banner5

banner29

İtil Volga (Bulgar) imparatorluğu nedir ? İtil Bulgar İmparatorluğu'nun tarihi

İtil Bulgarları kimdir? İtil Bulgar İmparatorluğu'nun Tarihçesi İlk Müslüman Türk Devleti Kimdir? İtil Bulgarları'ının tarihi , kültürü nedir ;alimleri kimdir? İtil Volga İmparatorluğu nerede kurulmuştur? İtil ne demektir,İtil adının anlamı ...

Tarih 05.03.2020, 18:25 05.03.2020, 19:40
İtil Volga (Bulgar) imparatorluğu nedir ? İtil Bulgar İmparatorluğu'nun tarihi

İtil Bulgarları kimdir? İtil Bulgar İmparatorluğu'nun Tarihçesi İlk Müslüman Türk Devleti Kimdir?

İdil Bulgarları 7-10. yüzyılları arasında ortaya çıkan bir Türk topluluğu. Büyük Bulgarya Hanlığı'nın Hazarlar tarafından dağıtılıp, Ön bulgarlar halkının bölünmesinden sonra meydana gelmiştir, ve 13. yüzyıla kadar toplu halde kalmış olan bir halk olmuşlardır.Ön bulgarların güneybatıya göç eden Tuna Bulgarları bölümü 9. yüzyılda hristiyanlığı, İdil Bulgarları ise 8. yüzyılda İslam'ı kabul etmişlerdir. İslamiyeti devlet dini olarak kabul eden ilk Türk devletidir.

Batı Hun Devleti yıkılınca Attilâ’nın küçük oğlu İrne, kendisine bağlı Hun boylarıyla Orta Avrupa’dan Karadeniz’in kuzeyine döndü. Söz konusu boylar bu bölgedeki Ogur boylarıyla karışarak Bulgar adını aldılar. VI. yüzyılın son çeyreğinde Batı Göktürk Devleti’nin hâkimiyeti altına giren Bulgarlar bu devletin yıkılmasından (630) sonra başbuğları Kurt (Kuvrat) idaresinde Büyük Bulgar Devleti’ni kurdular. 

İdil Bulgar Hanlığı olarak isimlendirilen bu devlet ilk Müslüman-Türk devletidir. Bulgarların Türk kökenli oldukları yapılan birçok araştırma neticesinde ortaya çıkarılmıştır. İdil Bulgarları hakkındaki bilgiler ekseri Rus ve İslam kaynaklarında dağınık bir halde bulunmaktadır. İdil Bulgarlarının en eski ataları Ogur (Ugur) adıyla anılan batı Türk toplulukları içinde yer alan kitlelerdir.

Kısa tarihçesi

Kubrat Han'ın kurduğu ilk Büyük Bulgarya Hanlığı'nın 640 yılında Hazarlar tarafından mağlup edilmesi sonucu Ön Bulgarlar iki büyük kola ayrılıp Karadeniz'in kuzeyindeki eski memleketlerini terk etmişlerdir. Kubrat'in oğlu Asparuh ile güneybatıya göç eden kol Balkanlar'da kurdukları Birinci Bulgar Devleti günümüz Bulgaristan'ının temeli olurken, Kotrak Han ile kuzeye göç edenler İdil Nehri'ne bitişik bir hanlık kurarak İdil Bulgarlarını oluşturmuşlardır. Ön Bulgarların, Kubrat'ın diğer bir oğlu olan Batbayan'ın yanında kalan bölümü, Hazarların kontrolü altında yaşamayı kabul etmişlerdir. Bu yüzden Hazar Kağanlığı'nda kalanlara "Kara Bulgar" ve İdil Bulgarlarına "Ak Bulgar" da denilir.

Büyük Bulgarya Hanlığı'nın parçalanması üzerine, İtil bölgesine göçen Bulgar kabileleri, ilk zamanlar Hazarlarla dost geçindiler. Beş yüzyıllık tarihi ile sağlam siyasi ve askeri teşkilata sahip oldukları anlaşılmaktadır. Yerleştikleri toprakların verimli olması, ticareti iyi bilmeleri bu devlete güç kattı. Devletin başkenti olan “Bulgar” şehri, 11. ve 12. yüzyılda Avrupa'nın en önemli ticaret şehirlerinden biriydi.

İdil Bulgarları 922 yılında, Alamuş Han'ın (Almuş, Almas, Almış) hükümdarlığı sırasında İslam'a geçmişlerdir.

Bulgar tüccarlar Hazar ülkesinde, Müslüman tüccarlarla karşılaşmaları, İtil Bulgarlarının 10. yüzyılda İslam dinini benimsemelerinde etkili olmuştur. Bulgar Hakanı Almuş; 920 yılında halife El-Muktedir’den ülkesine din adamları ile mescit inşası için mimarlar göndermesini istedi. İtil Bulgarları, İslamiyeti kabul etmeye başladılar. Almış Han İslam dinini benimsedikten sonra Cäğfär bine Ğabdulla (جعفر ابن عبدالله, Ja'afar ibn Abdullah) ismini almıştır.

Müslümanlığı kabul eden İtil Bulgarları, 965 yılında hakimiyeti altında bulundukları Hazar Devletinin yıkılması ile tamamen bağımsızlıklarına kavuşmuş olurlar. Boyundurukluktan kurtulan ve Müslümanlığı kabul eden İtil Bulgarları, kısa zaman içerisinde güçlenerek Doğu Avrupa’nın en önemli ticaret merkezlerinden biri haline gelirler ve bu vasfını 12. Yüzyıla kadar sürdürürler. 

Güç ve bölgesel hakimiyet ile birlikte beraberinde bölgesel politikaların sonucu olarak Kuzey Doğu komşuları Kiev Prensliğiyle mücadeleye girdiler. Yaklaşık 20 yıl süren bu mücadeleden sonra 1006 senesine ticari münasebetler kurulmaya başlandı. Ancak 11. Asrın sonlarına doğru (1090-1100 arası) kuzeydeki kürk ticaretinde ortaya çıkan anlaşmazlıklarla uzun süreli anlaşmazlıklar ve savaşlar meydana geldi. Bu savaşlar Moğol istilasına kadar devam etti. 

1200’lü yıllarda Moğolların Doğu Avrupaya doğru ilerlemesi bölgedeki tüm Devletleri rahatsız etti. İtil Bulgarları, Moğolların (Altın Ordu Devleti) 1224’de Halka Nehri kıyılarına kadar ilerleyip Rusları mağlup etmesinden sonra geri dönüş yolunda tuzağa düşürerek ağır kayıplar verdirdi. 1236 yılında, Bulgar’lardan intikam almak isteyen Moğol (Altın Ordu) Hanı Batu Han, muazzam ordusu ile Bulgarların üzerine yürüdü ve güzergahları üzerindeki tüm şehir ve köyleri talan ettikten sonra 50 Bin nüfusu bulunan Bulgar şehrini yerle bir etti. Bu olaydan sonra İtil Bulgarları yıkılarak Altın Ordu devletinin hakimiyeti altına girmek zorunda kaldı.

İtil Adının Anlamı:

İtil (Volga) nehrinin orta havzasında kurulduğundan, diğer Türk Bulgar devletlerinden ayırt edilebilmesi için nehrin mahallî söylenişi olan İdil kelimesiyle birlikte zikredilen hanlık en uzun ömürlü Türk devletlerinden biridir. Bulgarlar’ın en eski ataları, Ogur (Ugur) adıyla anılan Batı Türk boylarının bağlı olduğu kitlelerdir. Büyük Hun İmparatorluğu zamanında Ural dağlarının doğusunda yaşayan bu kitlelere eski Çinliler Tingling diyorlardı. Bu kelimenin Türkçe “Tiyinli” (sincaplı) mânasına geldiği ileri sürülmektedir. Nitekim bu bölge tarih boyunca sincap, samur, kakım gibi av hayvanları ile meşhur olmuştur.

Devlet Teşkilatı

İdil Bulgar Hanlığının başında bir hükümdar bulunmaktadır. Paralar han adına bastırılmaktadır. İdil Bulgarlarının Müslüman olmasıyla birlikte hutbelerde Han adına okunmaya başlamıştır. İbn Fadlan İdil Bulgar hanının örf ve geleneklerine bağlı olduğunu yanında muhafızları olmadan çarşı ve pazarlarda halkı arasında tek başına dolaştığını belirtmektedir. Devlet idaresinde Yıltavar (İlteber), Buyruk gibi eski Türk terimlerinin İdil Bulgarları tarafından kullanıldığı da görülmektedir.Bulgarların savaşçı bir yapıda bulundukları bilinmektedir. En büyük şehirleri olan Bulgar ve Suvar şehirlerinden 10-20 bin arası süvari birliklerinin her durumda hazır olmaları bunu göstermektedir. İdil Bulgar Hanlığının İslam tarihi kaynaklarından isimleri tespit edilebilmiş hanları şunlardır: Şülkî, Almış, Ahmed, Tâlib, Mü’min, Haydar, Muhammed, Saîd b. Haydar, Baraj, İbrahim, Selim, İlham, Abdullah, Hasan, Mahmud, Abdullah, Altınbek, Âlimbek.

Kültür ve Medeniyet

İdil Bulgarları İslam’ı kabul ettikten sonra şehirleşmeye önem vermişler ve göçebe hayattan yerleşik hayata geçmeye başlamışlardır. Yerleşik hayata geçiş esnasında birçok köy, kasaba ve büyük şehirler kurmuşlardır. İdil Bulgarları Doğu Avrupa’da Türk- İslam kültürünün temsilcisi durumuna gelmişlerdir.
İbn Rusteh onlar hakkında “İdil Bulgarları, başta Ruslar olmak üzere birçok kavim ile ticaret yapmaktadırlar. Birçok kavim ticaret için onların şehirlerine gelmektedir. Ziraat yaptıkları geniş tarlalara sahiptirler. İdil Bulgarlarının ekserisi Müslüman olduğundan oturdukları yerlerde mescit ve okulları bulunmaktadır.
İdil Bulgarları ilim noktasında faaliyet göstermişlerdir Tıp, tarih ve astronomi âlimleri yetiştirmişlerdir. Bulgar şehri kadısı Nûman b. Yakub el-Bulgarî, Ebü’l-A’lâ Hamîd Bulgarî, Davud b. Süleyman Saksinî, Hoca Ahmet el-Bulgarî, Şeyh Burhâneddin İbrahim b. Yusuf el-Bulgarî, Şeyh Vâiz en-Nâsıh Ahmed b. Şems es-Sarayî, Şeyh Minhâcettin İbrahim Süleyman es-Saray, Şeyh Minhâcettin İbrahim Süleyman es-Saray, İdil Bulgarlarının yetiştirdiği en önemli âlimlerdendir.

Yorumlar (0)
18
sisli
Günün Anketi Tümü
Koronavirüs yasakları arttırılmalı mı?
Koronavirüs yasakları arttırılmalı mı?
Namaz Vakti 24 Ekim 2020
İmsak 05:54
Güneş 07:19
Öğle 12:53
İkindi 15:49
Akşam 18:18
Yatsı 19:38
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 5 13
2. Fenerbahçe 5 11
3. Karagümrük 5 8
4. Antalyaspor 5 8
5. Kasımpaşa 6 8
6. Göztepe 6 7
7. Erzurumspor 4 7
8. Galatasaray 5 7
9. Sivasspor 4 7
10. Hatayspor 4 7
11. Konyaspor 4 6
12. Kayserispor 5 6
13. Çaykur Rizespor 5 5
14. Trabzonspor 5 5
15. Malatyaspor 5 5
16. Denizlispor 5 5
17. Gaziantep FK 5 4
18. Beşiktaş 4 4
19. Gençlerbirliği 4 4
20. Başakşehir 5 4
21. Ankaragücü 4 1
Takımlar O P
1. Tuzlaspor 6 14
2. İstanbulspor 6 13
3. Ankara Keçiörengücü 6 13
4. Altınordu 6 12
5. Adana Demirspor 6 11
6. Samsunspor 6 11
7. Giresunspor 6 11
8. Altay 6 10
9. Adanaspor 6 9
10. Bursaspor 6 7
11. Balıkesirspor 6 7
12. Akhisar Bld.Spor 6 6
13. Bandırmaspor 6 5
14. Menemen Belediyespor 6 5
15. Ümraniye 6 4
16. Ankaraspor 6 4
17. Eskişehirspor 6 3
18. Boluspor 6 2
Takımlar O P
1. Everton 5 13
2. Aston Villa 5 12
3. Leeds United 6 10
4. Liverpool 5 10
5. Leicester City 5 9
6. Arsenal 5 9
7. Wolverhampton 5 9
8. Tottenham 5 8
9. Chelsea 5 8
10. West Ham 5 7
11. Man City 4 7
12. Southampton 5 7
13. Newcastle 5 7
14. Crystal Palace 5 7
15. M. United 4 6
16. Brighton 5 4
17. West Bromwich 5 2
18. Burnley 4 1
19. Sheffield United 5 1
20. Fulham 5 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 6 11
2. Villarreal 6 11
3. Real Madrid 5 10
4. Getafe 5 10
5. Elche 5 10
6. Cádiz 6 10
7. Granada 5 10
8. Real Betis 6 9
9. Atletico Madrid 4 8
10. Barcelona 4 7
11. Sevilla 4 7
12. Osasuna 5 7
13. Valencia 7 7
14. Athletic Bilbao 5 6
15. Eibar 6 5
16. Huesca 6 5
17. Celta de Vigo 6 5
18. Deportivo Alaves 6 4
19. Real Valladolid 6 3
20. Levante 5 3