Habervakti.com olarak başta Ali Rıza Demircan Hocamız olmak üzere, Demircan ailesine, yakınlarına ve sevenlerine sabrı cemil ve ecir diliyoruz.

Allah rahmet eylesin. Mekânı cennet, makamı âli olsun.

DARBEYE 1 KASIM’DA KARAR VERDİLER
Kronolojide, FETÖ tarafından darbe kararının 1 Kasım 2015 genel seçimlerinin ardından alındığı görüldü.

B PLANI DEVREYE GİRDİ
Güvenlik kaynakları tarafından paylaşılan bilgilere göre FETÖ, bürokrasideki varlığına güvenerek siyasete girip ülke yönetiminde kalıcı olmayı hedefledi. Siyasete nüfuz etme çalışmaları başarısız olan örgüt, 1 Kasım 2015 genel seçimlerinde bir sonraki planını devreye soktu. Örgüt elebaşı Fetullah Gülen darbe kararını aldı.

23 TOPLANTI
B planını devreye sokan FETÖ, örgüt elebaşının talimatı ile darbe hazırlıklarına başladı. Adil Öksüz, Kemal Batmaz'ın yanı sıra Hakan Karakuş gibi rütbeli askerler defalarca Pensilvanya'daki çiftliğe giderek, darbe toplantılarına katıldı. Ankara, İstanbul ve Pensilvanya'da tespit edilebilen üst düzeyde 23 darbe toplantısı gerçekleştirildi.

CUNTA HEYETİ KURULDU
Adil Öksüz'ün ABD ziyareti sonrası, Kemal Batmaz, Hakan Çiçek, Nurettin Oruç, Harun Biniş ve Özcan Aytuluner'den oluşan cunta heyeti kurularak, ilk toplantı 14-15 Kasım 2015'te Pensilvanya'da yapıldı. 27-31 Aralık 2015 tarihleri arasında Ankara'da rütbeli askerlerle ilk toplantı gerçekleşti. Hemen akabinde Adil Öksüz ve Kemal Batmaz toplantı raporunu aktarmak için Pensilvanya'ya gitti. 9 Ocak, 16 Ocak, 30 Ocak, 20 Şubat, 29 Şubat ve 14 Mart tarihlerinde Ankara'da rütbeli askerlerle seri toplantılar gerçekleştirildi. FETÖ üyesi askerlerle gerçekleştirilen darbe planlaması için yapılan toplantılar 30 Mart, 5 Mayıs, 27 Mayıs, 4 Haziran ve 15 Haziran'da Ankara'da devam etti.

Adil Öksüz, Kemal Batmaz ve Nurettin Oruç 20-25 Haziran 2016 tarihleri arasında Pensilvanya'ya uçtu, talimatları alarak Türkiye'ye döndü.

ANKARA’DA PEŞ PEŞE 4 TOPLANTI
Ankara'da Adil Öksüz'ün başkanlığında dört gün üst üste rütbeli askerlerle toplantılar yapıldı. 6-7-8-9 Temmuz 2016 da gerçekleştirilen dört günlük toplantıda 15 Temmuz'da atılacak her adım belirlendi.

Adil Öksüz ve Kemal Batmaz 12 Temmuz'da örgüt elebaşı Gülen'i son kez görmek için Pensilvanya'ya gitti. Örgütün karargahı olan çiftlikte darbe hazırlıkları için son değerlendirme toplantısı yapıldı. Ankara ve İstanbul'da FETÖ içindeki eş zamanlı hareketlilik 12-15 Temmuz 2016'da da devam etti.

SUBAYLARLA SON KOORDİNASYON
İstanbul Maltepe Kışlası, Hava Harp Okulu ve Hava Harp Akademisi'nde darbeci subaylarla son koordinasyon toplantıları yapıldı. Görev yeri olmamasına rağmen çok sayıda darbeci general ve rütbeli asker o gün Hava Harp Okulu'ndaydı. 14 Temmuz'da darbenin kilit sivil isimleri Ankara'ya geçti ve 15 Temmuz için tüm hazırlıklar tamamlandı.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından Ahbap Derneği'ne ilişkin yürütülen soruşturma kapsamında dernek başkanı Haluk Levent 'Dernekler kanununa muhalefet', 'Suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama', 'Örgüt üyeliği' suçlarından İstanbul Emniyeti Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekipleri tarafından Bursa'da gözaltına alındı. Levent’in 2020-2026 yılları arasında 990 milyon lira bahis oynadığı ve 390 milyon lira kaybettiği belirlendi. Ayrıca Ahbap Derneği'nin hesabından asistanı Yeliz Kaya'nın hesabına ise 120 milyon lira para aktarıldığı tespit edildi. Levent, ifade işlemleri için İstanbul Emniyet Müdürlüğü'ne getirildi. Haluk Levent’in gözaltına alınmadan önce İstanbul İzmir yolundaki bir dinlenme tesisi önünden araca bindiği görüntüler ortaya çıktı.

"AHBAP SORUŞTURMASI GENİŞLEYEBİLİR"
Ahbap Derneği’ne yönelik yürütülen soruşturmanın gizliliğine vurgu yapan Bakan Gürlek, “Şu an soruşturma devam ediyor. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde operasyonlar yürütülüyor. İlk aşamada 22 adet gözaltı oldu. MASAK raporları inceleniyor. Soruşturma genişleyebilir ” dedi.

Bakan Gürlek, Ahbap Derneği Başkanı Haluk Levent’e daha önce yurt dışı çıkış yasağı konulduğu halde kaçma girişimi olması üzerine pazar günü gözaltına alındığını ifade etti.

“FETÖ İZİNE RASTLANDI”
Büyük Birlik Partisi Genel Başkanı Muhsin Yazıcıoğlu ve beraberindeki heyetin helikopter kazasında hayatını kaybetmesi ile ilgili yürütülen soruşturmaya ilişkin soru üzerine ise Bakan Gürlek, “Soruşturmayı Ankara Cumhuriyet Başsavcılığımız sürdürüyor. Yeni gözaltılar oldu. Burada alınanlar arasında emekli askerler var” diye konuştu.

Bakan Gürlek, "Soruşturmada şüpheli olanlar arasında FETÖ ile iltisaklı olanlar da var mı?" sorusuna "Evet, var" cevabını verdi.

Henüz resmi imzalar atılmasa da transferin kısa süre içerisinde sonuçlanmasının beklendiği konuşuluyor. Gerçekleşmesi halinde Trabzonspor, yalnızca birkaç ay önce kadrosuna kattığı genç savunmacıdan dev bir gelir elde ederek kulüp tarihinin en kârlı transfer hamlelerinden birine imza atmış olacak.

Bordo-mavili yönetim ise olası ayrılık ihtimaline karşı vakit kaybetmedi. Savunma hattını güçlendirmek isteyen Trabzonspor'un, Samsunspor formasıyla başarılı bir sezon geçiren Hollandalı stoper Rick van Drongelen transferinde önemli mesafe kat ettiği öne sürüldü. Karadeniz ekibinin bu transfer için 7 milyon euro ödemeye hazır olduğu ve tarafların anlaşmaya oldukça yakın olduğu iddia ediliyor.

Bu senaryonun gerçekleşmesi halinde Trabzonspor, Nwaiwu'nun satışından elde edeceği yaklaşık 30 milyon euroluk gelirle kasasını güçlendirirken, savunma hattını da Süper Lig'i yakından tanıyan Rick van Drongelen ile takviye ederek önemli bir kayıp yaşamadan yeni sezona girmeyi hedefleyecek.

Gazeteci İhsan Yalçın'ın aktardığı bilgilere göre, Kahveci hakkında eşini darbettiği iddiasıyla işlem başlatıldı.

Olayın ardından eski milli futbolcu, polis ekiplerince gözaltına alındı.

ESKİ EŞİ UZAKLAŞTIRMA KARARI ALDIRMIŞTI

Nihat Kahveci'nin eski eşi Pınar Kaşgören daha önce uzaklaştırma kararı aldırmışti. Kaşgören, Kahveci'nin çocuklarına mesaj yoluyla sözlü şiddet uyguladığı ve hakaret ettiği iddiasıyla mahkemeye başvurmuştu.

Başvuruyu değerlendiren Bakırköy Aile Mahkemesi, Nihat Kahveci hakkında eski eşi ve çocuklarına yaklaşmaması ve iletişim kurmaması yönünde uzaklaştırma ve koruma kararı çıkarmıştı.

Ölümüne ilişkin adli tıptan açıklanan ön bulgularda, Graham'ın "aort diseksiyonu" (aort yırtılması) sonucu hayatını kaybettiği öğrenildi.

Graham'ın ölümü sonrası, yerine kimin atanacağı merak konusu oldu.

TRUMP ÖNERDİ
ABD Başkanı Donald Trump, hayatını kaybeden Cumhuriyetçi Senatör Graham'ın yerine geçici senatör olarak kız kardeşi Darline Graham Nordone'un atanmasını önerdi.

KIZ KARDEŞİ YERİNE ATANDI
Cumhuriyetçi Vali McMaster, düzenlediği basın toplantısında, yasalar gereği eyaleti temsil edecek ismi belirleme yetkisine sahip olduğunu söyledi.

Vali, bu çerçevede yaşamını yitiren Cumhuriyetçi Senatör Graham'ın yerine, ocak ayında dolacak görev süresini tamamlamak üzere Graham'ın kız kardeşi Nordone'u atadı.

ATAMA TRUMP'IN PAYLAŞIMININ ARDINDAN GELDİ
Kız kardeş Nordone’un atama kararı, ABD Başkanı Donald Trump’ın sosyal medya hesabından yaptığı "Lindsey'e harika bir saygı duruşu olacağı" yönündeki tavsiye paylaşımının ardından geldi.

Eyaletin diğer Cumhuriyetçi Senatörü Tim Scott da bu atamaya tam destek verdiğini açıkladı.

İLK KADIN SENATÖR
Bugün yemin ederek göreve başlaması beklenen 62 yaşındaki Darline Graham Nordone, Güney Carolina tarihinin federal düzeyde ilk kadın senatörü ünvanını alacak.

TRUMP'TAN LINDSEY GRAHAM'A ÖVGÜ
Öte yandan, Beyaz Saray'da konuya ilişkin gazetecilere açıklamalarda bulunan ABD Başkanı Trump ise hayatını kaybeden Senatör Graham'ı "harika bir insan" ve "herkesin dostu" şeklinde nitelendirdi.

Graham’ın vefatından kısa süre önce kendisini aradığını belirten Trump, "Ukrayna ziyaretinden döndükten sonra sadece selam vermek için aramıştı. Keyfi yerindeydi ancak biraz yorgun olduğunu söylemişti. Sonrasında bu korkunç olay yaşandı. İnanması çok güç." dedi.

ABD'DE BAYRAKLAR YARIYA KADAR İNDİRİLECEK
Trump, son telefon görüşmelerinde Graham'ın "Save America Act" (Amerika'yı Kurtar Yasası) tasarısını güçlü şekilde desteklediğini ve bu konuyu da ele aldıklarını sözlerine ekledi.

Başkan Trump, ayrıca Graham’ın anısını onurlandırmak amacıyla ülke genelindeki bayrakların cumartesi akşamına kadar yarıya indirildiği bilgisini paylaştı.

Hastaneden yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Prof. Dr. Erdinç Tunç, el ve parmaklarda hissedilen sorunun kaynağının bazen el bileğinde değil, boyundaki sinir köklerinde olabileceğine dikkati çekti.

Tunç, "Özellikle boyun hareketleriyle artan uyuşma ve koldan ele doğru yayılan elektriklenme hissi, boyun fıtığının belirtisi olabilir." ifadesini kullandı.

Bilgisayar ve telefon kullanımının artmasıyla el ve parmaklardaki uyuşma şikayetlerinin daha sık görüldüğünü anlatan Tunç, bu belirtilerin çoğu zaman doğrudan karpal tünel sendromuyla ilişkilendirildiğini aktardı.

Tunç, parmak uçlarındaki his ve hareketi sağlayan sinirlerin boyun bölgesinden başlayarak omuz, kol, dirsek ve el bileği üzerinden parmaklara ulaştığını belirterek, şöyle devam etti:

"İnsan vücudu birbiriyle bağlantılı sistemlerden oluşur. Parmaklarda hissedilen uyuşma, ağrı veya güç kaybının kaynağı çok daha yukarıda, boyun bölgesinde bulunabilir. Boyundaki sinir köklerinde oluşan baskı, sinir hattı boyunca ilerleyerek el ve parmaklarda belirti verebilir. Başka bir ifadeyle sinyal boyunda bozulurken alarm elde çalabilir."

Boyun omurları arasında darbe emici görev üstlenen disklerin bulunduğunu aktaran Tunç, bu disklerin zamanla yıpranabileceğini, yırtılabileceğini veya yer değiştirebileceğini vurguladı.

Tunç, disk dokusunun sinir köklerine baskı yapmasıyla boyun fıtığının ortaya çıkabileceğini aktararak, "Boyun bölgesinde oluşan baskı, sinir boyunca omuzdan kola ve parmaklara kadar yayılabilir. Bu nedenle hastalar boyun ağrısından çok, ellerindeki uyuşma veya güç kaybı nedeniyle hekime başvurabilir." değerlendirmelerinde bulundu.

Prof. Dr. Tunç, karpal tünel sendromuyla boyun fıtığının benzer şikayetlere yol açabileceğini ifade ederek, belirtilerin dağılımının ayırıcı tanıda önemli olduğunu vurguladı.

Karpal tünel sendromunda uyuşmanın çoğunlukla baş parmak, işaret parmağı ve orta parmakta belirginleştiğini anlatan Tunç, "Boyun fıtığında ise etkilenen sinir köküne bağlı olarak uyuşma kol boyunca ilerleyebilir, elin farklı bölgelerine ve serçe parmağa kadar yayılabilir. Ancak yalnızca parmakların dağılımına bakılarak kesin tanı konulması doğru değildir." bilgisini paylaştı.

Tunç, boyun hareketleriyle belirtilerin artmasının da önemli bir bulgu olabileceğini kaydederek, başın sağa veya sola çevrilmesi ya da geriye doğru yatırılması sırasında eldeki uyuşma ve elektriklenme artıyorsa sorunun boyun kaynaklı olabileceğinin düşünülmesi gerektiğini anlattı.

- Belirtiler ortaya çıktığında değerlendirme geciktirilmemeli

Sinir üzerindeki baskının ilerlemesi halinde hareketi sağlayan motor sinirlerin de etkilenebileceğine dikkati çeken Tunç, şu ifadeleri kullandı:

"Sinir baskısı yalnızca ağrı ve uyuşmaya yol açmaz. Yazı yazma, düğme ilikleme, fermuar çekme veya küçük bir cismi tutma gibi ince motor beceriler bozulabilir. Elde kas gücü azalabilir ve kişi tuttuğu eşyaları düşürmeye başlayabilir. Bu belirtiler ortaya çıktığında değerlendirme geciktirilmemelidir."

Tunç, karpal tünel sendromuyla boyun fıtığının tedavi yaklaşımlarının birbirinden farklı olduğunu belirterek, doğru tanının tedavinin başarısı açısından önem taşıdığına dikkati çekti.

Sorunun boyundaki sinir köklerinden kaynaklanmasına rağmen yalnızca el bileğine yönelik bandaj, enjeksiyon veya farklı müdahaleler uygulanmasının beklenen yararı sağlamayabileceğine işaret eden Tunç, bu durumun asıl hastalığın ilerlemesine ve tedavinin gecikmesine neden olabileceğini aktardı.

Tunç, el ve parmaklarda başlayan uyuşmayla kavrama problemlerinin "kendiliğinden geçer" düşüncesiyle ertelenmemesi gerektiğini vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Uzun süre devam eden sinir baskısının kalıcı hasara ve kaslarda erimeye yol açabilir. Bu tür şikayetleri bulunan kişilerin Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon veya Beyin ve Sinir Cerrahisi uzmanına başvurması gerekiyor. Detaylı nörolojik muayenenin ardından gerekli görülmesi halinde sinirlerin iletimini değerlendirmek için EMG, boyun omurları ve disklerin anatomik yapısını incelemek için de boyun MR'ı istenebilir. Böylece şikayetlerin el bileğinden mi yoksa boyun bölgesinden mi kaynaklandığı belirlenebilir."

Boyun fıtığı ve karpal tünel sendromunda hastanın durumuna göre ilaç, egzersiz, fizik tedavi, yaşam tarzı düzenlemeleri veya cerrahi yöntemlerin uygulanabildiğini belirten Tunç, "Erken dönemde tanı konulan birçok hastada ameliyata gerek kalmadan doğru egzersizler, fizik tedavi, uygun çalışma pozisyonu, doğru yastık ve günlük yaşam düzenlemeleriyle şikayetler kontrol altına alınabilir. Tedavinin başarısı için belirtiler ilerlemeden uzman değerlendirmesine başvurulması büyük önem taşır." ifadelerini kullandı.

ABD ve İran arasındaki ateşkesin sona ermesi ve çatışmaların devam etmesi nedeniyle petrol fiyatları yükselişe geçti.

Petrole paralel olarak dolar da yükselişini sürdürüyor.

BENZİNE ZAM GELİYOR
Bu gelişmeler ışığında benzinin litre fiyatına 1,55 lira zam gelmesi bekleniyor.

Diğer yandan motorin grubunda herhangi bir fiyat değişikliği öngörülmüyor.

NE KADAR OLACAK?
Benzinin litresinin İstanbul'da 64,53 lira, Ankara'da 65,48 lira, İzmir'de 65,77 lira, doğu illerinde ise 67,12 liradan satılması bekleniyor.

GÜNCEL AKARYAKIT FİYATLARI
İSTANBUL

Benzin: 62.98 TL

Motorin: 69.96 TL

LPG: 31.19 TL

ANKARA

Benzin: 63.93 TL

Motorin: 71.07 TL

LPG: 31.19 TL

İZMİR

Benzin: 64.22 TL

Motorin: 71.34 TL

LPG: 30.99 TL

Her yıl 15 Temmuz Günü, Demokrasi ve Milli Birlik Bayramı olarak kutlanıyor.

İstanbul Valiliği; yarın bu kapsamda gerçekleştirilecek olan "15 Temmuz Demokrasi ve Şehitleri Anma Koşusu" programı nedeniyle trafiğe kapatılacak yolları duyurdu.

İstanbul Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce, 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü etkinlikleri kapsamında, 15.07.2026 Çarşamba günü gerçekleştirilecek "15 Temmuz Demokrasi ve Şehitleri Anma Koşusu" programı kapsamında kapanacak yollar şu şekilde:

KAPANACAK YOLLAR VE ALTERNAİTF GÜZERGAHLAR (03.00-15.00)
“Beşiktaş İlçesinde; Barbaros Bulvarı Sait Çiftçi Köprü Katılım, Sait Çiftçi Varyant Üstü Köprü Katılım, Yıldız Posta Caddesi Gayrettepe D-100 Güney Katılım, Barbaros Bulvarı Zincirlikuyu D-100 Güney Katılım, Barbaros Bulvarından Sarıyer İstikametine D-100 Kuzeye Katılım,

15 Temmuz Şehitler Köprüsünde; D-100 Güney Yol Beşiktaş Sarıyer Ayrımları Mevkii, D-100 Kuzey Yol Ümraniye Altunizade Ayrımları Mevkii,

Üsküdar İlçesinde; Beylerbeyi Köprü Katılım, Kısıklı Caddesi Altunizade Köprü Katılım, Altunizade Kavşak, Tophaneli Caddesi Köprü Katılım.”

Buna göre, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'ne bağlanan güzergahlarda, D-100 güney yol Beşiktaş-Sarıyer ayrımları mevkisi ve D-100 kuzey yol Ümraniye-Altunizade ayrımları mevkisi trafiğe kapalı olacak.

Beşiktaş'ta, Barbaros Bulvarı Sait Çiftçi köprü katılım, Sait Çiftçi Varyant üstü köprü katılım, Yıldız Posta Caddesi Gayrettepe D-100 güney katılım, Barbaros Bulvarı Zincirlikuyu D-100 güney katılım ve Barbaros Bulvarı'ndan Sarıyer istikametine D-100 kuzeye katılım trafiğe kapatılacak.

Üsküdar'da, Beylerbeyi'nden köprüye katılım, Kısıklı Caddesi'nden köprüye katılım, Altunizade Kavşağı ve Tophaneli Caddesi'nde köprüye katılım trafiğe kapalı olacak.

Paris'e yaklaşık 60 kilometre uzaklıktaki ormanda, yaklaşık 850 itfaiye erinin yangını söndürme çalışmaları sürüyor.

Seine-et-Marne İtfaiye Teşkilatından edinilen bilgiye göre, yangında şu ana kadar 1900 hektardan fazla alan kül oldu.

Fransız meteoroloji ajansı Meteo-France'tan yapılan açıklamaya göre, aralarında Seine-et-Marne'ın da yer aldığı 30 vilayette yüksek orman yangını riski nedeniyle turuncu alarm verildi.

Paris'in "yeşil akciğeri" olarak da bilinen Fontainebleau Ormanı'ndaki yangın, son 20 yılda ülkenin kuzey kısmındaki en büyük 3. yangın olarak kayıtlara geçti.

Fontainebleau Ormanı ve Gatinais Doğal Parkı, ülkedeki 10. biyosfer rezervi olma özelliğini taşıyor.

Fransa'da yıl başından bu yana ülke genelinde 32 bin hektar alanın küle döndüğü, orman yangını çıkardığı gerekçesiyle 59 kişinin gözaltına alındığı bildirilmişti.

İşte Bahçeli'nin açıklamalarından öne çıkanlar:

Grup toplantımızı yurt dışında televizyon ekranları, radyo kanalları ve sosyal medya platformları vasıtasıyla bizleri takip eden aziz vatandaşlarımıza şükranlarımı iletiyorum. Gönül ve kültür coğrafyalarımızda nice müşkülata rağmen şahsiyetini muhafaza ederek haysiyetli bir hayat mücadelesi veren tüm kardeşlerimize selamlarımı gönderiyorum. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bu mümtaz çatısı altında sizlerle bir kez daha bir araya gelmekten bahtiyarlık duyuyor, her birinizi en derin kardeşlik duygularımla ve muhabbetle kucaklıyorum.

Değerli dava arkadaşlarım. Tarihin bazı perdeleri vardır. Sadece geçmişte olup biteni göstermekle kalmaz. İçinde yaşadığımız zamana da çarpıcı bir şekilde ayna olur. Henüz görünmeyenin işaretlerini, bilinmeyenlerin haberini ve geleceğin muhtemel istikametlerini de aynı anda sezdirir. Bazı meclisler vardır ki yüzeyde yalnızca devlet başkanlarının teşekküllerinden ibaret görünse de derinlerdeki niyetleri, milletlerin karakterlerini, saklı kalmış güç merkezlerini ve zamanın henüz duyulmayan ayak seslerini tek bir mekânda düğümler.

ANKARA'DAKİ NATO ZİRVESİ
Ankara küresel siyasetin pusulasını çizdi. Türkiye, yeni dönemin stratejik tartışmalarının merkezi.

Türkiye, NATO'da tarihi birikimi, siyasi iradesi ve milli kudretiyle yeni dönemin kurucu aktörlerinden biri haline gelmiştir.

Ankara'da toplanan NATO Zirvesi'ni alelade bir diplomasi faaliyeti gibi okumak eksik, sığ ve sakat bir değerlendirme olacaktır.

Ankara'da 70 yılı aşan ittifak hukukunun muhasebesi yapılmış Soğuk Savaş yıllarının hayalet cephe hatlarından bugünün çok katmanlı güvenlik bunalımlarına uzanan uzun yolun hesabı görülmüştür.

Ankara'dan, 5. maddenin müşterek savunma ruhundan Ukrayna'ya verilen askerî desteğin geleceğine, 50 milyar doları aşan yeni tedarik hamlelerinden savunma sanayiinde ortak üretim arayışlarına, Avrupa'nın yıllarca ertelediği caydırıcılık açıklarından müttefikler arasındaki ambargo ve kısıtlama çelişkilerine, İran'ın nükleer programından Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer emniyetine, Suriye'de açılmak istenen yeni sayfadan Doğu Akdeniz ve Mavi Vatan hassasiyetlerine kadar geniş bir güvenlik kuşağının bütün açmazları aynı anda ele alınmıştır.

Ankara'da müttefikliğin yalnızca kameraların parlak ışıkları altında verilen pozlardan, kriz günlerinde yayımlanan yalın kınama mesajlarından, kürsülerde cilalanmış cümleleri birbiri ardına sıralamaktan ibaret olmadığı, hakiki müttefikliğin hakkaniyet, samimiyet, üretim, paylaşım ve dayanışma üzerine bina edileceği açıkça anlaşılmıştır. Zira devletler de ittifaklar da kürsülerden haykırılan süslü beyanların geçici cazibesiyle değil, badire anlarında sınanan sadakatlerle, yük omuzlara çöktüğünde gözlerin çevrildiği adaletle, gecesini gündüzüne katarak çalışan iradenin gösterdiği sebatla ayakta durur.

Kadim Türk devlet mirası bu hakikati, zamanın aşındıramadığı mutlak bir esas olarak akıllarımıza nakşetmiştir. Bilge Tonyukuk'un bin yılı aşkın zaman önce, "Türk milleti için gece uyumadım, gündüz oturmadım." derken anlattığı şey ne kadar yorulduğu değil, devleti kurmanın, devleti yaşatmanın ve milleti felaketten sakınmanın bedelinin ne denli ağır olduğudur. Bugün de karşımızdaki resim aynı duruma işaret etmektedir. Şimdi size soruyorum. Zamanın akışını kim okuyacaktır? Görünürdeki sükûnetin altında kaynayan kazanların ateşini kim teşhis edecektir? Müttefiklik sözlerinin arkasındaki samimiyet derecesini kim ölçecektir? Dostluk beyanlarının satır aralarında saklanan menfaat hesaplarını kim fark edecektir? Krizlerin gölgesinde kurulan yeni denklemleri, diplomatik tebessümlerin gerisindeki soğuk hesapları kim görecektir? Kim sabretmeyi bildiği kadar sert çekmeyi, müzakere etmeyi bildiği kadar hakkını müdafaa etmeyi gösterecektir? Cevap bellidir. O da Türkiye'dir.

"NATO YENİ BİR DEVRİN ŞAFAĞINDADIR"
Türkiye, makroda yalnızca stratejik konumuyla değil, tarihî birikimi, devlet tecrübesi, siyasi iradesi ve millî kudretiyle yeni dönemin kurucu aktörlerinden biri hâline gelmiştir. Türkiye Cumhuriyeti'nin eriştiği siyasi ve stratejik seviye, Ankara Zirvesi'nde bir kez daha tebarüz etmiştir. Bugün NATO yeni bir devrin şafağındadır. Bu devir yalnızca savunma bütçelerinin sağına sıfırların eklenip rakamların büyütüldüğü bir devir değildir. Bu devir, kâğıttaki taahhüdün fabrikada üretime, üretimin sahada kabiliyete, kabiliyetin caydırıcılığa, caydırıcılığın da barışın teminatına dönüşeceği yeni bir merhaledir. Böylesi bir çağda güvenlik yalnızca bütçenin büyüklüğüyle değil, o bütçeyi kabiliyete çevirecek üretim sürekliliğiyle ölçülecektir. Bugün NATO'nun önündeki mevzu aslında budur. İttifak bu yeni güvenlik çağının idrakine varmış mıdır? Külfet ve yük paylaşımını gerçek bir adalet zeminine oturtacak mıdır? Savunma sanayiini birkaç ülkenin imtiyazlı alanı gibi görmekten vazgeçecek midir? Müttefikler arasında örtülü ambargo, lisans kısıtlaması, siyasi blokaj ve tedarik engeli gibi ittifak hukukunu yaralayan çelişkileri ortadan kaldırabilecek midir? Ankara Zirvesi işte bu soruları NATO'nun önüne koymuştur.

"F-35 SÜRECİNİN YENİDEN ELE ALINMASI ÖNEMLİ"
Sayın Cumhurbaşkanımızın savunma sanayi kısıtlamalarının sona erdirilmesine dair çağrısı, Ankara Zirvesi'nin başlıca ikazlarından biridir. CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve F-35 sürecinin yeniden ele alınması yönünde beliren irade önemlidir. Ancak üzerinde durmamız gereken husus, Türkiye'nin yıllardır karşı karşıya bırakıldığı haksız muamelenin ittifak düzeninde meydana getirdiği itimat aşınmasını gidermektir. Zira Türkiye'nin sahadaki fedakârlığını kabul edip savunma kabiliyetini siyasi hesapların konusu yapmak akıl kârı değildir.

Şayet bugün şanlı Türk Silahlı Kuvvetlerinin harp envanterinde yerli ve millî üretim oranımız yüzde 80'leri aşıp muazzam bir şahlanışa dönüşmüşse, bu görkemli tablo milletimize dayatılan esaret cenderesinin nasıl parçalandığının resmidir. Bu sebeple Türkiye namına bu saatten sonra atılacak her olumlu adım bir lütuf değil, geç de olsa güç de olsa hakkaniyet ve hakikat ibresinin yerini bulmasıdır.

Yeni güvenlik çağının en dikkat çekici taraflarından biri de uzay, siber veri ve istihbarat boyutunun artık savunmanın ayrılmaz bir parçası hâline gelmesidir. Bu bakımdan İMECE başlığı son derece anlamlıdır. İMECE'nin NATO'nun uzay ufkunda yeni bir kabiliyet olarak gündeme gelmesi, Türkiye'nin savunmayı yalnızca karada, denizde ve havada değil, uzayda da düşünen bir devlet aklına ulaştığını göstermektedir. İMECE, Türk mühendisinin mavi gökleri aşan kabiliyeti, semaların ötesini görüp feza karanlığını al bayrağımızla aydınlatmayı düşünen Millî Teknoloji Hamlesi'nin eseridir. Uzayın zifiri karanlığını delip geçen İMECE, Gök Kubbe'yi yaran KAAN'ın çelik kanatlarında vücut bulan irade. Yerli ve millî savunma davamızın insansız muharebe sahasındaki öncüsü KIZILELMA. Göklerdeki yeni nizamın habercileri AKINCI ve AKSUNGUR.

Mavi Vatan'ın engin sularında tüm heybetiyle süzülen TCG Anadolu ve MİLGEM şaheserleri. Karada düşmanın yüreğine korku salan Altay tankımız. Tehditleri berhava eden Tayfun ve Bora füzelerimiz. Vatan sathını uçtan uca saran Çelik Kubbe'nin kilit taşları olan Siper ve Hisar sistemlerimiz. Karada, denizde, havada ve uzayda hükümranlık haklarımızın tavizsiz muhafızlarıdır. Böylesine devasa bir envantere elbette kolay ulaşmadık. Can Azerbaycan'ın merhum şairi Hüseyin Cavid'in dizelerinde ifade ettiği gibi. "Her karanlıkta çırpınır bir nur. Her hakikatte bir hayal uyur." Karşımızdaki bu muzaffer tablo, karanlıkta çırpınan nurun seher vaktiyle kavuşmasının, sabırla büyüyen hayallerin çelikten hakikatlere dönüşmesinin adıdır.

Ülke imkânsız denileni başardıktan sonra "Otur, izle." dediğimiz noktada yedi düvele seyrettirdiğimiz nihai utkudur. Yıllarca ilmek ilmek dokunan o vakur sabrın, ambargoların paslı prangalarını söküp atan Türk mühendislerimizin keskin zekâlarının, savunma sanayiinde ter döken işçilerimizin emeklerinin bereketli mahsulüdür. Atalarımızın dediği gibi, kimi kötü komşular insanı mal sahibi yapar. Savunma sanayiindeki bu emsalsiz şahlanışın kökleri doğrudan doğruya maruz kaldığımız tarihî dayatmaların o çetin tecrübelerinde aranmalıdır. Kıbrıs Barış Harekâtı'nın hemen ardından boynumuza dolanmak istenen ambargo kemerleri, terörle mücadelede sahnelenen o iki yüzlü diplomasi, F-35 dehlizlerinde kurulan sinsi tuzaklar ve CAATSA yaptırımlarıyla örülen suni duvarlar asil milletimize kendi göbeğini kesmekten başka hiçbir yol bırakmamıştır. Maruz kalmayı elinin tersiyle iten Türk Devleti, asil fıtratının gereğini layıkıyla yerine getirmiş, kendi öz cevherine rücu ederek etrafındaki muhasara çemberini paramparça etmiştir. Asırlar evvel otağını bizzat kuran, kılıcını kendi ocağında döven, sancağını en ön safta göğüsleyen o kudretli ruh, çağımızda yerli ve millî savunma sanayiimizle yeniden hayat bulmuştur. Şunu çok iyi biliyoruz ki, semaları titreten füzelerimizin, ufukları Türk milletinin hasımlarına dar eden savaş uçaklarımızın ve deryaları yaran gemilerimizin asıl kudreti, o çeliğe can veren Türk ordusunun şanından neşet etmektedir.

HÜRMÜZ'DE ARTAN ABD-İRAN GERİLİMİ
İran'ın bombalanması barış ihtimaline güveni sarstı. Mutabakat 1 ay geçmeden etkisizleştirildi. Saldırılar durdurulmalı, barış kapısını yeniden kapatan gelişmelerin üstüne soğukkanlılıkla gidilmelidir.

ABD askeri müdahelenin müzakere ile bağdaşmayan sonuçlarını görmeli, Hürmüz'deki geçişlerin yeniden emniyet içinde yapılması sağlanmalıdır. Türkiye barıştan yana tavizsiz tavrını kararlılıkla sürdürmeye devam etmelidir.

Daha iki hafta önce bu kürsüden mutabakat sözlerine ilişkin duyduğumuz memnuniyeti, fakat temkinli yaklaştığımızı söylemiş, verilen sözün nihayete ulaşmasının önemini ifade etmiştik. Devletler arasında tesis edilen mutabakatın itibar ve bağlayıcılığına vurgu yapmıştık. Diplomasinin, barışa susamış insanlığın ağzına bir parmak bal çalmak için kullanılan geçici bir aldatmaca mı, yoksa savaşın yolunu kapatacak samimi ve kalıcı bir çözüm iradesi mi olduğunu sormuştuk.

İran şehirleri bombalanmış, İran vatandaşları hayatlarını kaybetmiş, ülkenin egemenlik sahası askerî müdahalenin hedefi olmuştur. Bu gerçek görmezden gelinerek, Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı'nı kapatma yönünde daha sonra aldığı kararları, öncesinde hiçbir gelişme yaşanmamış gibi müstakil bir saldırganlık başlığı altında değerlendirmek doğru, hakkaniyetli ve vicdanlı bir yaklaşım olmayacaktır.

Sebep sonuç ilişkisini tersine çevirip sonucu sebep gibi göstermek, hakikati baş aşağı çevirmekten başka bir anlam taşımayacaktır. İran'ın ülkesine yönelen saldırılar karşısında güvenliğini koruma, egemenlik haklarını müdafaa etme ve milletinin can emniyetini sağlama hakkı vardır. Hiçbir devlet, imza attığı mutabakatın kendisini koruyacağına inanırken ansızın bombalanmayı sineye çekmek mecburiyetinde değildir. Hiçbir millet, topraklarına düşen bombaları sükûnet telkinleriyle karşılamak zorunda değildir. İran'dan itidal bekleyenlerin öncelikle İran'ı hedef alan askerî müdahalenin hangi meşru gerekçeyle bağdaştığını izah etmeleri gerekmektedir. Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'ın nükleer programı, bölgedeki askerî faaliyetleri ve Hürmüz Boğazı'ndaki gemilerin emniyetiyle ilgili kaygılarının olması elbette tabiidir. Bu kaygıların müzakere masasında ele alınması, denetlenebilir hükümlere bağlanması ve karşılıklı güvencelerle giderilmesi mümkündür. Nitekim varılan mutabakatın maksadı da budur. Ancak güvenlik kaygısı, bölgemizde daha büyük bir kriz ve kaos meydana getirmenin gerekçesi yapılamaz. Devletler arası münasebetler, bir gün geçerli sayılıp ertesi gün keyfî gerekçelerle hükümsüz ilan edilen şahsî tasarruflarla değil, ahde vefa ilkesiyle yürütülür.

"ABD BAŞKANI'NIN AÇIKLAMASI SORUNLUDUR"
ABD Başkanı'nın "Mutabakat benim için bitti." açıklaması bu nedenle sorunludur. Mutabakat bir şahsın değil, devletin taahhüdüdür. İran'la bugün varılan mutabakatın yarın kolaylıkla terk edilmesi yalnızca Tahran'ın değil, gelecekte Washington'da masaya oturacak bütün başkentlerin zihninde aynı soruyu doğuracaktır. Buhran kazanı ne zaman yeniden kaynamaya başlayacaktır? Kargaşanın fitili hangi bahaneyle tekrar ateşlenecektir? Müzakere masasının altına döşenen saatli bomba ne zaman infilak edecektir? Barış ümidi hangi hesap uğruna bir kez daha kursaklarda bırakılacaktır? Bu sorular cevapsız bırakılamaz.

Üstelik söz konusu açıklamanın NATO Zirvesi sırasında yapılması da başlı başına düşündürücüdür.

"HÜRMÜZ'DEKİ KESİNTİ VATANDAŞLARIN SOFRASINA KADAR UZANACAKTIR"
Hürmüz Boğazı'nın kapatılması da işte bu kopuşun ardından meydana gelmiştir. Hürmüz'de oluşan tabloyu İran'ın sebepsiz veya keyfî bir tasarrufu gibi takdim etmek, gerçeklerin yalnızca yarısını anlatmaktadır. Hürmüz, dünya ekonomisinin, enerji arzının, deniz ticaretinin ve milyonlarca insanın geçim şartlarının birbirine bağlandığı stratejik bir geçittir. Burada yaşanan her kesinti, petrol ve doğal gazı taşıyan gemilerden başlayarak üretim maliyetlerine, ulaşım giderlerine, gıda fiyatlarına ve nihayet vatandaşların sofrasına kadar uzanacaktır. Hürmüz'deki kilitlenmenin anahtarı da kaynağı da mutabakatın bozulduğu yerde aranmalıdır. Müzakere masasının hükmü korunup askerî yöntemlere müracaat edilmemiş olsaydı, bugün Hürmüz Boğazı'nın kapanmasını değil, nihai anlaşmanın hangi esaslar üzerinde yükseleceğini konuşuyor olacaktık. Bu nedenle öncelikle saldırılar durdurulmalı, mutabakatın ihlal edilen hükümleri yeniden işler hâle getirilmeli, taraflar karşılıklı yükümlülüklerine riayet etmelidir. Barış kapısı kısa süre önce aralanmıştır. Bu kapıyı yeniden kapatan gelişmelerin üzerine soğukkanlılıkla gidilmelidir. Barışın önüne düşen gölgeyi kaldırma sorumluluğu mutabakatın taraflarına aittir.

"TÜRKİYE BARIŞTAN YANA TAVRINI KARARLILIKLA SÜRDÜRECEK"
Amerika Birleşik Devletleri askerî müdahalenin müzakereyle bağdaşmayan sonuçlarını görmeli ve verdiği taahhütlerin gereğine dönmelidir. İran da Hürmüz'deki geçişlerin yeniden emniyet içinde yürütülmesini sağlamalıdır. Hürmüz'den yükselen gerilim daha büyük bir felakete dönüşmeden durdurulmalıdır. Türkiye Cumhuriyeti Devleti bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da barıştan yana tavrını kararlılıkla sürdürecek ve bölgesel istikrarın korunması adına üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmeye devam edecektir. Unutmayalım ki savaşın kazananı olmadığı gibi, verilen söze sadakatin de kaybedeni olmayacaktır.

"EN MÜHİM BAŞLIKLARDAN BİRİ TÜRKİYE'NİN AVRUPA BİRLİĞİ MÜZAKERE SÜRECİ"
Ankara Zirvesi'nin ardından Avrupa başkentlerinde yeniden ele alınması şart olacak, Brüksel koridorlarında tekrar gündeme oturacak en mühim başlıklardan biri Türkiye'nin Avrupa Birliği müzakere sürecidir. Avrupa'nın stratejik geleceği yeniden masaya yatırılmalı ve hakkaniyetli bir gelecek planı oluşturulmalıdır. Çünkü bugün Avrupa'nın karşı karşıya bulunduğu sorunlar artık eski ezberlerle yönetilemeyecek kadar ağırlaşmıştır. Enerji arz güvenliğinden düzensiz göçe, savunma kapasitesinden demografik daralmaya, tedarik zincirlerinden ekonomik rekabete kadar uzanan geniş bir alanda Avrupa yeni bir yol ayrımına gelmiştir. Bu yol ayrımında görmezden gelmesi mümkün olmayan bir hakikat vardır. O hakikatin adı da Türkiye'dir.

"TÜRKİYE'NİN BULUNMADIĞI HİÇBİR GÜVENLİK DENKLEMİ KALICI OLAMAYACAKTIR"
Ukrayna sahasından Karadeniz'e, Balkanlar'dan Kafkasya'ya, Doğu Akdeniz'den Orta Doğu'ya kadar uzanan geniş jeopolitik kuşakta Türkiye'nin bulunmadığı hiçbir güvenlik denklemi kalıcı olamayacaktır. Türkiye'nin hesaba katılmadığı hiçbir enerji koridoru sürdürülebilir olamayacaktır. Türkiye'nin dışarıda bırakıldığı hiçbir bölgesel istikrar projesi başarıya ulaşamayacaktır. Bu durum bir temenni değil. Değişen dünyanın ortaya çıkardığı stratejik bir gerçektir. Ne var ki Avrupa Birliği uzun yıllardır bu gerçeği görmek yerine günü kurtaran siyasi reflekslerle hareket etmeyi tercih etmiştir.

'AVRUPA YENİ YOL AYRIMINDA'
Türkiye'nin üyelik süreci teknik kriterlerden çok siyasi önyargılarla değerlendirilmiştir. Açılması gereken fasıllar bloke edilmiş, yerine getirilmesi gereken yükümlülükler ertelenmiş, verilen sözler tutulmamış, Türkiye'nin haklı beklentileri sürekli başka gündemlerin gölgesinde bırakılmıştır. Bu yaklaşım yalnızca Türkiye'ye değil, Avrupa'ya da zarar vermiştir.

AB Türkiye'yi bekleme odasında tutuyor. Türkiye'nin dışlandığı yıllar Avrupa'ya ne kazandırmıştır? Türkiye'nin yeri Avrupa'nın bekleme salonu değildir.

15 TEMMUZ MESAJI
15 Temmuz işgal teşebbüsüdür. 15 Temmuz geleceği korumak adına milli mecburiyettir. 15 Temmuz Çanakkale'yi geçemeyenlerin başka yollar aramasıdır, bağımsızlık mücadelesinin son halkalarındandır.

Bakanlığın konuya ilişkin yaptığı farklı bir açıklamada da ABD ordusunun ticari gemileri hedef aldığı gerekçesiyle İran'a ait askeri noktaları vurmaya başlamasıyla bölgede artan gerilimin düşürülmesi çağrısında bulunuldu.

Açıklamada, "Bölgede barış ve istikrarın yeniden tesis edilmesi için diplomatik çözüme başvurulmasına yönelik çağrımızın altını tekrar çiziyoruz." ifadesi kullanıldı.

BAE Savunma Bakanlığı, Umman kara sularında yer alan Hürmüz Boğazı'nın güney koridorunda ülkeye ait 2 tankerin İran'a ait seyir füzeleriyle hedef alındığını duyurmuştu.

Saldırı sonucu "Mombasa" adlı tankerdeki Hindistan uyruklu bir denizcinin hayatını kaybettiği, 4'ü ağır olmak üzere 8 personelin yaralandığı kaydedilmişti.

Milyarlık teknolojik savunma surları inşa edilirken, oyunun şartlarını baştan yazacak o asimetrik, sezgisel ve bağımsız gücü nerede aramalıyız?

Cedide Köprülü, Ankara Zirvesi’nin perde arkasını siber analizlerden "kedi diplomasisine" uzanan ezber bozan bir felsefeyle aralıyor... İşte o yazı:

Sınır ve Sinir tanımayan diplomasi

Lokum’un o sonsuz ontolojik bunalmışlığı ve kalabalıklar içindeki şehirli yalnızlığı yanında, masaya isli yoğurtla servis edilen geleneksel bir mantı geliyor. Fakat üzerine dökülen şey, yanık tereyağı eşliğinde, Palantir’in o soğuk, gözetleyen ve tahminleyen algoritmik sosu.

Buyurun dostlar buyurun; Halil İbrahim sofrasına…

Ankara Zirvesi’nin ardından diplomatik kulislerin damağında sanki bu absürt lezzet kalıyor gibi: Geleneksel coğrafi sınırların kokusuyla, sınır tanımayan büyük verinin “olası tekinsiz evliliği” ...

Çünkü jeo-politikanın masasında kelime türetmek ile kavram meydana getirmek bambaşka şeylerdir. Her kavram, bir kelimeden doğar ama her kelime, yapısal bir kavram ifade etmez. Kelime türetmek için kendi dilinizin ya da komşu dillerin sınırları içinde, yeni anlam setleri inşa edecek çağrışımlar oluşturabilirsiniz. Mesela bu zirvenin ardından, "Jeo-Katarakt" (Geo-Cataract / Géo-Cataracte) kelimesini ortaya atabilir ve NATO’nun o herkesi körleştiren devasa vizyonunun arkasından, ironik bir saygı duruşu yapabiliriz. Ancak kavram üretmek, madalyonun biraz daha karmaşık ve az daha karanlık yüzünü gösterir. Kavram, kelimenin ham doğasına teorik altyapılar ve ağırlıklar ekleyerek ona, bir yön ve moment kazandırır. Yani o kelimenin etrafında bir düşünce karargâhı ve o merkezin eksenine kümelenmiş, algıları yöneten bilişsel bir ordu üretir. (Bakın yeni bir kelime tamlaması bile bulduk! Cognitive army / Armée cognitive)

Joseph Nye, Soğuk Savaş’ın bitimini kutlayan o zafer sarhoşluğu içinde tam olarak bunu yaptı. 90’lı yıllarda, liberal dünyanın “tarihin sonu” illüzyonunu kutsamak için küresel gazozun şişesini salladı, salladı ve kapağı açtı: Etrafa saçılan o göz alıcı baloncukların arasından tek bir kavram pürüzsüzce süzüldü: Yumuşak Güç; nam-ı diğer: Soft Power.

Nasıl ki “tüfenk” icad olunca sadece mertliğin ayarı kaçmadı, aynı zamanda savaşın doğası ve “kuşların aerodinamiği” de bozulduysa “yumuşak güç” denilen o iletişim aygıtı devreye girdiğinde de zamanın savaş diyalektiği yapı bozuma uğradı. Bir dönemin o göğüs göğse çarpışan “harbi delikanlılığı”; yerini, sinir uçlarını hedef alan, sınırları içeriden çürüten asimetrik bir illüzyon yönetimine bıraktı. Ve Ankara’daki NATO Zirvesi, işbu yumuşak gücün tüm baloncuklarını aynı anda atmosfere salarak, dayanılmaz ve inanılmaz bir gövde gösterisi yaptı. Eleştirmek için söylemiyorum. Gerçekten emeği geçen herkesten Allah razı olsun. Gastro-diplomasi, animo-diplomasi, tekno-diplomasi, ticari diplomasi, femina-diplomasi, artech-diplomasi (Bunu da şimdi bulduk, armağan olsun…) ve daha niceleri.

Hani filmde de dediği gibi: “…. İlk korner atışını, ilk taç atışını ve hatta ilk kalp atışını…” tahmin etmeye çalıştı.

Tahminlemek... Biraz yabancı mı geliyor kulağa? Gelmesin. Çünkü bu kelime, giderek kavramlaşıyor ve insan tarihi kadar eski bir mesleki melekenin tam da kalp atışını çağırıyor: İstihbarat. İşte bu noktada Palantir gibi dev veri yöneticilerinin inşa ettiği yeni bir savaş ve diplomasi kanalı devreye giriyor. Tüfenkin icadı şöyle dursun, tüm tüfenkleri ve ağa babası savunma sanayi keşiflerini, insandan âri düşündüren ve hareket ettiren “yapay ama çok ehil zekâların!!!” yönelttiği ve yönettiği yeni bir savaş düzeneği. Bu noktadan itibaren Silahlara Veda’nın sayfaları arasından iki kadim sevgilinin ritmik dansı başlıyor: İstihbarat ve diplomasi.

Huysuz İhtiyarların Taaşşuku: Sinyal ve gürültü arasındaki ince meşk…

İstihbarat ve diplomasi; birbirine derin bir nefretle aşık, çok uzun süredir aynı yastığa baş koymuş huysuz ve yaşlı bir çifte benzer. Birbirleri olmadan nefes alamazlar ama aynı odada iki saat baş başa kaldıklarında da masadaki porselenleri birbirlerinin kafasında kırmaktan çekinmezler. Dünyada birbirlerinden başka gerçek dostları da yoktur aslında. En sevdikleri ritüel, loş bir ışık altında bir araya gelip “el âlemi” çekiştirmektir. Çünkü bu toksik dedikodu seansı, onların birbirleriyle iletişim kurma, yani ortak bir anlam üretme yöntemidir. Bu çifti, yapay bir boşanmayla birbirinden ayırmaya kalkarsanız, ikisi de kederinden ölür. Çünkü asırlardır süren o gizli evlilikte, artık hangisinin et, hangisinin tırnak olduğunu kendileri bile unutmuştur.

Bu iki ihtiyar, küresel jeopolitiğin o devasa sahnesinde kusursuz bir düet sergilerler. Biri masanın altından kırık yapboz parçalarını toplar, diğeri masanın üstünde o parçalardan büyüleyici bir tablo üretir. Diplomasiyi ve istihbaratı devlet aygıtından söküp aldığınız an, o heybetli Leviathan’ın bir anda iskambil kağıdından bir kule gibi çökeceğinden emin olabilirsiniz.

Peki, bu iki huysuz ihtiyarın ortak genetik şifresi nedir? Sanılanın aksine gizlilik, soğuk analiz raporları ya da o janjanlı “strateji” kelimesi gibi büyük, yaldızlı laflar değildir. Sadece ve sadece iletişimdir. Daha doğrusu bir stratejik örüntüyü, iletişim kanalıyla yaymak ve yönetmek…

Ancak buradaki iletişim, kitlelerin zannettiği gibi belirli halkla ilişkiler uzmanlarının uğraşması gereken kısıtlı bir disiplin de değildir. İletişim, tüm disiplinlerin üzerinde konumlanan, epistemolojik bir veri iletimi ve anlam/kavram üretiminin sistematize edilmiş en radikal halidir. Neyin, kime, ne zaman, nerede ve hangi tonda fısıldanacağı...

İşte Ankara’daki o şaşaalı masada, bu çiftin düeti tam bir illüzyon yönetimine dönüştü. Diplomasi, Beştepe’nin koridorlarında 32 liderin imzaladığı bildirilerle ittifakın “milli bütçe kaslarını” parlatmakla meşguldü. Ancak tam o esnada, arka odanın loş ışığında istihbarat, masaya yeni bir sos döktü: Büyük verinin o rasyonel, öngörülü ve insan algısını aşan gözetleme mimarisi. Karşımızdaki tablo, bir çeşit teknolojik irredantizm vakası olabilir mi? Bakmak lazım: Neyin, kime, ne zaman, nerede ve hangi tonda fısıldanacağı...

İmkansızı başarmanın yegâne yolu, oyunun kuralları içinde debelenmek değil, oyunun oynandığı şartları kökten değiştirmektir. Ütopyalar da tam olarak bu yüzden elenirler modern dünyada: Kitlelerin o öğrenilmiş çaresizlik gettosunda üzerlerine “imkânsız” yaftası yapıştırılır ve rafa kaldırılırlar.

Peki biz ne yapacağız? İmkansızın o konforlu yalanına mı sığınacağız, yoksa onu gerçekleştirebilme ihtimalinin o tekinsiz, sert gerçekliğine mi manevra yapacağız? Bir şeyin imkansızlığını olabilir kılmanın en kestirme yolu, mevcut şartları esnetmek değil, şartları baştan yazmaktır.

Tıpkı o zirve salonunun tam ortasında, bütçe gürültülerinin ve siber algoritmaların yapay zekâsına inat, merceğe mutlak bir kayıtsızlıkla bakan o beyaz Ankara kedisi gibi. Biz buna “Felis-Diplomasi” (Felis-Diplomacy / Félis-Diplomatie) diyoruz. Açılımı: Durup durup nüfuz alanlarına koku bırakan asimetrik istihbarat paradoksu. Yani milyarlık veri kalkanlarının ve şizoid ittifak surlarının, sınır ve sinir tanımayan saf, ilkel bir sezgi karşısında jeopolitik birer pahalı süse dönüşmesi paradoksu.

Mucit bak! Dünya masadaki parayı sayıp kendi duvarının arkasına saklanırken, biz, o salonun ortasından geçen beyaz kedinin adımlarındaki asimetrik özgürlüğü ve yeni şartları kurma ihtimalini gördük. Şimdi onlar, kendi şizoid gettolarında telsiz parazitlerini dinlemeye devam edebilirler. Bizim hattımızda gürültü yok, sadece net bir kurucu sinyal var ya da olmalı. “Gönül dostluğu ve daim sevdaluk” bir yana dursun; matematiğin ve soğuk analizin just-in-time (zamanında ve anında) örüntü kurma becerisi ve refleksi.

Asıl mesele ise bu sinyali ve reflektif beceriyi, ne kalitede ve hangi kurumsal aklın yöneteceğidir….

Müttefikler, bütçe harcamalarını masada birer güç gösterisi olarak sunadursun; Felis-Diplomasi dediğimiz şey, kuralları gereği, “küresel gücün yeni efendileri” olarak, tanklarıyla değil, kimseler fark etmeden sistemin derinliklerine bıraktıkları o dijital kokularıyla ve sistemik örüntü kurma kabiliyetleriyle alanlarını işaretliyorlar.

Durup durup nüfuz alanlarına koku bırakan bu asimetrik istihbarat paradoksu, modern savunmanın o pahalı surlarını tek bir hamleyle işlevsiz kılabiliyor.

Xinhua ajansının haberine göre, Bavi Tayfunu nedeniyle ülkenin kuzeydoğu ve doğu bölgelerinde alarm durumu sürüyor.

Tayfunun vurduğu Liaoning'de 260 bini aşkın kişi güvenli bölgelere tahliye edilirken bazı kentlerde eğitime ve çalışmaya ara verildi.

Eyaletin başkenti Şenyang'da sel tehlikesine karşı "kırmızı alarm" verilirken açık hava etkinlikleri, toplu organizasyonlar ve bazı tren seferleri de iptal edildi.

Cilin eyaletinde de eğitime ara verilmesinin yanı sıra bazı tren seferlerinin aksayabileceği uyarısı yapıldı.

Öte yandan, tayfunun en güçlü şekilde etkili olduğu eyaletlerden Cıciang'da 2,2 milyon, Fucien'de ise yaklaşık 200 bin kişinin tahliye edildiği açıklanmıştı.

Notta, şirketin idari, altyapı ve destek birimlerindeki maliyetlerinin benzer otomobil üreticilerinin ortalamasının yaklaşık yüzde 20 üzerinde seyrettiğine dikkat çekildi.

İşgücü maliyetlerinde herhangi bir değişiklik yapılmaması halinde bu farkın kapatılması için ilave istihdam azaltılması gerekeceği belirtilen notta, tüm markalar, şirketler ve bölgelerde hangi düzenlemelerin gerekli ve uygulanabilir olduğunun değerlendirildiği, nihai kararın henüz verilmediği kaydedildi.

Notta, "Personel giderleri genel giderlerin yarısını oluşturduğundan, işgücü maliyetlerinde herhangi bir değişiklik olmadığını varsayan teorik bir hesaplama, dünya çapında yaklaşık 50 bin pozisyonun azaltılması anlamına gelir." değerlendirmesi yapıldı.

Volkswagen'in azalan talebe uyum sağlamak için Avrupa'daki üretim kapasitesini 500 bin araç düşürebileceği hatırlatılan notta, grubun Almanya'daki 4 fabrikada üretimi sonlandırabileceği ifade edildi.

Notta, daha iyi ürünlere rağmen maliyet ve fiyat açısından Çin'den gelen modellerle rekabette sıkıntı yaşandığı anımsatıldı.

Volkswagen Grubu daha önce 2030 yılına kadar Audi ve Porsche dahil çeşitli markalarında yaklaşık 50 bin kişilik istihdam azaltma planını açıklamıştı.

Olası yeni küçülmenin hayata geçirilmesi halinde toplam işten çıkarma sayısı 100 bine ulaşacak.

Bakan Gürlek, NSosyal hesabından yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu güçlü irade doğrultusunda İçişleri Bakanlığı ile tam bir eş güdüm ve koordinasyon içerisinde, milletin huzuruna ve gençlerin geleceğine kasteden suç örgütlerine ve sokak çetelerine karşı mücadeleyi kararlılıkla sürdürdüklerini belirtti.

Bu kapsamda yürütülen 3 soruşturmaya ilişkin bilgi veren Gürlek, şunları kaydetti:

"Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığımız, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımız ve Ankara Cumhuriyet Başsavcılığımız tarafından yürütülen 3 ayrı soruşturma kapsamında, 5 ayrı organize suç şebekesine yönelik eş zamanlı operasyonlarda toplam 161 şüpheli hakkında adli işlem yapılmıştır. Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığımızın yürüttüğü soruşturmada liderliğini yurt dışında firari bulunan bir şahsın yaptığı silahlı suç örgütüne yönelik İstanbul merkezli 7 ilde, 93 adrese eş zamanlı operasyon düzenlenmiş, toplam 107 şüpheli hakkında işlem yapılmıştır. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımızın yürüttüğü soruşturmada ise liderleri yurt dışında bulunan 3 ayrı yeni nesil organize silahlı suç örgütüne yönelik İstanbul merkezli 6 ilde eş zamanlı operasyon gerçekleştirilmiş, toplam 39 şüpheli hakkında adli işlem başlatılmıştır. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığımız koordinesinde yürütülen soruşturmada ise silahla tehdit, gasp ve yağma suçlarını işlediği tespit edilen bir suç örgütüne yönelik operasyon gerçekleştirilmiş, 15 şüphelinin tamamı yakalanarak gözaltına alınmıştır."

Gürlek, soruşturmaları yürüten başsavcılıklar ve operasyonda görev alan personele teşekkür ederek, "Vatandaşlarımız müsterih olsun, devletimiz, milletimizin huzuruna yönelen her tehdidin karşısında dimdik duracak, suç örgütlerinin şehirlerimizde yuvalanmasına ve evlatlarımızın geleceğine el uzatmasına hiçbir şekilde izin verilmeyecektir." ifadelerini kullandı.

Usta, konuşmasında şu bilgileri verdi:

Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde kurulan, çocukların suça sürüklenmesine yol açan nedenlerin tüm boyutlarıyla incelenerek koruyucu ve önleyici mekanizmalar geliştirilmesiyle çocukların toplumsal yaşama etkin katılımlarının sağlanması için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla kurulan Meclis Araştırması Komisyonu çalışmalarını tamamlamış olup, raporunu Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına da sunmuştur.

Bu teklifin hazırlanması sürecinde, söz konusu rapordan da istifade etmek suretiyle kıymetli komisyon üyelerimizle birlikte yaptığımız çalışmalarda, bugün sizlerin karşısında olarak hazırladığımız teklifi de ifade etmek istiyoruz. Bu anlayışla hazırlanan teklifin ülkemiz, milletimiz ve vatandaşlarımız için de hayırlı olmasını temenni ediyoruz.

Kıymetli basın mensupları, teklif ile 7 farklı kanunda değişiklik veya düzenleme öngörülmekte; yürütme ve yürürlük de dahil olmak üzere 18 maddeden oluşmaktadır. Teklifte suç işlenmesinin önlenmesi, caydırıcılığın sağlanması, kişilerin can güvenliğinin korunması, toplumsal huzurun güçlendirilmesi ve infaz adaletinin sağlanması ile çocukların korunması ve daha etkin rehabilite edilebilmesine yönelik çok önemli düzenlemeler yer almaktadır. Şimdi size teklifte yer alan düzenlemelerle ilgili bazı bilgileri sunmak istiyorum:

Çocukların suça karışması, yalnızca ülkemizin değil, dünyanın birçok ülkesinin karşı karşıya bulunduğu çok boyutlu bir sorundur. Son yıllarda çocukların karıştığı ağır şiddet olaylarında yaşanan durumlar, suç işleme yaşının giderek düşmesi ve çocukların suç örgütleri tarafından istismar edilmesi, mevcut sistemin günümüz ihtiyaçları doğrultusunda yeniden değerlendirilmesini zorunlu hale getirmiştir. Bu kapsamda teklifimizde, Türk Ceza Kanunu'nun 31. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında yapılan düzenlemelerle hapis cezalarının alt ve üst sınırları arttırılmaktadır.

Ayrıca, kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve saik, suçun işleniş şekli ve daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkum edilmiş olma hususları göz önünde bulundurularak; kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçlarını işleyen 15-18 yaş grubu çocuklar bakımından, hakimin takdirine bağlı olarak herhangi bir ceza indirimi uygulanmamasına yönelik bir düzenleme öngörülmektedir. Böylece 15-18 yaş arasındaki çocukların, yukarıda saydığım o şartlar yerine geldiği takdirde, yine hakimin takdir yetkisiyle müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası almasına yönelik bir düzenleme hayata geçirilmiş durumda.

Yine kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarını işleyen 12-15 yaş grubu çocuklar bakımından da belirli şartların varlığı halinde, yine hakime takdir yetkisi verilerek ceza almalarına ve daha az ceza indirimi uygulanabilmesine de imkan sağlanmaktadır.

Yine Türk Ceza Kanunu'nda tekerrür hükümlerinin uygulanma yaş sınırı 18'den 15'e düşürülerek, özellikle suç örgütleri tarafından 15-18 yaş grubundaki çocukların suçta kullanılmasının önlenmesi ve caydırıcılığın da sağlanması amaçlanmaktadır.

Teklifte, çocuğun gelişimindeki temel rolü dikkate alınarak, Türk Ceza Kanunu'nda yer alan aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçuna ilişkin cezaların da alt ve üst sınırları arttırılmaktadır. Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali nedeniyle çocuğun kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçunu işlemesi halinde, bu madde gereğince ebeveynlere verilecek cezanın yarısından iki katına kadar da arttırılması suretiyle ailenin çocuk üzerindeki sorumluluğunun güçlendirilmesi de hedeflenmiştir.

Kıymetli basın mensupları, teklifte çocuklar bakımından infaz sisteminin etkinliğinin arttırılmasına yönelik önemli düzenlemeler getiriyoruz. Bu kapsamda, çocuk hükümlülerin hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitim evlerinde infazına başlanması yerine, çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanmasına ve iyi halli olduğunun tespit edilmesi halinde eğitim evlerine ayrılmasına imkan veren düzenleme yapılmaktadır. Mevcut sistemde çocuk hükümlüler direkt çocuk eğitim evlerinde infazlarına başlanıyorken, artık hakimin de iyi hali değerlendirmesi için —ki bu iyi halin değerlendirilmesi için de yine geniş kapsamlı bir heyet raporunun olması şartıyla— çocukların eğitim evlerine ayrılması ile ilgili şartlar yeniden düzenlenmektedir. Çocuk hükümlülerin doğrudan çocuk eğitim evlerine yerine getirilecek cezaları ile çocuk kapalı ceza infaz kurumlarından çocuk eğitim evlerine ayrılmaya ilişkin ayrıntılı düzenlemeler de yine kanun teklifimizde yer almaktadır.

Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen; kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu bakımından koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, çocuğun 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir günün iki gün olarak kabul edilmesi uygulamasından vazgeçilecek; bir günün bir gün olarak dikkate alınması da sağlanacaktır. Böylece ceza indiriminden faydalanma imkanı olmayacak; sadece kasten adam öldürme suçu, cinsel istismara dokunulmazlık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imali ve ticareti suçu ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu bakımından bu hükümler yerine getirilecek.

"TROSSARD'A GEÇEN SENE 8 MİLYON EURO TEKLİF ETTİM"

Adalı, geçen sezon Belçikalı yıldız için ciddi bir girişimde bulunduklarını belirterek, "Geçen sene Trossard için Arsenal'a 25 milyon euro teklif ettim. Kendisine de 8 milyon euro maaş teklif ettim ama olmadı, bırakmadılar." ifadelerini kullandı.

Transfer sürecine yeniden değinen Adalı, artık şartların değiştiğini vurgulayarak, "Bu kez daha az maaşa alıyoruz." sözleriyle taraftarın merakla yolunu gözlediği Trossard transferini resmen duyurdu.

"SALAH DEDİKODULARI DOĞRU DEĞİL"

Serdal Adalı, Trossard ile ilgili açıklamalarını sürdürürken Salah iddiasının ise dedikodu olduğunu ifade etti. İşte Adalı'nın sözleri:

31 yaşındaki Trossard için bile Arsenal sonraki satıştan pay koymak istiyor. Böyle bir oyuncuyu kadroya katmak istiyoruz. Trossard'ın da son kontratı olmayacak, onu söyleyeyim. Dikilitaş olduğu için şu anda Trossard konuşuluyor. Doğru değil ama Salah dedikoduları ortaya atılıyor. Bunlar hep kaynak oluşturduğumuz için.

Temmuz 1995'te Srebrenitsa'da Sırp bayrağının yanına çekilen Yunan bayrağı, tarihin en kanlı katliamlarından birindeki gizli ortaklığı gözler önüne sermişti. Sivil halkın katledilmesinde bizzat tetik çeken ve üstün hizmet madalyalarıyla ödüllendirilen "Yunan Gönüllü Muhafızları" taburuna yönelik Atina'da açılan soruşturma, 6 yılın ardından sadece 7 sayfalık bir kararla tamamen kapatıldı.

İstanbul’daki Haliç Köprüsü’ne, "Çocuklarınızı saklayın, Trump geliyor" yazılı pankart asıldı.

Ankara, 7-8 Temmuz tarihlerinde düzenlenecek 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'ne hazırlanırken zirve kapsamında Türkiye'ye gelecek olan ABD Başkanı Donald Trump bu kez Haliç Köprüsü'ne asılan bir pankartla protesto edildi.

Hem İngilizce hem Türkçe olarak "Çocuklarınızı saklayın, Trump geliyor" ifadeleri yer alan pankart bir süre İstanbul Boğazı'nda asılı kaldı.

Öte yandan gezici radar araçlarının konum bilgileri paylaşılmazken, bu araçların yol kenarında ekip otosu şeklinde denetim yaptığı belirtildi.

Yetkililer, sürücülerin radar noktalarını takip etmek yerine hız kurallarına uyarak güvenli seyahat etmeleri gerektiğini vurguladı.

ABD-İsrail, İran arasındaki üçgen Orta Doğu'yu gittikçe ısıtırken, İran da savaşın ilk gününde belirttiği misilleme saldırılarını sürdürüyor.

İran, misilleme saldırılarıyla İsrail'e peş peşe füze yolladı.

• DEMİR KUBBE FÜZELERİ ETKİSİZ HALE GETİREMEDİ

İran'ın misillemeleri sonrası peş peşe İsrail'e gönderilen füzeler, Tel Aviv'de büyük bir hasara neden oldu.

• DOĞRUDAN İSABET ETTİ

ABD ve İsrail’in ortak saldırısının ardından İran’ın misilleme olarak gerçekleştirdiği saldırıda, Büyük Tel Aviv olarak bilinen Gush Dan bölgesindeki iki binaya doğrudan isabet eden füze, çevredeki bina ve araçlarda ağır hasara yol açtı.

• ENKAZ KALDIRMA ÇALIŞMALARI SÜRÜYOR

Ekipler, Tel Aviv’de füzenin düştüğü noktada inceleme ve enkaz kaldırma çalışmalarını sürdürüyor.

B-2 uçaklarının kalkış ve havada uçuş görüntülerinin de yer aldığı açıklamada, "Dün gece, 1 tonluk bombalarla donatılmış B-2 hayalet bombardıman uçakları, İran'ın güçlendirilmiş balistik füze tesislerini vurdu." bilgisi yer aldı.

ABD Hava Kuvvetleri tarafından kullanılan "B-2 Spirit", ABD merkezli Northrop Grumman firması tarafından üretiliyor.

İlk uçuşunu 17 Temmuz 1989'da yapan B-2, özellikle yoğun hava savunmalarını delmek için tasarlanmış "uçan kanat" tasarımına sahip bombardıman uçağı olarak biliniyor.

İki kişilik mürettebatla görev yapan uçak, süpersonik hızlara ulaşmasa da yüksek irtifa ve uzun menzil kapasitesiyle öne çıkıyor.

• B-2 bombardıman uçakları İran'ı daha önce de vurdu

ABD'nin Haziran 2025'te B-2 bombardıman uçaklarıyla İran'ı hedef almasının ardından, İsrail Başbakanlık Ofisinin paylaştığı yapay zeka destekli videoda söz konusu saldırılara gönderme yapılarak B-2'nin kokpitinde ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu tasvir edildi.

İsrail'e geçen yıl İran'a yönelik saldırılarında destek veren ABD, 22 Haziran 2025'te B-2 bombardıman uçaklarıyla İran'ın Natanz, Fordo ve İsfahan'daki 3 nükleer tesisine saldırı düzenledi.

ABD Başkanı Donald Trump, 24 Haziran 2025'te İran ve İsrail arasında ateşkes sağlandığını duyurdu.

ABD'nin İran'ın nükleer tesislerine yönelik saldırısının ardından Trump, 25 Haziran 2025'te sosyal medya hesabından B-2 bombardıman uçaklarının videosunu paylaştı.

Paylaşımda, B-2 bombardıman uçaklarının çeşitli görüntülerine yer verilirken arka planda Vince Vance ve The Valiants'ın 1980'de çıkardığı "İran'ı bombala" şarkısı çaldı.

Şarkıda, "İran'ı bombala. Haydi bir duruş sergileyelim. İran'ı bombala. Ülkemiz bir hisse kapıldı. Gerçekten zirveye ulaştı öfke, İran'ı bombala." sözlerinin yanı sıra "(İran lideri Ali Hamaney) Ayetullah'a söyleyin, 'Seni tabuta koyacağız!'" gibi ifadeler yer aldı.

İsrail Başbakanlık Ofisi ise sosyal medya hesabından, İsrail ile İran arasında ateşkesin sağlanmasının altıncı ayında, Aralık 2025'te, "Zafer turumuzda altı ay" ifadesini kullanarak yapay zeka ile oluşturulmuş bir video paylaştı.

Animasyonda, Haziran 2025'te ABD'nin İran'ın nükleer tesislerine saldırı düzenlediği B-2 bombardıman uçağı yer aldı ve uçağın kokpitinde ise Trump, Netanyahu'nun yardımcı pilotu olarak tasvir edildi.

• 15 bin metre irtifaya çıkabiliyor

ABD Hava Kuvvetlerinin resmi verilerine göre, "B-2 Spirit" hem konvansiyonel hem de nükleer mühimmat taşıyabilen çok rollü stratejik bombardıman uçakları arasında yer alıyor.

B-2 Spirit, 4 General Electric F118-GE-100 turbofan motorla donatılmış bulunuyor.

Yaklaşık 52 metre kanat açıklığına, 21 metre uzunluğa ve 5 metre yüksekliğe sahip B-2'nin azami kalkış ağırlığı 152 bin 600 kilograma ulaşıyor.

Ayrıca, iki kişilik mürettebatla görev yapan uçak yaklaşık 15 bin metre irtifaya çıkabiliyor ve kıtalararası menzile sahip bulunuyor.

Firmanın verilerine göre, her ne kadar "B-2 Spirit" 18 bin kilograma kadar yük taşıyabilse de ABD Hava Kuvvetleri, bu uçakların yaklaşık 27 bin 200 kilogram ağırlığına denk gelen iki "GBU-57 A/B" bombası ile başarılı şekilde test edildiğini belirtiyor.

• Düşük görünürlük kapasitesine sahip

ABD'nin bombardıman uçağı modernizasyon programının en önemli kilometre taşlarından biri olarak değerlendirilen B-2, kısa sürede dünyanın herhangi bir noktasına ulaşarak yoğun şekilde korunan hedeflere saldırı düzenleyebilme kapasitesiyle öne çıkıyor.

Radar izini minimize eden "stealth" teknolojisi sayesinde gelişmiş hava savunma sistemlerini aşabilen uçak, özellikle yüksek koruma altındaki stratejik hedeflere yönelik operasyonlarda kullanılıyor.

Uçağın hava savunma sistemlerini aşabilme ve etkili misilleme kapasitesi, B-2'ye yalnızca operasyonel üstünlük kazandırmakla kalmıyor, aynı zamanda güçlü bir caydırıcılık ve muharebe gücü sağlıyor.

Düşük görünürlük teknolojilerini yüksek aerodinamik verimlilik ve geniş mühimmat kapasitesiyle birlikte barındıran uçak, yakıt ikmali yapılmadan yaklaşık 9 bin 600 kilometre menzile ulaşabiliyor.

Söz konusu özellikler yüksek irtifalarda daha fazla hareket özgürlüğü sağlayarak uçağın menzilini artırıyor ve sensörleri için daha iyi bir görüş alanı sunuyor.

B-2'nin tespit edilmesini, izlemesini ve etkisiz hale getirmesini zorlaştıran düşük görünürlük kapasitesi, kızılötesi, akustik, elektromanyetik, görsel ve radar izlerinin azaltılmasına dayanıyor.

Öte yandan uçağın yapımında kullanılan kompozit malzemeler, özel kaplamalar ve kanat tasarımı, uçağın radarlar tarafından tespit edilmesini zorlaştıran başlıca unsurlar arasında bulunuyor.

• İlk uçuşunu 1989'da gerçekleştirdi

B-2 Spirit, ilk kez 22 Kasım 1988'de ABD'nin California eyaletine bağlı Palmdale kentindeki Hava Kuvvetleri 42. Tesiste hangardan çıkarılarak kamuoyuna tanıtıldı.

İlk uçuşunu 17 Temmuz 1989'da gerçekleştiren uçak, California'daki Edwards Hava Üssü'nde görev yapan B-2 Birleşik Test Gücü tarafından yürütülen kapsamlı test sürecinden geçti.

"Spirit of Missouri" adı verilen ilk uçak 17 Aralık 1993'te teslim edilirken, B-2 Nisan 1997'de ilk operasyonel kabiliyet statüsüne ulaştı.

Missouri eyaletindeki Whiteman Hava Üssü, B-2'nin ana operasyonel üssü olarak faaliyet gösterirken, uçağın bakım ve lojistik desteği ise Oklahoma'daki Tinker Hava Üssü bünyesinde bulunan Oklahoma City Hava Lojistik Merkezi tarafından sağlanıyor.

• Büyük operasyonlarda rol aldı

B-2'ler ABD tarafından sadece İran'da değil, daha önce Kosova, Afganistan ve Irak'ta da kullanıldı.

B-2'nin muharebe kabiliyeti ilk kez 1999'da Kosova'da Müttefik Kuvvetler Operasyonu sırasında test edildi.

Missouri'deki Whiteman Hava Üssü'nden kalkarak Kosova'ya kesintisiz uçuş gerçekleştiren B-2'ler, harekatın ilk sekiz haftasında Sırbistan'daki hedeflerin yaklaşık yüzde 33'ünün vurulmasında rol oynadı.

Ayrıca, 2001'de Afganistan'a yönelik Kalıcı Özgürlük Operasyonu kapsamında en uzun menzilli görevlerinden birini gerçekleştiren B-2, 2003'teki Irak operasyonunda da görev aldı.

ABD'nin 2003'teki Irak'a müdahalesinde "Irak'ı Özgürleştirme Operasyonu" çerçevesinde hem ileri konuşlu üslerden hem de Whiteman'dan sorti yapan B-2'ler, toplamda yaklaşık 680 ton mühimmat kullandı.

Nisan 1997'de ilk operasyonel kabiliyet statüsüne ulaşan B-2, Aralık 2003'te tam operasyonel kabiliyet seviyesine erişti ve 2009 yılında ise uçağın sorumluluğu, ABD Hava Kuvvetleri bünyesindeki Küresel Taarruz Komutanlığına devredildi.