banner5

banner29

Havai fişek gösterileri hayvanlara zarar veriyor

Havai fişekler özellikle kuşların ölümüne yol açarken, kedi ve köpekler dahil birçok canlıya kalıcı zarar verebiliyor

Yaşam 20.05.2020, 22:07
Havai fişek gösterileri hayvanlara zarar veriyor

İstanbul’da 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı kapsamında yapılan kutlamalarda havai fişek gösterilerinin de olması, bu fişeklerinin doğaya ve içindeki canlılara zararlarını tekrar gündeme getirdi.

Havai fişek gösterileri, gürültü kirliliğinin yanı sıra, kimyasal ve zehirli gazların havaya karışmasıyla birlikte insanlar dahil birçok canlının sağlığını ve yaşam alanını olumsuz etkiliyor. Gösteriler özellikle kuşlarda ölümlere yol açarken, kedi ve köpek gibi canlılarda kalıcı hasar bırakabiliyor. DW Türkçe’ye konuşan uzmanlar ve hayvan hakları dernekleri temsilcileri, hava fişeklerin zararlarını anlattı.

Kuşlarda ölüme sebep oluyor

WWF-Türkiye’den (Doğal Hayatı Koruma Vakfı) yaban hayatı uzmanı ve veteriner hekim Ahmet Emre Kütükçü, havai fişeklerin "hem insanların hem de yaban hayvanlarının sağlığına ciddi zararlar verebildiği" vurgusunu yapıyor. Kütükçü, aynı zamanda, havai fişeklerin içerdiği kimyasalların, zehirli gazların ve ağır metallerin havaya karışarak, daha sonra suyu ve toprağı kirlettiğini de belirtiyor.

Havai fişekler, özellikle gökyüzünün sakinleri olan kuşların yaşama alanına etki ediyor. Gösteri esnasında havada olmayan kuşların bile havai fişeklerin etkisiyle yaralanmaları veya ölmeleri mümkün.

Yaratılan yoğun ışık ve gürültü karşısında özellikle kuşların tepkisiz kalmasının olası olmadığını belirten Kütükçü, baykuş türleri gibi istisnalar hariç kuşların özellikle gece iyi göremediğini hatırlatıyor. "Kuşlar hava kararmadan buldukları ve geceyi geçirdikleri güvenli alanları terk etmek zorunda kalıyor" diyor. Buna ek olarak Kütükçü, kuşların yüksek enerji ihtiyaçlarını, güvenli iniş yapmaları durumunda bile kaybederek, ölebileceklerini söylüyor. 

Doğada çeşitlilik tehdit altında

İlkbahar ve sonbahar dönemlerinde göçmen kuşların da uğramasıyla birçok farklı kuş türlerine ev sahipliği yapan Türkiye, biyolojik canlılığın korunması için de büyük önem arz ediyor. Kuşlar sadece büyük kentlerde değil, kırsal alanlarda da havai fişeklerden zarar görebiliyor.

Hacettepe Üniversitesi Biyoloji Bölümü’nden kuş bilimci Prof. Dr. Utku Perktaş, havai fişeklerin sebep oldukları yüksek sese dikkat çekiyor. Gürültü sebebiyle kuşların ölebileceğini belirten Perktaş, "Havai fişekler şehirlerdeki kuş çeşitliliği için önemli bir tehdit olarak algılanabilir" diyor. Kuşların yüksek ses nedeniyle bilinçsiz bir şekilde ve panik halinde uçuşabildiklerini belirten Perktaş, "Sonuç, çarpma ve çarpışmalar sonucu kuş ölümleri olarak karşımıza çıkıyor" diyor.

Möwen

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa öğretim üyesi Prof. Dr. Zeynel Arslangündoğdu ise kuşlarda oluşan korku ve strese dikkat çekiyor. Arslangündoğdu, oluşan panik sonucu "Kuluçkada duran ebeveynler yuvayı terk edebilir. Bu da yumurtaların ve yavruların ölümüne neden olur" diyor. Panik ayrıca "yumurtanın soğuk kalması ve yavrunun aç kalması" gibi riskleri de beraberinde getiriyor.

Bu kapsamda, Arslangündoğdu kuş türü çeşitliliğinin de azaldığını hatırlatarak "şehir, kırsal demeden tüm alanlarda havai fişek atılmasının kuşlara olan etkileri vatandaşlara anlatılarak bu alışkanlıktan vazgeçilmesi sağlanmalıdır" yorumunda bulunuyor ve ekliyor: "Özellikle kır düğünleri, orman içindeki düğünler, milli parklarda yapılacak düğünler de kesinlikle idare tarafından yasaklanmalıdır."

"Havai fişekler yasaklanmalı"

İstanbul Büyükçekmece ve Nevşehir Kapadokya gibi birkaç bölgede halihazırda yerel düzeyde havai fişek yasakları var. Hayvan hakları dernekleri ise canlılara verilen zarar sebebiyle tamamen yasaklanmalarını talep ediyor.

Hayvanlara Adalet Derneği'nden (HAD) Av. Melike Özdemir Ballı, TBMM Hayvan Hakları Araştırma Komisyonu Raporu’nda "havai fişek izninin sıkı kurallara bağlanarak istisnai bir durum haline getirilmesinin tavsiye edildiğini" hatırlatıyor. Buna ek olarak, fişeklerin patladıktan sonra günlerce atmosferde kaldığını, canlıların tozlarını soluğunu ve ciddi hastalıkların oluştuğunu belirterek "havai fişeklerin tamamen yasaklanmasını" istiyor.

"Havai fişek yalnızca kuşları değil, aslında fişeğin atıldığı alana yakın olan bütün canlıları ve doğayı etkiliyor. Kediler, köpekler korkuyor ve travma yaşıyor, yaşam alanlarından kaçıyorlar, yaralanıyor ve bazıları kalp krizi geçirebiliyor" yorumunu da yapan Özdemir Ballı, yaratılan travmaların etkisinin günlerce sürdüğüne dair araştırmalar olduğunu kaydediyor.

"Görkemli bir kutlama yapmak için yüzlerce, yılbaşı gibi günlerdeyse binlerce canlıyı öldürmeye hakkımız yok" diyen Özdemir Ballı, havai fişeklerin içinde, başta baryum olmak üzere birçok zararlı madde olduğuna da dikkat çekiyor.

Türkei Katzen auf den Straßen von Istanbul

Hayvanların Yaşam Hakları Konfederasyonu (Haykonfed)  Başkan Yardımcısı Nihal Kasa da havai fişek gösterileri sırasında kuşların büyük zarar görmesinin yanı sıra "Deniz hayvanları, karada yaşayan yaban hayvanları da bu kimyasallardan ve ses patlamalarından ciddi biçimde zarar görüyorlar" diyor.

Kimyasal gazların doğaya yayılarak içindeki canlı türlerine de zarar verdiğini belirten Kasa, "Havai fişek gösterileri ölüm saçıyor" diyor. Kasa, buna ek olarak, resmi ve özel ayrımı olmadan "tüm kuruluş ve şahıslarca kullanımının yasaklanmasını" talep ettiklerini belirtiyor.

Yorumlar (0)
5
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 20 Ocak 2021
İmsak 06:48
Güneş 08:17
Öğle 13:20
İkindi 15:50
Akşam 18:13
Yatsı 19:37
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 18 38
2. Fenerbahçe 18 38
3. Gaziantep FK 18 34
4. Galatasaray 18 33
5. Hatayspor 18 31
6. Alanyaspor 18 30
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 18 27
9. Göztepe 19 25
10. Antalyaspor 19 25
11. Malatyaspor 18 24
12. Sivasspor 18 23
13. Başakşehir 19 23
14. Konyaspor 19 22
15. Kasımpaşa 18 22
16. Rizespor 18 21
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Erzurumspor 19 16
20. Ankaragücü 18 15
21. Denizlispor 18 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. Leicester City 19 38
2. M. United 18 37
3. Man City 17 35
4. Liverpool 18 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 15 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 17 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Sevilla 18 33
5. Villarreal 18 32
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 18 27
8. Cádiz 19 24
9. Celta de Vigo 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 18 22
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Real Valladolid 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12