Chobani Stadı'ndaki mücadele saat 22.00'de başlayacak. Karşılaşmayı Almanya Futbol Federasyonundan Sven Jablonski yönetecek. Jablonski'nin yardımcılıklarını Aduard Beitinger ve Eric Müller yapacak. Mücadele, TRT 1 ve tabii'den naklen yayınlanacak.

2. eleme turunda Polonya'nın Gornik Zabrze ekibini eleyen sarı-lacivertliler, bir sonraki turda Avusturya'nın Sturm Graz takımıyla karşı karşıya geldi. Sahasındaki maçı 2-0 kazanan Fenerbahçe, deplasmanda da 1-0 galip gelerek play-off turuna yükseldi.

Elemelere 3. turdan başlayan Fransa temsilcisi Olimpik Lyon, Çekya ekibi Sparta Prag'la karşılaştı. Çekya'daki mücadeleyi Sparta Prag 2-1 kazanırken Fransa'daki rövanşta Olimpik Lyon 3-0 galip gelerek Fenerbahçe'nin rakibi oldu.

FENERBAHÇE'DE ROMELU LUKAKU LİSTEYE EKLENDİ
Fenerbahçe'nin Olimpik Lyon maçları öncesinde UEFA'ya bildirdiği kadroda değişikliğe gidildi. Sarı-lacivertlilerin yeni transferi Romelu Lukaku listeye dahil edilirken, daha önce kadroda yer alan Sidiki Cherif çıkarıldı.

Fenerbahçe'nin UEFA'ya bildirdiği Olimpik Lyon maçları kadrosunda şu oyuncular bulunuyor:

Kaleciler: Tarık Çetin, Ederson, Mert Günok

Defans: Çağlar Söyüncü, Yiğit Efe Demir, Nathan Aké, Mert Müldür, Nélson Semedo, Milan Skriniar, Archie Brown, Levent Mercan

Orta saha: İsmail Yüksek, Matteo Guendouzi, İrfan Can Kahveci, Bartuğ Elmaz, Oğuz Aydın, N'Golo Kante, Anderson Talisca

Forvet: Kerem Aktürkoğlu, Romelu Lukaku, Marco Asensio, Mason Greenwood, Vedat Muriqi, Dorgeles Nene.

MUHTEMEL 11'LER
FENERBAHÇE: Ederson, Semedo, Skriniar, Ake, Brown, Kante, Guendouzi, Greenwood, Asensio, Kerem, Talisca.

LYON: Greif, Maitland Niles, Kluivert, Niakhate, Abner, Tessmann, Morton, Nuamah, Tolisso, Fofana, Openda.

STAT: Chobani
HAKEM: Sven Jablonski
SAAT: 22.00
YAYIN: TRT 1 & tabii

2 İLÇEYİ BİRBİRİNE BAĞLAYACAK
Karara göre Ümraniye, Kavacık ve Beykoz hattından geçecek raylı sistem projesinin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca üstlendiği görüldü.

Açıklamada ise şu ifadeler yer aldı: Ekli "Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında Karar"ın yürürlüğe konulmasına, 655 sayılı Ulaştırma ve Altyapı Alanına İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 15 inci maddesi gereğince karar verilmiştir.

ULAŞTIRMA BAKANLIĞI ÜSTLENDİ
MADDE 1- 25/10/2010 tarihli ve 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararın ek 1 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendine aşağıdaki alt bent eklenmiştir.
"8) Ümraniye, Kavacık, Beykoz Arası Raylı Sistem Hattı."

MADDE 2- Bu Karar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 3- Bu Karar hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Gül, X hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:

"Bugün Sayın Cumhurbaşkanının onayıyla Resmi Gazete’de yayımlanan Yasa, Cumhuriyet tarihimizin önemli konularından biri olan Kürt meselesinin çözümünde yeni bir kapı açmıştır."

"CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN VE BAHÇELİ'Yİ TEBRİK EDERİM"
Abdullah Gül, "Bu cesur adımı atan başta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli olmak üzere, siyasi liderleri ve bu mutabakata arka planda zemin hazırlayan Devlet görevlilerini tebrik ederim. Bu yasanın Türkiye için hayırlı olmasını diliyorum." ifadelerini kullandı.

Gül, paylaşımının sonunda, "İyi şeyler olacağına inancımı hep korudum." dedi.

İngiliz deniz güvenliği otoritesine göre bir ticari gemi bilinmeyen bir cisimle vuruldu, makine dairesi hasar aldı.

• PETROL İKİ GÜNDE YENİDEN HIZLANDI

Petrol fiyatlarındaki hareket pazartesi günü belirginleşti.

Brent petrolün varil fiyatı günü yüzde 2,65 yükselişle 90,87 dolardan tamamlarken ABD tipi ham petrol 84,50 dolara çıktı.

Yeni günün Asya işlemlerinde yükseliş devam etti. Brent 91,14 dolara kadar çıkarken ABD tipi ham petrol 85 doların üzerine yerleşti.

Böylece her iki petrol türü de temmuz sonundan bu yana görülen en yüksek bölgelere yeniden yaklaştı.

• HÜRMÜZ’DE TRAFİK NEREDEYSE DURDU

Fiyatlamanın arkasında ABD ile İran arasındaki geçici ateşkes düzenlemesinin uzatılmaması bulunuyor.

ABD yönetimi 60 günlük sürenin ardından yeni bir uzatma düşünmediğini açıklarken İran tarafı da kalıcı anlaşma girişimlerinin sonuçsuz kalması halinde askeri tutumunu sertleştireceğinin işaretini verdi.

Petrol piyasasının asıl kaygısı ise açıklamalardan çok Hürmüz Boğazı’ndaki fiili durum.

Son gemi takip verileri, dünyanın en kritik enerji güzergâhlarından birindeki ticari trafiğin yeniden keskin biçimde düştüğünü gösteriyor.

Cumartesi günü boğazdan yalnızca beş emtia gemisinin geçtiği, pazar günü ise izleme sistemlerine yansıyan geçiş olmadığı belirlendi.

• HÜRMÜZ'ÜN ÖNEMİ GÜN GEÇTİKÇE ARTIYOR

Bir önceki hafta sonunda 31 gemi geçerken savaş öncesinde günlük toplam gemi trafiği 130’un üzerine çıkabiliyordu.

Bazı gemilerin takip sistemlerini kapatarak hareket edebilmesi nedeniyle veriler bütün geçişleri göstermese de düşüşün büyüklüğü petrol piyasasında arz endişesini yeniden öne çıkardı.

Hürmüz’ün önemi de fiyat hareketinin neden bu kadar hızlı olduğunu açıklıyor.

Normal koşullarda boğazdan günde yaklaşık 20 milyon varil petrol geçiyor ve bu miktar deniz yoluyla gerçekleştirilen küresel petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birine karşılık geliyor.

• PETROL RİSKİ TAHVİL PİYASASINA DA SIÇRADI

Petroldeki yükseliş yalnızca enerji piyasasında kalmadı. Daha pahalı petrolün küresel enflasyonu yeniden besleyebileceği endişesi uzun vadeli devlet tahvillerinde satışları artırdı.

ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,73 civarına yükselirken 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,31’in üzerine çıkarak yaklaşık 20 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Böylece yatırımcılar bir taraftan ekonomik büyümedeki yavaşlama riskini, diğer taraftan enerji fiyatlarının enflasyon üzerindeki baskısını fiyatlamaya başladı.

Petrol ve tahvil faizlerinin aynı anda yükselmesi hisse piyasaları açısından da baskı oluşturdu.

Önceki seansta S&P 500 ve Dow Jones Sanayi Endeksi yaklaşık yüzde 0,5 gerilerken Nasdaq Bileşik Endeksi de günü düşüşle tamamladı.

• ARZ AÇIĞI ENDİŞESİ YENİDEN BÜYÜYOR

Petrol piyasasının kırılganlığını artıran bir başka unsur küresel arz görünümü.

Uluslararası Enerji Ajansı ağustos raporunda, Orta Doğu’daki üretim ve sevkiyat sorunlarının etkisiyle 2026 küresel petrol arzının ortalama 4,3 milyon varil/gün azalabileceğini öngördü.

Temmuz ayında küresel üretimde toparlanma görülmesine rağmen Körfez bölgesindeki üretim savaş öncesindeki seviyelerin hâlâ ciddi biçimde altında bulunuyor.

Hürmüz trafiğinin yeniden düzenli hale gelmemesi durumunda piyasadaki risk priminin kalıcılaşabileceği değerlendiriliyor.

Bu nedenle petrol fiyatlarında bundan sonraki yön açısından yalnızca ABD ve İran’dan gelecek diplomatik açıklamalar değil, Hürmüz’den geçen tanker sayısı da yakından izlenecek.

Nunez ile anlaşıldı ancak pürüz var
Bordo-mavili yönetimin, Uruguaylı yıldız ile daha önceden her konuda anlaşma sağlamasına karşın, kulübü Al-Hilal ile yürütülen görüşmelerde iki önemli pürüzü gidermeye çalıştığı öğrenildi.

Trabzonspor ve Al Hilal satın alma opsiyonunda anlaşamadı
Suudi Arabistan temsilcisi ile yapılan kiralama pazarlıklarında en ciddi uyuşmazlığın satın alma maddesinde yaşandığı ortaya çıktı. Al-Hilal cephesi kiralama sözleşmesine zorunlu satın alma opsiyonu ekletmek isterken, Trabzonspor yönetimi kulübün ekonomik yapısını tehlikeye atmamak adına bu opsiyonun isteğe bağlı olması konusunda ısrarcı davranıyor.

Alacakları da engel oluşturdu
Transferin önündeki bir diğer engelin ise 27 yaşındaki hücum oyuncusunun Arap ekibindeki alacakları olduğu belirtildi. Nunez'in, Al-Hilal'den olan yaklaşık 12 milyon euro birikmiş alacağını tahsil etmek için görüşmelerini sürdürdüğü ve bu durumun çözülmesini beklediği kaydedildi.

Suudi Arabistan ekibinin formasıyla bugüne kadar 24 resmi karşılaşmaya çıkan başarılı futbolcu, bu maçlarda rakip fileleri 9 kez havalandırırken, takım arkadaşlarına da 5 gol pası vererek takımına katkı sağladı.

Kutsal kitaptan kutsal deftere; İsrail kendine neden sürekli düşman arıyor?

Bir tarafta Gazze halkı, gerçekten ve yürekten; cansiperane biçimde hayatta kalma ve varlık savaşı verirken, neredeyse herkesin görmezden gelme nedeni olan defter hesaplarından bahsedip, utanarak yazıyoruz bu haftaki yazımızı.

Geçen hafta merkez ile yem arasındaki farkı konuşmuş, sonunda bir soruyla kapatmıştık: Peki bu defteri kim tutuyor? Başlık bunu bir parça açıklıyor ama biz, çok daha geniş bir denklemi ortaya koymaya çalışacağız. Çünkü her dönemde şu ilan hep açık pozisyonda kalıyor:

İsrail için prezentabl, içinde bir yerlerde ekip çalışmasına uygun, esnek çalışma saatlerine uyumlu, zorunlu seyahat engeli olmayan, illaki askerliğini yapmış, yetişmiş düşmanlar aranıyor!!!

Bu hafta o meşhur hesap defterini açıyoruz.

Ama önce bir tespit. Modern imparatorluklar artık toprak istemiyor. Bayrak dikmiyor, vali atamıyor, sömürge valiliği kurmuyor. Çünkü bunların hepsi pahalı, görünür ve itibar kaybettirici. Bugünün yöntemi çok daha ucuz ve çok daha kalıcı: Kaydı tutmak.

Şöyle düşünün. Küçük bir mahalle hayal edin. Evler var, dükkânlar var, bir de mahallenin girişinden geçen tek bir yol.

Şimdi soralım: Bu mahalleye kim hükmediyor?

İlk akla gelen cevap, evlerin tapusu kimdeyse odur. Yanlış. Çünkü asıl güç tapuda değil, üç ayrı yerde toplanmıştır.

Birincisi sigortacı. Mahallenin köşesinde bir bakkal açmak istiyorsunuz. Dükkânı kiraladınız, rafları koydunuz, malı aldınız. Ama kredi almak için sigorta poliçesi gerekiyor. Sigortacı geliyor, bakıyor ve diyor ki: "Burası riskli, size poliçe yazmam." Ne oldu şimdi? Dükkân duruyor, mal duruyor, siz duruyorsunuz ama iş yok. Çünkü sigortalanamayan işe, kimse para vermez.

Dikkat edin: Sigortacı kimseyi kovmadı, kimseye görünürde bir zarar vermedi. Tek yaptığı, bir imzayı atmamak oldu. Bir yeri iş yapılamaz hale getirmek için oraya girmeye gerek yoktur. Sadece “riskli ilan etmek” yeterlidir. İşte sigortanın gerçek anlamı budur: Sigorta bir kâğıt parçası değil, bir işin var olma iznidir.

İkincisi yolu tutan. Mahalleye tek bir yoldan mal geliyor. O yolu kim kullanıyorsa, ne zaman geleceğine, ne kadar geleceğine, kime önce geleceğine de o karar verir. Yolu tutan, hiç kimseyle kavga etmeden, herkesin takvimini belirler. Üstelik akıllı olanı şunu da yapar: Kendisi için ikinci, üçüncü bir yol daha açar. Böylece bir yol kapanınca kendisi nefes almaya devam eder, ötekiler tıkanır.

Üçüncüsü kasayı tutan. Mahallenin esnafı kazandığı parayı bir yerde saklamak zorunda. Ama mahallede huzursuzluk var. Kavga, belirsizlik, yarın ne olacağı belli değil. Ne yaparlar? Paralarını mahallenin dışındaki güvenli bir kasaya taşırlar.

Şimdi o kasanın sahibi olduğunuzu düşünün. Mahallenin huzura kavuşması sizin işinize gelir mi? Gelmez. Çünkü mahalle sakinleşirse herkes parasını yastığının altında ve mahallesinde tutar. Gider bakkallarını büyütür ya da yenilerini açar. Sözün özü, sizin kasanıza ihtiyaç kalmaz. Kasa sahibi için ideal mahalle, güvenli mahalle değil; tedirgin mahalledir.

İşte bugün dünyada üç farklı devlet, bu üç rolü ayrı ayrı üstlenmiş durumda.

Birincisi İSRAİL: Sigortayı yazan.

İsrail'in son yıllarda kurduğu modeli anlamak için silahlara bakmayı bırakıp bilançoya bakmak gerekiyor.

Ülkenin elit askerî istihbarat birimi olan 8200'den ayrılan uzmanlar, siber güvenlik şirketleri kuruyor. Bu şirketler (Altshuler Shaham, Phoenix, Harel, Menora Mivtachim, Migdal vb.) devlet garantili fonlarla, ülkenin emeklilik ve sigorta fonlarının parasıyla besleniyor ve bu parayı, doğrudan derin teknoloji (deep-tech) ve siber güvenlik ekosistemine kanalize ediyor. Sonra bu şirketler, dünyanın dört bir yanındaki bankalara, limanlara, enerji santrallerine, veri merkezlerine güvenlik yazılımı satıyor.

Buradaki incelik şu: Sattıkları şey bir ürün değil, bir varsayım. "Sistemler er ya da geç çökecektir. Siz çöktüğünüzde ayakta kalmayı satın alın." Yani korkuyu değil, korkunun çözümünü satıyorlar.

Yani mahallenin sigortacısı olmak, mahallenin sahibi olmaktan daha kârlıdır. Sahip olan, yerini savunur. Sigortacı ise herkesin yerini fiyatlar. Güvenlik kavramını satar. Hem de ekonomik güvenlik…

Sonuç mu? Ortadoğu'daki ya da Avrupa'daki büyük bir altyapı, çalışmaya devam edebilmek için o askerî aklın ürettiği ticari ürüne bağımlı hale geliyor. Onların alışkanlıkları ile söyleyelim: Poker masasına silahla oturmuyorlar. Masadaki herkesin kasasının alarm sistemini kurarak oturuyorlar.

İşin en sessiz kısmı da şu: Küresel dev varlık yöneticilerinin portföyleri (BlackRock, Vanguard, Palantir, Elbit, Cyberstarts…), aynı anda hem savunma sanayii şirketlerinde hem de bu güvenlik şirketlerinde duruyor. Yani Amerikalı bir öğretmenin ya da Avrupalı bir işçinin emeklilik birikimi, farkında olmadan bu denklemin içinde yer alıyor. Bu ilginç iş modeli, bir tarafa muazzam bir zırh sağlıyor: Onun çökmesi, artık yalnızca onun kaybı değil, Londra'daki ve New York'taki portföylerin de kaybı oluyor.

Bir ülkeyi vazgeçilmez yapmanın en modern yolu budur: Kendi ayakta kalışını, başkalarının emeklilik hesabına bağlamak. Yani insanların geleceğini ipotek etmek, hem de güvenlik sağlama adıyla… Ve insanlar, geleceklerinin kaybından her zaman korkarlar. Bu korkuyla farkında olmadan savaşı beslerler.

Şimdi bu modele bakıp rahatsız edici bir soru soralım. Ama önce sorunun neden bizim açımızdan meşru olduğunu söyleyelim: Bir yapıyı anlamak istiyorsanız, ne söylediğine değil, neyle beslendiğine bakarsınız.

Bu ülkenin ürettiği ve dünyaya sattığı şey neydi? Güvenlik!

Peki güvenliğin pazarı nedir? Güvensizlik. Daha açık bir ifadeyle söyleyelim: Ne satıyorsanız ya da ne satmak istiyorsanız onun ya pazarını açarsınız ya da onu pazarda eksiltirsiniz. Güvenlik satılan bir pazarda güvenliğin fiyatını artırmak istiyorsanız (Çünkü onu sigortalayacaksınız!) ya arzını azaltacaksınız: Güvensizlik üretmek. Ya da talebini artıracaksınız: Güvensiz ortamları beslemek-savaşlar, gri alanlar, irredantizm hareketleri vs. vs vs… Alın size buz gibi temel iktisat kuramı.

Şimdi zihinsel bir deney yapalım. Diyelim ki yarın bölgede tam ve kalıcı bir barış kuruldu. Bütün düşmanlıklar bitti, sınırlar kesinleşti, kimse kimseyi tehdit etmiyor. Bu ülke için ne olur?

Kitapta kazanır gibi görünür. Ama defteri açın, bakın neler göreceksiniz:

Risk primi düşer. Savunma bütçeleri daralır. Güvenlik yazılımına ödenen fiyat çöker. Emeklilik fonlarını derin teknolojiye akıtan devlet garantileri anlamsızlaşır. Askerî istihbarattan çıkıp şirket kuran uzmanların ürünü, aniden bir “ihtiyaç” olmaktan çıkıp bir “tercih”e döner. Ve en önemlisi: Batı sermayesini o ülkeye bağlayan zırh, yani “onun çökmesi bizim portföyümüzün de çökmesidir” denklemi gevşer.

Yani mutlak zafer ve sükûnet ortamı, sistemlerini kapatır.

İşte savaşın gerçek kimliği burada beliriyor. Klasik savaşın bir bitiş şartı vardır: Hedefe ulaşırsınız ve biter. Ama bir savaş, kendisi bir gelir modeline dönüştüyse artık bitiş şartı taşımaz. Böyle bir yapıda zafer, bir hedef değil, bir risktir. Sürekli gerilim ise bir arızadan ziyade sistemin asıl çalışma koşuludur.

Ve buradan çok daha rahatsız edici bir soru çıkıyor:

Bir toprak iddiası, varsayalım vaad edilmiş topraklar!!! ele geçirildiğinde iş modeli de biter. Bitmemesi gereken bir sistemde ise o iddia, ulaşılacak bir hedef olmaktan çıkıp, kapanmaması gereken bir dosyaya dönüşür. Değeri, çözülmesinde değil, çözülmemesinde saklıdır.

O hâlde soralım ve cevabı okura bırakalım: Sürekli gerilim, sürekli belirsizlik, sürekli yeni tehdit ve düşman tanımı… Bunlar kutsal kitaba göre mi belirleniyor, yoksa kutsal deftere göre mi?

Biz, bu söz konusu ülkede, kendine yönetici sınıf diyen ya da zanneden radikal bir grup insanın sözde hayaline mi inanacağız yoksa o insanların çok üstünde kurulmuş, devasa ve çok müttefikli bir iş modeline mi?

Bu soruyu tek bir ülke için sormak haksızlık olur. Çünkü ortada tıkır tıkır işletilen bir denklem var ve aynı denklem, savaş üzerine kurulmuş her sistem için geçerlidir. Silah üreten de, güvenlik yazılımı satan da, risk sigortalayan da aynı paradoksu taşır: Müşterisinin derdi bitmemelidir. Bir doktorun hastalıktan, bir avukatın anlaşmazlıktan kazanması gibi. Fark şu ki, doktor hastalık üretmez. Avukat ise iş etiği gereği anlaşmazlıkları çözmekle mesuldür, körüklemekle değil…

Gel gelelim bu muhteşem modern hayatımızda tüm sınırlar ve yükümlülükler, bazen muğlaklaşır.

İşte savaşın soğuk yüzü bu: Bazı savaşlar kazanılmak için yapılmaz. Sürdürülmek için yapılır.

İşte tam da bu nedenle söylenen söz kıymet kazanır: “İsrail, kendine sürekli düşman arıyor!”

İkincisi ÇİN: Rotayı çizen.

Çin ise bambaşka bir yol izliyor. Ve bence en az anlaşılanı bu.

Pekin, kaosa ve vekâlet savaşlarına para harcamıyor. Tam tersine, kaostan nefret ediyor. Sebebi romantik değil, tamamen teknik: Çin'in ekonomisi kesintisiz lojistiğe muhtaç. Bir boğaz kapanırsa, bir hat kesilirse, fabrikaları durur. Bu yüzden Çin aynı poker masasına, komutan değil, tedarik zinciri mühendisi gönderiyor.

Stratejisi tek cümlede özetlenebilir: Kendini vazgeçilmez kılacak kadar çok yolun üzerinde ol. Ama kimseye muhtaç kalmayacak kadar da alternatifin olsun.

Bu yüzden Afrika'nın derinliklerinden Kuzey Afrika limanlarına uzanan kara hatları kuruyor. Batarya ve yeşil teknoloji için gereken kritik madenleri baştan sona kendi zincirine bağlıyor. Amacı, deniz yollarının kapanabileceği bir dünyada karadan nefes alabilmek.

Ve şunu fark edin: Çin bunu yaparken kimseyi işgal etmiyor. Sadece rotayı çiziyor. Ama rotayı çizen, bir süre sonra o rotanın üzerindeki herkesin takvimini de belirler.

Üçüncüsü BİRLEŞİK KRALLIK: Kasayı tutan.

En eski ve en sessiz olanı ise nam-ı diğer İngiltere.

İngiltere resmî imparatorluğunu kaybettikten sonra ilginç bir şey yaptı: Toprak yerine hukuk üzerinden bir ağ kurdu. Eski sömürge adacıklarını (Virjin Adaları, Jersey, Cayman), birer finans merkezine dönüştürdü. Bölge elitlerinin varlıkları, petrol gelirleri, kriz sermayeleri bu adacıklardan geçerek City of London’a akıyor. Ve tabi bir de global bir finans havuzu var, bankacılık sistemi içinde paranın aktüel alış – satış fiyatı ile Faiz’ini belirleyen LIBOR!

Buradaki mantık ilk bakışta ters görünür ama son derece rasyoneldir: Bu sistem istikrarsızlıktan beslenir. Bir bölge ne kadar riskliyse, oradaki zenginler paralarını o kadar çok "güvenli" bir yere taşımak ister. Yani sizin bölgenizdeki gerginlik, başka birinin bilanço kalemidir. Mahalle örneğini hatırlayın: Kasa sahibi için ideal mahalle, tedirgin mahalledir.

Ve doğal sonuç şudur: Böyle bir ağ için ideal Ortadoğu, tek bir güçlü aktörün istikrar kurduğu bir bölge değil; parçalı, rekabetçi ve tedirgin bir bölgedir. Çünkü herkes güçlüyse kimse hukuki zırh satın almaz.

Şimdi üçünü yan yana koyalım.

İsrail sigortayı yazıyor. Çin rotayı çiziyor. İngiltere kasayı tutuyor. Üçü de rakip ama üçü de aynı şeyi anlamış durumda: Toprağı almaya gerek yok. Kaydı tutan, onun bizzat sahibi olur.

Bir de şunu not düşelim çünkü gelecek haftanın konusu olacak: Bu üç oyuncunun ortak bir özelliği daha var. Hiçbiri kavşakta oturmuyor. İngiltere bir ada, Çin kıta büyüklüğünde bir derinliğin ardında. Kapısının önünde kavga edilmeyen ülkeler, uzun düşünme lüksünü de satın almış oluyor. Ve o lüksle ne yapıyorlar? Defter tutuyorlar.

Peki bu tabloda Türkiye nerede?

Tam da bu hafta çok somut bir yerde. 13 Ağustos’ta, Bağdat’ta Kalkınma Yolu Projesi'nin ilk uygulama toplantısı yapıldı. Basra'daki Fav Limanı'ndan Türkiye üzerinden Avrupa'ya uzanacak, yaklaşık 1.200 kilometrelik, demiryolu-karayolu-enerji-dijital altyapıyı birlikte taşıyan bir koridor bu.

Şimdi dikkat: O toplantıda konuşulan başlıklar neydi? Proje kesimleri, finansman mekanizması, hukuki ve kurumsal uygulama yapısı.

Yani beton değil. Defter.

Çünkü bir koridoru asıl var eden şey rayları değildir. Bir koridor ancak sigortalanabildiği, finanse edilebildiği ve hukuken öngörülebilir olduğu ölçüde vardır. Kimse sigortalanamayan bir yola yük vermez. Ve bir yol, üzerinden mal geçtiği için değil, üzerinden geçen malın kaydı burada tutulduğu için kıymetlidir.

Şimdi mahalle örneğine dönelim. Rayları biz döşüyoruz; yani dükkânı biz açıyoruz. Peki poliçeyi kim yazacak? Yükün hangi hukukta sigortalanacağı, uyuşmazlığın hangi şehirde çözüleceği, dijital altyapının hangi patente bağlanacağı, finansmanın hangi kasada muhasebeleşeceği… İşte defter bunlardır. Ve bu sorular Bağdat'ta beton konuşulmadan önce konuşuluyor. Çünkü herkes biliyor: Yol, ray döşenince değil, sigortalanınca vardır.

Buradan bu haftanın asıl hükmüne geliyoruz ve bu, geçen haftaki “merkez mi, yem mi” sorusunun bir üst basamağıdır:

Bir koridor kurmak başka şeydir, o koridorun defterini tutmak başka.

Rayı biz döşeriz ama sigortasını başkası yazarsa, hukuku başka bir ülkede işlerse, finansmanı başka bir kasada muhasebeleşirse, siber güvenliğini başkasının patenti sağlarsa; ortaya çok gerçek bir yol çıkar, ama defteri bizde durmaz. O zaman koridor bizden geçer; kâr ise defterden.

Bunun panzehiri hamaset değil, sıkıcı ve teknik şeylerdir. Kendi sigorta ve reasürans kapasiten, kendi tahkim ve sözleşme hukukun, kendi siber güvenlik mimarin, kendi finansman havuzun, kendi standart ve denetim sistemin. Yani heyecan vermeyen, kimsenin miting meydanında alkışlamayacağı şeyler.

Ama defterler böyle tutulur.

Geçen hafta şöyle demiştik: Merkez, fiyatı koyandır; yem, fiyatlandırılandır. Bu hafta bir adım daha atalım: Fiyatı koyan, defteri tutandır.

Ve deftere sahip olmanın yolu, dünyanın en sıkıcı işlerini en ciddiye alan ülke olmaktan geçiyor. Toprak işgali görünür, tartışılır, direnişle karşılaşır. Defter işgali ise sessizdir. Çoğu zaman bir imza töreniyle, herkesin gülümsediği bir fotoğrafla tamamlanır. Yavaş yavaş ısınıyoruz ve asıl meselelere doğru yol alıyoruz. Sıkıcı, sıkıntı verici ama gerçek meselelere… İstihbaratın en kirli ama en teknik alanlarına: Ekonomik güvenlik ve istihbarat patikasına.

Gelecek durakta ise daha derine inerek şunu soracağız ve aktörlerimizi artıracağız: Bu mahallede defteri tutanlar belli. Peki nöbeti kim tutuyor? Yani bekçiler kim?

Tutuklanan isimler arasında Alihan Kuriş, Fahri Candemir, Süleyman Kahraman, Recep Okumuşlar, Şeref Toprak, Mehmet Hilmi Molla, Nezih Murat Büyükgöze, Metin Güder ve Hilmi Şenol da yer aldı.

HEPSİ AİLE BİRİKİMİYMİŞ!
Soruşturmaya dair detaylar ortaya çıkmaya devam ederken Adalet Bakanı Akın Gürlek, "Dini duyguların istismar edildiği" vurgusunu yaptı. "Suç örgütü kurma ve yönetme", "suç örgütüne üye olma", "suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama", "kamu kurum ve kuruluşları zararına dolandırıcılık", "Vergi Usul Kanunu'na muhalefet" suçlarından tutuklanan Kuriş ise ifadesinde, evlerinden çıkan kilolarca altın ve milyonlarca lirayı şu sözlerle savundu:

"Bir bölümü düğünde takılan takılar, bir bölümü çocuklara verilen hediyeler. Bunların tamamı benim ailemin birikimidir"

BYLOCK BENZERİ UYGULAMAYLA HABERLEŞMİŞLER: GLOPPER
Öte yandan suç örgütünün nasıl iletişim kurduğu da merak edilen başlıklar arasında yer aldı. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Kuriş çetesinin “gizli haberleşme” uygulaması kullandığını açıkladı.

'Glopper' isimli uygulamaya üç kademeli doğrulamayla girildiği öğrenilirken; uygulamanın Google Play ve App Store’da bulunmadığı; ByLock benzeri özel yöntemle telefonlara yüklendiği öğrenildi.

3 ADIMDA GİRİŞ YAPILIYOR
Glopper’ı, örgütle bağlantılı şirket ve kurumların dijital altyapısında adı bulunan Aurora Bilişim geliştirdi. Uygulama sadece telefonlara dışarıdan yüklenirken; giriş için kullanıcı şifresi, kayıtlı cihazın doğrulanması, yetkili kullanıcı onayı gerekiyor.

Dosyalar sistemde 7 gün tutulduktan sonra otomatik olarak siliniyor.

ALTYAPISI İNCELENİYOR
Bu uygulama üzerinden ise şahısların ticari işlemleri, para transferlerini ve örgütsel faaliyetleri koordine ettikleri düşünülüyor. İnceleme yapan ekipler, Glopper’ın teknik altyapısını ve sunucularını çözdükten sonra kullanıcı sayısını, hesap sahiplerini tespit edecek. Ardından da yazışmalar ve iletişim yoğunluğu üzerinden örgütün tepe yönetiminin haritasının çıkarılması amaçlanıyor.

KURİŞ, GLOPPER'I TANIMADI: NE OLDUĞUNU BİLMEM!
Yaklaşık 3 bin 500 kişi tarafından kullanıldığı düşünülen Glopper'ın Kuriş tarafından Hindistan merkezli bir şirkete yaptırdığı iddia edildi. Kuriş, ifadesinde bu uygulama için “Ne olduğunu bilmem” dese de kaynaklar öyle demiyor.

TOPLANAN YURT PARALARIYLA UYGULAMA SATIN ALMIŞLAR
Kaan Arslan’ın, “Süleymancılar” isimli kitabında, uzun yıllar bu şahıslarla çalışan Erdal Arıkan’ın uygulamayı anlattığı ifadeleri durumu açıkça ortaya koyuyor:

“Siber saldırı olmasın, gizli mektuplarımız, kendi iç yazışmalarımız bilinmesin diye Hindistan teknolojisi uygulamaların daha korunaklı olduğu düşüncesiyle, toplanan yurtların paralarıyla bir mesajlaşma uygulaması satın aldıklarını çok iyi biliyorum. Toplantılarda duyuyordum.”

Terörsüz Türkiye sürecine ilişkin hazırlanan Kanun, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla dün gece saatlerinde Resmi Gazete'de yayımlandı.

• CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN'IN İMZASI İLE YAYIMLANDI

Kanunun yürürlüğe girmesinin ardından sosyal medya hesabından paylaşım yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Bugün itibarıyla yürürlüğe giren Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun'un hayırlara vesile olmasını diliyorum" ifadesini kullandı.

• SÜREÇ KURULU TESİS EDİLDİ

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Kanunda tanımlanan ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında faaliyet gösterecek olan Kurul'un, Kanun’un yayımlanmasıyla birlikte kurulduğunu duyurdu.

Açıklamaya göre; Süreç Kurulu'nun çalışma usul ve esasları ile silahları bırakma ve fesih sürecinin ihtiyaçları doğrultusunda oluşturulacak alt komisyonların ele alınacağı ilk toplantı 24 Ağustos'ta toplanacak.

• "KURUL, KANUN'UN YAYIMLANMASIYLA KURULMUŞTUR"

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, sosyla medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kaydetti:

“Gazi Meclisimizde 467 gibi rekor bir oyla kabul edilmesinin ardından, Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan tarafından imzalanarak Resmî Gazete’de yayımlanan 7595 Sayılı “Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun” hayırlı olsun.

Kanunda tanımlanan ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında faaliyet gösterecek olan Kurul, Kanun’un yayımlanmasıyla birlikte kurulmuştur.

Kurul üyesi Bakanlarımız ve kurumlarımız da kendi sorumluluk alanlarındaki çalışmalarını başlatmıştır.”

• İLK TOPLANTI 24 AĞUSTOS'TA

“Kurulun ilk toplantısını 24 Ağustos Pazartesi günü gerçekleştirmeyi planlıyoruz. Bu toplantıda Kurulumuzun çalışma usul ve esasları ile silahları bırakma ve fesih sürecinin ihtiyaçları doğrultusunda oluşturulacak alt komisyonlar ele alınacaktır. Ayrıca, Kurul üyelerimizin gündeme getirebileceği ve kurumlarımız arasında koordinasyon gerektiren hususlar üzerinde de değerlendirmeler yapılabilecektir.”

• "KURULUMUZ YOĞUN BİR MESAİ SERGİLEYECEKTİR"

“Kurulumuz, milli birliğimiz, kardeşliğimiz ve huzurumuz için etkin bir koordinasyon içinde çalışacak, 7595 Sayılı Kanun’la tanımlanan tüm görev ve sorumlulukları yerine getirmek için yoğun bir mesai sergileyecektir.”

Bakan Gürlek, NSosyal hesabından yaptığı açıklamada, "Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde vatandaşlarımızın sağlığını, devletimizin vergi gelirlerini ve ekonomik düzenimizi hedef alan her türlü yasa dışı faaliyetin üzerine kararlılıkla gitmeye devam ediyoruz." ifadesini kullandı.

Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı başta olmak üzere ilgili tüm kurumlarla kurulan koordinasyonun çok boyutlu suçlarla mücadelede en önemli güç olduğunu belirten Gürlek, "Nişasta bazlı şeker üretimi ve ticareti yapan bazı firmaların, 'Şeker Kanunu' ile belirlenen kota ve iç piyasa satış sınırlamalarını ihlal ederek, iç piyasaya arz edilmemesi gereken nişasta bazlı şeker niteliğindeki ürünleri piyasaya sürdükleri tespit edilmiştir." açıklamasında bulundu.

Gürlek, yapılan incelemelerde ayrıca bazı ürünlerin gerçek niteliğinin "maltodekstrin", "glukoz", "nişasta", "fruktoz" ve benzeri adlarla faturalandırılarak gizlendiğini, faturada gösterilen ürünle fiilen teslim edilen ürün cinsi arasında farklılıklar bulunduğunun anlaşıldığını bildirdi.

Bu kapsamda halk sağlığının, tüketicinin güveninin ve piyasa düzeninin etkilendiğini belirten Gürlek, "Şeker Soruşturması"nın, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu koordinesinde, İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü Mali Suçlarla Mücadele Şubesince yürütülerek eş zamanlı adli işlemlerin başlatıldığını bildirdi.

Gürlek, şunları kaydetti:

"İstanbul merkezli 8 ilde, 26 adrese, 25 şirkete yönelik arama ve evraka el koyma işlemleri gerçekleştirilmiş, soruşturma kapsamında şirket yöneticisi olarak belirlenen 47 şüpheli ise çağrı yoluyla ifadeye çağrılmıştır. Soruşturma, 'Bozulmuş veya Değiştirilmiş Gıda veya İlaçların Ticareti', 'Vergi Usul Kanunu kapsamında vergi kaçakçılığı' ve muhteviyatı itibarıyla 'yanıltıcı belge düzenleme veya kullanma', 'özel belgede sahtecilik ve fiyatları etkileme' suçları yönünden çok yönlü ve titizlikle sürdürülmektedir."

Soruşturmayı titizlikle yürüten İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına ve katkı sağlayan tüm kurumlara teşekkür eden Gürlek, "Halk sağlığını tehlikeye atan, vatandaşlarımızı yanıltan, devletimizi vergi kaybına uğratan ve hukuka aykırı kazanç elde etmeye çalışan kim olursa olsun, hukuk önünde hesabını verecektir." ifadelerini kullandı.

Rusya’nın önde gelen gazetelerinden Kommersant, Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S-400 sistemlerinin geleceğini mercek altına aldı.

• RUSYA’NIN ONAYI GEREKİYOR

Veronika Vişnyakova imzasıyla yayımlanan değerlendirmede, Ankara’nın S-400 sistemlerini ya da bunların bileşenlerini Rusya’nın izni olmadan üçüncü bir ülkeye satamayacağı veya devredemeyeceği hatırlatıldı.

Gazete Türkiye ile Rusya arasındaki S-400 sözleşmesi, sistemlerin ya da kritik bileşenlerinin üçüncü taraflara aktarılmasını Moskova’nın onayına bağlıyor.

• "BAE’YE SATIŞA MOSKOVA ENGEL OLMAYABİLİR"

Gazete, Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov’un 10 Temmuz’da yaptığı açıklamayı da hatırlatarak, Moskova ile Ankara arasında S-400’lerin geleceğine ilişkin temasların sürdüğünü ve konunun Kremlin tarafından “son derece hassas” olarak değerlendirildiğini aktardı.

Kommersant’ın en dikkat çekici değerlendirmesi ise Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ihtimaliyle ilgili oldu.

Gazete şu ifadeleri kullandı:

“Türkiye’nin Birleşik Arap Emirlikleri ile anlaşmaya varması halinde Rusya’nın böyle bir satışa engel olması pek olası görünmüyor.”

Bu değerlendirmeye gerekçe olarak da BAE’nin NATO üyesi olmaması ve Moskova ile Abu Dabi arasında özel bir gerilim bulunmaması gösterildi.

Kommersant’a göre bu nedenle S-400’lerin BAE’ye yeniden satılması, Rusya açısından yüksek riskli bir adım olarak görülmeyebilir.

• TÜRKİYE’NİN F-35 HESABI S-400’E TAKILIYOR

Haberde, Ankara’nın ABD’den F-35 savaş uçakları alma hedefini koruduğu ancak Washington’ın S-400 konusundaki tutumunun süreci tıkadığı belirtildi.

Kommersant, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Türkiye elindeki Rus yapımı S-400 sistemlerinden çıkmadığı sürece F-35 satışına onay vermeye hazır olmadığını yazdı.

Gazete, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın geçen hafta sonu Al Jazeera’ya yaptığı açıklamada, “Sayın Trump’ın F-35 savaş uçakları konusundaki verdiği sözü yerine getirmesini bekliyoruz.” dediğini de hatırlattı.

• TRUMP’IN SÖZÜNE RAĞMEN GÖRÜŞMELER TIKANDI

Kommersant, ABD Başkanı Donald Trump’ın 7 Temmuz’da Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında Türkiye’yi yeniden F-35 programına dahil etmeye hazır olduğunu söylediğini aktardı.

Gazeteye göre Trump’ın bu açıklamasının üzerinden bir aydan fazla süre geçmesine rağmen görüşmelerde ilerleme sağlanamadı.

Kommersant, sürecin tıkanmasının temel nedenlerinden birinin ABD Dışişleri Bakanlığı’nın S-400 konusundaki katı tutumu olduğunu yazdı.

Gazeteye göre Trump’ın bu açıklamasının üzerinden bir aydan fazla süre geçmesine rağmen görüşmelerde ilerleme sağlanamadı.

Kommersant, sürecin tıkanmasının temel nedenlerinden birinin ABD Dışişleri Bakanlığı’nın S-400 konusundaki katı tutumu olduğunu yazdı.

• S-400’LERİN ABD’DE DEPOLANMASI SENARYOSU DA GÜNDEME GELDİ

Kommersant, Ankara ile Washington arasında S-400’lerin devre dışı bırakılması veya bazı bileşenlerinin ABD’de depolanması gibi seçeneklerin de konuşulduğunu belirtti.

Ancak gazete bu ihtimallerin savunma sanayisi sözleşmelerinin yapısıyla doğrudan çeliştiğini savundu.

Kommersant, “Silah üreticileri teknolojilerinin açığa çıkmaması konusunda son derece hassastır. Gelişmiş silah sistemlerini yalnızca çok sıkı belirlenmiş sözleşmeler çerçevesinde teslim ederler. Türkiye’ye yapılan S-400 satışı da bu tür anlaşmalardan biridir.” değerlendirmesinde bulundu.

Bu nedenle Türkiye’nin S-400’leri ABD’ye devretmesi ya da sistemin kritik parçalarını Amerikan kontrolüne bırakması, Moskova açısından çok daha sorunlu bir senaryo olarak görülüyor.

• "ANKARA BAE İLE ANLAŞIRSA MOSKOVA YEŞİL IŞIK YAKABİLİR"

Kommersant’ın değerlendirmesinden çıkan tabloya göre Moskova açısından en kabul edilebilir senaryolardan biri, S-400 sistemlerinin NATO dışındaki ve Rusya ile iyi ilişkilere sahip bir ülkeye devredilmesi olabilir.

Bu noktada BAE öne çıkıyor. Gazete açık biçimde Kremlin’in BAE’ye olası satışa karşı çıkmasının düşük ihtimal olduğunu yazarken, bunun Rusya tarafından verilmiş resmi bir onay olmadığına dikkat çekmek gerekiyor.

Şimdilik söz konusu değerlendirme Kommersant’ın Moskova’daki kaynaklarına dayandırdığı bir analiz niteliğinde.

Adalet Bakanı Gürlek, "Şeker Soruşturması" kapsamında 8 ilde, 26 adreste 25 şirkete yönelik arama ve evraka el koyma işlemleri gerçekleştirildiğini bildirdi.

Yükseköğretim Kurulundan (YÖK) yapılan açıklamaya göre, devlet üniversitelerinin örgün programlarındaki 481 bin 684 kontenjanın 479 bin 392'sine yerleştirme yapıldı.

Yalnızca 2 bin 292 kontenjan boş kaldı. Geçen yıl 5 bin 503 olan boş kontenjan sayısı yüzde 58,3 azaldı.

Devlet üniversitelerinde lisans programlarının doluluk oranı yüzde 99,15, ön lisans programlarının doluluk oranı yüzde 99,98, toplam doluluk oranı ise yüzde 99,52 olarak gerçekleşti. Ön lisans programlarında yalnızca 37 kontenjan boş kaldı.

Başarı sırası barajı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk programlarının, devlet üniversitelerinin yurt içi kampüslerindeki genel kontenjanlarının tamamı doldu.

Mühendislik programlarında doluluk yüzde 98'i aştı, matematik, fizik, kimya, biyoloji, tarih, coğrafya, işletme ve ekonomi programlarının devlet üniversitelerindeki genel kontenjanlarında da boşluk kalmadı.

Vakıf yükseköğretim kurumlarındaki genel kontenjanların doluluk oranı ise yüzde 79,7 olarak gerçekleşti.

- Yapay zeka tabanlı programlar yüzde 100 doluluğa ulaştı

Bu yıl ilk kez açılan İşletme ve Yapay Zeka, Paramedik, Hayvancılık Teknolojileri ve İşletmeciliği, İlaç Üretim Teknolojisi, Laboratuvar Hayvanları, Mobil Güvenlik Teknolojileri, Patlayıcı ve Enerjetik Malzemeler Teknikerliği ve Balıkçılık Teknolojisi programlarının kontenjanlarının tamamı doldu.

Yapay zeka tabanlı lisans ve ön lisans programları da yüzde 100 doluluğa ulaştı. Yapay Zeka Mühendisliği, Yapay Zeka ve Makine Öğrenmesi, Yapay Zeka ve Veri Mühendisliği, Robotik ve Yapay Zeka, Yapay Zeka Destekli Kodlama ile Yapay Zeka Operatörlüğü programlarında boş kontenjan kalmadı.

Devlet üniversitelerindeki öğretmenlik programlarının önemli bölümünde de kontenjanların tamamı doldu. Almanca, Coğrafya, Fransızca, Japonca, Matematik, Okul Öncesi, Özel Eğitim, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık, Sınıf, Sosyal Bilgiler, Tarih, Türk Dili ve Edebiyatı ile Türkçe öğretmenliği programları yüzde 100 doluluğa ulaştı.

- Açıköğretim ve uzaktan öğretimde kontenjanlar doldu

Devlet üniversitelerindeki açıköğretim programları için ayrılan 89 bin 396 kontenjanın tamamına yerleştirme yapıldı. Uzaktan öğretim programlarındaki 8 bin 298 kişilik kontenjan da tamamen doldu.

Vakıf üniversitelerinin uzaktan öğretim programlarına ayrılan bin 210 kişilik kontenjanın doluluk oranı yüzde 97,2 oldu. Başarı sırası barajı olan ve olmayan programlarındaki doluluk oranı ise yüzde 79 olarak gerçekleşti.

- 1 milyon 279 bin aday tercih yaptı

2026-YKS'ye giren 2 milyon 255 bin 76 adaydan, 2 milyon 187 bin 747'sinin yerleştirme puanı hesaplandı. Bu adaylardan 1 milyon 279 bin 439'u tercihte bulundu.

Bu yıl Özel Yetenek Sınavı (ÖZYES) ve KKTC uyruklulara ayrılan kontenjanlar dahil yaklaşık 807 bin kontenjan bulunurken, ÖZYES'e ve KKTC uyruklu adaylara ayrılanlar hariç 766 bin kontenjan için tercih yapıldı.

Örgün, açık ve uzaktan öğretim programlarının tamamı dikkate alındığında tercihte bulunan adaylardan 730 bin 854'ü bir yükseköğretim kurumuna yerleşme hakkı kazandı.

Yurt içindeki devlet ve vakıf üniversitelerinin örgün ön lisans ve lisans programlarına yerleşen aday sayısı ise 619 bin 766 oldu.

- Her 10 adaydan 4'ü ilk üç tercihinden birine yerleşti

Yerleştirme sonuçlarına göre, adayların yüzde 19'u ilk, yüzde 12'si ikinci, yüzde 9'u üçüncü tercihine yerleşti. Böylece adayların yüzde 40'ı ilk 3 tercihinden birini kazandı.

Dördüncü tercihine yerleşenlerin oranı yüzde 8, beşinci tercihine yerleşenlerin oranı yüzde 7 oldu. Böylece adayların yüzde 55'i ilk beş tercihinden birine yerleşti.

Tercih yapma hakkına sahip olmasına rağmen herhangi bir tercih yapmayanların oranı tüm adaylarda yüzde 41,5, son sınıf öğrencilerinde yüzde 45,7 olarak gerçekleşti.

Daha önce ortaöğretimden mezun olan ancak herhangi bir yükseköğretim programına yerleşmemiş adayların ise yüzde 70'i tercihte bulundu.

- "Amacımız Türkiye'yi teknoloji üreten ülkelerden biri haline getirecek nitelikli insan gücünü yetiştirmektir"

Açıklamada görüşlerine yer verilen YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, "Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, yükseköğretime erişimi artırmanın yanı sıra niteliği yükselten ve gençlerimizi Türkiye'nin geleceğine hazırlayan büyük bir dönüşüm gerçekleştirdik." ifadesini kullandı.

Özvar, sonuçların arz-talep dengesi gözetilerek yürütülen kontenjan politikasının isabetini gösterdiğini belirtti.

Hukuk, eczacılık, diş hekimliği, psikoloji ve öğretmenlik başta olmak üzere bazı programların kontenjanlarını yeniden düzenlediklerini vurgulayan Özvar, "Uyguladığımız kontenjan politikasının yerleştirme sonuçlarına olumlu yansımasından büyük memnuniyet duyuyoruz. Devlet üniversitelerimizde doluluk tarihi bir seviyeye ulaştı, neredeyse boş kontenjan kalmadı. Başarı sırası barajı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk programlarında yüzde 100 doluluk sağlanması da bu politikanın isabetini açık biçimde gösteriyor." açıklamasında bulundu.

Yapay zeka, veri bilimi, siber güvenlik ve dijital teknolojilere yönelik programlarda oluşan güçlü talebin ayrıca önem taşıdığını belirten Özvar, gençlerin tercihlerinin Türkiye'nin gelecekte ihtiyaç duyacağı insan kaynağıyla örtüştüğüne dikkati çekti.

Özvar, "Bu tablo, öğrencilerimizin geleceğin mesleklerine ilişkin yüksek farkındalığını gösterdiği gibi, yükseköğretim politikalarımızın ülkemizin insan kaynağı ihtiyacıyla uyumlu biçimde ilerlediğini de ortaya koymaktadır. Amacımız Türkiye'yi yapay zeka ve ileri teknolojilerde geliştiren, üreten ve yön veren ülkelerden biri haline getirecek nitelikli insan gücünü yetiştirmektir." değerlendirmesinde bulundu.

Bazı programlarda başarı sıralamalarının birkaç binlik dilimlere kadar yükseldiğini belirten Özvar, "Köklü devlet üniversitelerimizin programlarına artık çok daha yüksek başarı sıralamasına sahip öğrenciler yerleşiyor. Bazı programlarda sıralamaların birkaç binlik dilimlere kadar yükselmesi, bu üniversitelerimize yönelik güçlü talebin ve güvenin açık göstergesidir." ifadelerini kullandı.

Özvar, öğrencilerin başarısı ve akademisyenlerin birikiminin birleşmesiyle gelecek dönemde daha güçlü bir yükseköğretim tablosunun ortaya çıkacağına inandığını ifade etti.

Bir yükseköğretim programına yerleşen adayları ve ailelerini kutlayan Özvar, ilk yerleştirmede herhangi bir programa yerleşemeyen adaylara da ek yerleştirme sürecini takip etmeleri çağrısında bulundu.

Üniversitelerin boş kalan kontenjanlarının YÖK tarafından ÖSYM'ye bildirileceğini belirten Özvar, ek yerleştirme takviminin ÖSYM tarafından ilan edileceğini kaydetti.

Konuya ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Buna göre, Ümraniye-Kavacık-Beykoz Raylı Sistem Hattı'nın inşası için gerekli iş ve işlemler konusunda Bakanlık yetkili olacak.

Mürettebattan kayıplar olduğunu aktaran UKMTO, gemide bulunan mürettebattan diğer kişilerin de Umman Sahil Güvenlik güçleri tarafından kurtarılmakta olduğunu aktardı.

Yetkililerin olayın boyutlarını incelemekte olduğu belirtildi.

Yaz tatilinde harçlığını çıkarmak için şantiyede çalışan 18 yaşındaki Kobe, ekip arkadaşlarıyla yer altı borularını yenilerken duvarın içine gizlenmiş mühürlü bir torba fark etti.

İlk başta sıradan madeni paralar bulduğunu sanan genç işçi, torbayı açtıklarında gözlerine inanamadı.

Torbanın içinden servet değerinde altın sikkeler, özel numaralı külçeler ve işlenmemiş altın parçaları çıktı.

Piyasa değerinin yaklaşık 9 milyon euro olduğu tahmin edilen bu dev hazine, 19. yüzyılda yaşamış ünlü bir bira fabrikası sahibi olan Theophilus Van Assche’ye ait tarihi mülkün bodrum duvarında saklanıyordu.

• Milyonların kime kalacağı belirsiz

Olayın ardından bölge hızla güvenlik çemberine alındı ve altınlar incelenmek üzere başkent Brüksel’deki yüksek güvenlikli bir tesise taşındı. Belçika yasalarına göre, bu tarz buluntularda hak sahiplerinin ortaya çıkması için 5 yıllık bir bekleme süresi bulunuyor.

Şimdiden inşaat şirketinden sosyal yardım kuruluşuna, hatta eski fabrika sahibinin torunlarına kadar pek çok taraf altın üzerinde hak iddia etmeye başladı.

Bulduğu serveti yetkililere teslim eden 18 yaşındaki Kobe ise yaptığı açıklamada, "Sıradan bir salı sabahı karşılaşmayı bekleyeceğiniz bir şey değildi. Birkaç bozuk para olsaydı belki görmezden gelebilirdik ama bu kadarı teslim edilmeliydi. Umarım günün sonunda bize güzel bir bulan ödülü verirler," diyerek tebessüm ettirdi.

Habere göre İsrail'in Kürt güçleri kullanarak İran'ı istikrarsızlaştırma girişimi Ankara'nın sert itirazları sonucunda ABD tarafından iptal edildi.

Netanyahu'nun 11 Şubat tarihinde Beyaz Saray'da ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği görüşmede İran'daki rejimin devrilmesine yönelik kapsamlı bir dosya sunduğunu belirten gazete, "Belirli adımların atılması halinde İran halkının kendi kaderini eline alabileceği koşullar oluşturulabilir" değerlendirmesine yer verdi.

İsrail dış istihbarat servisi Mossad tarafından hazırlanan ve CIA ile de müzakere edilen planın en dikkat çekici unsurunun binlerce Kürt savaşçının ABD hava desteği altında İran'ın batısına geçirilmesi olduğu kaydedildi.

• "KÜRT BAĞIMSIZLIĞI GİRİŞİMİNE MÜSAMAHA GÖSTERİLMEYECEK"

Planda Kürt güçlerin Irak Kürt Bölgesel Yönetimi üzerinden İran sınırını geçerek ülkedeki Kürtler arasında bir ayaklanmayı desteklemesi ve yönetimin devrilmesine katkı sağlaması hedeflendi.

Planın önündeki en büyük engelin Erdoğan olduğunu aktaran İsrailli ve Körfez kaynakları Ankara'nın Washington'a net bir mesaj ilettiğini bildirdi.

Türkiye'nin 40 yılı aşkın süredir terör örgütü PKK ile mücadele ettiğine dikkat çekilen haberde Erdoğan'ın Trump'a, "Bölgede herhangi bir Kürt bağımsızlığı girişimine kesinlikle müsamaha gösterilmeyecek" dediği ifade edildi.

İran'daki Kürt milislerin silahlandırılmasının Türkiye'nin doğu sınırında faaliyet gösteren silahlı grupları güçlendirebileceği endişesini taşıyan Ankara'nın bu itirazının ardından İsrail ve ABD'nin planlanan gizli operasyondan vazgeçtiği bildirildi.

• "18 MART'TA HAREKETE GEÇİLECEKTİ"

Operasyona İranlı Kürtlerden oluşan 6 farklı grubun katılmasının planlandığı ve savaşçıların Irak Kürt Bölgesel Yönetimi üzerinden İran'a girerek ülke içindeki gruplara silah sağlamasının öngörüldüğü belirtildi.

Kürt güçlerin 18 Mart'ta harekete geçmeye hazırlandığına işaret edilen haberde operasyonun başlaması için Trump'ın nihai onayının beklendiği aktarıldı.

Savaşın ilk günlerinde sürece destek veren Khabat Örgütü Genel Sekreteri Babasheikh Hosseini'nin, "Kürt güçlerin sahada bulunması, İran'daki rejimin devrilmesini hızlandıracaktı." dediği hatırlatıldı.

İsrail'in olası kara harekatı öncesinde İran'ın batısındaki rejim yetkilileri askeri üsler, füze sistemleri, polis merkezleri ve Besic noktaları dahil çeşitli hedeflere saldırılar düzenlediği, bu hamlenin Kürt güçlerin ilerleyebilmesi için bir koridor oluşturma amacı taşıdığı ifade edildi.

Ancak operasyon hazırlıkları sürerken Kürt grupların yalnızca askeri destek değil, rejimin devrilmesinin ardından siyasi geleceklerine ilişkin güvenceler de istediği ortaya çıktı.

• "NETANYAHU'NUN SENARYOLARI SAÇMA"

Beyaz Saray'daki görüşmenin ardından ABD'li yetkililerin Netanyahu'nun planındaki bazı unsurların uygulanabilir olmadığı yönünde görüş bildirdiği kaydedildi.

CIA Direktörü John Ratcliffe'ın Trump'ı planın detayları hakkında bilgilendirmesinin ardından Trump'ın Netanyahu'nun rejim değişikliğine ilişkin senaryolarını 'saçma' olarak nitelendirdiği öne sürüldü.

Mart ayında Kürt güçlerin İran'a yönelik bir saldırı başlattığı yönündeki iddialar üzerine dönemin Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt'in, "ABD, Kürt güçlerini bu amaçla silahlandırmamaktadır" dediği anımsatıldı.

Ayrıca Körfez ülkelerinin de İran'ın etnik temelde bölünmesinin Orta Doğu genelinde yeni istikrarsızlıklara yol açabileceği konusunda Washington'ı uyardığı bildirildi.

• MOSSAD'DA İKİ ÜST DÜZEY YETKİLİ GÖREVDEN ALINDI

Planın hayata geçirilememesinin İsrail istihbaratında deprem etkisi yarattığı belirtildi.

Mossad Direktörü Roman Gofman'ın rejim değişikliği planının hazırlanmasına katkıda bulunan teşkilatın iki üst düzey yetkilisini görevden aldığı aktarıldı.

Netanyahu ile Trump'ın 28 Temmuz'da Oval Ofis'te gerçekleştirdiği görüşmede konunun yeniden gündeme geldiğini yazan The Telegraph, Netanyahu'nun belirli koşullar altında rejim değişikliğinin hala mümkün olduğunu savunduğunu ancak Trump'ı ikna edemediğini bildirdi.

Trump'ın savaşı sona erdirmek için yeni saldırılar yerine uzun süreli ekonomik baskı uygulanmasını tercih ettiğine dikkat çekilen haberde Trump'ın önceliklerinin Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, İran'ın bölgesel vekil güçlere desteğinin sona erdirilmesi ve ülkenin nükleer ile füze programlarının ortadan kaldırılması olduğu vurgulandı.

Bu gelişmelerin sonucunda Netanyahu'nun Kürt güçleri kullanarak oluşturmayı planladığı kara harekatının tamamen iptal edildiği kaydedildi.

Ayrıca, Türkiye'nin Cibuti Büyükelçiliğine Dış Politika Danışma Kurulu Üyesi Hüseyin Özdemir, Türkiye'nin Tallin Büyükelçiliğine Havva Yonca Gündüz Özçeri, Türkiye'nin Kinşasa Büyükelçiliğine Batı Afrika Genel Müdür Yardımcısı Senem Güzel, Tahran Büyükelçiliğine TBMM Dış İlişkiler ve Protokol Başkanı Ahmet Aydın Doğan, Türkiye'nin Gaboron Büyükelçiliğine Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT), Silahların Kontrolü ve Silahsızlanma Genel Müdür Yardımcısı Vesime Ela Beşkardeş Karagöl getirildi.

Öte yandan, Türkiye'nin Cibuti Büyükelçisi Erdal Sabri Ergen ile Türkiye'nin Montevideo Büyükelçisi Tunca Özçuhadar merkeze alındı.

ANKARA (AA) - İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, 1. Sınıf Emniyet Müdürü rütbesine terfi ve atama işlemlerine ilişkin paylaşımda bulundu.

Bakan Çiftçi, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, "Yeni rütbelerine kavuşan ve yeni görev yerlerine atanan kıymetli Emniyet Teşkilatı mensuplarımızı tebrik ediyor, aziz milletimizin huzur ve güvenliği uğruna yürütecekleri tüm çalışmalarda kendilerine muvaffakiyetler temenni ediyorum." ifadelerine yer verdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla yayımlanan atama kararlarına göre, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığına Prof. Dr. Bayram Ali Ersoy atandı.

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Başkan Yardımcılığına Bilgi Teknolojileri Genel Müdürü Engin Akyol atandı. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Başkan Yardımcısı Dursun Baştürk görevden alınırken, Başkan Yardımcılıklarına Ahmet Kutluğ Gayretli ve Abdulvahap Afşin getirildi.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdür Yardımcısı Muhammed Gülyurt görevden alınırken, yerine Fatma Yiğiter Kara atandı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Rize İl Müdürü Hüseyin Güçlü de görevden alındı.

Karar kapsamında, Düzce Üniversitesi Rektörlüğüne Prof. Dr. Nedim Sözbir, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Rektörlüğüne Prof. Dr. Ufuk Kuyrukluyıldız, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Rektörlüğüne Prof. Dr. Emine Gümüşsoy, Gebze Teknik Üniversitesi Rektörlüğüne Prof. Dr. Hacı Ali Mantar atandı. Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi Mütevelli Heyet Başkanlığına Prof. Dr. Hüseyin Karaman getirildi. İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi Rektörlüğüne Prof. Dr. Behzat Orhan Aytür, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Rektörlüğüne Prof. Dr. Hüseyin Botanlıoğlu, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Rektörlüğüne Prof. Dr. Mustafa Balcı, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Rektörlüğüne Prof. Dr. Yusuf Yılmaz, Sakarya Üniversitesi Rektörlüğüne Prof. Dr. Hamza Al ve Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Rektörlüğüne Prof. Dr. Ahmet Ulusoy atandı.

Kesin kayıt yaptırmayan adayların yerine boş kalan kontenjanlar için yeni takvim de belli oldu. Ek kayıt dönemi 24 Ağustos'ta başlayacak, başvurular 1 Eylül'e kadar alınacak. Böylece boş kalan kontenjanlar, belirlenen takvim doğrultusunda yeniden değerlendirilecek.

Hacı adaylarının vize alabilmeleri için pasaportlarının en az 20 Kasım 2027'ye kadar geçerli olması şart. Yeni başvuru yapacak veya pasaportunu yenileyecek adayların bu süreye özellikle dikkat etmesi isteniyor.

Hac kurasına bu yıl 1 milyon 878 bini aşkın kişi katıldı. 2027 yılında Türkiye'den kutsal topraklara 84 bin 942 kişi gidecek.

Kutsal topraklara hasretin biteceği o büyük buluşma için yolculuk takvimi de netleşti. Hacı adaylarının gidişleri 17 Nisan-11 Mayıs arasında planlanıyor. Dönüşler ise 20 Mayıs-15 Haziran tarihleri arasında olacak.

İsrail ordusu, ateşkese rağmen Gazze Şeridi'nin farklı noktalarını hedef alıyor.

• BİR KEZ DAHA CAMİYİ VURDULAR

Son olarak Yarmouk Mahallesi'nde bulunan Muttakin Cami ve çevresindeki binalara hava saldırısı düzenlendi.

Saldırının ardından bölgeden yoğun alev ve dumanlar yükseldi.

Öte yandan gezici radar araçlarının konum bilgileri paylaşılmazken, bu araçların yol kenarında ekip otosu şeklinde denetim yaptığı belirtildi.

Yetkililer, sürücülerin radar noktalarını takip etmek yerine hız kurallarına uyarak güvenli seyahat etmeleri gerektiğini vurguladı.

ABD-İsrail, İran arasındaki üçgen Orta Doğu'yu gittikçe ısıtırken, İran da savaşın ilk gününde belirttiği misilleme saldırılarını sürdürüyor.

İran, misilleme saldırılarıyla İsrail'e peş peşe füze yolladı.

• DEMİR KUBBE FÜZELERİ ETKİSİZ HALE GETİREMEDİ

İran'ın misillemeleri sonrası peş peşe İsrail'e gönderilen füzeler, Tel Aviv'de büyük bir hasara neden oldu.

• DOĞRUDAN İSABET ETTİ

ABD ve İsrail’in ortak saldırısının ardından İran’ın misilleme olarak gerçekleştirdiği saldırıda, Büyük Tel Aviv olarak bilinen Gush Dan bölgesindeki iki binaya doğrudan isabet eden füze, çevredeki bina ve araçlarda ağır hasara yol açtı.

• ENKAZ KALDIRMA ÇALIŞMALARI SÜRÜYOR

Ekipler, Tel Aviv’de füzenin düştüğü noktada inceleme ve enkaz kaldırma çalışmalarını sürdürüyor.

B-2 uçaklarının kalkış ve havada uçuş görüntülerinin de yer aldığı açıklamada, "Dün gece, 1 tonluk bombalarla donatılmış B-2 hayalet bombardıman uçakları, İran'ın güçlendirilmiş balistik füze tesislerini vurdu." bilgisi yer aldı.

ABD Hava Kuvvetleri tarafından kullanılan "B-2 Spirit", ABD merkezli Northrop Grumman firması tarafından üretiliyor.

İlk uçuşunu 17 Temmuz 1989'da yapan B-2, özellikle yoğun hava savunmalarını delmek için tasarlanmış "uçan kanat" tasarımına sahip bombardıman uçağı olarak biliniyor.

İki kişilik mürettebatla görev yapan uçak, süpersonik hızlara ulaşmasa da yüksek irtifa ve uzun menzil kapasitesiyle öne çıkıyor.

• B-2 bombardıman uçakları İran'ı daha önce de vurdu

ABD'nin Haziran 2025'te B-2 bombardıman uçaklarıyla İran'ı hedef almasının ardından, İsrail Başbakanlık Ofisinin paylaştığı yapay zeka destekli videoda söz konusu saldırılara gönderme yapılarak B-2'nin kokpitinde ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu tasvir edildi.

İsrail'e geçen yıl İran'a yönelik saldırılarında destek veren ABD, 22 Haziran 2025'te B-2 bombardıman uçaklarıyla İran'ın Natanz, Fordo ve İsfahan'daki 3 nükleer tesisine saldırı düzenledi.

ABD Başkanı Donald Trump, 24 Haziran 2025'te İran ve İsrail arasında ateşkes sağlandığını duyurdu.

ABD'nin İran'ın nükleer tesislerine yönelik saldırısının ardından Trump, 25 Haziran 2025'te sosyal medya hesabından B-2 bombardıman uçaklarının videosunu paylaştı.

Paylaşımda, B-2 bombardıman uçaklarının çeşitli görüntülerine yer verilirken arka planda Vince Vance ve The Valiants'ın 1980'de çıkardığı "İran'ı bombala" şarkısı çaldı.

Şarkıda, "İran'ı bombala. Haydi bir duruş sergileyelim. İran'ı bombala. Ülkemiz bir hisse kapıldı. Gerçekten zirveye ulaştı öfke, İran'ı bombala." sözlerinin yanı sıra "(İran lideri Ali Hamaney) Ayetullah'a söyleyin, 'Seni tabuta koyacağız!'" gibi ifadeler yer aldı.

İsrail Başbakanlık Ofisi ise sosyal medya hesabından, İsrail ile İran arasında ateşkesin sağlanmasının altıncı ayında, Aralık 2025'te, "Zafer turumuzda altı ay" ifadesini kullanarak yapay zeka ile oluşturulmuş bir video paylaştı.

Animasyonda, Haziran 2025'te ABD'nin İran'ın nükleer tesislerine saldırı düzenlediği B-2 bombardıman uçağı yer aldı ve uçağın kokpitinde ise Trump, Netanyahu'nun yardımcı pilotu olarak tasvir edildi.

• 15 bin metre irtifaya çıkabiliyor

ABD Hava Kuvvetlerinin resmi verilerine göre, "B-2 Spirit" hem konvansiyonel hem de nükleer mühimmat taşıyabilen çok rollü stratejik bombardıman uçakları arasında yer alıyor.

B-2 Spirit, 4 General Electric F118-GE-100 turbofan motorla donatılmış bulunuyor.

Yaklaşık 52 metre kanat açıklığına, 21 metre uzunluğa ve 5 metre yüksekliğe sahip B-2'nin azami kalkış ağırlığı 152 bin 600 kilograma ulaşıyor.

Ayrıca, iki kişilik mürettebatla görev yapan uçak yaklaşık 15 bin metre irtifaya çıkabiliyor ve kıtalararası menzile sahip bulunuyor.

Firmanın verilerine göre, her ne kadar "B-2 Spirit" 18 bin kilograma kadar yük taşıyabilse de ABD Hava Kuvvetleri, bu uçakların yaklaşık 27 bin 200 kilogram ağırlığına denk gelen iki "GBU-57 A/B" bombası ile başarılı şekilde test edildiğini belirtiyor.

• Düşük görünürlük kapasitesine sahip

ABD'nin bombardıman uçağı modernizasyon programının en önemli kilometre taşlarından biri olarak değerlendirilen B-2, kısa sürede dünyanın herhangi bir noktasına ulaşarak yoğun şekilde korunan hedeflere saldırı düzenleyebilme kapasitesiyle öne çıkıyor.

Radar izini minimize eden "stealth" teknolojisi sayesinde gelişmiş hava savunma sistemlerini aşabilen uçak, özellikle yüksek koruma altındaki stratejik hedeflere yönelik operasyonlarda kullanılıyor.

Uçağın hava savunma sistemlerini aşabilme ve etkili misilleme kapasitesi, B-2'ye yalnızca operasyonel üstünlük kazandırmakla kalmıyor, aynı zamanda güçlü bir caydırıcılık ve muharebe gücü sağlıyor.

Düşük görünürlük teknolojilerini yüksek aerodinamik verimlilik ve geniş mühimmat kapasitesiyle birlikte barındıran uçak, yakıt ikmali yapılmadan yaklaşık 9 bin 600 kilometre menzile ulaşabiliyor.

Söz konusu özellikler yüksek irtifalarda daha fazla hareket özgürlüğü sağlayarak uçağın menzilini artırıyor ve sensörleri için daha iyi bir görüş alanı sunuyor.

B-2'nin tespit edilmesini, izlemesini ve etkisiz hale getirmesini zorlaştıran düşük görünürlük kapasitesi, kızılötesi, akustik, elektromanyetik, görsel ve radar izlerinin azaltılmasına dayanıyor.

Öte yandan uçağın yapımında kullanılan kompozit malzemeler, özel kaplamalar ve kanat tasarımı, uçağın radarlar tarafından tespit edilmesini zorlaştıran başlıca unsurlar arasında bulunuyor.

• İlk uçuşunu 1989'da gerçekleştirdi

B-2 Spirit, ilk kez 22 Kasım 1988'de ABD'nin California eyaletine bağlı Palmdale kentindeki Hava Kuvvetleri 42. Tesiste hangardan çıkarılarak kamuoyuna tanıtıldı.

İlk uçuşunu 17 Temmuz 1989'da gerçekleştiren uçak, California'daki Edwards Hava Üssü'nde görev yapan B-2 Birleşik Test Gücü tarafından yürütülen kapsamlı test sürecinden geçti.

"Spirit of Missouri" adı verilen ilk uçak 17 Aralık 1993'te teslim edilirken, B-2 Nisan 1997'de ilk operasyonel kabiliyet statüsüne ulaştı.

Missouri eyaletindeki Whiteman Hava Üssü, B-2'nin ana operasyonel üssü olarak faaliyet gösterirken, uçağın bakım ve lojistik desteği ise Oklahoma'daki Tinker Hava Üssü bünyesinde bulunan Oklahoma City Hava Lojistik Merkezi tarafından sağlanıyor.

• Büyük operasyonlarda rol aldı

B-2'ler ABD tarafından sadece İran'da değil, daha önce Kosova, Afganistan ve Irak'ta da kullanıldı.

B-2'nin muharebe kabiliyeti ilk kez 1999'da Kosova'da Müttefik Kuvvetler Operasyonu sırasında test edildi.

Missouri'deki Whiteman Hava Üssü'nden kalkarak Kosova'ya kesintisiz uçuş gerçekleştiren B-2'ler, harekatın ilk sekiz haftasında Sırbistan'daki hedeflerin yaklaşık yüzde 33'ünün vurulmasında rol oynadı.

Ayrıca, 2001'de Afganistan'a yönelik Kalıcı Özgürlük Operasyonu kapsamında en uzun menzilli görevlerinden birini gerçekleştiren B-2, 2003'teki Irak operasyonunda da görev aldı.

ABD'nin 2003'teki Irak'a müdahalesinde "Irak'ı Özgürleştirme Operasyonu" çerçevesinde hem ileri konuşlu üslerden hem de Whiteman'dan sorti yapan B-2'ler, toplamda yaklaşık 680 ton mühimmat kullandı.

Nisan 1997'de ilk operasyonel kabiliyet statüsüne ulaşan B-2, Aralık 2003'te tam operasyonel kabiliyet seviyesine erişti ve 2009 yılında ise uçağın sorumluluğu, ABD Hava Kuvvetleri bünyesindeki Küresel Taarruz Komutanlığına devredildi.