Haşimato hastalığı nedir? Belirtileri nelerdir?

Haşimato hastalığı ya da halk arasındaki ismiyle tiroid bezi iltihabı bağışıklık sisteminin bakteri, virüs, mantar ve parazit gibi aşırı “oto-antikor” üreterek tiroid bezine saldırmasına nedeniyle oluşan bir hastalıktır. Haşimato yaygın olarak görülen bir tiroid hastalığı. Peki Haşimato hastalığı nedir? Neden olur ve belirtileri nelerdir? İşte Haşimato hastalığı hakkında bilinmeyenler

Haşimato hastalığı nedir? Belirtileri nelerdir?

Haşimato günümüzde yaygın olarak görülen bir tiroid hastalığı. Bağışıklık sisteminin aşırı antikor üretmesi nedeniyle ortaya çıkan Haşimato Hastalığı merak edilen konuların başında geliyor. Haşimato hastalığı nedir? Haşimato hastalığı neden olur? Belirtileri nelerdir? İşte detaylar…

HAŞİMATO HASTALIĞI - HAŞİMATO TİROİDİTİ NEDİR?

Haşimato hastalığı veya tıptaki adıyla Hashimoto tiroiditi, tiroid hormon eksikliği nedeniyle şikayetler oluşturan hormonal bir hastalıktır. Japon bilim adamı Akira Hashimoto tarafından tanımlandığı için bu ad verilmiştir. Hashimoto hastalığı, tiroid bezi yetmezliğine (hipotiroidi) yol açan bir hastalık olup tiroid bezi yetmezliğinin en önemli nedenidir. Her normal insanın gırtlağının kenarında kelebek şeklinde tiroid isminde bir bez vardır. Bu bez T3 ve T4 isminde hormonlar üretir. Bu hormonlar vücudumuzdaki tüm organların çalışmasını yani metabolizmayı ayarlar. Bu hormonlar fazla olduğunda tüm organlarımız hızlı, tersine bu hormonlar az olduğunda ise tüm organlarımız yavaş çalışır. Beyinde bulunan hipofiz isminde bir organda ise TSH isminde bir hormon salınmakta olup TSH tiroid bezinin çalışmasını ayarlar. TSH'nın açılımı, Tiroid Stimulan Hormon'dur. Yani tiroid bezini uyaran hormon demektir. Tiroid bezinden salınan T3 ve T4 yüksek olduğunda TSH azalır ki tiroid bezine olan uyarı azalsın ve tiroid hormon üretimi azalsın. Tersine tiroid bezinden salınan T3 ve T4 düşük olduğunda TSH artar ki tiroid bezi daha çok uyarılsın ve tiroid hormon üretimi artsın.

Haşimoto Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
Haşimatoyu gösteren bir klinik bulgu yoktur. Haşimato hastalığının oluşturduğu tiroit hormon fazlalığı ve daha sıklıkla tiroit hormon yetmezliğine bağlı bulgular kişileri doktora götürmektedir. Haşimato da görülen belirti ve bulgular hastalığın kendine özgün değildir. En belirgin haşimato belirtileri ise şöyledir;

  • Sıklıkla kilo alma,
  • Cilt kuruluğu,
  • Kolay üşüme,
  • Yorgunluk,
  • Kramplar,
  • Seste değişiklik
  • Ve kabızlıktır.

Bu belirtiler pek çok hastalıkta da görülebileceği için genellikle haşimatoyu tespit etmek zordur. Haşimato belirtilerinden nabız sayısında düşüklük, hareketlerde yavaşlama, unutkanlık, işe odaklanmada zorluk, yavaş konuşma, gözaltlarında yüzde şişme, saç dökülmesi,  solukluk, iştahsızlık, depresyon, sinirlilik, dilde büyüme, adet düzensizlikleri de hastalarda sıklıkla görülebilir.

görülebilmektedir. İleri düzeyde hipotirodi olan hastalarda; akciğer ve kalp zarlarında sıvı toplanması, karpal tünel sendromu, uyku apnesi, göğüslerden süt gelmesi veya bu olmaksızın prolaktin hormonunda yükselme, cinsel istekte azalma ve kan sodyum düşüklükleri de haşimato belirtilerinden sayılır.

Haşimato hastalığında kolesterol düzeyi genelde yüksek olur. Bu nedenle hasta da kalp damar hastalıkları da görülebilir. İlerlemiş haşimato vakalarında kalp zarında(perikardit), akciğerde(plörezi) ve karında su toplaması(asit) görülebilir.

Haşimato Testleri
Haşimato hastalarının büyük bir kısmında tiroit hormonları (FT3, FT4, TSH ) normal seviyededir. %10 civarı hastada ise hipotiroidi gözlenir.(FT3, FT4 düşük, TSH yüksek). Hastaların çoğunda yaşam boyu Anti TPO, Anti TG antikorları bulunur. Bu antikorlar ilk zamanlarda olmasa bile ileriki dönemlerde hipotiroidi gelişeceğini haber verir.  Haşimato hastalığı kandaki tiroit ve antikor değerleri ile ultrasonografi ile teşhis edilebilir. Tespit edilen nodüllerin iyi huylu olup olmadığını anlamak için ultrasonografi altında iğne biyopsisi yapılması gerekebilir.

Hashimoto hastalığı ailesel özellik gösterir. Aynı ailenin üyelerinde sık görülür. Hashimoto tiroiditi olan hastalarda kuvvetli bir genetik geçiş vardır ve bu hastaların birinci dereceden akrabalarında tiroid antikorları (anti-TPO ve anti-tiroglobulin) yüksek olarak bulunur ve hastalık ailenin diğer üyelerinde de sıklıkla ortaya çıkar. Bu nedenle Hashimoto tiroiditi varsa ailenin diğer üyelerinde de tiroid tetkikleri yapılmalıdır.

Guatr, Tiroit ve Haşimato Hastalığı Arasındaki Farklar Ve İlişki Nedir?
Tiroit boynumuzda solunum ve yemek borusunun önünde tiroit hormonu üreten birbiriyle bağlı iki parçadan oluşan endokrin bir organdır. Vücudumuzdaki metabolik faaliyetlerden, beyin ve sinir sistemi ile ilişkili faaliyetlerden, büyüme ve gelişmeden, üreme fonksiyonlarının gelişiminden ve devamından sorumludur. Guatr sebep ne olur ise olsun tiroit bezinin büyümesidir. Haşimato hastalığı ise bu tiroit bezinin vücudumuzdaki müdafaa sistemi tarafından yabancı bir organ olarak tanımlanıp orta ve uzun dönemde tiroit bezinin hormon üretme yeteneğinin kaybına dolayısı ile yüzde 85-90 tiroit hormon yetmezliği ile sonuçlanan otoimmün bir hastalıktır. Haşimato hastalığında zaman zaman tiroit hormon üretiminin arttığı dönemler de olur.

Haşimato Hangi Hastalıklara Neden Olur?
Haşimoto hastalığı eğer hipotiroide yol açtıysa hipotiroidin şiddetine ve süresine bağlı olarak kilo fazlalığı, kabızlık, cilt kuruluğu, saç dökülmesi, tırnak bozulmaları, kan yağlarında yükseklik (kolesterol, trigliserid) ve dolayısı ile kalp damar hastalıklarına giden süreci hızlandırır. Uykuya meyil zihinsel faaliyetlerde yavaşlamaya neden olur. Haşimoto hastalığı ile birlikte ve birbirlerine eşlik edebilecek hastalıklar olarak tüm otoimmün hastalıklar sayılabilmektedir. Bunların bir kısmı endokrin organlara bağlı (böbreküstü bezi; diyabet) bir kısmı kas iskelet sistemi hastalıkları (romatizmal hastalıklar) bir kısmı depresyona kadar gidebilecek psikiyatrik hastalıklar olabilir. Yine haşimoto hastalığında tiroit bezinin yapısında bozukluklar neticesinde hem geçici hem de gerçek takibi gereken tiroit nodülleri olabilir. Tiroit nodülleri mutlaka takip edilmelidir.

Haşimato Hastalığında Beslenme Nasıl Olmalıdır?
Haşimato hastalığı ile ilgili özgün bir diyet yoktur. Ancak sağlıklı beslenmek her hastalıkta olduğu gibi haşimato için de çok önemlidir. Ortamda iyot fazlalığının bu hastalıkları tetiklediğine dair çalışmalar olmakla beraber şu ana kadar bunun doğruluğu gösterilememiştir. Selenyum alımı ile düzeldiğine dair yayınlar da vardır. Selenyum, haşimato hastalığında yükselen antikorları azaltabilmekte ancak hastalığın klinik olarak tiroit hormon yetmezliğine gidişini değiştirememektedir. Kısacası kesin bir faydası görülememektedir. Bu dönemde glutensiz beslenme önerilmektedir. Bunun da direkt olarak haşimato hastalığının gidişini değiştirdiği gösterilememiştir. Beslenme ile ilgili söylenmesi gereken en önemli husus; hipotiroidi nedeni ile tiroit hormonu başlanmış olan hastaların ilaçlarını aç karnına almaları ve beraberinde tiroit hormon ilacının emilimini bozabilecek kepekli, yoğurt ve süt gibi emilimi bozacak gıdaları aynı öğünde almamaları olmalıdır.

Haşimato Hastaları Nasıl Tuz Kullanmalıdır?
Haşimato hastalarının nasıl tuz kullanmaları gerektiği çok merak edilen bir konudur. Hastalığı iyodun tetiklediği söylenmekle beraber bu tümüyle doğrulanamamış bir konudur. İyodun, ortaya çıkmış tanısı konulmuş bir haşimato tiroidinin klinik gidişinde olumlu ya da olumsuz bir etkisi yoktur. Zaten iyot yetmezliği yaşanan ülkemizde genel olarak tuz kullanımını kısıtlama yönünde bir eğilimin de giderek arttığı bir dönemdeyiz. Haşimato tiroidinin anne adayı genç hanımlarda da daha sık görüldüğü düşünülürse genç nesillerin iyot eksikliği ile tekrar karşılaşmaması için iyotsuz tuz kullanılmalı gibi bir mesaj vermek doğru olmaz. İyotlu tuz kullanılabilir.

Haşimato Tedavisi
Haşimato hastasının tiroit hormon eksikliği ve fazlalığı ile ilgili klinik yakınmalarını bilmesi önemlidir. Bu klinik belirtiler aynı hastada farklı zaman dilimlerinde bulunabilir. Bu durumunda doktora danışılmalıdır. Eğer tiroit hormon yetmezliği (hipotiroidi) ve hekim tiroit hormonu başlamış ise TSH hormonu normal sınırlar içine çekilinceye kadar 6-8 hafta aralar ile doz ayarlaması yapılır. Normal sınırlar içine girdikten sonra doz ayarlama yapılmaktadır. 4-6 ay ara ile kontrollere devam edilmelidir. Çünkü hastanın beslenmesi, kilo alımı ve hastalığın aktivitesi ile dozda devamlı değişiklik olması gerekebilir. Özellikle çocuk sahibi olma çağındaki hanımların bu kontrole titizlikle uyması ve bebek sahibi olmadan önce ve gebelikleri sırasında 4-6 haftada bir takiplerini yaptırmaları bebek sağlığı açısından önemlidir. Bazı haşimato hastalarında tiroit nodülü gelişme eğilimi fazladır. Bu hastalarda da tiroit nodül takibi 6 ayda bir yapılmalıdır. Bir değişim yoksa takip süresi bir yıla kadar çıkarılabilir.

Hashimoto hastalığının zararları oluşturduğu klinik tabloya göre değişmektedir. Hafif olgularda saç dökülmesi, kilo kontrolünde güçlük, üşüme gibi yakınmalar olabileceği gibi hastalık ilerledikçe ve tedavi edilmedikçe kan yağlarında yükselme, kalp damar hastalıkları, kan basıncında yükselme gibi daha sistemik şikayetler görülebilir. Çocuk sahibi olmada güçlük, kansızlık gibi tablolar da eşlik edebilmektedir.

Haşimato Hastaları Nasıl Kilo Verebilir?
Haşimato hastalarında kilo almaya eğilim vardır. Bunun birinci sebebi bu hastalarda zaman zaman tiroit hormon fazlalığı dönemlerinin yaşanabilmesi ve bu dönemlerde iştah artışı ile birlikte kilo alınmama dönemlerinin rahatlığı ile hastaların kontrolsüz fazla beslenme eğilimi göstermeleri. İkincisi ise bu hastalarda kalıcı hipotiroidi riskinin yüksek olması (metabolizma yavaşlaması)ve geçici tiroit hormonu fazlalığı döneminde artmış olan iştahlarının devamı sebebi ile aldıkları fazla kalorilerin kilo olarak kendilerine dönmesidir. Bir de hipotiroit döneminde uykuya eğilim, hareketsizlik, konstipasyon, adet düzensizlikleri tabloya eklendiğinde kilo alımı kaçınılmaz bir hal alır. Ama yine de bu kilo alma bir kader değildir. Hasta hastalığını bilir ve davranışlarını buna göre değiştirme eğiliminde olur ise kilo alımı sınırlandırılabilir. Zayıflamanın birinci basamağı haşimato hastalığına bağlı olarak ortaya çıkmış olan hipotiroidinin doğru bir şekilde ve dozda ilaç kullanılması ile düzeltilmesi ve hastanın bilinçli bir şekilde yeme davranışını düzelterek egzersiz kapasitesini arttırması ile mümkündür.

Güncelleme Tarihi: 07 Ekim 2019, 14:23
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner5