Bakan Fidan'ın açıklamalarından satır başları:

Kırgızistan ile iş birliğimiz istikrarlı bir şekilde güçlenmekte. Bugünkü görüşmelerimizde de liderlerimizin yüksek düzeyli stratejik işbirliği konseyinin son toplantısında belirledikleri hedefler vardı. Biz bugünkü toplantıda o hedeflere ulaşmada neredeyiz, neler yapılması gerekiyor, daha ileri nasıl götürebiliriz? Açıkçası detayla onları gözden geçirdik, ele aldık. Ve buna ilaveten bölgesel ve küresel meseleleri de kapsamlı bir şekilde görüştük. Az önce kendisiyle Dışişleri Bakanlıkları arasındaki 2028 dönemi için bir işbirliği programını imzaladık.

5 MİLYAR DOLARLIK TİCARET HACMİ HEDEFİ
Bu doğrultuda ticaretten, enerjiye, savunma sanayiden konsolosluk ve kültür konularına muhtelif alanlarda, ortak faaliyetlerde hep beraber bulunmaya devam edeceğiz. 350 firmamız var ve firmalarımız Kırgızistan'da yatırım hedefliyor. Tabi bu atacağımız adımlarla en önemli konu hedef Cumhurbaşkanlarımızın belirlediği 5 milyar dolarlık bir ticaret hacmi hedefi var. Buna ulaşmaya çalışıyoruz.

Özellikle orta koridorun etkin bir şekilde kullanılması meselesi bu son İran olayında da gördük ki yani bağlantısallık, kargo ulaşımı, malzemelerin ve ürünlerin iletimi gerçekten stratejik öneme sahip. Bu konudaki görüşlerimizi hep beraber masaya yatırdık. Güvenlik alanındaki iş birliğimizle gelişmekte. Bu çerçevede terör örgütleriyle etkin mücadele ve savunma sanayinde iş birliği konularını da ele aldık.

Diğer taraftan Türk dünyasının ayrılmaz bir parçası olan Kıbrıs Türklerine yönelik haksız tecridin kaldırılması hususundaki çabalarımızı da hep beraber ele aldık. Amacımız ve isteğimiz odur ki bir an önce savaşın durması ve bir kapsamlı barış görüşmesi için görüşmelerin başlaması. Kırgızistan'ı da zaman zaman dolaylı olarak ilgilendiren ama hepimizin ortak meselesi olan başta Filistin meselesi olmak üzere Filistin, Gazze, Lübnan. Suriye konularını teker teker üstünden gittik.

"NETANYAHU SAVAŞI DESTEKLİYOR"
İran konusunda ABD ile varılan mutabakattan duyduğumuz memnuniyeti dile getirdik. İran'ın Orta Asya'ya açılan bir sınırı var. Bu nedenle İran'ın politikaları Orta Asya ülkelerini ilgilendirmekte. O konuyu da ele aldık.

Netanyahu'nun yayılmacı politikası bölgede kaosu istikrarsızlığı savaşı, soykırımı ve yıkımı destekleyen bir politika. Bu politikanın durdurulması için uluslararası toplum olarak neler yapabiliriz, bildiğiniz gibi Türkiye olarak bütün ortaklarımızla bunu görüşüyoruz. Bugün de bunu gözden geçirdik.

SORU-CEVAP
Biliyorsunuz, Türkiye’nin AB’ye tam üyeliği stratejik hedeflerimizden biridir. Bu konuda güçlü bir irademiz var. Türkiye-AB ilişkileri son zamanlarda belli bir ivmeyle giderek daha yapıcı hale geliyor. Özellikle ekonomi, ticaret, göç, güvenlik ve bilimsel araştırmalar dahil birçok alanda yüksek düzeyli diyalog yeniden başlamıştır.

Savunma sanayii konuları NATO'nun en önemli gündem maddelerinden biri oldu. Son savaşlar gösterdi ki savunma sanayiindeki üretkenlik, çeşitlilik ve bağımlılık oranı eşt derecede önemli bir husus. (NATO Zirvesi'nde) bu konuda da önemli bir etkinliğimiz olacak."

Faili meçhul dosyaların aydınlatılması, milletimizin adalete olan güveninin güçlendirilmesi bakımından büyük önem taşımaktadır. Bakanlığımız bünyesinde kurduğumuz Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığımız, bu anlayışla karanlıkta kalmış dosyaları tek tek gün yüzüne…

— Akın Gürlek (@abakingurlek) July 1, 2026

Gürlek şunları kaydetti: "Bunun en çarpıcı örneklerinden birini bugün Batman’da yaşadık. 2007 yılında Batman’ın Kozluk ilçesinde bir erkek cesedinin bulunmasına ilişkin dosya, Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığımızın koordinesinde yeniden ele alınmış ve titiz çalışmalar neticesinde aydınlatılmıştır.

Batman ve Kozluk Cumhuriyet Başsavcılıklarımızın kararlı soruşturması ile JASAT başta olmak üzere kolluk birimlerimizin sabırlı araştırmaları neticesinde, cesedin 2007 yılından bu yana hiçbir resmî işlem kaydı bulunmayan Aydın Özcan’a ait olduğu DNA incelemesiyle tespit edilmiştir.

Yaklaşık 19 yıl sonra aydınlatılan dosya kapsamında elde edilen deliller, tanık beyanları, teknik takip ve saha çalışmaları sonucunda 10 şüpheli hakkında adli işlem başlatılmış düzenlenmiş ve şüpheliler gözaltına alınmıştır.

Bu 19 yıllık sır perdesini büyük bir sabır, dikkat ve profesyonellikle aydınlatan Batman ve Kozluk Cumhuriyet Başsavcılıklarımıza; üstün gayretlerinden ötürü kahraman Jandarma Teşkilatımıza ve olayın izini süren JASAT ekiplerimize yürekten teşekkür ediyorum.

Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, Adalet ve İçişleri Bakanlıklarımızın güçlü koordinasyonuyla milletimizin adalete güvenini güçlendirmek ve kamu vicdanını yaralayan dosyaları aydınlatmak için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz."

İşte Trabzonspor'un yaptığı açıklamalar:

"Profesyonel futbolcu Melih Kabasakal'ın Kulübümüze kesin transferi konusunda, Gaziantep FK ile anlaşma sağlanmıştır. Anlaşmaya göre; Gaziantep FK'ne sözleşme fesih bedeli olarak KDV dahil 22.500.000.-TL 3 (Üç) taksit halinde ödenecektir."

"Serbest statüde yer alan profesyonel futbolcu Metehan Mimaroğlu ile opsiyon hakkı Kulübümüze ait olmak üzere 1+1 yıllık anlaşma sağlanmıştır. Yapılan anlaşmaya göre oyuncuya; 2026/2027 futbol sezonunda, 27.000.000.-TL garanti ücret ödemesi yapılacaktır. Opsiyon hakkının Kulübümüz tarafından kullanılması halinde, 2027/2028 futbol sezonunda 35.000.000.-TL garanti ücret ödenecektir."

"Serbest statüde yer alan profesyonel futbolcu Samet Akaydın ile opsiyon hakkı Kulübümüze ait olmak üzere 2+1 yıllık anlaşma sağlanmıştır. Yapılan anlaşmaya göre oyuncuya; 2026/2027 futbol sezonunda 43.500.000.-TL garanti ücret ve 2027/2028 futbol sezonunda 53.875.000.-TL garanti ücret ödemesi yapılacaktır. Opsiyon hakkının Kulübümüz tarafından kullanılması halinde, 2028/2029 futbol sezonunda 60.100.000.-TL garanti ücret ödenecektir.

Menajerlik hizmet bedeli olarak, futbolcuya ödenecek brüt ücret tutarının %4,6'sı oranında ödeme yapılacaktır."

"Serbest statüde yer alan profesyonel futbolcu Thierry Darnel Karadeniz ile 5 (Beş) yıllık anlaşma sağlanmıştır. Yapılan anlaşmaya göre oyuncuya; her bir sezon için 80.000.-EUR garanti ücret ödenecektir. Ayrıca, oyuncuya, bir defaya mahsus olmak üzere 80.000.-EUR imza ücreti ödenecektir."

Valilikten yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"İçinde bulunduğumuz yaz mevsimiyle birlikte hava sıcaklıklarında görülen artışlar, ormanlık alanda yoğunlaşan insan ve araç hareketliliği ile kasten ya da kusurlu davranışlar neticesinde olası orman yangınlarının önüne geçebilmek için 2026/1 sayılı Valilik Kararı ile ormanlık alanlara girişler 08 Haziran 2026-15 Ekim 2026 tarihleri arasında yasaklanmıştı.

Ancak yaz mevsiminin etkisini göstermesi ile artan orman yangını vakalarının önüne geçebilmek amacıyla alınan tüm tedbirlere ilave ek tedbirler alınması gereği hasıl olmuştur.

Bu kapsamda, İstanbul genelinde havai fişek, işaret fişeği, meşale vb. patlayıcı/yanıcı maddelerin satışı ve kullanımı, 16 Temmuz 2026 ile 28 Ekim 2026 tarihleri arasında yasaklanmıştır."

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bugün son yolculuğuna uğurlanacak şehidin ailesine taziyede bulundu.

Alınan bilgiye göre, Cumhurbaşkanı Erdoğan, Hilal'in ailesine mesaj göndererek başsağlığı dileklerini iletti.

Topuk Yaylası'ndaki kampta geçtiğimiz günlerde sakatlık yaşayan Talisca, MR'a girdi.

Talisca'nın MR'ı temiz çıktı.

Fenerbahçe'de ağrı hisseden Anderson Talisca'nın çekilen MR'ında, herhangi bir soruna rastlanmadı.

AVUSTURYA'DA TAKIMLA OLACAK
Ağrı hissedilen bölgede kuvvetlendirme çalışması yapılacak.

Talisca, Avusturya kampında takımla olacak.

Fenerbahçe'de geride kalan sezonda 45 maçta süre bulan 32 yaşındaki futbolcu, 27 gol attı ve 5 asist yaptı.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan ise en düşük emekli aylığına yapılacak artışla ilgili açıklamalarda bulundu.

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ndeki Kabine toplantısı sonrasında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Işıkhan, "3 Temmuz'da enflasyon oranı açıklandığı zaman bir rakam ortaya çıkacak. Rakam belli olduğu zaman da Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde konuya ilişkin gerekli açıklama yapılacaktır. İnşallah hayırlı olur" dedi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un 2 dönem üst üste görev yaptığı için yeniden adaylığını koyamayacağı 2027 cumhurbaşkanı seçimlerinin tarihi belli oldu.

SEÇİM TARİHLERİ
İki turlu seçimlerin ilk turu için 18 Nisan, ikinci turu için 2 Mayıs 2027 tarihi belirlendi.

Fransa'da ilk turda herhangi bir adayın yüzde 50 barajını aşamaması halinde en çok oy alan iki aday, ikinci turda yarışıyor.

AŞIRI SAĞIN OLASI ADAYI
Ülkede 2027'de yapılacak cumhurbaşkanı seçimleri için Ulusal Birlik (RN) partisi Genel Başkanı Jordan Bardella, aşırı sağın olası adayı olarak öne çıktı.

Kamuoyu anketlerinde, genç liderin, iki turlu seçimlerin ilk turunu geçerek yarışın favori isimlerinden biri olacağı tahmin ediliyor.

5 YIL SİYASİ YASAK
Cumhurbaşkanı seçimleri için adı geçen aşırı sağın önde gelen ismi RN Meclis Grup Başkanvekili Marine Le Pen'in adaylığı ise yolsuzluktan hüküm giydiği ve 5 yıl siyasi yasak getirildiği davanın 7 Temmuz'da sonuçlanacak temyiz sürecine bağlı bulunuyor.

Eski İçişleri Bakanı Bruno Retailleau, eski Cumhurbaşkanı François Hollande da seçimlerde adaylığını koyan isimler arasında yer alıyor.

ÖSYM Yönetim Kurulunca, itirazlar bilimsel açıdan değerlendirilerek AYT'nin Matematik Testi Temel Soru kitapçığında yer alan 23 numaralı sorunun "C" olarak girilmiş cevabının "A" olarak değiştirilmesine, Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1 Testi Temel Soru kitapçığında yer alan 20 numaralı sorunun ise iptal edilmesine karar verildi.

Sınav puanlarının değerlendirilmesi, 2026-YKS Kılavuzu'ndaki ilgili hükme göre yapılacak.

2026 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (2026-YKS): Değerlendirme İşlemlerihttps://t.co/238d57XL6K pic.twitter.com/D4Z5Co4T8k

— ÖSYM (@OSYMbaskanligi) July 1, 2026

Ceza davası 16 Eylül saat 10:00'a ertelendi.

Genç futbolcu, Trabzonspor formasıyla gösterdiği performansla dikkatleri üzerine çekerken bordo-mavili ekip Ouali'den yüksek bir bonservis geliri bekliyor.

İngiltere Premier Lig takımlarından Brentford, 20 yaşındaki futbolcuyla en ciddi şekilde ilgilenen takım konumunda.

İNGİLİZLER 30 MİLYON EURO TEKLİF ETTİ
İngiliz ekibi, Oulai için Trabzonspor'a 30 milyon euro seviyesinde bir teklif sundu.

Bordo-mavili ekibin bu tutarı az bulduğu ve 40 milyon euronun altına inmediği belirtildi.

Öte yandan bir diğer Premier Lig ekibi Brighton'ın da genç futbolcu için Trabzonspor'a ilgi kağıdı gönderdiği kaydedildi.

5.5 MİLYON EUROYA GELDİ
Trabzonspor'a geçtiğimiz sezonun başında Bastia'dan 5.5 milyon euroluk bonservis bedeliyle transfer olan Christ Oulai, bir sezonda değerini 4 milyon eurodan 23 milyon euroya kadar çıkarttı.

Oulai, geride kalan sezonda bordo-mavililerde 31 maça çıkarken 2 gol ve 4 asist kaydetti.

GERÇEKLEŞİRSE EN YÜKSEK SATIŞ OLACAK
Oulai'nin 40 milyon euro seviyesinde bir bonservis bedeliyle transfer olması halinde, Süper Lig tarihinin en yüksek bonservisli satışı olarak kayıtlara geçecek.

Böylece daha önce Ferdi Kadıoğlu ve Sacha Boey'in yaklaşık 30 milyon euroluk satışlarıyla kırdığı rekor da geride kalmış olacak.

Allah'a ve Kur'an-ı Kerim'e yönelik çirkin ifadeler yediden yetmişe kamuoyunda büyük tepki çekti.

Dini değerleri diline doladı
Müslümanların kutsalı olan Kur'an-ı Kerim için yazılmış bir kitap imasında bulunan Göktaş, şu çirkin söylemlerde bulundu;

"İlk 3 kitap iyiydi, 4’üncünün çevirisi zayıftı. Hatta 4’üncü kitap favorim birçoğumuz gibi. İmamoğlu okuduysa o da sevmiştir umarım. 4 kitap arasında açık ara en iyisi o bence.
Bir kere çok iddialı bir çıkış 600’lü yıllarda bu son kitap demek. Daha yeni yeni kitaplar çıkıyor zaten yahu. Ben 1200 yılında bir tane daha çıkar diye düşünürdüm.
Yazarı için de çok zor. Aklına yeni bir fikir gelse ‘son kitap dedik ya, domuz da yemeyiversinler."

CHP savunmaya geçti
Göktaş’ın büyük tepki çeken ifadeleri sonrası hakkında soruşturma başlatıldı. Adli sürecin nasıl ilerleyeceği kamuoyu tarafından yakından takip edilirken, CHP cephesinden gelen açıklamalar ise şaşırtmadıç

CHP Grup Toplantısı’nda konuşan Özgür Özel’in ardından Ali Mahir Başarır da, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımlarda olayı “mizah çabası” olarak göstermeye çalıştı.

Başarır, paylaşımında Göktaş’ın sözlerini savunarak bunun ifade özgürlüğü kapsamında ele alınması gerektiğini savundu.

Kur'an'a hakarete 'mizah' dedi

Başarır şu ifadeleri kullandı:

"Mizahtan, kahkahadan korkuyorlar! Hakaret sayıyorlar! Bu nedenle Deniz Göktaş'ın stand-up gösterisine adli işlem başlattılar.
Önce "milli güvenlik ve kamu düzeni" gerekçesiyle erişim engeli getirdiler. Sonra “dini değerler” kapsamında soruşturma açtılar.
Bu çelişki bile tek başına hukukun nasıl keyfileştirildiğini gösteriyor. Üstelik gösteriyi salondaki yüzlerce kişi izledi. Kahkahalar kesilmedi. Alkışlar susmadı.
Gösteriden paylaşılan görüntüleri sosyal medyada milyonlar izledi. Yani iktidarın asıl rahatsız olduğu şey, aslında o kahkahaların arkasındaki ortak duygu!
İktidar, hoşuna gitmeyen her söze sonradan gerekçe üretmek için kanunları keyfiyetiyle kullanıyor.
Oysa hukuk özgürlüğün güvencesidir, korkunun değil!
İktidar, yapılan mizaha millet güldüğü için korkuyor. Attıkları uzun nutukların bir cümleyle altüst edilmesi alkışlandığı için korkuyor.
Ama korkunun ecele faydası yok! Mizah da gerçeklerin cesaretle dile getirilmesi de sürecek. Susturamayacaklar!"

Konu Aleviler olunca farklı tepki göstermişti

Başarır'ın bu ifadeleri, 2020 yılında Pınar Fidan isimli komedyenin gösterisinde Alevilere yönelik kullandığı ifadelere sert tepkisini hatırlattı.
Fidan'ın o dönem büyük tepki çeken "Siyasilerle ilgili şeyler paylaşıyor. Finlandiya Başbakanı işe metro ile gidiyormuş galiba ‘Asıl cennete gidecekler bunlar, bizim ülkemizdeki siyasiler cehennemlik.’ Bunu söyleyen de bir Alevi. Yani hiçbir şey yapmadan cennete gideceğini sanan insan. Bir de başkalarına böyle yargı dağıtıyor. Hani arada böyle haberler okuyorum, cemevine saldırıda bulunulmuş. Bakın böyle haberler oluyor sık sık gazetelerin üçüncü sayfalarında ‘Bilmem neredeki cemevine saldırıldı’ ama hiç Alevi kaybetmiyoruz. Çünkü boş, Alevi yok. Bir şey yapmamız gerekmiyor, saldırganlar cemevine Alevilerden daha çok gidiyor. Bunun anlaşılması lazım, çok istiyorsan meyhaneye falan git ya da hepsini bir otele tıkıp yakabilirsin." ifadelerini eleştiren Başarır, şu sözlerle tepkisini dile getirmişti:

'Bunun adı mizah olamaz'

"Bunun adı mizah olamaz. Bu utanmazlık, bu rezillik. Bu ahlaksızlık. Videoda atılan her kahkahada bir kere daha utandım. Bunun için Alevi olmak değil yalnızca insan olmak yeterli. Pınar Fidan gibi böylesi zavallı zihniyetlere yazıklar olsun."

Ali Mahir Başarır’ın, inançlara yönelik içerikler üzerinden farklı dönemlerde farklı tavırlar sergilemesi tutarsızlık eleştirilerini de beraberinde getirdi.

Röportajın ayrıntıları şöyle:

"LAHEY'DE SÖZLERİ VERDİK; ANKARA ZİRVESİ DE UYGULAMA ZİRVESİ OLMALI"
SORU: Sayın Genel Sekreter, özellikle son dönemde transatlantik ilişkilerde yaşanan gerilimler göz önüne alındığında, liderliğinizde gerçekleştirilecek Ankara Zirvesi'ne yönelik beklentiler oldukça yüksek. Siz de Ankara Zirvesi'nin Lahey Zirvesi'nden bile daha önemli olabileceğini ifade ettiniz. Ankara Zirvesi'nden hangi somut kararların çıkmasını beklemeliyiz? Sizce zirveyi başarılı kılacak sonuçlar neler olacaktır?

CEVAP: Ankara Zirvesi'ne gelecekte dönüp bakıldığında, insanların bunun verilen taahhütlerin hayata geçirildiği bir zirve olduğunu söylemesini umuyorum. Lahey'de sözleri verdik, Ankara Zirvesi de uygulama zirvesi olmalı.

Savunma harcamaları, hem Lahey'de ele alındı, hem de Ankara'da ele alınacak 3 temel başlıktan biri. Bu alanda Avrupalılar ve Kanada'nın yalnızca 2 yıl içinde savunmaya ilave 250 milyar dolara varan kaynak ayırmış olması gerçekten etkileyici.

Dolayısıyla 1 ya da 2 yıl içinde savunma harcamalarını artırabileceğimiz üst sınıra yaklaşmış bulunmaktayız. Ancak mesele yalnızca daha fazla kaynak ayırmak değil; silahlı kuvvetlerde görev yapacak kadın ve erkek personeli temin etmemiz, savunma sanayisinin üretim kapasitesini artırmamız gerekiyor. Bu kapasiteyi hızla büyütmek zorundayız.

İkinci önceliğimiz, Ukrayna'ya desteğin sürdürülmesi.

Üçüncü önceliğimiz ise daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa anlamına gelen "NATO 3.0"ı inşa etmek. Bunun için savunma sanayisi üretimini ciddi ölçüde artırmamız gerekiyor. Çünkü savunma sanayisinin üretim kapasitesi, caydırıcılığımızın ayrılmaz bir parçası.

Bu da Lahey Zirvesi'nin önemli sonuçlarından biriydi. Ancak bu alanda hem ABD'de hem de Avrupa'da hala yapmamız gereken çok iş var. Yaklaşık 3 bin savunma sanayisi şirketine sahip Türkiye de bu açıdan önemli bir ülke. Ancak NATO olarak genel tabloda daha fazlasını yapmak zorundayız. Çünkü üretim ve teslimat süreleri hala çok uzun, üretim miktarımız ise ihtiyacın gerisinde kalıyor.

Bazı başarılı örnekler var ve genel olarak olumlu yönde ilerleme kaydediliyor. Ancak sözünü ettiğim 3 öncelik arasında savunma sanayisi üretiminin artırılması en önemli başlıklardan biri olarak öne çıkabilir. Nitekim Ankara Zirvesi'nin ilk gününde düzenlenecek Savunma Sanayi Forumu'nda da ağırlıklı olarak bu konuya odaklanacağız.

NATO 3.0 KAVRAMI NEDİR?
SORU: "NATO 3.0"ı çok daha sık duymaya başladık. Siz de bunu dile getiriyor ve dönüşümün gerekli olduğunu söylüyorsunuz. Nedir "NATO 3.0"? Bu kavram, müttefikler açısından ne ifade ediyor? Böyle bir dönüşüme neden ihtiyaç duyuldu?

CEVAP: Bu, Kanadalılar ve Avrupalıların daha fazla savunma harcaması yapması anlamına geliyor. Zira bu ülkeler sadece taahhütlerde bulunmuyor, aynı zamanda bu taahhütlerini fiilen yerine getiriyor. Bugün bunu uygulamalarda da görüyoruz. Dolayısıyla sadece söz vermekle kalmayıp verilen sözlerin tutulduğuna dair somut kanıtlar mevcut.

Bu, Ukrayna'nın Rusya'ya karşı yürüttüğü savaş nedeniyle de gerekli. Rusya'nın büyük çaplı askeri yığınağı karşısında saf davranamayız. Bu durum yalnızca Ukrayna bağlamında değil, genel olarak da geçerli. Gelecek dönemde NATO'nun mümkün olan en güçlü yapıya kavuşmasını istiyorsak, bu adımları atmak zorundayız.

"NATO 3.0", ABD'ye aşırı bağımlı olunan "NATO 2.0"dan farklı bir yapıyı ifade ediyor. ABD, hem konvansiyonel askeri kapasitesiyle hem de nükleer caydırıcılığıyla Avrupa'daki varlığını sürdürecek. Ancak bundan sonraki süreçte Avrupa'nın daha fazla sorumluluk üstlendiği bir NATO göreceğiz.

Bu, daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa anlayışı çerçevesinde gerçekleşecek. Avrupa ülkeleri, çok yakın bir gelecekte NATO'nun 3 Müşterek Kuvvet Komutanlığı'nın komutasını devralacak.

Ukrayna'ya sağlanan mali destek konusunda da Avrupalılar öncü rol üstlenecek. ABD, kritik öneme sahip çok sayıda askeri teçhizat sağlamaya devam edecek ancak bunların finansmanını Avrupalılar ve Kanada karşılayacak.

Bütün bunlar, külfet paylaşımının daha adil olduğu, bu sayede çok daha güçlü hale gelen, Rusya karşısında caydırıcılığını artırmış ve Çin konusunda da saf davranmayan bir NATO anlamına geliyor.

NATO'NUN KARŞISINDAKİ EN BÜYÜK TEHDİT
SORU: Sizce bugün İttifakın karşı karşıya olduğu en büyük tehdit nedir? Önümüzdeki 10 yılda NATO'nun karşılaşacağı başlıca sınamalar hangileri olacak? Başka bir ifadeyle, NATO Genel Sekreteri olarak sizi geceleri uykusuz bırakan en büyük endişe nedir?

CEVAP: Genelde uyumaya çalışıyorum ancak beni uyanık tutacak bir konu varsa o da Rusya'dır. Ne yazık ki uzun vadede karşı karşıya olduğumuz temel tehdit Rusya. Bunu, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü bu akıl dışı saldırı savaşında açıkça görüyoruz. (Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Putin, bu savaşta kendi vatandaşlarından, çoğunluğu erkek (ayda) 35 bin askerin öldürülmesini ya da ağır yaralanmasını göze alıyor. Bu durum, Ukrayna'nın sahada başarılı olduğunu gösteriyor. Ancak bu çatışmalarda hayatını kaybeden ya da ağır yaralanan askerlerin aileleri ve yakınları açısından bunun ne kadar büyük bir trajedi olduğunu da düşünmek gerekiyor.

Dolayısıyla en büyük tehdidin Rusya olduğunu söyleyebilirim. Ancak Rusya, Kuzey Kore, İran ve Çin'le birlikte hareket ediyor. Çin de askeri kapasitesini hızla artırıyor ve 2030'a kadar 1000 nükleer savaş başlığına sahip olması bekleniyor. Bu nedenle Çin konusunda da saf davranmamalıyız. İran ve Kuzey Kore'yle hareket eden bu dörtlü içinde, uzun vadede karşı karşıya olduğumuz temel tehdit yine Rusya olmaya devam ediyor.

"TÜRKİYE, NATO AÇISINDAN SON DERECE ÖNEMLİ BİR ÜLKE"
SORU: Ev sahibi ülke Türkiye'nin İttifaka katkısını nasıl değerlendiriyorsunuz? Türkiye'nin savunma sanayisinin NATO'nun kolektif güvenliği açısından önemi nedir? NATO, Türkiye'nin güvenlik kaygılarını daha iyi gözetmek için neler yapabilir?

CEVAP: Türkiye, NATO açısından son derece önemli bir ülke. Kurucu üyeler arasında yer almasa da İttifakın kuruluşundan yalnızca 3 yıl sonra, 1952'de NATO'ya katıldı. Dolayısıyla neredeyse en başından beri İttifakın bir parçası. Bugün de NATO'nun en güçlü ordularından birine sahip. Türk Silahlı Kuvvetleri son derece iyi donanımlı ve iyi eğitimli.

Bunun yanı sıra, yaklaşık 3 bin şirketten oluşan devasa bir savunma sanayisi altyapısına sahip olmanız da önemli bir avantaj. Büyük, orta ve küçük ölçekli bu şirketler inovasyona büyük önem veriyor; en yeni teknolojileri geliştiriyor ve örneğin Ukrayna savaşında sahadan edinilen dersleri savunma sanayisi üretimine yansıtıyor. Bu da Türkiye'nin savunma sanayisini son derece güçlü kılıyor.

İşte bu nedenle NATO Zirvesi Savunma Sanayi Forumu'nu 7 Temmuz'da Ankara'da düzenleme konusunda son derece kararlıydık. Amacımız elbette yalnızca Türkiye'nin değil, NATO'nun genel savunma sanayisi kapasitesini de ortaya koymak. Ancak böyle bir foruma Türkiye'nin ev sahipliği yapması son derece isabetli bir tercih.

ASELSAN'ı (nisan ayında) ziyaret ettim. Bu şirketi yakından görmek gerçekten çok etkileyiciydi. Ayrıca ASELSAN'ın Türkiye'deki çok sayıda şirketle nasıl işbirliği içinde çalıştığını, Türk savunma sanayisinin Avrupa'nın dört bir yanında ve ABD'li şirketlerle nasıl ortaklıklar geliştirdiğini görmek de son derece etkileyiciydi. Türkiye'nin ABD'de yatırım yapması, ABD'li ve Avrupa'nın diğer ülkelerindeki şirketlerin de Türkiye'ye yatırım yapması güçlü bir işbirliği ortaya koyuyor. Buna ihtiyacımız var çünkü caydırıcılığımızın temelini bu oluşturuyor.

NATO, 360 derecelik bir güvenlik perspektifiyle hareket ediyor, yani tehditlere her yönden bakıyoruz. Bu nedenle önceki sorunuza yanıt verirken Rusya'yı ön plana çıkarmış olsam da terörizm de bu 360 derecelik yaklaşımın önemli bir parçası. Türkiye'nin siyasi ve askeri liderliğinin bu konuda bize sağladığı değerlendirmeler ve bilgiler, İttifakın tamamının güvenliğinin korunması açısından kritik önem taşıyor.

AB, TÜRKİYE'Yİ DIŞLIYOR MU?
SORU: Avrupa Birliği (AB) son dönemde savunma alanında önemli adımlar attı. Bu girişimler NATO'yu tamamlayıcı olarak sunulsa da AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Komisyonunun Savunmadan Sorumlu Üyesi Andrius Kubilius gibi üst düzey yetkililer aynı zamanda "stratejik özerklik" ve hatta "Avrupa Savunma Birliği" kavramlarını da dile getiriyor. Ancak bu yaklaşımlar Türkiye'yi dışlıyor gibi görünüyor. Sizce yalnızca ABD değil, Türkiye de denklemin dışında bırakılırsa Avrupa kendi güvenliğini muteber şekilde sağlayabilir mi?

CEVAP: Şunu söyleyeyim, Ursula von der Leyen'e büyük saygı duyuyorum. Kendisi eski bir savunma bakanı. Bu nedenle AB Komisyonu Başkanı olarak görev yapmasının hepimiz için bir kazanım olduğunu düşünüyorum. Savunmadan Sorumlu Komisyon Üyesi Andrius Kubilius da bu alanda güçlü bir liderlik sergiliyor.

NATO olarak sürekli vurguladığımız konu ise kapsayıcılık. Geçmişte olduğu gibi gelecekte de transatlantik niteliğini koruyan, California'dan Ankara'ya kadar uzanan ve aradaki tüm müttefikleri kapsayan bir ittifak inşa etmemiz gerekiyor. AB de savunma sanayisi kapasitesinin geliştirilmesi, toplumların dayanıklılığının artırılması ve finansman gibi alanlarda önemli katkılar sağlayabilir.

Ancak Avrupa söz konusu olduğunda, AB üyesi olan 23 NATO müttefikinin yanı sıra, AB üyesi olmayan Norveç, İzlanda, İngiltere ve Türkiye gibi müttefikler de bulunuyor. Dolayısıyla bu konuya ilişkin tartışmalar her zaman devam ediyor. Genel olarak söyleyebilirim ki bu görüşmeler son derece yapıcı bir atmosferde yürütülüyor. Hepimiz, mümkün olan en kapsayıcı yapıyı oluşturduğumuz ölçüde daha güçlü olacağımız konusunda hemfikiriz.

AVRUPA'NIN NÜKLEER CAYDIRICILIĞI ARTIRMA PLANLARI
SORU: Avrupa'da nükleer caydırıcılığı artırmaya yönelik girişimleri nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu girişimler NATO'nun mevcut nükleer caydırıcılık mimarisini nasıl etkileyebilir?

CEVAP: Mevcut yapıya baktığımızda, bildiğiniz gibi ABD ve İngiltere, NATO'nun Nükleer Planlama Grubunun üyeleri. Fransa ise bu grubun dışında yer almasına rağmen NATO'nun önemli bir müttefiki ve sahip olduğu nükleer kapasite, kolektif savunmamız açısından son derece önemli bir unsur olarak değerlendiriliyor. Her ne kadar Nükleer Planlama Grubunun parçası olmasa da Fransa'nın nükleer kabiliyeti İttifak için büyük önem taşıyor.

Fransa son dönemde bu kapasitenin kullanımına ilişkin yaklaşımını daha da ileri taşıdı ve ABD'yle yakın koordinasyon içinde, Avrupalı müttefiklerle daha yakın işbirliği yaparak bu kapasiteden daha etkin şekilde yararlanmak istediğini ortaya koydu. Bence bu durum Rusya açısından ilave bir ikilem ve stratejik caydırıcılık unsuru oluşturuyor. Ben de bu durumu memnuniyetle karşılıyorum.

İngiltere, ABD ve Fransa'nın oluşturduğu bu ortak tablo, özellikle de ABD'nin özgürlüğümüzün nihai güvencesi niteliğindeki geniş nükleer şemsiyeyi sağlaması, ihtiyaç duyduğumuz caydırıcılığı sunuyor. Ayrıca birçok ülke de bu çerçevede hem Fransa hem de ABD ile işbirliği içinde hareket ediyor. Bu nedenle nükleer caydırıcılık açısından son derece iyi korunduğumuzu düşünüyorum.

Bennett, Amerikalı yayıncı ve blogger Mario Nawfal'e verdiği özel röportajda, İsrail iç siyasetinde ve Gazze ile Lübnan sınırında devam eden çatışmalara ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

"ERDOĞAN İSRAİL’İ ORTADAN KALDIRMAK İSTİYOR"

Eski Başbakan, Erdoğan’ın söylemlerinin ve diplomatik hamlelerinin sadece dönemsel bir tepki olmadığını, ideolojik bir arka plana dayandığını savundu. Bennett, şu iddialarda bulundu:

"Erdoğan sadece İsrail hükümetini ya da politikalarını eleştirmiyor; o doğrudan İsrail’den nefret ediyor. Gerçek niyetinin ve arzusunun, İsrail devletini tamamen ortadan kaldırmak ve yok etmek olduğuna inanıyorum." ifadelerini kullandı.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre dört yıl önce hayata geçirilen uygulama kapsamında 19-25 yaş arasındaki gençler, 1 Temmuz-30 Eylül 2026 tarihlerinde Türkiye genelindeki 300'den fazla müze ve ören yerini ücretsiz ziyaret edebilecek.

Bakan Bak, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda "Sevgili gençler, ülkemizin tarih ve kültür kokan her bir köşesini gönlünüzce gezin diye Müzekart GNS bu yıl da sizlerle... Doya doya gezin, görün, öğrenin." ifadelerini kullandı.

Gençlik ve Spor Bakanlığı Gençlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen Müzekart GNS uygulamasıyla 19-25 yaş arasındaki gençlere kültür ve tarihin kapıları ücretsiz açılıyor.

Uygulamadan yararlanmak isteyen gençler, 1 Temmuz itibarıyla "muzekartgns.com" adresi üzerinden dijital başvurularını gerçekleştirebilecek. Başvurusu onaylanan gençler, "Türkiye'nin Müzeleri" mobil uygulaması üzerinden dijital Müzekart GNS'lerini kullanabilecek.

Kültür ve Turizm Bakanlığı işbirliğiyle 2022 yılından itibaren hayata geçirilen uygulama kapsamında gençler, arkeolojiden tarihe, etnografyadan sanata kadar geniş bir yelpazede yer alan 300'den fazla müze ve ören yerini ziyaret edebilecek.

Müzekart GNS, kişiye özel olarak oluşturuluyor ve ücretsiz olarak sunuluyor.

Uygulamayla gençlerin kültürel mirasla bağlarını güçlendirmek, tarih bilincini artırmak ve yaz dönemini nitelikli kültürel deneyimlerle değerlendirilmesi amaçlanıyor.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Ortaöğretim Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Yaz Tatili Rehberi, öğrencilerin yaz dönemini kendilerini tanıdıkları, yeni deneyimler kazandıkları, ilgi alanlarını keşfettikleri ve yeni eğitim öğretim yılına hazırlandıkları bütüncül bir gelişim dönemi olarak değerlendirmelerini amaçlıyor.

"Keşfet, öğren, eğlen" anlayışıyla hazırlanan rehberde öğrencilerin fiziksel, zihinsel, sosyal, duygusal ve akademik gelişimlerini destekleyecek içeriklere yer verildi.

Her öğrencinin ihtiyaçlarının ve öğrenme sürecinin farklı olduğu ilkesiyle hazırlanan rehber, yaz tatilinin bireysel gelişim doğrultusunda planlanmasına katkı sunuyor.

- Öğrencilerin yaz tatilini daha verimli ve üretken geçirmeleri hedefleniyor

Rehberin "Tatile Başlarken" bölümünde, öğrencilerin geride bıraktıkları eğitim öğretim yılını değerlendirmeleri, güçlü yönlerini fark etmeleri ve yaz tatiline bilinçli başlangıç yapmaları hedefleniyor.

"Kendine İyi Bak" bölümünde ise dinlenme, duygu farkındalığı, dijital denge, uyku, beslenme, hareket ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarına ilişkin öneriler yer alıyor.

"Sürdürülebilirlik ve Dijital Okuryazarlık" bölümünde dijital karbon ayak izi, elektronik atık, çevrim içi itibar, bilgi kirliliği ve bilinçli tüketim gibi güncel konular ele alınırken, "Kendini Tanıma ve Mesleki Yönelim Süreci" bölümünde öğrencilerin ilgi, yetenek ve güçlü yönlerini keşfederek gelecek planlaması yapmalarına yönelik içerikler sunuluyor.

"Gelecek Eğitim Öğretim Yılına Hazırlık" bölümünde de öğrencilerin yeni sınıf düzeyine planlı başlamalarını destekleyecek önerilere yer veriliyor.

Rehberde ayrıca 11. sınıftan 12. sınıfa geçen öğrenciler için hazırlanan "YKS'ye Hazırlıkta Yaz Tatili" bölümüyle sınav hazırlık sürecine dengeli, planlı ve sürdürülebilir bir başlangıç yapılmasına yönelik tavsiyeler bulunuyor.

Rehberde, öğrencilerin yaz tatili boyunca günlük yaşamlarında kolaylıkla uygulayabilecekleri 23 farklı etkinlik yer alıyor.

Doğayla bağ kurma, aile büyüklerinden hikaye dinleme, meslek araştırması yapma, dijital alışkanlıkları gözden geçirme, tamir becerileri geliştirme ve birlikte üretme gibi etkinliklerle öğrencilerin yaz tatilini daha verimli ve üretken geçirmeleri hedefleniyor.

ÖSYM'nin internet sitesindeki duyuruya göre, 2026-KPSS Lisans Genel Yetenek-Genel Kültür oturumu 6 Eylül, Alan Bilgisi oturumları 12-13 Eylül'de yapılacak.

Diyanet İşleri Başkanlığında din hizmetlerinde görev almak isteyenlerin katılacakları Din Hizmetleri Alan Bilgisi Testi (DHBT) ise 1 Kasım'da uygulanacak.

Sınavın Genel Yetenek-Genel Kültür oturumu ile Alan Bilgisi oturumlarına başvurular 1-13 Temmuz'da, DHBT'ye başvurular ise 22-30 Eylül'de alınacak.

Adaylar, başvurularını ÖSYM Başvuru Merkezleri aracılığıyla ÖSYM'nin "ais.osym.gov.tr" adresinden veya ÖSYM Aday İşlemleri mobil uygulamasından yapabilecek.

Tüm adaylar için 6 Eylül'deki Genel Yetenek-Genel Kültür oturumuna girmek zorunlu olacak. Sınavın diğer oturumlarından hangilerine gireceklerine adaylar karar verecek.

Sınava ilişkin ayrıntılı bilgiye 2026-KPSS Lisans Kılavuzu'ndan erişilebiliyor.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, 7-8 Temmuz'da düzenlenecek Ankara Zirvesi öncesinde zirveden beklentiler, İttifakın karşılaştığı temel sınamalar ve Türkiye'nin NATO'ya katkıları hakkında Brüksel'deki NATO Karargahı'nda AA muhabirinin sorularını yanıtladı.

Röportajın ayrıntıları şöyle:

“Lahey'de sözleri verdik, Ankara Zirvesi de uygulama zirvesi olmalı”

Soru: Sayın Genel Sekreter, özellikle son dönemde transatlantik ilişkilerde yaşanan gerilimler göz önüne alındığında, liderliğinizde gerçekleştirilecek Ankara Zirvesi'ne yönelik beklentiler oldukça yüksek. Siz de Ankara Zirvesi'nin Lahey Zirvesi'nden bile daha önemli olabileceğini ifade ettiniz. Ankara Zirvesi'nden hangi somut kararların çıkmasını beklemeliyiz? Sizce zirveyi başarılı kılacak sonuçlar neler olacaktır?

Mark Rutte: Ankara Zirvesi'ne gelecekte dönüp bakıldığında, insanların bunun verilen taahhütlerin hayata geçirildiği bir zirve olduğunu söylemesini umuyorum. Lahey'de sözleri verdik, Ankara Zirvesi de uygulama zirvesi olmalı.

Savunma harcamaları, hem Lahey'de ele alındı, hem de Ankara'da ele alınacak 3 temel başlıktan biri. Bu alanda Avrupalılar ve Kanada'nın yalnızca 2 yıl içinde savunmaya ilave 250 milyar dolara varan kaynak ayırmış olması gerçekten etkileyici.

Dolayısıyla 1 ya da 2 yıl içinde savunma harcamalarını artırabileceğimiz üst sınıra yaklaşmış bulunmaktayız. Ancak mesele yalnızca daha fazla kaynak ayırmak değil; silahlı kuvvetlerde görev yapacak kadın ve erkek personeli temin etmemiz, savunma sanayisinin üretim kapasitesini artırmamız gerekiyor. Bu kapasiteyi hızla büyütmek zorundayız.

İkinci önceliğimiz, Ukrayna'ya desteğin sürdürülmesi.

Üçüncü önceliğimiz ise daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa anlamına gelen "NATO 3.0"ı inşa etmek. Bunun için savunma sanayisi üretimini ciddi ölçüde artırmamız gerekiyor. Çünkü savunma sanayisinin üretim kapasitesi, caydırıcılığımızın ayrılmaz bir parçası.

Bu da Lahey Zirvesi'nin önemli sonuçlarından biriydi. Ancak bu alanda hem ABD'de hem de Avrupa'da hala yapmamız gereken çok iş var. Yaklaşık 3 bin savunma sanayisi şirketine sahip Türkiye de bu açıdan önemli bir ülke. Ancak NATO olarak genel tabloda daha fazlasını yapmak zorundayız. Çünkü üretim ve teslimat süreleri hala çok uzun, üretim miktarımız ise ihtiyacın gerisinde kalıyor.

Bazı başarılı örnekler var ve genel olarak olumlu yönde ilerleme kaydediliyor. Ancak sözünü ettiğim 3 öncelik arasında savunma sanayisi üretiminin artırılması en önemli başlıklardan biri olarak öne çıkabilir. Nitekim Ankara Zirvesi'nin ilk gününde düzenlenecek Savunma Sanayi Forumu'nda da ağırlıklı olarak bu konuya odaklanacağız.

Soru: "NATO 3.0"ı çok daha sık duymaya başladık. Siz de bunu dile getiriyor ve dönüşümün gerekli olduğunu söylüyorsunuz. Nedir "NATO 3.0"? Bu kavram, müttefikler açısından ne ifade ediyor? Böyle bir dönüşüme neden ihtiyaç duyuldu?

Mark Rutte: Bu, Kanadalılar ve Avrupalıların daha fazla savunma harcaması yapması anlamına geliyor. Zira bu ülkeler sadece taahhütlerde bulunmuyor, aynı zamanda bu taahhütlerini fiilen yerine getiriyor. Bugün bunu uygulamalarda da görüyoruz. Dolayısıyla sadece söz vermekle kalmayıp verilen sözlerin tutulduğuna dair somut kanıtlar mevcut.

Bu, Ukrayna'nın Rusya'ya karşı yürüttüğü savaş nedeniyle de gerekli. Rusya'nın büyük çaplı askeri yığınağı karşısında saf davranamayız. Bu durum yalnızca Ukrayna bağlamında değil, genel olarak da geçerli. Gelecek dönemde NATO'nun mümkün olan en güçlü yapıya kavuşmasını istiyorsak, bu adımları atmak zorundayız.

"NATO 3.0", ABD'ye aşırı bağımlı olunan "NATO 2.0"dan farklı bir yapıyı ifade ediyor. ABD, hem konvansiyonel askeri kapasitesiyle hem de nükleer caydırıcılığıyla Avrupa'daki varlığını sürdürecek. Ancak bundan sonraki süreçte Avrupa'nın daha fazla sorumluluk üstlendiği bir NATO göreceğiz.

Bu, daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa anlayışı çerçevesinde gerçekleşecek. Avrupa ülkeleri, çok yakın bir gelecekte NATO'nun 3 Müşterek Kuvvet Komutanlığı'nın komutasını devralacak.

Ukrayna'ya sağlanan mali destek konusunda da Avrupalılar öncü rol üstlenecek. ABD, kritik öneme sahip çok sayıda askeri teçhizat sağlamaya devam edecek ancak bunların finansmanını Avrupalılar ve Kanada karşılayacak.

Bütün bunlar, külfet paylaşımının daha adil olduğu, bu sayede çok daha güçlü hale gelen, Rusya karşısında caydırıcılığını artırmış ve Çin konusunda da saf davranmayan bir NATO anlamına geliyor.

Soru: Sizce bugün İttifakın karşı karşıya olduğu en büyük tehdit nedir? Önümüzdeki 10 yılda NATO'nun karşılaşacağı başlıca sınamalar hangileri olacak? Başka bir ifadeyle, NATO Genel Sekreteri olarak sizi geceleri uykusuz bırakan en büyük endişe nedir?

Mark Rutte: Genelde uyumaya çalışıyorum ancak beni uyanık tutacak bir konu varsa o da Rusya'dır. Ne yazık ki uzun vadede karşı karşıya olduğumuz temel tehdit Rusya. Bunu, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü bu akıl dışı saldırı savaşında açıkça görüyoruz. (Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Putin, bu savaşta kendi vatandaşlarından, çoğunluğu erkek (ayda) 35 bin askerin öldürülmesini ya da ağır yaralanmasını göze alıyor. Bu durum, Ukrayna'nın sahada başarılı olduğunu gösteriyor. Ancak bu çatışmalarda hayatını kaybeden ya da ağır yaralanan askerlerin aileleri ve yakınları açısından bunun ne kadar büyük bir trajedi olduğunu da düşünmek gerekiyor.

Dolayısıyla en büyük tehdidin Rusya olduğunu söyleyebilirim. Ancak Rusya, Kuzey Kore, İran ve Çin'le birlikte hareket ediyor. Çin de askeri kapasitesini hızla artırıyor ve 2030'a kadar 1000 nükleer savaş başlığına sahip olması bekleniyor. Bu nedenle Çin konusunda da saf davranmamalıyız. İran ve Kuzey Kore'yle hareket eden bu dörtlü içinde, uzun vadede karşı karşıya olduğumuz temel tehdit yine Rusya olmaya devam ediyor.

“Türkiye, NATO açısından son derece önemli bir ülke”

Soru: Ev sahibi ülke Türkiye'nin İttifaka katkısını nasıl değerlendiriyorsunuz? Türkiye'nin savunma sanayisinin NATO'nun kolektif güvenliği açısından önemi nedir? NATO, Türkiye'nin güvenlik kaygılarını daha iyi gözetmek için neler yapabilir?

Mark Rutte: Türkiye, NATO açısından son derece önemli bir ülke. Kurucu üyeler arasında yer almasa da İttifakın kuruluşundan yalnızca 3 yıl sonra, 1952'de NATO'ya katıldı. Dolayısıyla neredeyse en başından beri İttifakın bir parçası. Bugün de NATO'nun en güçlü ordularından birine sahip. Türk Silahlı Kuvvetleri son derece iyi donanımlı ve iyi eğitimli.

Bunun yanı sıra, yaklaşık 3 bin şirketten oluşan devasa bir savunma sanayisi altyapısına sahip olmanız da önemli bir avantaj. Büyük, orta ve küçük ölçekli bu şirketler inovasyona büyük önem veriyor; en yeni teknolojileri geliştiriyor ve örneğin Ukrayna savaşında sahadan edinilen dersleri savunma sanayisi üretimine yansıtıyor. Bu da Türkiye'nin savunma sanayisini son derece güçlü kılıyor.

İşte bu nedenle NATO Zirvesi Savunma Sanayi Forumu'nu 7 Temmuz'da Ankara'da düzenleme konusunda son derece kararlıydık. Amacımız elbette yalnızca Türkiye'nin değil, NATO'nun genel savunma sanayisi kapasitesini de ortaya koymak. Ancak böyle bir foruma Türkiye'nin ev sahipliği yapması son derece isabetli bir tercih.

ASELSAN'ı (nisan ayında) ziyaret ettim. Bu şirketi yakından görmek gerçekten çok etkileyiciydi. Ayrıca ASELSAN'ın Türkiye'deki çok sayıda şirketle nasıl işbirliği içinde çalıştığını, Türk savunma sanayisinin Avrupa'nın dört bir yanında ve ABD'li şirketlerle nasıl ortaklıklar geliştirdiğini görmek de son derece etkileyiciydi. Türkiye'nin ABD'de yatırım yapması, ABD'li ve Avrupa'nın diğer ülkelerindeki şirketlerin de Türkiye'ye yatırım yapması güçlü bir işbirliği ortaya koyuyor. Buna ihtiyacımız var çünkü caydırıcılığımızın temelini bu oluşturuyor.

NATO, 360 derecelik bir güvenlik perspektifiyle hareket ediyor, yani tehditlere her yönden bakıyoruz. Bu nedenle önceki sorunuza yanıt verirken Rusya'yı ön plana çıkarmış olsam da terörizm de bu 360 derecelik yaklaşımın önemli bir parçası. Türkiye'nin siyasi ve askeri liderliğinin bu konuda bize sağladığı değerlendirmeler ve bilgiler, İttifakın tamamının güvenliğinin korunması açısından kritik önem taşıyor.

Soru: Avrupa Birliği (AB) son dönemde savunma alanında önemli adımlar attı. Bu girişimler NATO'yu tamamlayıcı olarak sunulsa da AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Komisyonunun Savunmadan Sorumlu Üyesi Andrius Kubilius gibi üst düzey yetkililer aynı zamanda "stratejik özerklik" ve hatta "Avrupa Savunma Birliği" kavramlarını da dile getiriyor. Ancak bu yaklaşımlar Türkiye'yi dışlıyor gibi görünüyor. Sizce yalnızca ABD değil, Türkiye de denklemin dışında bırakılırsa Avrupa kendi güvenliğini muteber şekilde sağlayabilir mi?

Mark Rutte: Şunu söyleyeyim, Ursula von der Leyen'e büyük saygı duyuyorum. Kendisi eski bir savunma bakanı. Bu nedenle AB Komisyonu Başkanı olarak görev yapmasının hepimiz için bir kazanım olduğunu düşünüyorum. Savunmadan Sorumlu Komisyon Üyesi Andrius Kubilius da bu alanda güçlü bir liderlik sergiliyor.

NATO olarak sürekli vurguladığımız konu ise kapsayıcılık. Geçmişte olduğu gibi gelecekte de transatlantik niteliğini koruyan, California'dan Ankara'ya kadar uzanan ve aradaki tüm müttefikleri kapsayan bir ittifak inşa etmemiz gerekiyor. AB de savunma sanayisi kapasitesinin geliştirilmesi, toplumların dayanıklılığının artırılması ve finansman gibi alanlarda önemli katkılar sağlayabilir.

Ancak Avrupa söz konusu olduğunda, AB üyesi olan 23 NATO müttefikinin yanı sıra, AB üyesi olmayan Norveç, İzlanda, İngiltere ve Türkiye gibi müttefikler de bulunuyor. Dolayısıyla bu konuya ilişkin tartışmalar her zaman devam ediyor. Genel olarak söyleyebilirim ki bu görüşmeler son derece yapıcı bir atmosferde yürütülüyor. Hepimiz, mümkün olan en kapsayıcı yapıyı oluşturduğumuz ölçüde daha güçlü olacağımız konusunda hemfikiriz.

Soru: Avrupa'da nükleer caydırıcılığı artırmaya yönelik girişimleri nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu girişimler NATO'nun mevcut nükleer caydırıcılık mimarisini nasıl etkileyebilir?

Mark Rutte: Mevcut yapıya baktığımızda, bildiğiniz gibi ABD ve İngiltere, NATO'nun Nükleer Planlama Grubunun üyeleri. Fransa ise bu grubun dışında yer almasına rağmen NATO'nun önemli bir müttefiki ve sahip olduğu nükleer kapasite, kolektif savunmamız açısından son derece önemli bir unsur olarak değerlendiriliyor. Her ne kadar Nükleer Planlama Grubunun parçası olmasa da Fransa'nın nükleer kabiliyeti İttifak için büyük önem taşıyor.

Fransa son dönemde bu kapasitenin kullanımına ilişkin yaklaşımını daha da ileri taşıdı ve ABD'yle yakın koordinasyon içinde, Avrupalı müttefiklerle daha yakın işbirliği yaparak bu kapasiteden daha etkin şekilde yararlanmak istediğini ortaya koydu. Bence bu durum Rusya açısından ilave bir ikilem ve stratejik caydırıcılık unsuru oluşturuyor. Ben de bu durumu memnuniyetle karşılıyorum.

İngiltere, ABD ve Fransa'nın oluşturduğu bu ortak tablo, özellikle de ABD'nin özgürlüğümüzün nihai güvencesi niteliğindeki geniş nükleer şemsiyeyi sağlaması, ihtiyaç duyduğumuz caydırıcılığı sunuyor. Ayrıca birçok ülke de bu çerçevede hem Fransa hem de ABD ile işbirliği içinde hareket ediyor. Bu nedenle nükleer caydırıcılık açısından son derece iyi korunduğumuzu düşünüyorum.​​​​​​​

STM'den yapılan açıklamaya göre, Venezuela'da meydana gelen depremlerin ardından bölgeye intikal eden Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) İnsani Yardım Tugay Komutanlığına bağlı Doğal Afet Arama Kurtarma (DAK) timleri, enkaz altındaki arama kurtarma faaliyetlerinde milli teknoloji STM DAR'ı kullanıyor. Türkiye'de 2023 yılında yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremlerde arama kurtarma çalışmalarına önemli katkı sağlayan sistem, Venezuela'daki bu kritik görevle birlikte ilk uluslararası misyonunu yerine getiriyor.

Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerindeki arama ve kurtarma görevlerinde aktif olarak kullanılan DAR, 50'den fazla kişinin enkaz altındaki konumunu tespit ederek sağ kurtarılmasını sağladı.

Sistem halihazırda Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü envanterinin yanı sıra Denizli Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı ve Erzincan İl Özel İdaresinde de aktif olarak görev yapıyor.

- Askeri ve sivil operasyonlarda kritik rol oynuyor

DAR, Ultra Geniş Bant (UGB) sinyalleri vasıtasıyla, görsel erişim imkanının bulunmadığı kapalı mekanlardaki sabit ve hareketli hedef unsurlara ait konum bilgilerini iki boyutlu olarak elde ediyor.

Rehine kurtarma, terörle mücadele ve iç güvenlik operasyonları gibi askeri senaryolarda görev yapabilen sistem; deprem, çığ, yangın gibi çeşitli afetler sonrasındaki arama kurtarma faaliyetleri ile insan ticareti ve göçmen kaçakçılığıyla mücadele gibi sivil amaçlar için de kullanılabiliyor.

- Enkaz altındaki canlının nefes alışverişinden yer tespiti

Sistem, enkaz altında bulunan canlının nefes alıp vermesi esnasındaki göğüs ve el-kol hareketlerinden, mikro ve makro hareketlerinden yerini noktasal olarak tespit edebiliyor.

Yaklaşık 6,5 kilogram ağırlığındaki DAR, yaydığı RF sinyalleriyle duvarın veya engelin arkasında bir canlının olup olmadığını cihaza anlık aktarırken, söz konusu canlının kaç metre derinlikte ve tam olarak hangi noktada olduğunu belirleyebiliyor.

Tek kişi tarafından elde kullanılabilecek şekilde tasarlanan milli sistem, tripod ve benzeri araçlar yardımıyla hedef bölgeye yerleştirilerek tablet bilgisayar ile uzaktan kumanda edilebilme özelliğini de taşıyor. DAR, sahip olduğu batarya teknolojisiyle 4 saatten fazla kesintisiz şekilde görev yapabiliyor.

Konferansta konuşan akademisyen Sırtbay Musayev, mevcut imla kurallarının 86 yıldır köklü bir değişime uğramadığını ve bu durumun yazı sisteminde çözülmemiş sorunlara yol açtığını belirtti.

Kaliteli bir imla yapısı için öncelikle alfabenin netleştirilmesi gerektiğini ifade eden Musayev, şu değerlendirmede bulundu:

"Mükemmel yazım için mükemmel bir alfabe gerekir. Sadece 'E' harfi için bile altı veya yedi kural var. 1939'dan beri Ruslaştırma yoğunlaştı, bu da ulusal değerleri ve en büyük etkiyle dili olumsuz etkiledi. Kiril alfabesini terk etmeden yazım kurallarını düzeltmek için güncel konuları gündeme getiriyoruz. Yarın ülkemiz Latin alfabesine geçmeye karar verirse zaten hazırız. Diğer Türk dilleri konuşan halklar alfabemizi model gösteriyor. Bunun nedeni, bilim insanlarımız İşenalı Arabayev ve Kasım Tınıstanov'un orijinal fonemlerimizi belirleyip 28 harf oluşturmalarıdır."

Konferansa katılan diğer dilbilimciler de bu reform talebinin Kiril alfabesini tamamen terk etmek anlamına gelmediğini, amacın mevcut aksaklıkları düzeltmek olduğunu vurguladı.

Bu kapsamda Kırgızcada bulunmayan ve yalnızca Rusça kelimeler için kullanılan harflerin, dilin ses yapısını bozduğu ve yeni neslin özgün Kırgızca sesleri telaffuz etmesini zorlaştırdığı belirtiliyor.

Kırgızca, tarihte Arap ve Latin alfabelerini kullanmış olsa da 1940'tan bu yana resmi yazı dili olarak Kiril alfabesini kullanıyor.

Kırgız Kiril alfabesi 36 harften oluşurken, Rus alfabesinde bulunan harflere ek olarak Kırgızcanın özgün seslerini karşılayan üç özel harf yer alıyor.

Esposito'nun namaz kıldığı anlara ait görüntüler sosyal medyada paylaşılırken, söz konusu görüntüler kısa sürede büyük ilgi gördü.

Paylaşılan görüntülere çok sayıda destek ve beğeni yorumu gelirken, sosyal medya kullanıcıları Esposito'ya yönelik tebrik mesajları paylaştı.

Suudi Arabistan Genel Eğlence Kurumu Başkanı Turki Al-Sheikh tarafından yapılan açıklamada ise; Esposito'nun, ülkede gerçekleştirdiği bir film çekimi sırasında kelime-i şehadet getirerek Müslüman olduğu ve bir camide yapım ekibiyle birlikte cemaatle namaz kıldığı belirtildi.

İstanbul Boğazı'nın turkuaz renge bürünen hali görüntülendi.

Öte yandan gezici radar araçlarının konum bilgileri paylaşılmazken, bu araçların yol kenarında ekip otosu şeklinde denetim yaptığı belirtildi.

Yetkililer, sürücülerin radar noktalarını takip etmek yerine hız kurallarına uyarak güvenli seyahat etmeleri gerektiğini vurguladı.

ABD-İsrail, İran arasındaki üçgen Orta Doğu'yu gittikçe ısıtırken, İran da savaşın ilk gününde belirttiği misilleme saldırılarını sürdürüyor.

İran, misilleme saldırılarıyla İsrail'e peş peşe füze yolladı.

• DEMİR KUBBE FÜZELERİ ETKİSİZ HALE GETİREMEDİ

İran'ın misillemeleri sonrası peş peşe İsrail'e gönderilen füzeler, Tel Aviv'de büyük bir hasara neden oldu.

• DOĞRUDAN İSABET ETTİ

ABD ve İsrail’in ortak saldırısının ardından İran’ın misilleme olarak gerçekleştirdiği saldırıda, Büyük Tel Aviv olarak bilinen Gush Dan bölgesindeki iki binaya doğrudan isabet eden füze, çevredeki bina ve araçlarda ağır hasara yol açtı.

• ENKAZ KALDIRMA ÇALIŞMALARI SÜRÜYOR

Ekipler, Tel Aviv’de füzenin düştüğü noktada inceleme ve enkaz kaldırma çalışmalarını sürdürüyor.

B-2 uçaklarının kalkış ve havada uçuş görüntülerinin de yer aldığı açıklamada, "Dün gece, 1 tonluk bombalarla donatılmış B-2 hayalet bombardıman uçakları, İran'ın güçlendirilmiş balistik füze tesislerini vurdu." bilgisi yer aldı.

ABD Hava Kuvvetleri tarafından kullanılan "B-2 Spirit", ABD merkezli Northrop Grumman firması tarafından üretiliyor.

İlk uçuşunu 17 Temmuz 1989'da yapan B-2, özellikle yoğun hava savunmalarını delmek için tasarlanmış "uçan kanat" tasarımına sahip bombardıman uçağı olarak biliniyor.

İki kişilik mürettebatla görev yapan uçak, süpersonik hızlara ulaşmasa da yüksek irtifa ve uzun menzil kapasitesiyle öne çıkıyor.

• B-2 bombardıman uçakları İran'ı daha önce de vurdu

ABD'nin Haziran 2025'te B-2 bombardıman uçaklarıyla İran'ı hedef almasının ardından, İsrail Başbakanlık Ofisinin paylaştığı yapay zeka destekli videoda söz konusu saldırılara gönderme yapılarak B-2'nin kokpitinde ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu tasvir edildi.

İsrail'e geçen yıl İran'a yönelik saldırılarında destek veren ABD, 22 Haziran 2025'te B-2 bombardıman uçaklarıyla İran'ın Natanz, Fordo ve İsfahan'daki 3 nükleer tesisine saldırı düzenledi.

ABD Başkanı Donald Trump, 24 Haziran 2025'te İran ve İsrail arasında ateşkes sağlandığını duyurdu.

ABD'nin İran'ın nükleer tesislerine yönelik saldırısının ardından Trump, 25 Haziran 2025'te sosyal medya hesabından B-2 bombardıman uçaklarının videosunu paylaştı.

Paylaşımda, B-2 bombardıman uçaklarının çeşitli görüntülerine yer verilirken arka planda Vince Vance ve The Valiants'ın 1980'de çıkardığı "İran'ı bombala" şarkısı çaldı.

Şarkıda, "İran'ı bombala. Haydi bir duruş sergileyelim. İran'ı bombala. Ülkemiz bir hisse kapıldı. Gerçekten zirveye ulaştı öfke, İran'ı bombala." sözlerinin yanı sıra "(İran lideri Ali Hamaney) Ayetullah'a söyleyin, 'Seni tabuta koyacağız!'" gibi ifadeler yer aldı.

İsrail Başbakanlık Ofisi ise sosyal medya hesabından, İsrail ile İran arasında ateşkesin sağlanmasının altıncı ayında, Aralık 2025'te, "Zafer turumuzda altı ay" ifadesini kullanarak yapay zeka ile oluşturulmuş bir video paylaştı.

Animasyonda, Haziran 2025'te ABD'nin İran'ın nükleer tesislerine saldırı düzenlediği B-2 bombardıman uçağı yer aldı ve uçağın kokpitinde ise Trump, Netanyahu'nun yardımcı pilotu olarak tasvir edildi.

• 15 bin metre irtifaya çıkabiliyor

ABD Hava Kuvvetlerinin resmi verilerine göre, "B-2 Spirit" hem konvansiyonel hem de nükleer mühimmat taşıyabilen çok rollü stratejik bombardıman uçakları arasında yer alıyor.

B-2 Spirit, 4 General Electric F118-GE-100 turbofan motorla donatılmış bulunuyor.

Yaklaşık 52 metre kanat açıklığına, 21 metre uzunluğa ve 5 metre yüksekliğe sahip B-2'nin azami kalkış ağırlığı 152 bin 600 kilograma ulaşıyor.

Ayrıca, iki kişilik mürettebatla görev yapan uçak yaklaşık 15 bin metre irtifaya çıkabiliyor ve kıtalararası menzile sahip bulunuyor.

Firmanın verilerine göre, her ne kadar "B-2 Spirit" 18 bin kilograma kadar yük taşıyabilse de ABD Hava Kuvvetleri, bu uçakların yaklaşık 27 bin 200 kilogram ağırlığına denk gelen iki "GBU-57 A/B" bombası ile başarılı şekilde test edildiğini belirtiyor.

• Düşük görünürlük kapasitesine sahip

ABD'nin bombardıman uçağı modernizasyon programının en önemli kilometre taşlarından biri olarak değerlendirilen B-2, kısa sürede dünyanın herhangi bir noktasına ulaşarak yoğun şekilde korunan hedeflere saldırı düzenleyebilme kapasitesiyle öne çıkıyor.

Radar izini minimize eden "stealth" teknolojisi sayesinde gelişmiş hava savunma sistemlerini aşabilen uçak, özellikle yüksek koruma altındaki stratejik hedeflere yönelik operasyonlarda kullanılıyor.

Uçağın hava savunma sistemlerini aşabilme ve etkili misilleme kapasitesi, B-2'ye yalnızca operasyonel üstünlük kazandırmakla kalmıyor, aynı zamanda güçlü bir caydırıcılık ve muharebe gücü sağlıyor.

Düşük görünürlük teknolojilerini yüksek aerodinamik verimlilik ve geniş mühimmat kapasitesiyle birlikte barındıran uçak, yakıt ikmali yapılmadan yaklaşık 9 bin 600 kilometre menzile ulaşabiliyor.

Söz konusu özellikler yüksek irtifalarda daha fazla hareket özgürlüğü sağlayarak uçağın menzilini artırıyor ve sensörleri için daha iyi bir görüş alanı sunuyor.

B-2'nin tespit edilmesini, izlemesini ve etkisiz hale getirmesini zorlaştıran düşük görünürlük kapasitesi, kızılötesi, akustik, elektromanyetik, görsel ve radar izlerinin azaltılmasına dayanıyor.

Öte yandan uçağın yapımında kullanılan kompozit malzemeler, özel kaplamalar ve kanat tasarımı, uçağın radarlar tarafından tespit edilmesini zorlaştıran başlıca unsurlar arasında bulunuyor.

• İlk uçuşunu 1989'da gerçekleştirdi

B-2 Spirit, ilk kez 22 Kasım 1988'de ABD'nin California eyaletine bağlı Palmdale kentindeki Hava Kuvvetleri 42. Tesiste hangardan çıkarılarak kamuoyuna tanıtıldı.

İlk uçuşunu 17 Temmuz 1989'da gerçekleştiren uçak, California'daki Edwards Hava Üssü'nde görev yapan B-2 Birleşik Test Gücü tarafından yürütülen kapsamlı test sürecinden geçti.

"Spirit of Missouri" adı verilen ilk uçak 17 Aralık 1993'te teslim edilirken, B-2 Nisan 1997'de ilk operasyonel kabiliyet statüsüne ulaştı.

Missouri eyaletindeki Whiteman Hava Üssü, B-2'nin ana operasyonel üssü olarak faaliyet gösterirken, uçağın bakım ve lojistik desteği ise Oklahoma'daki Tinker Hava Üssü bünyesinde bulunan Oklahoma City Hava Lojistik Merkezi tarafından sağlanıyor.

• Büyük operasyonlarda rol aldı

B-2'ler ABD tarafından sadece İran'da değil, daha önce Kosova, Afganistan ve Irak'ta da kullanıldı.

B-2'nin muharebe kabiliyeti ilk kez 1999'da Kosova'da Müttefik Kuvvetler Operasyonu sırasında test edildi.

Missouri'deki Whiteman Hava Üssü'nden kalkarak Kosova'ya kesintisiz uçuş gerçekleştiren B-2'ler, harekatın ilk sekiz haftasında Sırbistan'daki hedeflerin yaklaşık yüzde 33'ünün vurulmasında rol oynadı.

Ayrıca, 2001'de Afganistan'a yönelik Kalıcı Özgürlük Operasyonu kapsamında en uzun menzilli görevlerinden birini gerçekleştiren B-2, 2003'teki Irak operasyonunda da görev aldı.

ABD'nin 2003'teki Irak'a müdahalesinde "Irak'ı Özgürleştirme Operasyonu" çerçevesinde hem ileri konuşlu üslerden hem de Whiteman'dan sorti yapan B-2'ler, toplamda yaklaşık 680 ton mühimmat kullandı.

Nisan 1997'de ilk operasyonel kabiliyet statüsüne ulaşan B-2, Aralık 2003'te tam operasyonel kabiliyet seviyesine erişti ve 2009 yılında ise uçağın sorumluluğu, ABD Hava Kuvvetleri bünyesindeki Küresel Taarruz Komutanlığına devredildi.