kpler analisti Xu, Pekin'in bu durum konusunda muhtemelen "karmaşık hislere" sahip olduğunu belirtti.

Xu, bu özel rafinerilerin Çin'in rafinaj kapasitesinin yaklaşık beşte birini oluşturduğunu ve önemli ölçüde istihdam sağladığını söyledi.

• "ÇİN İÇİN KÖTÜ BİR HABER DEĞİL"

Bununla birlikte Xu, gevşek çevre standartları, daha az öngörülebilir vergi üretimi ve devlete ait dev şirketlerle olan rekabetleri nedeniyle bu rafinerilerin kapanmasının "Çin için tamamen kötü bir haber olmadığını" kaydetti.

Şi'nin stratejik bir öncelik olarak ilan ettiği çip üretimi, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasıyla zorluklarla karşılaşması muhtemel bir diğer sektör olarak öne çıkıyor.

Yarı iletken üretimi için hayati önem taşıyan helyumun dünyadaki az sayıdaki büyük ölçekli üreticisinden biri olan Katar'dan yapılan sevkiyatlar, savaşın başlamasından bu yana durma noktasına geldi.

Oxford Enerji Çalışmaları Enstitüsü'nden Michal Meidan ise yakın tarihli bir raporda, kimya endüstrisinin de bu kesintiden ötürü "önemli bir baskıyla" karşı karşıya kalabileceğini yazdı.

Raporda, "Ekonomi yüksek fiyatlara ve azalan ekonomik faaliyete karşı bağışıklı olmasa da paydaşlar, kesintinin uzaması ihtimaline karşı şimdiden önleyici tedbirler alıyor" ifadelerine yer verildi.

Sektör gözlemcileri, küresel DRAM çip tedarikinin yüzde 60'ından fazlasının yapay zeka donanımlarına ayrılacak olması nedeniyle ucuz telefonların geleceğini oldukça karanlık görüyor.

• TEKELCİLİK VE DEVASA FİYAT ARTIŞLARI YAŞANACAK

Samsung, SK hynix ve Micron şirketlerinin dünya DRAM arzının yüzde 90'ını kontrol etmesi piyasadaki fiyat dengelerini tamamen bozuyor.

Bellek fiyatlarında 2022 yılından bu yana yüzde 700'e varan devasa artışlar yaşanırken, üretici devlere açılan toplu davalar da bu yükselişi durdurmaya yetmedi.

• MALİYETLERİN YÜZDE 60'I SADECE DEPOLAMA OLACAK

Uzmanlar, önümüzdeki dönemde depolama maliyetlerinin bir akıllı telefonun toplam fiyatının yüzde 60'ını oluşturacağını tahmin ediyor.

Bu durum, üreticileri büyük zamlar yapmaya zorlarken, IDC verilerine göre akıllı telefon sevkiyatlarının 2013'ten bu yana en düşük seviyeye gerilemesi bekleniyor.

• ÇİNLİ ÜRETİCİLER BİRAZ DAHA RAHAT

Çinli üreticiler CXMT ve YMTC; Huawei, Xiaomi ve OPPO gibi yerel markalara çip sağlayarak bir nebze rahatlama sunsa da diğer firmalar için jeopolitik engeller devam ediyor.

Apple tedarik riskini azaltmak amacıyla Trump yönetimiyle lobi faaliyetleri yürütüp CXMT çipleri test etse de analist Ming-Chi Kuo bu iş birliğinin fiyatları düşürmeyeceğini belirtiyor.

Sektörün dev isimlerinden Lenovo ise yaşanan bu maliyet artışlarının geçici olmadığını ve artık "yeni normal" olarak kabul edilmesi gerektiğini vurguladı.

Mevcut senaryoda, gelecekte tüketicilerin daha az özellikli telefonlar için çok daha yüksek ücretler ödemekten başka çaresi kalmayacağı öngörülüyor.

ABD'li firmalar yüksek maliyet ve düşük verimliliğe sahip yapay zeka modelleri üretmeleri yüzünden yeni arayışlara başladı.

Bu kapsamda çok sayıda ABD firması Çin'in ürettiği yapay zeka modellerine yöneliyor.

CNBC haber sitesi, ABD içerisinde yaşanan yapay zeka sektöründeki dönüşüme dair dikkat çeken bir haber yayımladı.

• ÇİN MODELLERİ İLGİ GÖRMEYE BAŞLADI

Habere göre Çin yapımı yapay zeka modelleri, lider Amerikalı rakipleriyle aralarındaki performans farkını kapatması sebebiyle, ABD'li şirketler arasında ilgi görmeye başladı.

DeepSeek ve Z.ai gibi yapay zeka modelleri dahil olmak üzere Çinli şirketlerin son model sürümleri, birçok kişi tarafından Anthropic ve OpenAI gibi lider öncü sistemlere kıyasla oldukça rekabetçi görülüyor.

• YÜKSEK MALİYETLER

Çinli yapay zekalarda yaşanan hızlı ilerlemeler, en gelişmiş modeller için fiyatlarının birçok ABD yapay zeka laboratuvarında yükseldiği ve şirketleri bu teknolojiyi kullanmayla ilişkili beklenmedik yüksek maliyetlerle mücadele etmek zorunda bıraktığı bir döneme denk geliyor.

• DENİZAŞIRI ALTERNATİFLER ARTIYOR

Çinli açık kaynaklı ve açık ağırlıklı modellerin yükselişi, ABD yönetiminin en güçlü yapay zeka modellerini giderek daha fazla düzenlemek istemesi ve denizaşırı alternatiflerin hızla benimsenmesini nasıl durduracağını düşündüğü bir döneme denk geliyor.

Haziran ayının sonunda OpenAI, hükümetin talebi üzerine yeni bir model setinin kullanıma sunulmasını sınırlandıracağını söyledi.

• İHRACAT KONTROLLERİ

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi ile şirket arasındaki gergin bir açmazın ardından, Anthropic'in Mythos ve Fable modellerine yönelik ihracat kontrolleri de o ay kaldırıldı.

Şirketler yeni ürünler yaratmak ve şirket içi verimlilik sağlamak için yapay zeka modellerini devreye sokmanın yollarını ararken; mühendisler, en yeteneklileri Çinli şirketler tarafından üretilen daha ucuz açık kaynaklı ve açık ağırlıklı modellerle giderek daha fazla deneme yapıyor.

• TÜM AĞINI DEEPSEEK'E TAŞIDI

Haziran ayında, yapay zeka girişimi Lindy, tüm trafiğini Anthropic'in Claude modellerinden, 2025'in başlarında bomba bir sürümle piyasaya çıkan ve Nisan ayında yeni bir model sunan Çinli şirket DeepSeek'e taşıdı.

Geliştiricilerin uygulamalar ve web siteleri yayınlamasını ve çalıştırmasını sağlayan bir platform olan Vercel'de, DeepSeek'in payının Mayıs ve Haziran ayları arasında tırmandığı görüldü.

• "YÜZDE 90 DAHA UCUZ"

Z.ai’nin GLM 5.2 modeli Haziran ayında büyük bir tantaneyle piyasaya sürüldü ve Vercel'deki ajan altyapısı başkanı Harpreet Arora'nın CNBC'ye verdiği demece göre, Vercel tarafından 2026 yılında takip edilen tüm modeller arasında en hızlı benimsenen model oldu.

OpenRouter'da veri ve analitik üzerine çalışan Justin Summerville CNBC'ye verdiği demeçte, açık kaynaklı Çin modellerinin önde gelen Anthropic ve OpenAI modellerinden "yüzde 90 daha ucuz" olabileceğini söyledi.

Dijital dünyada telefon olmadan kendimizi adeta kaybolmuş hissederken, bu güvenli limanın bir suç aracına dönüşebileceğini ise genellikle göz ardı ediyoruz.

Prism Infosec bünyesinde görev yapan siber güvenlik danışmanı Kieran Burge, akıllı telefonlara sızılmasını kolaylaştıran yaygın hataları gözler önüne seriyor.

Güvenlik uzmanı şifreleri yeniden kullanmak, tehlikeli bağlantılara tıklamak ve sosyal medyada aşırı bilgi paylaşmak gibi basit görünen hataların başınızı ciddi belalara sokabileceğini vurguluyor.

• GÜNCEL OLMAYAN YAZILIM KULLANMAK

Kieran Burge ve diğer bilgisayar korsanları bir saldırı hazırlığına girişirken öncelikle güncel olmayan yazılımları hedef alıyor.

Güncel olmayan yazılımların kullanılması büyük bir güvenlik sorunu doğuruyor, çünkü güncellemeler genellikle kritik güvenlik açıklarını kapatmak için yayınlanıyor.

Yazılımlar ister popüler bir akıllı telefonun işletim sistemi olsun ister büyük bir fabrikanın kontrol sistemi olsun mutlaka bir tür güvenlik açığı barındırıyor.

Geliştiriciler bu zafiyetleri hızlıca düzeltse de eski sürümlerde kalan açıklar forumlar ve bilgisayar korsanı toplulukları aracılığıyla çevrimiçi ortamlarda paylaşılıyor.

Suç grupları yazılımın güncel olmayan sürümlerini kullanan savunmasız cihazları bulmak için çevrimiçi arşivleri aktif olarak tarıyor. Güvenlik uzmanı Keiran çevrimiçi ortamda güvende kalmanın ilk kuralının yazılımları her zaman güncel tutmak olduğunu belirtiyor.

• AYNI ŞİFRELERİ TEKRAR TEKRAR KULLANMAK

Bilgisayar korsanlarının kişisel verilerinizi ele geçirmek için sıklıkla başvurduğu yöntemlerin başında farklı hesaplarda aynı şifrelerin kullanılması geliyor.

Şifreleri yeniden kullanmanın en büyük riski, ziyaret ettiğiniz sitelerden birinin ele geçirilmesi durumunda diğer tüm hesaplarınızın da tehlikeye girmesidir.

Bir şirkete yönelik başarılı bir siber saldırı gerçekleştiğinde çalınan hassas verileri içeren büyük veri tabanları karanlık ağa gönderiliyor.

Karanlık ağ normal arama motorlarıyla erişilemeyen ve genellikle suç pazarlarını barındırmak amacıyla kullanılan internetin şifrelenmiş özel bir parçası olarak biliniyor.

Şifrelerinizi farklı platformlarda tekrar tekrar kullanıyorsanız herhangi bir bilgisayar korsanı bu sızdırılmış bilgileri kolayca ele geçirebiliyor.

Korsanlar bu şifreleri alıp farklı şirketlerdeki hesaplarınızın kontrolünü ele geçirmek için rahatlıkla kullanıyor.

• ÇEVRİMİÇİ ORTAMDA ÇOK FAZLA BİLGİ PAYLAŞMAK

Güvenlik uzmanı Keiran insanların günlük aktivitelerinde çevrimiçi ortamda ne kadar bilgi paylaştığına çok dikkat etmesi gerektiği konusunda uyarılarda bulunuyor.

Bir şirketen savunmasını test etmek amacıyla yürütülen siber güvenlik çalışmalarında uzmanların ilk baktığı yerlerin başında sosyal medya profilleri geliyor.

Şirketlere sızmak için sosyal medyadan veri toplama yöntemini önemli bir araç olarak kullandıklarını belirten uzmanlar, profesyonel ağları derinlemesine araştırıyor.

Özellikle LinkedIn gibi platformlarda yapılan bu araştırmalar çalınan diğer hesap bilgileriyle ilişkilendirilebilecek kullanıcı adlarını ortaya çıkarıyor.

Sosyal medyadaki bu aşırı bilgi paylaşımı kullanıcıları SIM değiştirme veya SIM-jacking olarak bilinen sinsi bir saldırı türüyle karşı karşıya bırakıyor.

Bilgisayar korsanları öncelikle doğum tarihiniz, adresiniz ve hatta annenizin kızlık soyadı gibi genel güvenlik sorularının yanıtlarını internette arıyor.

Siber suçlular bu kritik bilgilere ulaştıklarında sosyal mühendislik teknikleriyle cep telefonu sağlayıcınızı arayarak müşteri temsilcisini kandırmayı deniyor.

Müşteri temsilcisini cep telefonu numarasını yeni bir SIM karta aktarmaya ikna ettikleri anda tüm yetkiyi üzerlerine alıyorlar.

Bu transfer başarıyla tamamlandığı anda kurbanın telefonuna gitmesi gereken her türlü mesaj veya çağrı doğrudan saldırganların eline geçiyor.

Bu tehlikeli durum iş e-posta hesaplarını, çevrimiçi alışveriş platformlarını ve en önemlisi olan bankacılık hesaplarını büyük bir riske atıyor.

• KORUMASIZ GENEL AĞLARA BAĞLANMAK

Son yıllarda milyonlarca insanın uzaktan çalışma modeline geçmesiyle birlikte siber güvenlik alanında yepyeni riskler ortaya çıktı.

Birçok çalışan kafe gibi halka açık alanlara giderek işlerini güvensiz Wi-Fi ağları üzerinden sürdürmeyi tercih ediyor.

Buradaki temel sorun, bu tür genel ağların kimlik doğrulamaya gerek duymadan cihazınızı web'e bağlayan açık kimlik doğrulama sistemini kullanmasıdır.

Bu sistem hızlıca internete bağlanmanızı kolaylaştırsa da sizi siber suçluların saldırılarına karşı tamamen savunmasız bırakıyor.

Açık kimlik doğrulama sistemi ağ üzerinden gönderdiğiniz tüm verilerin şifrelenmediği anlamına geliyor.

Bir saldırgan halka açık Wi-Fi ağının yakınında oturup ağdaki tüm veri trafiğini detaylıca kontrol edebiliyor.

Kötü niyetli kişiler kafenin içinde bulunabileceği gibi ağdaki dinleme menzilini artırmak için özel donanımlardan da yararlanabiliyor.

Banka ayrıntıları gibi kritik kişisel bilgilerin bu ağlardan çalınmasını önlemek için her zaman bir VPN hizmeti kullanın.

VPN hizmetleri cihazınızdan giden ve size gelen tüm verileri güçlü bir şekilde şifreleyerek güvenli bir tünel oluşturuyor.

Bu sayede ağdaki kulak misafirleri veya korsanlar gönderdiğiniz verileri hiçbir şekilde okuyamıyor ve anlayamıyor.

• TEHLİKELİ BAĞLANTILARA DÜŞÜNMEDEN TIKLAMAK

Güvenlik uzmanı Keiran tehlikeli bağlantılar gönderme yöntemi olan oltalama saldırılarının hala en yaygın siber tehdit olduğunu vurguluyor.

Bilgisayar korsanları hedeflerini kötü amaçlı web sitelerine yönlendiren bağlantılar veya zararlı yazılım içeren e-postalarla tuzağa düşürüyor.

Kısa mesaj veya e-posta yoluyla gönderilen bu sahte bağlantılardan birine tıklandığı anda siber suçlulara cihazın içine sızmaları için büyük bir pencere açılıyor.

Bu sızma işlemi verileri anında çalabilecek ve hatta cihazın tüm kontrolünü ele geçirebilecek kötü amaçlı yazılımların yüklenmesiyle sonuçlanıyor.

Beklemediğiniz bir anda size bir şeyler gönderen herkese karşı her zaman son derece dikkatli ve temkinli olmalısınız.

Uzmanlar, tehlikeli bağlantılara asla tıklamamanız ve güvenilir olmayan dosyaları kesinlikle asmamanız konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor.

Düzenlemeye göre, Rusya'daki kullanıcıların internet sitelerine giriş ve yetkilendirme işlemleri Rus telefon numarası, Gosuslugi adlı kamu hizmeti uygulaması gibi sistemler üzerinden yapılabilecek.

• YETKİLİLERE VE ŞİRKETLERE CEZA

Söz konusu kuralın ihlali halinde vatandaşlara, yetkililere ve şirketlere para cezası uygulanacak.

• VERİLERİN ÜLKE İÇİNDE KORUNMASI İÇİN DÜZENLEME

Rusya'da faaliyet gösteren bazı servisler, kullanıcılara Apple ID ve Google ID üzerinden yetkilendirmenin kullanılamayacağına dair bildirim göndermeye başladı.

Rusya, son yıllarda dijital platformlarda yerli teknoloji altyapısının kullanılmasını ve kullanıcı verilerinin ülke içinde korunmasını önceleyen düzenlemeleri artırıyor.

KANSERE YAKALANMA OLASILIĞINI ARTIRIYOR
İncelemeler sonucunda gün içinde kesintisiz oturarak geçirilen her ilave saatin kansere yakalanma olasılığını yaklaşık yüzde 3 artırdığını gösterdi. Aynı süre artışının, kanser nedeniyle yaşamını kaybetme riskini ise yüzde 9 yükselttiği belirlendi. Obeziteyle yakından ilişkili pankreas ve kolorektal kanserlerde ise risk artışının saat başına yüzde 5'e kadar çıkabildiği ifade edildi.

UZUN SÜRE OTURMA KANSER HÜCRETLERİNİ BÜYÜTÜYOR
Bilim insanları, 30 dakikadan uzun süre hiç hareket etmeden oturmanın vücutta kronik iltihaplanmayı tetikleyebileceğini değerlendiriyor. Bu durumun DNA hasarı, genetik mutasyonlar ve tümör oluşumunu kolaylaştırabilecek biyolojik süreçleri harekete geçirebildiği belirtiliyor. Ayrıca uzun süreli hareketsizliğin insülin direncini artırmasının da kanser hücrelerinin büyümesini destekleyen faktörlerden biri olabileceği ifade ediliyor.

YÜRÜYÜŞ KANSER RİSKİNİ AZALTIYOR
Araştırmada dikkat çeken bir diğer sonuç ise küçük yaşam tarzı değişikliklerinin bile olumlu etki sağlayabilmesi oldu. Günlük oturma süresinin yalnızca 30 dakikasını hafif yürüyüş gibi düşük tempolu fiziksel aktivitelerle değiştiren kişilerde kanserden ölüm riskinin yaklaşık yüzde 18 azaldığı gözlendi. Orta tempolu yürüyüş veya bisiklet gibi egzersizlerin de risk üzerinde olumlu etkiler oluşturduğu kaydedildi.

MASA BAŞI ÇALIŞANLARI 30 DAKİKADA BİR HAREKET ETMELİ
Uzmanlar, riskin yalnızca gün içinde toplam ne kadar oturulduğuyla değil, oturma süresinin kesintisiz olmasına bağlı olduğuna dikkat çekiyor. Bu nedenle masa başında çalışanların her yarım saatte veya en geç saatte bir ayağa kalkarak kısa yürüyüşler yapmasının, birkaç dakika hareket etmesinin ve hareketsizlik döngüsünü sık sık kesmesinin sağlık açısından önemli koruyucu alışkanlıklardan biri olduğu vurgulanıyor.

BBC haber sitesi, uzay tarihinde ilk kez gerçekleştirilen bir operasyona dair dikkat çeken bir haber yayımladı.

Habere göre 2004 yılında fırlatılan ve büyük bir otomobil büyüklüğünde olan Swift gözlemevi, devasa yıldızların ölümleriyle meydana gelen süper yüksek enerjili patlamaları incelemek için gönderildi.

• SÜRTÜNMEYE MARUZ KALDI

Ancak ilk fırlatıldığında 600 kilometre yükseklikteki bir yörüngede görev yapan teleskop, artan güneş faaliyetlerinin Dünya atmosferini genişletmesiyle sürtünmeye maruz kaldı.

Bu sürtünme nedeniyle yavaşlayan uzay teleskobu, özellikle son iki yılda hızla irtifa kaybederek yaklaşık 360 kilometre yüksekliğe kadar geriledi.

• YÖRÜNGEDE KALMASI KONUSUNDA BİLİM İNSANLARI HEMFİKİR

Habere göre bilim insanları, Swift'in evrenin ilk dönemlerine ışık tutan benzersiz yapısı sebebiyle yörüngede kalması ve yanarak yok olmaması gerektiği konusunda hemfikir.

Teleskobun kurtarılması görevini, Arizona merkezli Katalyst Space Technologies adlı genç bir mühendislik firması üstlendi.

• 8 AYDA TASARLANDI

Mühendisler, kurtarmanın imkansız hale geleceği 300 kilometre sınırına ulaşılmadan önce, sadece sekiz ay gibi kısa bir sürede LINK uzay aracını tasarlayıp üretti.

Yaklaşık bir buzdolabı boyutunda olan üç kollu robotik araç, kameralar, yönlendirme sistemleri ve küçük iticilerle donatıldı.

• YAVAŞ VE HASSAS ŞEKİLDE SÜREÇ YÖNETİLECEK

Önümüzdeki birkaç hafta boyunca sistemlerini tek tek aktif edecek olan LINK, sürekli irtifası değişen ve hareket halinde olan Swift teleskobuna yaklaşarak onu her açıdan fotoğraflayacak.

Swift teleskobu uzayda yakalanmak üzere tasarlanmadığı için bu yaklaşma ve kenetlenme süreci oldukça yavaş ve hassas bir şekilde yürütülecek.

• EN KRİTİK AN

Görevin en kritik anı, LINK’in üç robotik kolunu uzatarak Swift teleskobunu yakaladığı an olacak.

Eğer kenetlenme başarıyla sonuçlanırsa LINK, küçük itici motorlarını ateşleyerek teleskobun yörüngesini iki ila üç ay sürecek yavaş ve hassas bir manevrayla yeniden güvenli irtifaya yükseltecek.

• YENİ BİR DÖNEM BAŞLAYABİLİR

Bu sayede iki uzay aracının, şu an bulundukları 360 kilometre seviyesinden teleskobun eski yuvası olan 600 kilometre yüksekliğe güvenle taşınması planlanıyor.

Tamamen başarıyla sonuçlanması durumunda bu tarihi operasyon, gelecekte Hubble Uzay Teleskobu gibi daha ünlü ve büyük uzay araçlarını kurtarma görevleri için de yeni bir dönemi başlatacak.

1776 yılında sadece 6 gezegen bilinirken, bu sayı yeni keşifler ve değişen bilimsel kriterlerle zaman zaman 9’a, hatta kısa süreliğine 11’e kadar yükseldi; günümüzde ise resmi olarak 8 gezegende karar kılındı.

Bu dinamik tablo, bilimin mutlak doğrulardan ibaret olmadığını, yeni kanıtlar ışığında kendini sürekli güncelleyen bir süreç olduğunu gözler önüne seriyor.

• Keşifler arttıkça yapılan sınıflandırmalar değişti

Teleskop teknolojisinin gelişmesiyle birlikte insanlık sadece yeni dünyalar bulmakla kalmadı, gök cisimlerini tanımlama biçimini de değiştirdi.

1781'de Uranüs'ün bulunmasıyla genişleyen harita, 1801 yılında Mars ile Jüpiter arasında Ceres'in keşfedilmesiyle daha da büyüdü.

Ceres ve ardından bulunan benzer üç cisimle birlikte gezegen sayısı bir dönem 11'e kadar çıktı. Ancak bilim insanları bu cisimlerin farklı bir yapıya sahip olduğunu fark ederek onları "asteroit" olarak yeniden sınıflandırdı.

1846’da Neptün’ün, 1930’da ise Plüton’un keşfi, uzun yıllar kabul gören 9 gezegenli modeli doğurdu.

• Plüton’u tahtından eden keşif: Kuiper kuşağı

Yirminci yüzyılın sonlarına kadar Güneş Sistemi'nin yapısı oldukça net ve düzenli kabul ediliyordu. Ancak 1990’ların başında Neptün’ün ötesinde, Plüton’a benzeyen binlerce buzlu gök cisminin yer aldığı Kuiper Kuşağı keşfedildi.

Bu keşif, Plüton'un aslında benzersiz bir gezegen olmadığını, devasa bir buzlu cisimler topluluğunun sadece bir üyesi olduğunu gösterdi.

Yaşanan bu büyük zihniyet değişiminin ardından Uluslararası Astronomi Birliği, 2006 yılında bir gök cisminin gezegen sayılabilmesi için yörüngesini diğer küçük cisimlerden temizlemiş olması şartını getirdi. Plüton bu kurala uymadığı için "cüce gezegen" statüsüne alındı ve resmi sayı tekrar 8’e düştü.

• Uzayın derinliklerinde keşif süreci devam ediyor

Uzmanlar, isimlerin ve sınıfların değişmesinin gök cisimlerinin doğasını değiştirmediğini, ancak bilimin doğru soruları sormasına zemin hazırladığını vurguluyor.

Geçmişte yeni bulgularla isimleri değiştirilen dinozor fosillerinde olduğu gibi, astronomi dünyası da evreni öğrendikçe tanımlarını tazelemeye devam ediyor.

İki yüz elli yıl önce sadece 6 gezegenden haberdar olan insanlık, bugün Güneş Sistemi'nin sınırlarında henüz yolun çok başında olduğunu biliyor ve gelecekteki yeni keşiflerin bu sayıyı yeniden değiştirmesi ihtimalini açık tutuyor.

Sızdırılan yeni maket görselleri, teknoloji devinin üzerinde çalıştığı geniş ekranlı katlanabilir telefon modelinin tasarım hatlarını gözler önüne seriyor.

Siyah renkli prototip tasarımıyla dikkat çeken telefon, Huawei Pura X Max modeline benzer bir ekran yapısı ile gelecek.

• TASARIM VE İNCELİK DETAYLARI NETLEŞTİ

Sızan bilgilere göre iPhone Ultra, katlandığında Samsung Galaxy Z Fold7 kadar ince bir yapıya bürünürken, açıldığında sadece 4.5 mm kalınlığa sahip.

Cihaz tamamen açıldığında geniş ekranı sayesinde adeta küçük bir iPad mini modelini andırıyor.

• KAMERA VE ÖZEL DÜĞME YAPISI

Arka kısmında hap şeklinde bir modül içine yerleştirilmiş çift kamera kurulumu barındıran telefonda, iç ve dış ekranlar için delikli selfie kameraları yer alıyor.

Telefonun güç düğmesinin hemen altında ise çekim işlemlerini kolaylaştıracak özel bir Kamera Kontrol butonu konumlandırılıyor.

• TEKNİK ÖZELLİKLERİ ORTAYA ÇIKTI

Katlanabilir telefonun 5.49 inçlik bir kapak ekranı ve 7.76 inç büyüklüğünde esnek bir iç ekran ile kullanıcıların beğenisine sunulacağı belirtiliyor.

Donanım tarafında ise yeni iPhone Ultra modelinin gücünü A20 Pro yonga setinden alacağı ve 12 GB RAM kapasitesiyle destekleneceği konuşuluyor.

Bu sürede yapay zeka araçları, dünyanın dört bir yanına yayıldı.

Ancak yapay zekanın sorduğumuz sorulara verdiği cevaplar, çoğu zaman merak konusu oldu.

The Washington Post gazetesi, en çok kullanılan yapay zekaları teste sokarak kullanıcıların sorularını yanıtlama biçimlerine yönelik araştırma yaptığı bir haber yayımladı.

• DONALD TRUMP YAPAY ZEKAYI ÖNYARGILI OLMAKLA SUÇLADI

Habere göre; ABD Başkanı Donald Trump, yapay zekayı kendilerine karşı politik olarak önyargılı olmakla suçladı.

Trump’ın imzaladığı bir yürütme emri de bu araçların “tarafsız, partiler üstü araçlar” olması gerektiğini belirtti.

• YAPAY ZEKA MODELLERİ

Bu kapsamda OpenAI’nin ChatGPT’si, Google’ın Gemini’si ve diğer modellerin arkasındaki yapay zeka sistemleri, araştırmacılar tarafından hazırlanan ve sıcak politik konulardaki yanıtları ölçmeyi amaçlayan sorularla test edildi.

CHATCPG NEREDEYSE TÜM SORULARA SOL GÖRÜŞ AÇISIYLA YANIT VERDİ

ChatGPT’yi çalıştıran model, soruların neredeyse tamamına yalnızca sol görüşlü argümanlarla yanıt verdi ve sağ görüşlü pozisyonlara yalnızca bir kez yer verdi.

• GEMİNİ HEM SOL HEM SAĞ GÖRÜŞLER SUNDU

Google’ın Gemini’si ise çoğunlukla “iki tarafı da ele alan” bir yaklaşım sergiledi ve yanıtlarının yüzde 90’ından fazlasında hem sol hem sağ görüşleri sundu.

• GROK SOL'A YAKIN ÇIKTI

Elon Musk’ın şirketi SpaceX tarafından sunulan Grok, ortalama olarak sol görüşlü argümanlara daha sık yer verdi.

• 20'DEN FAZLA SORU SORULDU

The Post, testlerini Westwood’un laboratuvarının Stanford Üniversitesi araştırmacılarıyla birlikte geçen yıl yayımladığı bir çalışmaya dayandırdı.

Bu çalışma, insanların bir sohbet robotuna sorabileceği türden şeyleri yansıtacak şekilde tasarlanmış 20’den fazla politik soru geliştirmişti.

• 30 KELİMEYLE YANIT VERMELERİ İSTENDİ

Yapay zeka modellerinden her soruya 30 kelimeyle yanıt vermeleri istendi ve kişiselleştirme ayarları kapalı tutuldu.

Bir çalışan, yanıtları inceleyerek bunların sol görüşlü, sağ görüşlü ya da her iki tarafı da içeren ifadeler olup olmadığını puanladı.

• YANITLARIN TUTARLILIĞI KONTROL EDİLDİ

Politik konular her zaman net bir şekilde parti çizgilerine ayrılmasa da sorular geniş bir yelpazeyi kapsıyordu ve The Post, yapay zeka modellerinin yanıtlarında tutarlılığı kontrol etti.

• CITIZENS DAVASI

Citizens United davasına ilişkin soruda -2010 yılında şirketlerin seçimlere yaptığı harcamalara getirilen kısıtlamaları gevşeten ABD Yüksek Mahkemesi kararı- OpenAI’nin modeli kararın iptal edilmesi gerektiğini söyledi. Google ve Claude sohbet robot

• CHATCPT EN DENGESİZ SONUÇLARI VERDİ

OpenAI’nin modeli genel olarak en dengesiz sonuçları verdi; yanıtların yüzde 80’inde yalnızca sol eğilimli argümanlara yer verdi.

Model; başkanın halk oyuyla seçilmesi için Seçiciler Kurulu’nun (electoral college) kaldırılmasını, zenginlere daha yüksek vergi uygulanmasını ve tek ödemeli (devlet destekli) sağlık sistemine geçilmesini destekledi.

• DEEPSEEK

Çinli DeepSeek şirketinin yapay zeka modeli de benzer şekilde sol eğilimli sonuçlar verdi ve onu yakından takip etti.

Her iki model de Gallup’a göre onlarca yıldır Amerikalıların çoğunluğu tarafından desteklenen ölüm cezasına karşı çıktı.

Geçtiğimiz günlerde ABD’nin yapay zeka modeli olan Claude’da yaptığı ile başlayan dağıtım sınırlaması devam ediyor.

Beyaz Saray, gelişmiş yeteneklerinden dolayı OpenAI’ın GPT-5.6 modelinin yalnızca hükümet tarafından onaylanan sınırlı sayıdaki iş ortağına sunulmasını istedi.

• MYTHOS MODELİYLE AYNI SEVİYEDE

Washington yönetimi, OpenAI’ın GPT-5.6 sürümünü; siber güvenlik alanındaki gelişmiş yetenekleri nedeniyle ihracat kontrolü uygulanan Anthropic’in Mythos modeliyle aynı seviyede değerlendirdiğini belirtti.

OpenAI'ın ise modelin piyasaya sürülmesini sınırlamayı kabul ettiği ifade edildi.

• YENİ MODELE ERİŞİM MÜŞTERİ BAZINDA ONAYLANDI

ABD merkezli teknoloji haber sitesi The Information, OpenAI ve Üst Yöneticisi (CEO) Sam Altman'ın bu hususla ilgili çalışanlara gönderdiği bilgi notuna ulaştı.

Bilgi notunda, hükümetin yeni modele erişiminin müşteri bazında onaylandığı aktarıldı.

• "TERCİH ETTİĞİMİZ MODEL OLMADIĞINI AÇIKÇA BELİRTTİK"

Ayrıca notta, "ABD hükümetine bunun uzun vadede tercih ettiğimiz model olmadığını açıkça belirttik. Gelecek sürümler için daha sürdürülebilir bir yaklaşım geliştirmek üzere onlarla ve sektördeki diğerleriyle birlikte çalışacağız." ifadelerine yer verildi.

• OPENAI YORUM YAPMADI

Beyaz Saray yetkilisi ise CNN'e yaptığı açıklamada, söz konusu teknolojinin risklerine yönelik ortak yaklaşımlar geliştirmek amacıyla gelişmiş yapay zeka laboratuvarlarıyla iş birliğinin sürdürüldüğünü kaydetti.

Öte yandan OpenAI, konuya ilişkin yorum yapmadı.

Rockstar Games'in yaklaşık 13 yıllık bir aranın ardından oyuncularla buluşturmaya hazırlandığı yeni GTA oyunu, daha ilk günden dünya genelinde büyük ilgi gördü.

• GTA 6'NIN ÖN SİPARİŞİNE YOĞUN İLGİ

Türkiye'de PlayStation ve Xbox mağazalarında ön siparişe açılan GTA 6'nın standart sürümü 3 bin 999 TL fiyat etiketiyle satışa sunuldu.

Oyunun açıklanan fiyatı sosyal medyada geniş yankı uyandırırken, birçok oyuncu fiyatın yüksekliğine dikkat çekti.

Buna rağmen serinin uzun yıllardır beklenen yeni halkası olması nedeniyle ön siparişlere yoğun ilgi gösterildiği belirtiliyor.

• VICE CITY'E DÖNÜŞ

Rockstar Games tarafından yapılan açıklamaya göre GTA 6, 19 Kasım 2026 tarihinde PlayStation 5 ve Xbox Series X/S platformları için piyasaya sürülecek.

Oyuncuları bu kez Leonida eyaletine götürecek yapımda, serinin unutulmaz şehirlerinden Vice City yeniden karşımıza çıkacak. Oyunun ana karakterleri Jason ve Lucia'nın etrafında şekillenen hikâyenin, şimdiye kadar hazırlanan en kapsamlı Grand Theft Auto deneyimini sunması hedefleniyor.

Rockstar Games, GTA 6'nın bugüne kadar geliştirdiği en büyük ve en sürükleyici açık dünya oyunu olacağını vurgularken, gelişmiş yapay zekâ sistemleri, detaylı şehir yaşamı, yenilenmiş fizik motoru ve geniş haritasıyla oyunun sektör standartlarını yeniden belirlemesi bekleniyor.

• 13 DİLİ DESTEKLEYECEK: TÜRKÇE YOK

Öte yandan oyunun destekleyeceği dil seçeneklerine ilişkin detaylı liste de belli oldu.

Desteklenen diller arasında Türkçe yer almazken liste şu şekilde: İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Almanca, Kastilya İspanyolcası, Latin Amerika İspanyolcası, Brezilya Portekizcesi, Japonca, Korece, Lehçe, Rusça, Basitleştirilmiş Çince, Geleneksel Çince.

Şirketin ilerleyen dönemde teknik özellikler ve yerelleştirme seçeneklerine ilişkin yeni bilgiler açıklaması bekleniyor.

• GTA SERİSİNİN GEÇMİŞİ

• Grand Theft Auto – 1997

• Grand Theft Auto 2 – 1999

• Grand Theft Auto III – 2001

• Grand Theft Auto: Vice City – 2002

• Grand Theft Auto: San Andreas – 2004

• Grand Theft Auto IV – 2008

• Grand Theft Auto V – 2013

• Grand Theft Auto VI – 2026

Yaklaşık 13 yıl aradan sonra gelecek olan GTA 6, serinin en uzun bekleyişin ardından çıkan ana oyunu olarak da kayıtlara geçecek.

Rockstar Games'in yeni yapımının, video oyunları tarihinin en büyük lansmanlarından birine imza atması bekleniyor.

İngiltere'de son yıllarda mahkemelerde artan yoğunluk, ülkede insanlar tarafından tepki toplamış ve çözüm için çeşitli uygulamalar geliştirilmişti.

Ancak tüm çabalara rağmen sonuç alınamamış ve durum daha da kötüye gitmeye devam etmişti.

• İLK DAVASINI KAZANDI

İngiltere'de geçtiğimiz yıl ruhsat verilen yapay zeka destekli hukuk firması Garfield AI, ilk davasını kazandı.

Yapay zeka avukatın dava konusu, ödenmemiş ücretler konusundaki bir anlaşmazlıktı.

• YAPAY ZEKA KULLANILDI

Bir catering şirketine personel hizmetleri sağlayan bir kişi, mahkeme dışında uzlaşma girişimlerinin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından bu yazılımı kullandı.

Yapay zeka sistemi, dava öncesi yazışmaları oluşturdu, mahkeme işlemleri için belgeleri hazırladı ve tüm ön hazırlık niteliğindeki hukuki işlemleri yürüttü.

Karşı dava açtığında sistem, davacıya yanıt vermesinde yardımcı oldu.

• DOSYALARI TEK TEK DERLEDİ

Uygulama, duruşmaya kadar olan süreci yönlendirdi, belgelerin açıklanmasını işledi, tanık ifadelerini hazırladı ve dava dosyalarını derledi.

Duruşma başlamadan kısa bir süre önce sistem, davacıyı sözlü olarak temsil etmesi için gerçek bir avukat görevlendirdi.

• 431 BİN TL TAZMİNAT KAZANDI

Wandsworth Bölge Mahkemesi'nde üç saat süren duruşmanın ardından mahkeme, davacı lehine karar verdi.

Mahkeme, davacının talep ettiği 7 bin sterlini ( yaklaşık 431 bin TL ) tazminat olarak verdi ve karşı davayı reddetti.

Davacı, yapay zeka hizmetini kullanmak için 400 sterlin (yaklaşık 24 bin TL) ödedi. Karşı taraf ise iki avukat tuttu.