banner5

14.11.2019, 12:34

Türkiye Cumhuriyeti’nin dolarla imtihanı

Dikkat ettiniz mi, her darbe öncesinde dolarda ani ve sert dalgalanmalar oluyor. Toplum ve piyasa terörize ediliyor. 1923’de Osmanlı bakiyesi Türk Lirası doların üzerinde bir değere sahipti. 1926›da, 3 yılda dolar 2 liranın üzerine çıktı, 1929 “büyük kriz”de, bir 3 yıl sonrası ise dolar 2,13 kuruştu. 1929’dan 1935’e aşağı doğru bir seyir izleyen dolar 1935’te 1,25 kuruştu. 1945’e kadar bu seviye korundu ve dolar yaklaşık 1,31 kuruşa sabitlendi.

Missouri Zırhlısı 5 Nisan 1946’da geldi ve 9 Nisan 1946 günü İstanbul’dan ayrıldı. Bu süreç Türkiye’nin siyasi ve iktisadi açıdan ABD ve batıya entegrasyon sürecinde bir miladdır. Bu ziyaretin ardından 1946’da dolar %100’ün üzerinde değer kazanarak 2,80 liraya çıktı. Bu durum CHP için bir son, “Küçük Amerika” olma yolunda sonuç DP iktidarına giden yolun başlangıcı idi.

1946’dan 1958’e dolar tam 12 yıl sabit kaldı ama Menderes 1958’de TL’yi %321 devalüe etti. Dolar bir gecede 2,80 liradan 9,00 liraya fırladı. Bu dolar operasyonu Menderes’in sonu oldu. 7 Haziran 1945’te, Türkiye’de hürriyet ve demokrasi alanında ileri adımlar atılması gerekçesi ile adına “dörtlü takrir” denilen dört CHP milletvekilinin, Bayar, Menderes, Zorlu, Polatkan’ın CHP’den ayrılarak DP’yi kurması ile başlatılan süreç, Missouri zırhlısının ziyareti ile kesinlik kazanmış ve 4 kurban seçilmişti. “Küçük Amerika” olma hayali ile yola çıkan bu 4 politikacı 1958’de Menat putuna kurban edilmek üzere düğmeye basıldı. Sonuç: 1960’ta 27 Mayıs darbesi. CHP zihniyeti, 1945’de kendinden koparılan evlatlarının kellesini 1960’da yedi. Bayar hariç! Çünkü o “Alliance İsrailiate” mezunu, Mason “Galib Hoca” idi! 1970’e geldiğimizde Demirel “acı reçete”yi millete yutturmak zorunda kaldı. FED’in Tanrısı Menat devreye girdi ve TL’yi %65 oranında devalüe ederek 9,00 liradan 14,85 liraya yükseltti. Sonuç 12 Mart muhtırası!

Menat’ın en büyük sihirlerinden, illüzyonlarından biri olan “Tarihin en büyük dolandırıcılığı” olarak bilinen Bretton-Woods Anlaşması revize edildi. Amerika dünyanın tüm altın rezervlerini “kendi koruması altına aldı” ve yerine dünyaya altın karşılığı kağıt dağıtmaya başladı. Elinin ayarı kaçıp doları fazla basınca da elindeki altını teslim etmeye yanaşmamıştır.. Bundan sonra önce altın fiyatları 35 dolar iken 850 dolar / onsa çıktı. Ardından petrol fiyatları 2,75 dolardan 80 dolar/varile yükseldi. Uluslararası ticaretin yüzde %60’ı Amerikan Doları ile dönüyor. Uzunca bir süreden beri de bu devran böyle ilerliyor. Bu düzen 1944’de 2. Dünya Savaşı’nın bitmesine daha 1 yıl varken Breeton Woods kasabasında kurulan sabit kur sistemi aslında dünya derin devletinin ABD’de savaş sonrası “Yeni Dünya Düzeni”ni de hayata geçirmeye başladığı zamana işaret etmektedir. Artık yeni güç merkezi Avrupa değil Amerika olacaktır. Menat yeni dünyanın imparatorluğu için ayağa kalkmaktadır. Eşzamanlı olarak IMF ve Dünya Bankası’nın kurulması kararları da alınmıştır. İlk senaryoya göre 1 ons altın 35 dolara eşitlenerek sabit kur sistemine geçilmiştir. Ve bir de LIBOR var. LIBOR 2021’de ölecek. Londra finans borsası, tüm dünya paralarının alım-satım ve faiz oranlarını belirler. Paraların cismani varlığı ilgili ülkelerin olsa da paraların kıymetini LIBOR belirler. LIBOR ilk olarak 1969’da Girit doğumlu bir bankacı olan Minos Zombanakis tarafından İran şahına sağlanacak olan 80 milyon dolarlık bir sendikasyon kredisinde, birkaç banka tarafından bildirilen fonlama maliyetlerinin ortalamasını sendikasyon kredisinin faiz oranı olarak referans almayı önermesi ile ortaya çıkmıştı.

ABD 1968 Vietnam savaşından ve 1970’li yıllardaki petrol krizine kadar sorunsuz işledi. Vietnam savaşı ABD için ciddi bir güven kaybına sebeb oldu. Vietnam Asya’da ve Latin Amerika’da, petrol krizi İslam dünyasında anti Amerikancı hareketlere sebeb oldu. ABD altın para sisteminin gereği olarak sadece kasasındaki altın miktarı kadar dolar basmalıydı. Ama şartlar bu kuralı görmesini engelledi. Tüm dünyada dolar bollaşıyordu. ABD karşılıksız para basıyordu. Bir yandan da soğuk savaş şiddetini artırmış ve Rusya altın satmıyordu. 1968 yılında Fransa’da Charles de Gaulle, Almanya’da Konrad Adenauer bir araya gelip, ABD’den merkez bankalarındaki dolar karşılığı altın istediler. Kızılca kıyamet koptu, 68 Kuşağı sol sloganlarla kapitalizmi korumak için sokaklardaydı!? Bu arada ABD de daha fazla dayanamadı ve 1973’te doları devalüe etti. Sonuç olarak altına dayalı para sistemi de çökmüş oldu. Ama yine de uluslararası sistem doları rezerv para olarak kullanmaya devam etti. Çünkü ABD’ye “Hayır” deme cesareti olmadığı gibi, sistem çökecek olursa dolar putu onların da üzerine çökecekti. Ve Ecevit, sonra Demirel, CHP-MSP, 1. MC, 2. MC dönemi. 1971’de 14,00 lira olan dolar 1973’de 13.74 liraya düşecektir. 1974’de 14.3. Demirel gelir. 1975’de dolar 15.80’dir. 1976 / 17.8, 1977 / 24.0, 1978 / 37.5, 1979 / 76.0, 1980 / 76.03 ve sonunda da “70 cente muhtaç» bir Türkiye. 24 Ocak kararları. 24 Ocak 1980 tarihinde lira tekrar devalüe edilir.. Dolar “geleneksel tarım ürünleri dövizlerinde” %100 35 liradan 70 liraya; diğer dövizlerde %48.6, 47.1 liradan 70 liraya yükseltilir. Sonuç: 12 Eylül. 1980-83 dolar 76.03’den başladığı yolculuğa 1981’e 110.2 TL ile 1982’de 160.94’le devam etti ve 1983’ü 224.03 lira ile kapattı.

Özal 1983’de 224.03 ile aldığı doları 1984’de 364.85’e, 1985’de 518.35’e, 1986’da 669.40’a, 1987’de 855.40’a yükseltti. 1988’de dolar çıldırdı. 1.416.50’ye, 1989’da 2.240.55’e 1990’da 2.613’e, 1991’de, soğuk savaşın bittiği yıl 4.182 liraya yükseldi.

1992’de DYP-SHP koalisyonu kurulduğunda dolar 5,075 liraya yükseldi. 1993’de dolar 10.986 liradır. 1994’de 29.780 liraya yükselir. Menat sarhoştur, doların değeri katlanarak büyür. 1995’de 45.986, 1996’da REFAHYOL kuruldu. Dolar 81.623, 1997’de REFAHYOL hükümeti sonunda dolar 152.241 TL’dir. 1998’de Mesut Yılmaz gelir. Dolar 261.415’dir. Mesut Yılmaz yönetiminde dolar 4 yılda 1.500.000 lirayı aşar. Sonuç: “Abbas yolcu”dur!

Menat’ın cinleri” yine işbaşındadır. 2000 yılı sonuna doğru kriz patlar. Ekim ayında %39 olan gecelik faizler kasımda %95, aralıkta da %183 olur... 19 Şubat 2001, Millenium sürprizi: Sezer’in Ecevit’e anayasa kitapçığını fırlatması ile faizler de %7500’e çıktı.. Ardından 22 bankaya el konuldu.. Finans kapitale kapılar açıldı. Yeni, örtülü duyunu umumiye dönemi.

14 Ağustos 2001’de AK Parti kuruldu. Ardından Türkiye’de iktidar değişikliği oldu. Döviz kuru, 2002 sonunda 1,642,000 liradan 2007 sonunda 1,170’ye geriledi. (Bu dönemde liradan 6 sıfır atıldı) 

2008’de aniden dünyayı sarsan krizle dolar 1,50’ye fırladı. Kriz “teğet geçti” ama 3 yıl sonra 2010 yılı sonunda döviz kuru 1,501 TL’dir. Görüldüğü gibi dolar aynı zamanda hedef ülkelerdeki iktidarları zor durumda bırakmak için istikrarı bozmaya yönelik adeta bir silah, manivela olarak kullanılmaktadır. 2011 / 1.670, 2012 / 1.792, 2013 / 1.902, 2014 / 2.188, 2015 / 2.702, 2016 / 3.022, 2017 / 3.649, 2018 / 4.811 ve bugün dolar 5.770 TL. Türkiye bir şekilde artık dolardan yakasını kurtarmak zorunda. Her ülke için aynı durum sözkonusu. Rusya, Çin de ellerindeki dolar stoğunu bir şekilde eritmeye çalışıyor. Yerel para ile ticaret, mal takasına dayalı barter da önemli bir alternatif. Sanal para yeni bir fırsat.

Bizim Merkez Bankamız, niye Pekin’de Moskova’da, Hindistan’da, Afrika’da, Balkanlar’da, Kafkaslar’da, Avrupa’da, Amerika’da şubeler açmasın. Bizim de 21.YY’ın büyük değişimine hazır olabilmemiz için, diğer alanlarda olduğu gibi, finans piyasasında da kavramsal ve kurumsal anlamda, ama en başta filozofik anlamda bir zihinsel sıçramaya ihtiyacımız var. Yoksa kapitalizmin bu çıkmaz sokak hükmündeki bu labirentlerinde, paraya ulaşmak hiç kolay olmayacak.

Yeni bir durumla karşı karşıyayız ve tarihin kavşak noktalarından birinde bulunuyoruz. 

Selâm ve dua ile.

Yorumlar (1)
Alihan aktaş 1 yıl önce
Sayın Dilipak olmuş olayları bugünün birbirine benzemez ve bağlamları çok farklı olayları akıcı ama acemi bir romancı üslubu ile yazıyorsunuz da bundan hiç bir sonuç çıkartmak imkanı yok.
13°
açık
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 23 Ocak 2021
İmsak 06:47
Güneş 08:15
Öğle 13:21
İkindi 15:53
Akşam 18:16
Yatsı 19:40
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Fenerbahçe 19 39
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Alanyaspor 19 31
6. Hatayspor 19 31
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 19 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Sivasspor 19 24
13. Rizespor 19 24
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 16 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Burnley 18 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 19 33
5. Sevilla 18 33
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 19 28
8. Real Betis 19 26
9. Cádiz 19 24
10. Levante 19 23
11. Getafe 18 23
12. Celta de Vigo 19 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Real Valladolid 20 20
16. Eibar 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 19 16
20. Huesca 19 12