banner30

banner29

Kelteminar Kültürü nedir?

Milattan önce ortaya çıkan Türk kültürü "Kelteminar kültürü" nedir?

Tarih 23.02.2020, 17:15 23.02.2020, 18:08
Kelteminar Kültürü nedir?

Kelteminar Kültürü (MÖ 3000)
Orta Asya'da yerleşik yaşamın görüldüğü kültür merkezi olarak bilinmektedir. Aral Gölü'ne dökülen Amuderya deltası çevresinde yaşamını balıkçılık ve avcılıkla sürdüren insanların yaşadığı bir Orta Asya kültürüdür. Bu bölge insanı yerleşik bir hayat tarzını tercih etmiştir.
Kelteminar kültürü, ismini yörenin adından almıştır.Domuz yetiştiriciliği ve tüketimi görülen tek kültür çevresi Kelteminar kültürüdür. Anav kültürü ile ilişiği oldukça önemlidir. Bölgede yerleşik hayat izleri görülmesi bakımından Anav Kültürünün devamı niteliğinde değerlendirilir. Üç temel alt grubu içinde barındırır Bunlar:

Akça grubu :Derya Irmağı boyunca;

Tuzkan grubu :Zerefşan ırmağı boyunca

Uzboyan grubu: Karakum Çölündeki eski ırmak yatakları boyunca görülürler.

Kültürün keşfi:

Kültür ilk olarak 1939 yılında S.P. Tolstoy önderliğinde Sovyetler Birliği tarafından Harezm civarında keşfedilmiş ve kültüre keşfedildiği bölgenin ismi verilmiştir. Kazısı yapılan ilk merkez ise Djanbas yerleşimidir.

Erken yerleşimlerde sivri dipli çömlekler kullanılırken geç dönemde yuvarlak dipli çömlekler ortaya çıkmıştır. Yarı küresel çömlekler ve sığ yayvan çanaklar en tipik kap formlarıdır. Bezemeler bir çubuk ile yiv ve çentikler şeklinde yapılmış dalgalar ve noktalardan oluşmaktadır. Sarı aşı boyası ile yapılmış motifler de mevcuttur. Bölgede gerçekleştirilen arkeolojik kazılarda geniş ağızlı, düz tabanlı, kulpsuz ince çizgili ve desenli çömleklere de ulaşılmıştır.Janbaskal’da büyük yuvarlak bir ev bulunmuştur. Evin merkezinde bir ocak yer alır. Çatı ahşap ve çalı çırpıyla örtülmüştür. Zerefşan ırmağı kenarındaki Darbazıkır yerleşiminde ise köşeli mimariye geçildiği görülür. Dörtgen planlı yapılmış evin içinde ocak bulunmaz. Ocaklar evin bahçesine yapılmıştır.

Bilim insanları Kelteminar kültürünün Pit–Comb Ware kültürüne akraba olduğunu düşünmekte ve bir erken Fin-Ugor kavmi olarak sınıflandırmaktalardır. Ancak daha yeni araştırmalar kültürün Hint Avrupa dil ailesi ve Fin-Ugor dilleri dışında bulunanan şu an soyu tükenmiş bir yalıtık dil konuşmuş olabileceklerini ortaya koymuştur.Son yıllardaki araştırmalar Kelteminar kültürünün en batıda Altay Dağlarına kadar yayıldığını gösteren önemli sonuçlar doğurmuştur.

Altaylarda Kelteminar tipi ok uçlarının ele geçtiği merkezler: Titkesken, Krivoye ve Gulbisçe’dir.Yüksek kaliteli çakmak taşından tek kanatlı şekilde yapılan ok uçları uzun saplara sahiptir. Dış bükey kenarları boyunca pulcuk düzeltiler ile işlendikleri görülmektedir. Bazı ok uçlarının geometrik mikrolitler üzerine yapıldığı anlaşılmaktadır.

Beslenme Kültürü

Bu çevrede insanlar yerleşik bir hayat tarzı benimsemişlerdir.Balık ağı ağırlıkları, olta kancaları ve zıpkınlar balıkçı bir ekonominin var olduğunu gösterir. Alageyik, karaca, at, eşek ve domuz gibi hayvanlar da tüketilmiştir. Koyun ve sığır Kelteminar kültüründe yoktur ancak son dönemlerine doğru dışarıdan alınmıştır. Bu kültürün mensuplarının balıkçılık ve hayvancılıkla geçimlerini sağladıkları anlaşılmaktadır.

Tazabagyab kültürü ilerleyen zamanlarda Kelteminar kültürünün yerine geçmiştir.

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
Yeni bakanlar kurulu kurulmalı mı?
Yeni bakanlar kurulu kurulmalı mı?