Yapılan zulme karşı çıkan 5 kişiyi de evlerde ateşe vererek öldüren teröristler, akşam namazını kılıp camiden çıkan 28 erkeği de köy meydanında topladı.

Bir süre örgüt propagandası yapan teröristler daha sonra bu kişileri de kurşuna dizdi.

Teröristler bütün köyü yaktı

Kadın ve çocukların gözleri önünde gerçekleştirilen katliamda, 200’e yakın ev, köyün çeşmeleri, kültür evi, cami ve ilkokulu teröristler tarafından yakıldı.

Katliamdan yaralı kurtulanlar, köylerine döndüklerinde gördüklerine inanamadı. Çünkü köy tamamen harap olmuştu. Olaydan sonra bölgeye gelen güvenlik güçleri yüzlerce boş kovan buldu.

İstanbul ve Chicago üniversitelerinden araştırmacılar tarafından 1963'te yüzey çalışmaları sırasında fark edilen ören yerindeki en somut bulgular, 1986'da tarlasını süren bir çiftçinin bulduğu heykelle ortaya çıktı.

Bulunan taşın değerli olduğunu düşünen çiftçi, duyarlılık göstererek bu heykeli Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi yetkililerine teslim etti. İlk olarak ne olduğu pek anlaşılamayan heykel, müzede koruma altına alındı.

Sonrasında Hilvan ilçesindeki Nevali Çori'de kazı yapmak için kente gelen ve müzedeki buluntuları gören Alman arkeolog Prof. Dr. Klaus Schmidt, bu heykellerin çok önemli olduğunu düşünerek detaylı çalışma başlattı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünden alınan izinle Alman Arkeoloji Enstitüsü ve Şanlıurfa Müzesi tarafından Prof. Dr. Klaus Schmidt başkanlığında, 1995'te bölgede kazı çalışmalarına başlandı.

Kazılarda neolitik döneme ait, boyları 3 ila 6 metre, ağırlıkları 40 ila 60 ton olan yabani hayvan figürlü "T" biçimli dikili taşlar bulundu.

Kazılarda aynı zamanda, 8 ila 30 metre çapında dairesel ve dikdörtgen şekilli, dünyanın en eski tapınak kalıntıları ve yaklaşık 12 bin yıl öncesine ait olduğu belirtilen 65 santimetrelik insan heykeli gibi çeşitli tarihi eserler de gün yüzüne çıkarıldı.

Her geçen yıl ünü duyulan Göbeklitepe, UNESCO "Dünya Mirası Geçici Listesi"ne alınmasının ardından 1 Temmuz 2018'de Bahreyn'de düzenlenen 42'nci Dünya Miras Komitesi Toplantısı'nda Dünya Mirası Listesi'ne dahil edildi.

Her yıl birçok yerli ve yabancı turistin ilgiyle ziyaret ettiği ve "tarihin sıfır noktası" olarak nitelendirilen ören yeri, 2019'un "Göbeklitepe Yılı" ilan edilmesinin ardından daha çok dikkati çekmeye başladı.

- "Kurtuluş Savaşı'nın denizlerdeki zaferi": Kabotaj Kanunu

TBMM'de 19 Nisan 1926'da kabul edilen Kabotaj Kanunu 1 Temmuz'da yürürlüğe girdi.

Türkiye Cumhuriyeti'nin ekonomik temellerinin atıldığı 1. İzmir İktisat Kongresi'nde de gündeme gelen konulardan biri kabotaj oldu. Bu süreçte bir yasa taslağı hazırlandı, amaç kapitülasyonlarla yabancılara terk edilen deniz varlığına hakim olmaktı.

Kabotaj Kanunu 19 Nisan 1926'da TBMM'de kabul edildi ve 1 Temmuz 1926'da yürürlüğe girdi. "Kurtuluş Savaşı'nın denizlerdeki zaferi" olarak nitelenen düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle yabancıların deniz ticaretindeki hakimiyeti son buldu.

Mustafa Kemal Atatürk, TBMM'nin 1 Kasım 1926'daki yasa yılı açılışında yaptığı konuşmada, "Kabotajın, bu yıl içinde özellikle ve tümüyle Türk bayrağına dönüşü gerçekleşmiştir. Bu olayı övünçle anmak isterim. Bu olay yüzyıllardır süren engellere karşı ulusal iradenin elde edebildiği başarılardandır" diyerek konunun önemini vurguladı.

Belli başlı öteki olaylar:

29 Haziran

1871 - İlk sendikacılık yasası, İngiltere Parlamentosu'nda onaylandı.

1868 - Namık Kemal ve Ziya Paşa tarafından Yeni Osmanlılar Cemiyetinin yayın organı olarak düşünülen "Hürriyet" gazetesi, Londra'da yayımlanmaya başlandı.

1923 - Fenerbahçe futbol takımı, İngilizlerin "Gardler Karması"nı 2-1 yenerek Harrington Kupası'nı kazandı.

1925 - Diyarbakır İstiklal Mahkemesince, 28 Haziran 1925'te idama çarptırılan Şeyh Sait ve 46 kişinin cezası infaz edildi.

1933 - Sivas-Erzurum demir yolunun inşasına başlandı.

1934 - 1930'ların başında "Dünyanın en yaşlı adamı" olarak Amerika'ya davet edilen, 1777 Bitlis doğumlu Zaro Ağa, nüfus kağıdına göre 157, doktoruna göre 130 yaşında öldü, beyni, kalbi ve ciğerleri bilimsel araştırma amacıyla çıkarıldı.

1938 - İstiklal Mahkemeleri kararıyla mahkum olanlarla "150'likler" adı verilen listede bulunanlar hakkında af kanunu TBMM'de kabul edildi.

1939 - Hatay Meclisi, son toplantısını yaptı ve oy birliğiyle ana vatana katılma kararı aldı.

1954 - Türkiye Gazete Sahipleri Sendikası kuruldu.

1971 - Türkiye'de haşhaş ekimi yasaklandı. ABD ile yapılan anlaşmaya göre Türkiye, 1972'den itibaren haşhaş ekmeyecek, buna karşılık ABD, haşhaş ekimi yapılan 7 ildeki üreticiye verilen baş fiyatın iki misli tutarında tazminat ödeyecek.

1982 - İsrail, Lübnan'ı işgal etti.

1991 - Slovenya ve Hırvatistan'ın bağımsızlıklarını ilan etmeleri üzerine Yugoslavya'da iç savaş başladı.

1995 - Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi, "Hitit Güneşi" amblemini değiştirdi.

1999 - Ankara 2 Numaralı Devlet Güvenlik Mahkemesi, İmralı Adası'nda yargılanan terör örgütü PKK'nın elebaşı Abdullah Öcalan'ı TCK'nin 125. maddesi gereğince "vatana ihanet" suçundan idama mahkum etti.

2000 - Milli basketbolcu Hidayet Türkoğlu, NBA takımlarından Sacramento Kings tarafından seçilerek bu lige Türkiye'den giden ikinci oyuncu oldu.

2012 - Türkiye, Basketbol FIBA Kadınlar Olimpiyat elemelerinde Arjantin'i 72-58 yenerek tarihinde ilk kez olimpiyatlara gitmeye hak kazandı.

2015 - Konvoyuna bombalı saldırı düzenlenen Mısır Başsavcısı Hişam Berekat hayatını kaybetti. Berekat'ın ölümü sonrası Mısır'da darbeyle görevinden uzaklaştırılan seçilmiş Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi'nin "Katar adına casusluk" iddiasıyla yargılandığı davanın duruşması ertelendi.

2016 - İsrail güvenlik kabinesi, Başbakan Binyamin Netanyahu başkanlığında toplanarak Türkiye ile ilişkilerin normalleşmesi amacıyla taraflarca imzalanan mutabakatı onayladı.

2016 - ABD ordusu, Güney Kore ve Japonya ile Büyük Okyanus'ta "Pasifik Ejderhası" adında ilk kez ortak füzesavar tatbikatı düzenlediğini açıkladı.

2020 - Afganistan'ın güneyindeki Helmand vilayetinin Sangin ilçesinde pazar yerinde düzenlenen roketli ve bombalı saldırıda 23 sivil hayatını kaybetti.

2020 - Yerli ve milli kaynaklarla tasarım ve üretimi tamamlanan Milli Elektrikli Tren Seti'nin fabrika testleri Sakarya'da başladı.

2021 - Avrupa Gençler Güreş Şampiyonası'nda serbest stil 97 kiloda Polat Polatçı, Rus rakibi Ali Magomed Aliyev'i tuşla yenerek Avrupa şampiyonu oldu.

30 Haziran

1913 - 2. Balkan Savaşı başladı.

1921 - Mustafa Kemal'in öncülüğünde Çocuk Esirgeme Kurumu (Himayei Etfal Cemiyeti) kuruldu. 25 Nisan 1983'te lağvedilen kurum, 24 Mayıs 1983'te Sağlık Bakanlığına bağlı "Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu" adıyla yeniden oluşturuldu. Kurum, 1989'da Başbakanlığa bağlandı.

1921 - Çin Komünist Partisi kuruldu.

1927 - Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü askerlikten emekliye ayrıldı.

1934 - Demir yolu, Elazığ'a ulaştı.

1936 - Amerikalı yazar Margaret Mitchell'in Pulitzer ödülünü kazanan ve filme aktarılan "Rüzgar Gibi Geçti" adlı kitabı yayımlandı.

1938 - "Süperman", çizgi roman kahramanları arasına girdi.

1939 - TBMM, Hatay'ın ana vatana katılmasını onayladı.

1943 - Seyhan Barajı, açıldı.

1948 - Toplum bilimci ve siyaset adamı Prens Sabahattin, İsviçre'nin Neuchatel kentinde 69 yaşında hayatını kaybetti.

1967 - Yön dergisi yayımına son verdi.

1971 - Dünyaya dönen uzay aracı Soyuz II'deki üç kozmonot ölü bulundu.

1982 - "Stratejik Silahların Sınırlandırılması" (START) görüşmeleri, Cenevre'de başladı.

2002 - A Milli Futbol Takımı, Japonya ve Güney Kore'de düzenlenen Dünya Kupası'nda tarihinde ilk kez üçüncü oldu.

2004 - Türk sinemasının iyi kalpli kötü adamı Hüseyin Baradan, 72 yaşında vefat etti.

2012 - Mısır'ın seçilmiş Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi, Anayasa Mahkemesinde yemin ederek resmen görevine başladı.

2015 - Endonezya Hava Kuvvetlerine ait nakliye uçağının, teknik arıza nedeniyle Kuzey Sumatra eyaletinin başkenti Medan'da şehir merkezine düşmesi sonucu 12'si personel 142 kişi hayatını kaybetti.

2016 - Türkiye'nin dev projelerinden, "İzmit Körfezi'nin gerdanlığı" olarak nitelendirilen Osmangazi Köprüsü hizmete açıldı. Kocaeli ile Yalova'yı birleştiren köprü sayesinde İzmit Körfezi geçiş süresi 2 saatten 6 dakikaya indi.

2017 - Rusya'da yapılan 39. Uluslararası Moskova Film Festivali'nde yönetmen Fikret Reyhan, "Sarı Sıcak" filmiyle "En İyi Yönetmen" seçildi.

2018 - Dünyanın önde gelen tarihçilerinden İslam Bilim Tarihi Araştırmacısı Prof. Dr. Fuat Sezgin, 94 yaşında vefat etti.

2021- Kanada'nın British Columbia eyaletinde faaliyet gösteren eski St. Eugene Misyon Okulu'nun yakınında 182 kayıt dışı mezar bulundu.

2022- Yargıç Ketanji Brown-Jackson, ABD'nin ilk siyahi kadın Yüksek Mahkeme yargıcı olarak görevine başladı.

2023- Tatil yaptığı Muğla'nın Fethiye ilçesinde denizde yüzerken fenalaşan Türkiye'nin Lizbon Büyükelçisi Murat Karagöz 56 yaşında hayatını kaybetti.

1 Temmuz

1683 - Kara Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı orduları, Viyana önlerine geldi.

1736 - 23. Osmanlı Padişahı 3. Ahmet vefat etti.

1798 - Napolyon, İskenderiye'ye çıkarak Mısır'ı işgale başladı.

1839 - Padişah 2. Mahmut öldü, yerine Sultan Abdülmecit geçti.

1904 - Dilci, roman yazarı Şemseddin Sami 54 yaşında vefat etti.

1911 - Kandilli Rasathanesi kuruldu.

1920 - Ankara'da subay yetiştirilmek üzere "Sunuf-u Muhtelife Zabit Namzetleri Talimgahı" açıldı.

1925 - İlk piyango, Türkiye Tayyare Cemiyeti Mektepleri yararına düzenlendi.

1926 - Deniz taşımacılığına ve ticaretine ilişkin esasları düzenleyen "Kabotaj Kanunu" yürürlüğe girdi. "Kurtuluş Savaşı'nın denizlerdeki zaferi" olarak nitelenen düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle yabancıların deniz ticaretindeki hakimiyeti son buldu.

1926 - Türk Ceza Kanunu yürürlüğe girdi. Kanun, 1889 İtalyan Zanardelli yasası esas alınarak hazırlandı.

1927 - İstanbul'dan 16 Mayıs 1919'da ayrılan Mustafa Kemal, kurtuluştan sonra ilk kez İstanbul'a gelişinde büyük törenlerle karşılandı.

1927 - 500 ve 1000 liralık banknotlar tedavüle çıkarıldı.

1929 - Ankara-İstanbul arasında ilk telefon bağlantısı kuruldu.

1933 - Denizyolları İşletmesi kuruldu.

1935 - Mimar Sinan'ın mezarı biyolojik ve morfolojik yapısının incelenmesi için açıldı.

1968 - Nükleer Silahları Sınırlandırma Anlaşması imzalandı.

1974 - Arjantin Devlet Başkanı Juan Peron öldü, yerine eşi Isabel Peron getirildi.

1984 - TRT, televizyonda tamamen renkli yayına geçti.

1988 - Sovyetler Birliği'nde Komünist Partisi, Gorbaçov'un "Perestroika" politikasını onayladı.

1994 - Filistin Kurtuluş Örgütü lideri Yaser Arafat, 27 yıllık sürgünden sonra Filistin topraklarına ayak basarak Gazze'ye gitti.

1996 - Türkiye'nin ilk nükleer reaktörü, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi'nde yapılmaya başlandı.

1997 - Hong Kong, 156 yıllık İngiliz yönetiminin ardından Çin egemenliğine girdi.

2004 - Güneş sisteminin ikinci büyük gezegeni Satürn'ün yörüngesine yerleşen insansız uzay aracı Cassini, dev gezegenin halkalarına ait ilk fotoğrafları göndermeye başladı.

2004 - Irak'ın devrik lideri Saddam Hüseyin, mahkemeye çıkarıldı.

2006 - Çin, dünyanın en uzun demir yolunu hizmete açtı. 5 bin 72 kilometrelik demir yolu Tibet'i Çin'e bağladı.

2011 - Sivas'ta, 2 Temmuz 1993'te 37 kişinin yaşamını yitirmesiyle sonuçlanan olayların 18. yılında, Bilim ve Kültür Merkezi'ne dönüştürülen eski Madımak Oteli ziyarete açıldı.

2012 - AB üyelerinin ocak ayında kararlaştırdığı, İran'a kademeli petrol ambargosu, 1 Temmuz'dan itibaren tamamen yürürlüğe girdi.

2013 - Hırvatistan, AB'nin 28'inci üyesi oldu. Türkiye ile Hırvatistan, 3 Ekim 2005'te müzakerelere birlikte başlamıştı.

2015 - Hint Okyanusu'ndaki Fransız toprağı Reunion Adası'nda bulunan iki metrelik uçak kanadı parçasının, Kuala Lumpur-Pekin seferini yaparken 8 Mart 2014'te 227 yolcu ve 12 kişilik mürettebatıyla kaybolan MH370 sefer sayılı Malezya uçağına ait olduğu belirlendi.

2016 - Türkiye'nin AB katılım müzakerelerinde Mali ve Bütçesel Hükümler faslının açılmasıyla Türkiye'nin müzakerelerinde açılan fasıl sayısı 16'ya çıktı.

2018 - Göbeklitepe, Bahreyn'de düzenlenen 42. Dünya Miras Komitesi Toplantısı'nda Dünya Mirası Listesi'ne alındı.

2019 - "Ergenekon" davasında farklı suçlardan 203 sanığın beraatine hükmedildi. Alparslan Arslan, Osman Yıldırım, Erhan Timuroğlu ve İsmail Sağır'a ise müebbet hapis cezası verildi.

2019 - İran yönetimi, zenginleştirilmiş uranyum limitini, nükleer anlaşmada belirtilen 300 kilogram stok limitinin üstüne çıkardı.

2021 - Norveçli atlet Karsten Warholm, Oslo'da düzenlenen Elmas Lig'in 4. etap yarışlarında erkekler 400 metre engellide 46,70 saniyeyle 29 yıllık dünya rekorunu kırdı.

2021 - Türkiye'nin "İstanbul Sözleşmesi" olarak bilinen "Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi"ni feshetmesine ilişkin karar yürürlüğe girdi.

2023 - Hollanda Kralı Willem Alexander, ülkesinin kölelikteki rolü nedeniyle resmen özür diledi.

2024 - İsrail ordusu, Gazze Şeridi'ndeki Şifa Hastanesi Müdürü Muhammed Ebu Silmiyye'yi alıkoyduktan 7 ay sonra serbest bıraktı.

2 Temmuz

1556 - Fransız astrolog, fizikçi ve kahin Nostradamus öldü.

1900 - Alman Ferdinand von Zeppelin'in yaptığı hava aracı denendi ve başarılı oldu, araca "Zeplin" adı verildi.

1917 - Yunanistan, Osmanlı Devleti'ne savaş ilan etti.

1932 - Birinci Türk Tarih Kurultayı, Atatürk'ün huzurunda Ankara Halkevi'nde toplandı.

1932 - Keriman Halis, Türkiye Güzellik Kraliçesi seçildi.

1937 - Uçakla ilk dünya turu için yola çıkan Amelia Earhart ve Fred Noonan kayboldu.

1951 - Savarona gemisi, Türk Deniz Kuvvetlerine devredildi.

1955 - "Kara Fatma" olarak bilinen Milli Mücadele'nin kadın kahramanı Üsteğmen Fatma Seher Erden İstanbul'da öldü.

1961 - ABD'li roman ve öykü yazarı Ernest Hemingway, Idaho'daki evinde av tüfeğiyle intihar etti.

1972 - Bülent Ecevit, CHP Genel Başkanı seçildi.

1977 - Rus asıllı Amerikalı yazar Stanley Kubrick ve Adrian Lyne tarafından filme çekilen "Lolita" adlı romanının yazarı Vladimir Nabokov öldü.

1990 - Mina'da şeytan taşlamaya giden hacı adayları tünelde sıkıştı. 609'u Türk, 1426 kişi hayatını kaybetti.

1993 - Pir Sultan Abdal Şenlikleri için Sivas'ta bulunan yazar ve sanatçıların kaldığı Madımak Oteli'nde çıkan olaylarda 37 kişi öldü.

1997 - Öğretim üyeleri ve yükseköğrenim öğrencilerine sınırlı siyaset yapma serbestisi getiren yasa, TBMM'de kabul edildi.

2003 - Yönetmen Ferzan Özpetek'in "Karşı Pencere" adlı filmi, İtalya'daki Yabancı Basın Merkezi'nin "Globo D'Oro" sinema ödüllerinden, "En İyi Film" dahil beşini kazandı.

2006 - Kırıkkale'de, yaklaşık 25 milyon yıl önce yaşadığı sanılan, "karada yaşamış en büyük memeli" olan bir gergedan türü Baluchitherium'un fosilleri bulundu. Türkiye, Pakistan, Kazakistan, Çin ve Moğolistan'dan sonra Baluchitherium'un fosilleri bulunan beşinci ülke oldu.

2012 - "Futbolda şike davası"nda karar açıklandı, Özel Yetkili İstanbul 16. Ağır Ceza Mahkemesi, 4'ü tutuklu 93 sanığın yargılandığı davada, Fenerbahçe Kulübü Başkanı Aziz Yıldırım'ı "örgüt kurmak" suçundan 2 yıl 6 ay, "şike ve teşvik primi vermek" suçundan 3 yıl 9 ay olmak üzere 6 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırdı.

2013 - Anayasa Mahkemesi, "uzun tutukluluk ve yargılamayla" ilgili tarihi bir karar aldı ve haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle başvuruda bulunan 4 kişiyi haklı buldu.

2013 - ABD Başkanı Barack Obama, Mısır Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi'yi telefonla arayarak, göstericilerin taleplerine yanıt vermesi çağrısında bulundu.

2015 - Nijerya'nın kuzeydoğusundaki Borno eyaletine bağlı Kukava kasabasında, Boko Haram militanlarının camilere düzenlediği saldırılarda 97 kişi hayatını kaybetti.

2015 - Denizli'nin Buldan ilçesindeki Tripolis Antik Kenti'ndeki arkeolojik kazılarda, tahıl ambarı olduğu belirtilen 1900 yıllık yapılar ortaya çıkarıldı.

2020 - Türkiye'nin gentoo cinsi ilk bebek kutup pengueni, 38 günlük kuluçka döneminin ardından 100 gram ağırlığında İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı.

2021- Afganistan'dan çekilme sürecini tamamlamak üzere olan ABD birlikleri, yaklaşık 20 yıldır birçok askeri operasyon için harekat noktası olarak kullanılan Bagram Hava Üssü'nden ayrıldı.

2021- Maltalı yüzücü Neil Agius, İtalya'nın Linosa Adası'ndan Malta'ya 125,6 kilometrelik mesafeyi 52 saati aşkın sürede durmadan yüzdü.

2021- Yeşilçam'ın usta ismi yönetmen ve senarist Kartal Tibet, 83 yaşında hayatını kaybetti.

2022- Yılda yaklaşık 14 milyon ton plastik kullanan Hindistan, çevre kirliliğiyle mücadele için tek kullanımlık plastik ürünleri yasakladı.

2025- Kurtlar Vadisi Pusu dizisinde canlandırdığı "Kibritçi Cevat", "Cevat Akarsu" rolüyle tanınan oyuncu Şekip Taşpınar 56 yaşında hayatını kaybetti.

3 Temmuz

1462 - Midilli Adası, Osmanlı ordusu tarafından fethedildi.

1918 - 1909'da tahta çıkan Padişah 5. Mehmet Reşat vefat etti, yerine 6. Mehmet Vahdettin geçti.

1941 - Devlet Konservatuvarı ilk mezunlarını verdi.

1946 - Zonguldak'ta lise öğrenimi sırasında Behçet Necatigil'in öğrencisi olan şair Muzaffer Tayyip Uslu 24 yaşında veremden öldü.

1962 - Cezayir'deki 132 yıllık Fransız egemenliği sona erdi, Cezayir bağımsızlığını kazandı.

1969 - Türkiye'deki Amerikan üslerinin mülkiyeti Türkiye'ye geçti.

1988 - İstanbul Fatih Sultan Mehmet Köprüsü açıldı. 887 milyon dolar maliyetli 1090 metre uzunluğundaki köprünün yapımı 2,5 yıl sürdü.

1993 - Vergi numaralı yaşam başladı.

1999 - Türk Sanat Müziği sanatçısı Sevim Tuna, 65 yaşında İstanbul'da hayata veda etti.

2000 - Türk sinemasının unutulmaz sanatçısı, Yeşilçam'ın güldürü ustası Kemal Sunal, film çekimi için Trabzon'a gitmek üzere bindiği uçakta, 55 yaşında kalp krizi geçirerek vefat etti.

2013 - Mısır Genelkurmay Başkanı ve Savunma Bakanı Abdulfettah El Sisi, ordunun ülkede yönetime el koyduğunu duyurdu.

2015 - Dünya turuna çıkan güneş enerjili uçak Solar Impulse 2, yaklaşık 7 bin kilometrelik yolun 8. etabını fosil yakıt kullanmadan aralıksız 120 saatte tamamlayarak Hawaii'ye indi.

2016 - Irak'ın başkenti Bağdat'ın merkezindeki Karrada bölgesinde, bomba yüklü aracın patlaması sonucu 292 kişi yaşamını yitirdi, 200 kişi yaralandı. Saldırıyı, terör örgütü DEAŞ üstlendi.

2018 - 28 Şubat davasının gerekçeli kararı açıklandı. Kararda, dönemin Genelkurmay Başkanı İsmail Hakkı Karadayı ve Genelkurmay 2. Başkanı Çevik Bir'in "54. Hükümet'in düşürülmesine yönelik tüm faaliyetlerden bilgileri olduğu, suça iştirakleri konusunda mahkemenin tam bir vicdani kanaate vardığı" ifade edildi.

2020 - Sakarya'nın Hendek ilçesindeki havai fişek fabrikasında patlama meydana geldi, 7 kişi hayatını kaybetti.

4 Temmuz

1546 - Osmanlı donanmasında Kaptanı Deryalık yapmış Barbaros Hayrettin Paşa vefat etti.

1776 - Amerikan Bağımsızlık Günü: Amerikan Kongresi, Britanya'dan bağımsızlığını ilan etti.

1848 - Karl Marx ve Friedrich Engels'in yazdığı Komünist Manifesto yayımlandı.

1932 - İçişleri Bakanı Şükrü Kaya, otomobiliyle Ankara'dan İstanbul'a giden ilk kişi oldu.

1934 - Fransız fizikçi ve Nobel ödülü sahibi Marie Curie hayata veda etti.

1946 - ABD, Filipinler'in bağımsızlığını tanıdı.

1954 - İstanbul Dolmabahçe Stadı'nda kadınlar arası futbol maçı yapıldı.

1976 - İsrail komandoları, Filistinlilerin kaçırdığı uçaktaki 100 rehineyi Uganda'nın Entebbe Havaalanı'nda bir operasyonla kurtardı.

1994 - Türkiye'nin Atina Büyükelçiliği Müsteşarı Ömer Haluk Sipahioğlu, uğradığı silahlı saldırıda yaşamını yitirdi.

1997 - "Pathfinder" keşif aracı, Mars yüzeyine indi.

1997 - Ankara 1 Numaralı DGM'de görülen Sivas davasında savcı 38 sanık için idam istedi.

1998 - Grekoromende ilk kez düzenlenen Dünya Uluslar Kupası'nda Türkiye şampiyon oldu.

2002 - Yunanistan polisi, 27 yıldır faaliyette bulunan terör örgütü "17 Kasım"ın, bir üyesinin ilk kez tutuklandığını açıkladı.

2007 - Bodrum'da geçirdiği trafik kazasında ağır yaralanan şarkıcı ve oyuncu Barış Akarsu, tedavi gördüğü hastanede 28 yaşında yaşamını yitirdi.

2008 - "Ergenekon" soruşturması kapsamında gözaltına alınan ATO Başkanı Sinan Aygün, emekli Albay Hasan Atilla Uğur, İbrahim Özcan ve Birol Başaran tutuklandı.

2010- Şiiliğin önde gelen otoritelerinden Lübnanlı Muhammed Hüseyin Fadlallah öldü.

2012 - İsviçre'deki Avrupa Nükleer Araştırma Merkezinde (CERN), "Higgs bozonu" olması muhtemel, yeni bir atom altı parçacığı bulunduğunu açıklandı.

2015 - Diyarbakır Surları ve Hevsel Bahçeleri, UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girdi.

2018 - Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne yönelik ilk KHK yayımlandı. 477 sayılı KHK ile bazı kanunlarda yer alan Bakanlar Kurulunun yetkileri Cumhurbaşkanına devredildi.

2023- Türkiye ve Mısır arasındaki diplomatik ilişkiler büyükelçilik seviyesine çıkarıldı.

2024- İngiltere'de yapılan genel seçimlerde İşçi Partisi, yaklaşık yüzde 34'lük oyla 650 sandalyeli parlamentoya 412 milletvekili sokarak 14 yıllık Muhafazakar Parti iktidarını bitirdi.

5 Temmuz

1830 - Fransızlar, Cezayir'i işgal etti.

1917 - Mustafa Kemal, Halep'teki 7. Ordu Komutanlığına atandı.

1921 - Antalya'yı işgal eden İtalyan güçlerinin son birliği de kentten ayrıldı.

1938 - Şükrü Kanatlı komutasındaki Türk birlikleri Hatay'a girdi. Fransızların ilan ettiği sıkıyönetim kaldırıldı.

1939 - Enver Paşa'nın çocuk ve torunlarının vatandaşlığa alınmaları ve yurda dönmelerine izin veren yasa çıktı.

1939 - Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü kuruldu.

1945 - İngiltere'yi 2. Dünya Savaşı'nda zafere götüren Winston Churchill seçimi kaybedince başbakanlıktan ayrıldı.

1946 - Fransız modacı Louis Reard, iki parçalı mayoyu tanıttı. Mayonun adı, ABD'nin atom bombası denemeleri yaptığı Pasifik'teki Bikini Adası'ndan geliyordu.

1950 - Türkiye'de radyoda dini program yayımlama yasağı kaldırıldı.

1964 - Darbe girişimleri nedeniyle yargılanan ve idama mahkum edilen Albay Talat Aydemir'in cezası infaz edildi.

1971- Türkiye'nin Ortak Pazar'a geçişini öngören katma protokol, Meclis'te kabul edildi.

1974 - Bakanlar Kurulu, haşhaş ekimi yasağını kaldırdı. Yedi ilde haşhaş ekimi yapılabilmesini öngören karar, ABD'nin tepkisine yol açtı.

1977 - Pakistan'daki askeri darbede, General Ziya Ül Hak, Başbakan Zülfikar Ali Butto'yu devirdi.

1993 - Türkiye'nin ilk kadın Başbakanı Tansu Çiller'in oluşturduğu DYP-SHP koalisyon hükümeti TBMM'den güvenoyu aldı.

2004 - Türk tiyatrosunun usta sanatçılarından Necdet Mahfi Ayral, 96 yaşında İstanbul'da vefat etti.

2005 - Zorlu Grubu'nun kurucusu Mehmet Zorlu, 86 yaşında İstanbul'da hayata veda etti.

2007 - Anayasa Mahkemesi, Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini de öngören Anayasa değişiklik paketinin iptaline ilişkin Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer ile CHP tarafından yapılan başvuruları reddetti.

2012 - Doğu Akdeniz'de düşürülen Türk asker uçağının pilotları Hava Pilot Yüzbaşı Gökhan Ertan ve Hava Pilot Teğmen Hasan Hüseyin Aksoy'un deniz dibindeki naaşlarına ulaşıldı.

2015 - Efes antik kenti, UNESCO Dünya Miras Listesi'ne alındı.

2016 - Giresun'da, üst düzey askeri personel ile ailelerini taşıyan helikopterin düşmesi sonucu 7 kişi hayatını kaybetti.

2019 - Adana'nın Aladağ ilçesinde 12 kişinin hayatını kaybettiği yurt yangını davasında, Aladağ Kurs ve Okul Talebelerine Yardım Derneği Başkanı İsmail Uğur'a 12 yıl 2 ay 20 gün, yurt müdürü Cuma Ali Genç'e 11 yıl 1 ay 10 gün hapis cezası verildi.

• Taşlara Kazınan Muazzam Dua

Medine'nin Mehd bölgesinde yürütülen araştırmalarda toplam 1774 tarihi buluntu kayıt altına alındı. Yüzlerce İslami yazıtın yer aldığı keşifte en çok heyecan uyandıran detay, İslam adaletinin sembolü Hz. Ömer'e (r.a.) ait kayıtlar oldu. Hicazi hatla "İbrahim" isimli bir mümin tarafından asırlar önce taşlara nakşedilen o tarihi yazıda şu muazzam dua yer alıyor:

"Allah, Ömer bin Hattab'ın bu dünyada ve ahirette dostudur. Allah'tan başka ilah yoktur."

• İlahi Adalet Çağrısı Asırlara Meydan Okuyor

Ortaya çıkarılan mukaddes miraslar arasında Kur'an-ı Kerim ayetleri de dikkat çekiyor. Nisa Suresi'nin 58. ayetinin kayalara işlenmiş hali bulundu: "Allah size, emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder."

Erken dönem Müslümanlarının adalete ve emanete verdiği ehemmiyeti adeta bugünün dünyasına haykıran bu ilahi emir, İslam davetinin ilk yıllarındaki toplumsal şuuru gözler önüne seriyor. İslami hafızayı dirilten ve o kutlu çağın hatıralarını yeniden canlandıran bu eşsiz keşif, İslam dünyasında büyük bir manevi coşkuyla karşılandı.

Almanya’daki Kiel Üniversitesi ile Slovak Bilimler Akademisi’nin ortaklaşa yürüttüğü ve sonuçları prestijli bir tarih öncesi toplumlar dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, hendek içinde bulunan 7 bin yıllık başsız iskeletler sanılanın aksine bir savaş veya katliamın kurbanı değil.

Bilim insanları, bu toplu gömünün Neolitik döneme ait yerleşik tarım topluluklarının bilinçli ve planlı bir kültürel geleneğinin parçası olduğunu belirtiyor.

• Ritüel olduğu düşünülüyor

Bölgede milattan önce 5250 ile 4950 yılları arasında yaşamış olan antik yerleşimcilere ait bu kalıntılar üzerinde yapılan incelemeler, bedenlerin ölümlerinden kısa bir süre sonra hendeğe rastgele pozisyonlarda ama kasıtlı olarak yerleştirildiğini gösteriyor.

Araştırma ekibinden Katharina Fuchs, cesetlerin bilinçli bir manipülasyona maruz kaldığını ancak kemiklerde şiddetli bir kafa kesme eylemine dair hiçbir kanıt bulunmadığını ifade ediyor.

Kafataslarının, ölümün ardından vücuttan ustaca ve anatomik bir titizlikle ayrıldığı anlaşılıyor. Hendekte bulunan onlarca yetişkin iskeleti arasında kafatası bütün halde kalan tek kalıntının ise bir çocuğa ait olması dikkat çekiyor.

• Mantığının çözülmesi oldukça zor

Tarih öncesi toplumlarda bu tür manipüle edilmiş toplu mezarlar genellikle bir çatışma veya kriz dönemiyle bağdaştırılsa da uzmanlar Vrable'daki durumun çok daha farklı olduğunu savunuyor.

Araştırmacılardan Nils-Müller-Scheesel, bedenlerin veya vücut parçalarının bu şekilde saklanmasının, o dönem sürekli tekrarlanan karmaşık bir ritüelin parçası olabileceğini vurguluyor.

Koparılan kafaların nereye götürüldüğü henüz gizemini korurken, bilim insanları bu tür antik pratiklerin modern toplumların mantığıyla çözülmesinin oldukça zor olduğunu ve insanlık tarihinin erken dönem tarım topluluklarına dair ezberleri bozduğunu kabul ediyor.

"O hain elime geçmesin. Ona bir gün bu teklifi bana yapabilme cesaretini nereden bulduğunu soracağım!"

Osmanlı birliklerinin Kut bölgesinde İngiliz kuşatmasında sıkıştığı o kritik günlerde, adeta bir çöl şahini gibi ordunun yardımına koşan Uceymi Paşa, sarsılmaz ahlakı ve sadakatiyle düşmanın tüm planlarını altüst etti.

Topraklarını Bırakıp Milli Mücadele’ye Koştu
Mondros Mütarekesi’nin ardından Osmanlı yenilse de Uceymi Paşa pes etmedi. Irak’taki 150 bin dönümlük devasa arazisini ve servetini geride bırakarak 5 Haziran 1920’de Mardin’e geldi. Mustafa Kemal Atatürk liderliğindeki Milli Mücadele’ye katılan Iraklı lider, adamlarıyla birlikte Urfa’nın düşman işgalinden kurtuluşunda aktif ve hayati bir rol oynadı.

"14 Köy Değil, 1 Köy Yeter; Kalanı Yoksul Köylüye Verilsin"
İngilizlerin ısrarlı iade taleplerini Türkiye her seferinde kararlılıkla reddetti. Savaşın ardından Mustafa Kemal Atatürk, TBMM’den Uceymi Paşa ve adamları için 14 köy bağışlanmasını talep etti. Ancak krallığı reddeden o asil ruh, mal mülk davası da gütmedi. Atatürk’e "Bize sadece bir köy yeter, geri kalan 13 köye yoksul köylüler yerleştirilsin" diyerek adını bir kez daha gururla tarihe kazıdı.

Cebinde Türkiye Cumhuriyeti Kimliğiyle Sessiz Veda
Takvimler 29 Ekim 1960’ı gösterdiğinde, Uceymi Sadun Paşa Ankara’da sessizce gözlerini yumdu. Arkasında ne İngilizlerin vadettiği altınları ne bir taht ne de bir krallık tacı bıraktı. Ondan geriye kalan tek şey; tertemiz bir vicdan, şerefli bir tarih ve gururla taşıdığı Türkiye Cumhuriyeti nüfus cüzdanı oldu.

Çöl Mücahidi Uceym Sadun Paşa kimdir? Uceym Sadun Paşa'nın hayatı... OKUMAK İÇİN TIKLAYINIZ...

"Sıcak Denizler" Uğruna Yok Edilen Hayatlar
Kırım Savaşı’nın ardından Kafkasya’daki stratejik hedeflerini hızlandıran Rus yönetimi, batı dünyasıyla deniz yolu üzerinden hızla kalkınma potansiyeli bulunan ve güçlü bir dayanışma kültürüne sahip olan Adigeleri açık bir tehdit olarak gördü. Rusya’ya göre bu topluluklar, imparatorluğun güneye yayılma politikasının önündeki en büyük engeldi.

Bu doğrultuda göç sürecini hızlandırmak adına diplomatik ve kirli hamleler arka arkaya geldi. 1860 yılında General Mihail Tarieloviç Loris-Melikov, Kuzey Kafkasya'daki Müslüman nüfusun Osmanlı topraklarına transferinin Rusya açısından "yaşamsal" önemini anlatmak üzere İstanbul’a gönderildi. Rus yönetimi, halkı göçe zorlamak için bölgedeki bazı ajanlara ve yerel derebeylerine gizlice paralar dağıtarak içten içe bir çözülme operasyonu başlattı.

Kafkasya'da Bir Ölüm Kavramı: "İstambulak'o"
Rus zulmünden kaçarak canını kurtarmak isteyen halk arasında yeni bir kavram doğmuştu: İstambulak'o (İstanbul'a Göç). Ancak bu yolculuk, bir kurtuluş değil; kökten yok etmeyi hedefleyen dalgalar halinde 20. yüzyılın başlarına kadar sürecek bir ölüm yürüyüşüydü. Bu süreçte sadece Çerkesler değil, 22 bin Çeçen ve Oset de yurtlarından koparılarak Türkiye’ye sürüldü.

Karadeniz Kana Bulandı: Gemiye Binenin de Binmeyenin de Kaderi Değişmedi
Sürgünün en kanlı sayfaları Karadeniz kıyılarında yazıldı. Rus askerlerinin süngü ve dipçik darbeleriyle sahile yığılan sivil halk, adeta üst üste gelecek şekilde yığınlar halinde gemilere dolduruldu. Kıyıda süngülerin ucunda bekleyen, gemilerde ise açlık, susuzluk ve salgın hastalıklarla boğuşan Çerkeslerin dramı, insanlık onurunu ayaklar altına aldı.

Daha fazla para kazanma hırsıyla kapasitelerinin çok üzerinde yolcu alan gemi sahipleri, yüzlerce insanın içinde bulunduğu teknelerin Karadeniz’in azgın sularında batmasına neden oldu. Dönemin dehşetini anlatan en çarpıcı raporlardan biri, 1864 yılının Mayıs ayında Trabzon'daki Rus Büyükelçisi tarafından tutulmuştu. Raporda, sadece Trabzon kıyılarına ulaşabilen ya da ulaşamayan 30 bin kişinin açlık ve salgın hastalıklardan hayatını kaybettiği kayıtlara geçmişti. Alabildiğince kalabalık olan gemilerde en ufak bir hastalık belirtisi gösteren insanlar, canlı olup olmadıklarına bakılmaksızın acımasızca denize atıldı.

Göçmen Kamplarından Ölüm Kamplarına
Zorlu deniz yolculuğunu aşarak Osmanlı İmparatorluğu'nun Karadeniz kıyılarına ulaşmayı başaran az sayıdaki Çerkes’i ise başka bir trajedi bekliyordu. Osmanlı yönetimi tarafından kıyılarda kurulan göçmen kampları; lojistik yetersizlikler, amansız salgın hastalıklar, yoksulluk ve açlık nedeniyle kısa sürede birer "ölüm kampına" dönüştü.

Büyük çoğunluğu Karadeniz'in sularında can veren sürgünlerin, kıyıya ayak basabilen az sayıdaki kısmı da bu kamplardaki elverişsiz koşullar nedeniyle hayatını kaybetti. Yurtlarından koparılan yüz binlerce Çerkes, bu insanlık dışı sürgün neticesinde dünyanın dört bir yanına dağılmak zorunda kaldı.

Bugün, 21 Mayıs 1864'ün üzerinden asırlar geçse de, Çerkes halkı Karadeniz’e her baktığında adalar halinde yok olan nesillerini, süngülerin gölgesinde yitip giden vatanlarını ve tarihin gördüğü bu en büyük karanlığı acıyla hatırlamaya devam ediyor.

Rus Çariçesi 2. Katerina'nın Kırım Tatar Türklerini yok etme politikasıyla başlayan sürgünler, eski Sovyetler Birliği döneminde artış gösterdi.

Rusya da bu politikaları farklı yöntemlerle sürdürdü. Kırım'ın Osmanlı Devleti'nin kontrolünden çıkmasıyla başlayan Kırım Tatar Türk halkının acısı hiç bitmedi. Sürgün yaşayan Kırım Türklerinin ilk adresi Anadolu toprakları oldu.

Rus Çarlığının baskısı nedeniyle pek çok Kırım Tatar Türkü Osmanlı Devleti'ne sığındı.

İkinci Dünya Savaşı başladıktan bir süre sonra Kırım Yarımadası'nı kaybeden eski Sovyet Rusyası, yarımadayı Nazi Almanyası'ndan geri aldıktan sonra Kırım Tatar halkına baskı uygulamaya başladı.

Nazi Almanyası ile işbirliği suçlamasına maruz kalan Kırım Türkleri için haklarında uydurulan bu gerekçeler, yeni bir sürgünün kapısını araladı.

Eski Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin, çıkardığı gizli kararnameyle Kırım Tatarlarının Orta Asya'da farklı bölgelere sürgün edilmesine karar verdi.

Stalin'in kararı,18 Mayıs 1944'te gece yarısı uygulamaya konuldu. Kararın ardından 15 dakika içinde yataklarından kaldırılarak hayvanların taşındığı vagonlara doldurulan çoğunluğu yaşlı, çocuk ve kadınlardan oluşan 250 bin civarındaki Kırım Tatarı, 3 günde aç susuz Orta Asya'ya sürgün edildi.

İnsani olmayan koşullardaki vagonlarda sürgün edilenlerin yarısı, daha sürüldükleri bölgelere ulaşamadan hayatını kaybetti.

Stalin’den sonra Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne hediye edilen Kırım, 2014'te yarımadayı yasa dışı ilhak eden Rusya'nın kontrolüne yeniden geçti.

Çariçe 2. Katerina'dan bu yana vatanlarında kalmak için mücadele veren Kırım Tatar Türklerinin bugünkü lideri Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu ve Kırım davasının pek çok önde gelen ismi, öz yurtlarından sürgün edilmiş durumda.

Başta Kırımoğlu olmak üzere, pek çok isme Rusya tarafından Kırım'a giriş yasağı konuldu.

Sadece isimler değil, aynı zamanda Kırım Tatarlarının iradesini temsil eden Kırım Tatar Milli Meclisi de (KTMM) Rus mahkemesince "aşırıcı örgüt" sayıldı ve yarımadadaki faaliyetlerine son verildi.

Rusya'nın yarımadayı ilhakı sonrasında pek çok Kırım Tatarı yurdunu terk etmek zorunda kaldı.

1944 sürgününün acısını 82 yıldır hafızalarında koruyan Kırım Tatarları, bugün hala öz yurtlarına dönmek ve topraklarını geri almak için mücadele etmeye devam ediyor.

Bu mücadeleyi diplomatik olarak uluslararası alanda sürdüren, Ukrayna'da yaşayan Kırım Tatarları, Rusya'nın Ukrayna'da başlattığı savaş nedeniyle zorluklar yaşıyor.

Ukrayna'daki pek çok Kırım Tatar Türkü, ana yurtlarını terk ederek yine Türkiye ve başka ülkelerde yaşamlarını sürdürüyor.

“Her yıl, Ömer bin Hattab’ın (r.a) halifeliğe gelişinin bir bayram olarak kutlanması.”

Garaudy şöyle yazar:
“Tarihin büyük liderlerine hakkını teslim etmek adına, neden Müslümanlar, Ömer bin Hattab’ın 23 Ağustos 634 (Hicrî 13 yılı Cemâziyelâhir ayının 22’si) tarihinde halifeliğe gelişini kutlamasın?”

Çünkü o, İslam devletinin kurucusu, esaslarını koyan ve idari yapısını inşa eden bir liderdir.

Onun “ilk”lerinden bazıları şunlardır:
•“Emîru’l-Mü’minîn” (Müminlerin Emiri) unvanını ilk kullanan kişidir.
•Hicreti İslam takviminin başlangıcı yapan ilk liderdir.
•Onun döneminde Şam, Irak, İran, Mısır, Berka, Trablusgarp, Azerbaycan, Nihavend ve Cürcan fethedilmiştir.
•Yeni şehirler kurma (emsârın iskânı) politikasını başlatmış; Basra ve Kûfe gibi şehirler onun döneminde kurulmuştur.
•Devlet teşkilatını kurarak divanları (kurumsal idareyi) oluşturan ilk kişidir.
•Erzak ve iaşe kurumunu (bugünkü anlamda tedarik/lojistik sistemi) kurmuştur.
•Vakıf sistemini başlatan ilk kişidir.
•Beytülmâl’i (devlet hazinesini) kurarak mali düzeni oluşturmuştur.
•Para basımını düzenlemiş ve standartlaştırmıştır.
•Valilerinin ve yöneticilerinin mal varlıklarını denetlemiş, “Bu serveti nereden buldun?” ilkesini getirmiştir.
•Devlet arazilerini ölçtürmüş ve kayıt altına almıştır.
•Yolları düzenletmiş ve ulaşımı geliştirmiştir.
•Devlet hazinesindeki fazlayı ticarete yönlendirmiştir.
•Askerî kayıt sistemi kurmuş, askerlerin maaşlarını düzenlemiştir.
•Zorunlu askerlik uygulamasını başlatmıştır.
•Askerlerin ailelerinden ayrı kalma süresini en fazla dört ayla sınırlandırmıştır.
•Yedek kuvvetler oluşturmuş ve düzenli bir askeri yapı kurmuştur.
•Sınır güvenliği sistemini tesis etmiştir.
•Ordu komutanlarından düzenli rapor istemiştir.
•Ordulara doktor, tercüman, kadı ve rehber tahsis etmiştir.
•Ordu için gıda depoları kurmuştur.
•Gayrimüslim fakirlere maaş bağlamış (sosyal güvenlik anlayışı).
•Kiliselerin yıkılmasını yasaklamıştır.
•Yargı kurumunu (kadılık sistemi) kurmuştur.
•Cizye sistemini adaletli biçimde düzenlemiş; yaşlı, kadın ve çocukları muaf tutmuştur.
•Sahipsiz çocukların bakımını devlet hazinesine bağlamıştır.
•Valilerle düzenli toplantılar yaparak hesap vermelerini sağlamıştır.
•Atlardan zekât alınmasını başlatmıştır.
•Misafirhaneler kurmuştur.
•İnsan haklarına dair şu sözle tarihe geçmiştir:
“İnsanları ne zamandan beri köleleştirdiniz? Oysa onları anneleri özgür doğurmuştur.”
•Yöneticilerini yargılamış, gerektiğinde gayrimüslimler lehine karar vermiştir.

Bunlar, onun kurduğu devlet düzeninin sadece bir kısmıdır.

Garaudy şöyle sorar:
“Böylesine eşsiz bir tarihî liderin göreve geliş günü, Müslümanlar için bir kutlama vesilesi olmayı hak etmiyor mu?”

Ve ekler:
“Eğer bu lider bizim toplumumuzda olsaydı, onun heykellerini diker, şehirleri onun adıyla anardık; her yıl değil, her ay onun için törenler düzenlerdik.”

Sonra şu çarpıcı karşılaştırmayı yapar:
Napolyon’un değeri nedir Ömer’in başarıları yanında?
George Washington’un değeri nedir?
Kolomb’un değeri nedir?

Ve şu eleştiriyle bitirir:
“Görünüşe göre Arap ve Müslüman toplumu, kendi değerlerini yeterince takdir etmeyen bir toplumdur…”

Allah, onu Müslümanlar adına en güzel şekilde mükâfatlandırsın
ve bizleri büyük hesap gününde ona komşu eylesin.

Çocukluk yılları Kazakistan’ın Çimkent şehrinde geçen Dudayev, büyük bir kıtlık ve yokluk hayatı yaşadı. Böylesine ağır hayat şartları altındayken annesinin anlatmaktan bıkmadığı Çeçenistan hikâyeleri ile büyüdü. Dini düşüncelerin yasaklandığı bir karanlıkta, ailesi sayesinde manevi bir atmosferde iyi bir Müslüman olarak yetiştirildi. 1957 yılında Çeçenistan’a geri dönüş izni çıktığında Dudayev ailesi de vatanına geri döndü. Zeki bir öğrenci olan Cevher Dudayev, Tambov Hava Harp Okulu’na girmeyi başardı. 1966 yılında Uzun Mesafe Uçak Pilotluğu ve Mühendisliği Okulu’nu, devamında da Gagarin Hava Harp Akademisi’ni bitirdi. Daha sonra da Alla Dudayeva ile hayatını birleştirdi.

1989 yılında Glasnost ve Perestroyka politikaları, tarihin en karanlık rejimi komünizmin sonunu getirirken, Dudayev tuğgeneral olarak Estonya’da bulunuyordu. Bağımsızlık rüzgârlarının estiği Estonya ve diğer Baltık ülkelerindeki isyanları zor kullanarak bastırması istendiğinde, “Toprağı için, vatanı için mücadele eden insanlara asla bomba atmam!” diyerek kendisine verilen emri reddetti. Dudayev bu olaydan sonra Estonya’da kahraman, Rus ordusunda ise “Asi General” olarak anılmaya başlandı.

Bu sıralarda Çeçenistan da kaynamakta idi. Yandarbiev ve arkadaşları Çeçenistan’ı bağımsızlığına kavuşturmak için çoktan organize olmuşlar ve mücadeleye başlamışlardı. Dudayev de olan bitenin farkındaydı. Estonya krizi sonrasında Rus ordusunun istenmeyen adam ilan ettiği Dudayev, Yandarbiev’in daveti üzerine istifa etti ve vatanı Çeçenistan’a döndü. 1990 yılında toplanan Halk Meclisi’nin başkanlığını yaptı. 6 Eylül 1991 tarihinde bağımsızlık kararı alınınca, aday olarak girdiği başkanlık seçimlerinden oyların %85’ini alarak galip çıktı ve Çeçenistan devlet başkanı oldu. Dudayev’in en büyük hayallerinden biri de Kafkasya halklarının birliği idi. 1992 yılında başlayan Abhazya Savaşı’na Şamil Basayev komutasında Çeçen savaşçıları gönderip Kafkas Halkları Konfederasyonu’na destek verdi.

Moskova, Kafkasya’nın kalbinde gelişen bu olayları hiç de iyi bir gözle takip etmiyordu. Dudayev, Çeçen halkının artık yola Rusya’dan ayrılarak devam edeceğini söylüyor ve Kafkasya birliğinden bahsedenlere destek oluyordu. Oysaki Moskova’nın Kafkasya’yı kaybetmeye tahammülü yoktu.

Savaş çanları çalmaya başladığında, Dudayev Rusya ile görüşme yolları aradı. Hatta Tataristan’ın biraz üstünde bir statüde bağımsızlık karşılığında, Rusya Federasyonu’nda kalmak bile tartışıldı. Dudayev sonuna kadar savaşın karşısında olsa da Moskova, “Asi General”in yola getirilmesine karar vermişti. Önce içeriden hainler organize edilerek bağımsızlık engellenmek istendi ama başarılı olunamadı. Zira Dudayev ve arkadaşlarının yaktığı ateş Çeçenistan’ı çoktan kavurmaya başlamıştı, devamında ise tüm Kafkasya’yı saracağı kesindi. Bu dönemde Rusya adalet bakanı olan Çerkes kökenli Kalmuk Yura -bu karar alındığı anda görevinden istifa etmiştir- Moskova’nın savaşa karar verdiğini yakın bir dostuna şu sözlerle anlatıyordu: “Güvenlik Konseyi, bu savaşın başlatılması yönünde bir karar aldı. Bunun dönüşü yok artık. Konsey üyeleri, iç politikada bir takım dengeleri oturtabilmek için Rusya’nın kazanabileceği küçük bir savaşa girmesinin gerekli olduğu düşüncesinde hemfikirler. Alınan bu karar gereği de Rus ordusu Çeçenistan’a girecek.”

11 Aralık 1994 günü Rusya -sadece iki saatte almak kaydı ile- Çeçenistan’a saldırdığında, Dudayev çok iyi tanıdığı Rus ordusuna asla unutamayacağı bir direnişle cevap verdi. “Son Çeçen canını vermeden Ruslar asla Çeçenistan’ı alamazlar!” diyerek cihad ilan etti. “Bizi öldürebilir, ezebilir, üstümüzde tanklarla dans edebilir, vücudumuzu parçalayabilirler... Fakat özgürlük ve bağımsızlık ruhumuzu asla yok edemezler...”

Dudayev 21 Nisan 1996 günü uydu telefonu ile bir Duma milletvekili ile görüşürken güdümlü bir füze saldırısı sonucunda şehit edildi. Çok önceleri söylediği, “Şehitliğe talibim. Şehitliği büyük bir rütbe ve makam olarak kabul ediyorum. Ülkemin bağımsızlığı ve halkımın hürriyeti için ölene kadar savaşmaya hazırım!” sözü ile iman dolu kalbini çoktan ifşa etmişti. İlk olarak ABD tarafından doğrulanan suikast onun şehadetiyle Çeçenistan’da her şeyin bittiği şeklinde lanse edildi. Oysaki Dudayev sözde hür dünya devletlerinin hiçbir zaman anlayamayacağı bir gerçeği halkına anlatmıştı. Çeçenler büyük şehitlerinin izinde, iki yıl süren savaş sonucunda, Rusları yendiler. Moskova’nın bu “küçük savaşı”nda Çeçenistan 150 bin insanını şehit verdi.

Dudayev gerçek bir liderdi; asla para, makam, mevki gibi şeylere meyli olmadı. Savaş süresince kendisine yapılan yüklü miktarda para, ülkeden çıkışının ve can güvenliğinin sağlanması gibi teklifleri hiçbir zaman kabul etmedi. O sadece halkına güvendi. Basın mensuplarının savaş öncesinde sorduğu “Kaç generaliniz var?” sorusuna “Her Çeçen bir generaldir, ben sadece milyon birinciyim.” diyecek kadar alçak gönüllü idi. Bağımsızlık ilanının ardından tanınma için başvurduğu devletlerden olumsuz yanıt aldığında verdiği cevap bu mücadelenin aslında temel taşı idi: “Bizi tanımazsanız biz de sizi tanımayız!”

Çeçenistan büyük liderini hiçbir zaman unutmadı. Bağımsızlık savaşında 300 bin Çeçen şehit edildi, binlercesi hâlâ sürgünde. Dünya onları unutsa da onlar liderlerini asla unutmadılar. Kutlu mücadeleleri devam ediyor. Savaş neden bu kadar uzun zamandır sürdü derseniz, yine onun ağzından cevap vermek gerekir, “100 yıl köle olarak yaşamaktansa bir gün şerefli ve başı dik durmayı tercih ederim...”

İtilaf Devletleri tarafından, Gelibolu ve Çanakkale yarımadalarının Arıburnu, Seddülbahir ve Kumkale gibi bölgelerine yapılan çıkarma, 308 savaş ve nakliye gemisiyle gerçekleştirildi. 71'inci Alay Komutanı, durumu 19. Tümen Komutanı Mustafa Kemal'e bildirdi.

Mustafa Kemal, ordu komutanı Saros'ta olduğundan emir beklemeksizin birliklerini harekete geçirdi ve Arıburnu'na çıkıp yarımadanın en kritik tepesi Kocaçimen'de ilerleyen İngiliz birliklerine karşı harekat başlattı.

Arıburnu muharebelerinde Mustafa Kemal, 57'nci Alay ile bir dağ bataryasını Kocaçimentepe yönünde harekete geçirerek Kocaçimen Tepesi ve Conkbayırı blokunu kurtardı. Mustafa Kemal, Conkbayırı'nda ilerleyen düşmana karşı 57'nci Alayı süngü hücumuna geçirerek, 27'nci ve 57'nci alaylar vasıtasıyla Arıburnu'na çıkan İngiliz güçlerini kontrol altına aldı.

Boğaz boğaza yapılan çarpışmalarda 57'nci Alay Düztepe'yi, 27'nci Alay da süngü hücumuyla Kanlısırt'ı geri aldı. Mustafa Kemal'in Anzaklar ilerlerken geri çekilen Türk birliğini durdurarak, düzene sokması ve süngü hücumlarıyla püskürtmesi, düşmana darbe indirdi.

- 23 Nisan'da Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı

Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde, düşman işgalindeki Anadolu ve Rumeli topraklarında Kurtuluş Savaşı'nı başlatacak, Cumhuriyet'e giden yolda adımlar atacak Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), 23 Nisan 1920'de açıldı.

TBMM'nin açılışına giden adımlar, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan yenik çıkmasının ardından Mondros Mütarekesi'ne rağmen ülkenin işgal edilmeye başlanması üzerine Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a ayak basmasıyla atıldı.

Amasya Tamimi ile Erzurum ve Sivas kongrelerinde alınan kararlar, "ulusun egemenliğini yine ulusun sağlayacağını" ortaya koydu.

1919 sonbaharında yapılan seçimlerden sonra son Osmanlı Mebusan Meclisi, 12 Ocak 1920'de 168 üyesinden 162'sinin katılımıyla toplandı. Mustafa Kemal, Erzurum Mebusu seçilmişti ancak Ankara'da kaldı. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti yanlısı milletvekillerinin çoğunlukta olduğu bu Meclis, 28 Ocak 1920'de yaptığı gizli oturumda "Misakımilli'yi" kabul etti.

İstanbul'un 16 Mart'ta işgali ve Milli Mücadele yanlılarının tutuklanması üzerine milletvekilleri ve aydınlar, Ankara'ya geçmeye başladı. Mebusan Meclisi de 18 Mart'ta süresiz tatil kararı aldı.

Mustafa Kemal Atatürk, 19 Mart 1920'de yayımladığı genelgeyle "Ankara'da olağanüstü yetkili meclisin" toplanacağını duyurdu. Genelgede, "ulusun bağımsızlığını ve devletin kurtarılmasını sağlayacak önlemleri düşünüp uygulamak üzere olağanüstü yetki verilecek meclisin Ankara'da toplantıya çağrılması ve dağıtılmış mebuslardan gelebileceklerin bu meclise katılmaları" istendi.

Seçimle belirlenen milletvekilleriyle, dağıtılan Osmanlı Mebusan Meclisi'nden kaçarak Ankara'ya gelebilenlerden 84'ü ilk mecliste yer alabildi.

Mustafa Kemal, 22 Nisan 1920'de Büyük Millet Meclisi'nin açılışını duyurduğu genelgesinde bundan böyle "bütün sivil ve askeri makamların ve bütün ulusun emir alacağı en yüksek katın" bu Meclis olacağına işaret etti.

23 Nisan 1920'de Hacıbayram Camisi'nde cuma namazı kılınıp kurbanlar kesildikten sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi, İttihat ve Terakki Kulübü olarak yapılan binada açıldı.

- Belli başlı öteki olaylar

20 Nisan

1841- İlk dedektif romanı "Morgue Sokağı Cinayeti" yayımlandı. Edgar Allen Poe'nun Graham's Lady's and Gentleman's dergisinde yayımlanan eserinde Parisli Bay C. Auguste Dupin'in seri cinayetleri ortaya çıkarmadaki çözümleyici zekası betimleniyordu.

1889- Adolf Hitler doğdu.

1902 - Marie ve Pierre Curie, Paris'teki laboratuvarlarında radyoaktif radyum tuzlarını ayrıştırmayı başardı.

1924- 1924 Anayasası kabul edildi.

1942- İzmir Ticaret Gazetesi, yayımlanmaya başladı.

1944- Türkiye, Almanya'ya krom ihracatını durdurdu.

1953- Yedi Türk askeri, Kore'deki esir değişimiyle geri alındı.

1962- Dolandırıcılığıyla ünlü "Sülün Osman", cezaevinde "Alınteri ile Yaşamak" konulu konferans verdi.

1990- Ressam Şefik Bursalı, 87 yaşında hayata veda etti.

2008- Dünya ve Olimpiyat Şampiyonu eski milli güreşçi Gazanfer Bilge, 85 yaşında vefat etti.

2011- Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi, 2 Temmuz 1993'te Sivas'ta Madımak Oteli'nin yakılması ve 37 kişinin ölümüyle sonuçlanan olaya ilişkin davada tutuklu yargılanırken tahliye edilen, sonrasında 13 yıl boyunca firarda olan ve bu sebeple dosyası ayrılan Bülent Düvenci'yi "müebbet hapis cezasına" çarptırdı.

2012- Mısır'ın başkenti Kahire'de yüz binlerce kişi, Tahrir Meydanı'nda, ordunun yönetimi sivillere devretmesi için gösteri düzenledi.

2016- Müzisyen, besteci ve aranjör Attila Özdemiroğlu, İstanbul'da akciğer kanserine bağlı çoklu organ yetmezliği nedeniyle 73 yaşında hayatını kaybetti.

2017 - MİT'e ait tırları Hatay'da durdurarak arama yapmak isteyen, itiraz eden MİT görevlilerini tehdit ettiği iddiasıyla gözaltına alınan ve meslekten ihraç edilen eski Kırıkhan Cumhuriyet Savcısı Yaşar Kavalcıoğlu Ankara'da tutuklandı.

2017 - Paris'in Champs Elysees Caddesi'nde, Türkiye'nin Kültür ve Tanıtma Müşavirliğinin önünde düzenlenen saldırıda bir polis hayatını kaybetti. Terör örgütü DEAŞ'ın üstlendiği saldırının faili, olay sırasında öldürüldü.

2018- Kimlik ve sürücü belgesi sorgulamalarının daha hızlı yapılması amacıyla üretilen barkod ve karekod okuyucu sistem ilk kez kullanıldı.

2023- Karadeniz doğal gazı, Zonguldak Filyos'ta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla düzenlenen törenle devreye alındı. Törende, Karadeniz doğal gazı, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Filyos'ta yaktığı meşale ile karaya ulaştırılmaya başlandı.

2024- Barbados yönetimi, Filistin'i devlet olarak tanıma kararı aldı.

2025- Fenerbahçe'nin eski teknik direktörlerinden Werner Lorant, 76 yaşında hayatını kaybetti.

21 Nisan

1864- Toplum bilimci Max Weber doğdu.

1900- Tom Sawyer, Huckleberry Finn adlı öyküleriyle tanınan ve asıl adı Samuel Langhorne Clemens olan Amerikalı mizah yazarı Mark Twain öldü.

1920- Gazi Mustafa Kemal Paşa, vilayetlere Meclis'in 23 Nisan 1920'de açılacağını bildiren genelge yayımladı.

1938- Pakistan'ın ünlü şairi Muhammed İkbal, hayata veda etti.

1939- Hatay, Türk gümrük tarifesine dahil oldu.

1952- Türkiye ile Yunanistan arasında imzalanan anlaşmayla vize formaliteleri kaldırıldı.

1957- Muhsin Ertuğrul, İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatrolarının başına getirildi.

1964- Yunanistan, Kıbrıs'taki askeri birliğini, Birleşmiş Milletler Barış Gücü emrine vermeyi kabul etti.

1964- Rum Patriği Vekili Emilyanos ile Metropolit Canavaris, Türkiye aleyhine faaliyet gösterdikleri gerekçesiyle sınır dışı edildi.

1967- Yunanistan'da darbe yapıldı, "Albaylar Cuntası" yönetime el koydu.

1973- "Devlet Ana", "Yorgun Savaşçı" gibi yapıtlara imza atan yazar Kemal Tahir, 63 yaşında İstanbul'da vefat etti.

1996- Çeçenistan Devlet Başkanı Cahar Dudayev, Rus füze saldırısında öldü.

2005- TBMM Başkanlık Divanı, "TBMM 85. Yıl Milli Egemenlik Onur Ödülü'nün" Prof. Dr. Gazi Yaşargil'e verilmesini kararlaştırdı.

2013- Paraguay'da sivrisineklerden bulaşan virüsün neden olduğu "dang humması" salgınında 45 kişi öldü.

2015- Kahramanmaraş'ta "Dünya Çocuk Rekorları" kapsamında 2 bin 500 çocuk, aynı anda dişlerini fırçalayarak toplu diş fırçalama rekoru kırdı.

2016- Amerikalı pop yıldızı Prince Rogers Nelson, Minneapolis'teki evinde yaşamını yitirdi.

2017- Afganistan'ın kuzeyindeki Belh vilayetinde bulunan 209. Şahin Kolordu Komutanlığına 10 askeri üniformalı kişi tarafından düzenlenen silahlı saldırıda 140 güvenlik görevlisi hayatını kaybetti.

2019 - Sri Lanka'da kilise ve otelleri hedef alan saldırılarda 253 kişi öldü, 500'den fazla kişi yaralandı. Terör saldırılarında Türk vatandaşları Serhan Selçuk Nariçi, Yiğit Ali Çavuş ve sonraki günlerde saldırıda ağır yaralanan Zekeriya Tuyan hayatını kaybetti.

2019 - CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, Çubuk ilçesinde şehit sözleşmeli piyade er Yener Kırıkcı'nın cenaze namazının ardından protestocu grubun saldırısına uğradı.

2020- Milli Eğitim Bakanlığı, Kovid-19 salgınıyla mücadele kapsamında alınan tedbirler sebebiyle 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı kutlamalarının, bu yıl okul bahçeleri yerine evlerde yapılacağını açıkladı.

2021- Polonya'nın başkenti Varşova'da düzenlenen Avrupa Güneş Şampiyonası'nda serbest stil 125 kiloda mücadele eden dünya ve olimpiyat şampiyonu milli güreşçi Taha Akgül, Rus sporcu Sergei Kozyrev'i 9-2 yenerek 8. Avrupa şampiyonluğu ile Avrupa güreş tarihinde serbest stilde en fazla Avrupa şampiyonu olan güreşçi ünvanını elde etti.

2025- Türkiye'nin ilk yerli ve milli haberleşme uydusu TÜRKSAT 6A hizmete alındı.

2025- Katoliklerin ruhani lideri ve Vatikan Devlet Başkanı Papa Franciscus, hayatını kaybetti.

22 Nisan

1920- İtilaf Devletleri, Osmanlı hükümetini Paris'te toplanacak Sulh Konferansı'na davet etti.

1924- Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü kuruldu, Anadolu demir yollarının devletleştirilmesine ilişkin yasa benimsendi.

1933- Türkiye ile Osmanlı Düyunu Umumiye Hamilleri arasında imzalanan anlaşmayla Osmanlı borçlarının tasfiyesi sağlandı.

1935- Türk Kadınlar Birliğinin çağrısıyla İstanbul'da toplanan Uluslararası Kadınlar Kongresi çalışmalarını tamamladı.

1940- Siirt'in güneyindeki Beşiri yakınlarındaki Raman Dağı'nda 1042 metre derinlikte petrol bulundu.

1947- Türkiye'ye yabancı sermayenin girişine izin veren yasa kabul edildi.

1962- Anayasa Mahkemesi ve Yüksek Hakimler Kurulunun kurulmasına karar verildi.

1993- Sekizinci Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın naaşı Fatih Camisi'nde kılınan cenaze namazından sonra Vatan Caddesi'nde hazırlanan kabirde toprağa verildi.

1994- Eski başbakanlardan Adnan Menderes'in eşi Berin Menderes Ankara'da vefat etti.

2009- 1 Mayıs'ın "Emek ve Dayanışma Günü" adıyla tatil edilmesine ilişkin kanun değişikliği TBMM'de kabul edildi.

2010- Ermenistan Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan, Ermenistan'ın Türkiye ile imzaladığı protokollerin onaylanmasının askıya alındığını ancak sürecin terk edilmediğini söyledi.

2011- Anavatan Partisi'nden 1987-1995 yıllarında Bursa Milletvekilliği yapan Mehmet Gedik, Mudanya'da restoranda uğradığı silahlı saldırıda yaşamını yitirdi.

2013- İsrail'in Mavi Marmara saldırısıyla ilgili Türkiye'den özür dilemesinin ardından, tazminat konusunda görüşmelerde bulunmak üzere İsrail'den bir heyet Ankara'ya geldi.

2014- Türkiye'nin ilk "plaj kütüphanesi", Fethiye ilçesindeki Kumburnu Tabiat Parkı'nda açıldı.

2015- Güney Kore ve ABD, 1974'te varılan mutabakatın yerine geçecek yeni nükleer enerji anlaşması imzaladı.

2015- Türkiye, en yakın rakibi Yunanistan'ı 41 bayrakla geçerek "Mavi Bayraklı Plaj" sayısında dünyada ikinci sıraya yükseldi.

2016- BM çatısı altında Paris İklim Anlaşması'nı bir günde 171 ülke imzaladı.

2017- Fas ile Küba arasındaki diplomatik ilişkiler, 37 yıl sonra yeniden başladı.

2018- CHP'li 15 milletvekili partilerinden istifa ederek İYİ Parti'ye geçti. Toplam milletvekili sayısı 5 olan İYİ Parti, CHP'den 15 milletvekilinin katılımıyla TBMM'de grup oluşturabilecek sayıya ulaştı.

2021- Milli sporcu Büşra Işıldar, Polonya'da düzenlenen Gençler Dünya Boks Şampiyonası'nda altın madalya kazandı.

2021- Gazeteci yazar Selahattin Duman, tedavi gördüğü hastanede 71 yaşında vefat etti.

2023- Milli güreşçi Burhan Akbudak, Avrupa şampiyonu oldu. Hırvatistan'da düzenlenen Avrupa Güreş Şampiyonası'nda milli sporcu Burhan Akbudak, grekoromen stil 82 kiloda altın madalya kazandı.

23 Nisan

1616- İngiliz oyun yazarı William Shakespeare, hayata veda etti.

1920- Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı.

1923- Lozan Konferansı'nın ikinci dönemi başladı.

1924- Ankara'da Türk Ocakları 1. Kurultayı toplandı.

1929- "Çocuk Bayramı ve Haftası" ilk kez kutlandı.

1930- Birinci Ulusal Mimarlık üslubunun tüm özelliklerini yansıtan son binalardan biri kabul edilen Ankara'daki Türk Ocakları Genel Merkezi binası hizmete açıldı.

1938- Fransa'nın Nice kentinde 7 ülkenin katıldığı yarışmalarda Ordu Süvari Ekibi birincilik kazandı.

1948- II. Dünya Savaşı'ndan bu yana kapalı tutulan Topkapı Sarayı Müzesi ve İstanbul Arkeoloji Müzesi törenle halka açıldı.

1960- İzmit Petrol Rafinerisi'nin temeli atıldı.

1961- İlk Meclis binası, müze haline getirildi.

1961- Yerli yapım "27 Mayıs Treni" ilk seferini yaptı.

1965- İlk Sovyet haberleşme uydusu Maniya-1 uzaya fırlatıldı.

1969- Suikast sonucu öldürülen ABD Başkanı John F. Kennedy'nin erkek kardeşi ve ABD Senatörü Robert F. Kennedy'nin katili Ürdün vatandaşı Filistinli Sirhan Bişara Sirhan, idam cezasına çarptırıldı.

1974- Siyasi hakların iadesi hakkında anayasa değişikliğinin yürürlüğe girmesinin ardından Senato Başkanı Tekin Arıburun, eski Cumhurbaşkanı Celal Bayar'a tezkere yazdı. Yemin ederek senatörlük görevine başlamasını istedi. Bayar, bu isteği 28 Nisan'da geri çevirdi.

1979- Türkiye'nin 7 ülkeyle telefon görüşmesini sağlayacak uyduyla haberleşme istasyonu hizmete girdi.

1981- Milli Güvenlik Konseyi, eski Gümrük ve Tekel Bakanı Tuncay Mataracı'nın Yüce Divan'da yargılanmasına karar verdi.

1982- TRT, haftada 2 gün renkli yayına başladı.

1984- AIDS'e neden olan virüs belirlendi.

1992- Sağlık kontrolü için ABD'de bulunan Cumhurbaşkanı Turgut Özal'a prostat kanseri teşhisi konuldu.

2003- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunun aldığı karar doğrultusunda, KKTC ile Rum kesimi arasında serbest geçişler başladı.

2007- Samsun Ceyhan Petrol Boru Hattı'nın temeli atıldı.

2007- Rusya'nın eski Devlet Başkanlarından Boris Yeltsin 76 yaşında hayatını kaybetti.

2022- TBMM Başkanı Mustafa Şentop, HDP Diyarbakır Milletvekili Garo Paylan'ın, sözde Ermeni soykırımının tanınmasını içeren kanun teklifini İçtüzük hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle iade etti.

2023- Milli sistemlerle geliştirilen yeni Altay Tankı, testler için TSK'ya teslim edildi.

2023- Azerbaycan-Ermenistan sınırında, Laçın-Hankeni yolunun (Laçın Koridoru) başlangıcında sınır kontrol noktası kuruldu.

2023- Milli güreşçiler, Hırvatistan'ın başkenti Zagreb'deki Avrupa Güreş Şampiyonası'nda 17 madalya elde etti.

24 Nisan

1512- I. Selim tahta çıktı.

1830- Osmanlı hükümeti, Yunan Devleti'nin varlığını resmen kabul etti.

1898- İspanyolların, Küba Adası'nın boşaltılması istemini reddederek ABD'ye savaş ilan etmesiyle, İspanya-Amerika Savaşı başladı.

1909- İstanbul'a gelen "Hareket Ordusu" 31 Mart Ayaklanması'nı bastırdı.

1916- Patrick Pearse önderliğindeki gizli milliyetçi örgüt İrlanda Cumhuriyetçi Kardeşliği, Dublin'de İngiliz egemenliğine karşı Paskalya Ayaklanması'nı başlattı.

1920- Mustafa Kemal, "Büyük Millet Meclisi Reisliği"ne seçildi.

1934- Türk Askeri Uçak Filosu, Moskova Hava Meydanı'na indi.

1946- Ulvi Cemal Erkin'in 1. Senfonisi, Ankara Devlet Konservatuarında ilk kez seslendirildi.

1959- Mısır Devlet Başkanı Nasır, Shell ve Anglo-Egyptian petrol şirketlerini kamulaştırma emri verdi.

1972- TBMM, Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'ın idam kararlarını yeniden onayladı.

1980- İran'da rehin tutulan 52 Amerikalıyı kurtarmak için operasyon düzenlendi. Rehinelerin kurtarılamadığı operasyonda 8 ABD askeri hayatını kaybetti.

1991- Türkiye'nin ilk güzellik kraliçesi Feriha Tevfik, 80 yaşında İstanbul'da vefat etti.

2001- Ankara DGM Cumhuriyet Başsavcılığı, Beyaz Enerji Operasyonu'na ilişkin soruşturmayı tamamlayarak dava açtı.

2004- BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın Kıbrıs'ta çözüm için hazırladığı plana ilişkin referandum yapıldı. Plan, KKTC'de "evet" oyları fazla çıkmasına rağmen Güney Kıbrıs Rum Kesimi "hayır" dediği için reddedildi.

2015- Ermeni Patrikhanesinin ev sahipliğinde, 1915 olaylarının 100. yılını anmak üzere Kumkapı Meryem Ana Kilisesi'nde Sup Badarak (Kutsal Sunu) ayini düzenlendi.

2016- İsrail yönetimi, hapiste tuttuğu 12 yaşındaki Dima el-Vavi isimli Filistinli kız çocuğunu serbest bıraktı.

2016- TEB BNP Baribas İstanbul Cup Uluslararası Kadınlar Tenis Turnuvası'nın tekler finalinde milli raket Çağla Büyükakçay şampiyon olarak dünya sıralamasında "ilk 100'e giren ilk Türk kadın tenisçi" ünvanını aldı.

2017- Amerikalı astronot Dr. Peggy Whitson (57) , "uzayda en uzun süreli kalan Amerikalı" olarak tarihe geçti.

2017- Diyarbakır'da 6-7 Ekim 2014'te Kobani olayları bahanesiyle düzenlenen izinsiz gösterilerde Yasin Börü, Ahmet Dakak, Riyat Güneş ve Hasan Gökguz'un öldürülmesiyle ilgili 41 sanıktan 16'sı, beşer kez ağırlaştırılmış müebbet, 2'si ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırıldı.

2018- Dünyada "Suyun Altında En Uzun Süre Yaşayan İnsan" ünvanına sahip Cem Karabay, Norveçli Nils-Roar Selnes'e ait "En Uzun Süre Soğuk Denizde Yaşama" rekorunu 30 saat 20 dakikayla kırdı.

2019- ABD Havacılık ve Uzay Dairesinin (NASA) Mars'a indirdiği sismik inceleme aracı InSight, Kızıl Gezegen'de ilk yer sarsıntısını kaydetti.

2020- Fransa'nın başkenti Paris'te 25-30 Ağustos tarihlerinde düzenlenmesi planlanan 2020 Avrupa Atletizm Şampiyonası, yeni tip koronavirüs salgını nedeniyle iptal edildi.

2024- Portekiz'deki Avrupa Para Yüzme Şampiyonası'nda milli sporcu Sevilay Öztürk, altın madalya kazandı.

2024- Jamaika, Filistin'i resmen devlet olarak tanıdığını bildirdi.

2024- Eski Devlet Bakanı ve eski Trabzonspor Kulübü Başkanı 78 yaşındaki Mehmet Ali Yılmaz, İstanbul'daki evinde kalp krizi geçirerek hayata veda etti.

25 Nisan

1719- Daniel Defoe'nin yazdığı Robinson Crusoe isimli romanı, yayımlandı.

1874- Radyo dalgaları üzerinde çalışan ve bu yolla ilk haberleşmeyi sağlayan fizik bilgini Guglielmo Marconi doğdu.

1859- Kızıldeniz ile Akdeniz'i birbirine bağlayacak 101 mil uzunluğundaki Süveyş Kanalı'nın kazılmasına, Mısır'ın Akdeniz'deki kıyı kenti Port Said'de başlandı.

1915- Arıburnu Zaferi kazanıldı.

1918- Kars ve Ardahan düşman işgalinden kurtuldu.

1920- TBMM adına Başkan Mustafa Kemal Paşa'nın, "Milleti birlik ve beraberliğe çağıran ve düşman yalanlarına inanılmamasını isteyen" genelgesi yayımlandı.

1925- Mareşal Hindenburg, Almanya'nın halk oyuyla seçilen ilk cumhurbaşkanı oldu.

1926- İran'da Rıza Han Pehlevi, kendisini şah ilan etti.

1929- "Zabitler ve askeri memurların 25 yaşını ikmal etmeden evlenmemelerine" ilişkin kanun, TBMM'de kabul edildi.

1932- Başbakan İsmet İnönü, Sovyetler Birliği'ne resmi ziyarette bulundu.

1939- Alman uçak şirketi Lufthansa ile İstanbul-Berlin hattında seferlerin başlaması için sözleşme imzalandı.

1941- Cumhuriyet'in Kurucusu Büyük Önder Atatürk'ün yaveri, Bilecik Milletvekili Salih Bozok vefat etti.

1945- 46 ülkeden gelen delegeler, Milletler Cemiyetinin yerini alacak "Birleşmiş Milletler"i kurmak üzere San Fransisco'da bir araya geldi. Türkiye, 46 ülkenin katıldığı BM Uluslararası Örgütlenme Konferansı'na Dışişleri Bakanı Hasan Saka başkanlığında bir heyet gönderdi.

1946- İstanbul-Ankara hattında yataklı tren seferleri başladı.

1952- Başbakan Adnan Menderes ve Dışişleri Bakanı Fuad Köprülü, Yunanistan'a resmi ziyarette bulundu.

1953- Cambridge'den iki bilim adamı, kalıtsal özellikleri ebeveynden çocuğa taşıyan "Deoksiribonükleik Asit" (DNA) adını verdikleri molekül yapısını buldu.

1957- Fethiye'de 7,1 büyüklüğündeki depremde 67 kişi yaşamını yitirdi.

1962- Anayasa Mahkemesi kuruldu.

1974- Portekiz'de General Antonio Spinola'nın yönettiği askerler tarafından yapılan Karanfil Devrimi, Salazar'ın faşist diktatörlüğünü devirdi.

1990- ABD uzay mekiği Discovery'nin mürettebatı, ilk uzay teleskobu Hubble'ı, yer çevresinde alçak bir yörüngeye oturtmayı başardı.

1995- Türk Silahlı Kuvvetlerinin Irak'ın kuzeyine giren 35 bin askerinden 20 bininin geri çekildiği bildirildi.

2001- Merkez Bankasına özerklik getiren yasa TBMM'de kabul edildi.

2012- Hollanda'da THY uçağının, 25 Şubat 2009'da İstanbul-Amsterdam seferini yaparken Schiphol Havaalanı'na inişe geçtiği sırada düşmesiyle ilgili soruşturmayı yürüten Haarlem Savcılığı, kimsenin suç işlemediğine karar verdi.

2015 - Nepal'de meydana gelen 7,8 büyüklüğündeki depremde 8 binden fazla kişi hayatını kaybetti.

2016- Mısır'da Sina Yarımadası'nın kurtuluş günü münasebetiyle 859 mahkum için af kararı çıkarıldı.

2017- Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi, Türkiye'nin denetim sürecine alınmasını kabul etti.

2021- Irak İçişleri Bakanlığı, Bağdat'ta Kovid-19 hastalarına tahsis edilen hastanede çıkan yangın sonucu 82 kişinin öldüğünü bildirdi.

2021- İsviçre'nin Basel kentinde düzenlenen Avrupa Artistik Cimnastik Şampiyonası'nda milli sporcu Ferhat Arıcan, paralel bar aleti finallerini birinci sırada tamamlayarak Avrupa şampiyonu oldu.

2023- Türkiye'nin yerli ve milli ilk insanlı süpersonik jet uçağı HÜRJET, ilk uçuşunu gerçekleştirdi.

2023- ABD Başkanı Joe Biden, 2024 seçimlerinde tekrar aday olacağını açıkladı.

26 Nisan

1936- İlk Türk romancılarından Samipaşazade Sezai, 76 yaşında İstanbul'da vefat etti.

1937- Adolf Hitler'in İspanya'da ayaklanan Falanjist güçlerin lideri Francisco Franco'ya gönderdiği uçaklar, Guernica'yı bombaladı.

1986- Sovyetler Birliği'ndeki Çernobil Nükleer Santrali'nde patlama oldu. 7 milyon kişinin zarar gördüğü patlama nedeniyle ortaya çıkan radyoaktif bulutlardan Türkiye de etkilendi.

1994- Güney Afrika'da ilk çok ırklı seçimler yapıldı. Oyların yüzde 62'sini alan Nelson Mandela liderliğindeki Afrika Ulusal Kongresi, seçimlerin galibi oldu.

2005- BM, CHP İstanbul Milletvekili Kemal Derviş'in BM Kalkınma Programı Başkanlığına seçildiğini resmen açıkladı.

2006- "Haydar Haydar", "El Vurup Yaremi İncitme Tabip" gibi türküleriyle tanınan Türk halk müziği sanatçısı Ali Ekber Çiçek, 71 yaşında İstanbul'da hayatını kaybetti.

2012- Pakistan Başbakanı Yusuf Rıza Gilani, Cumhurbaşkanı Asıf Ali Zerdari hakkındaki soruşturmayı engellemekten suçlu bulundu.

2013- Rusya'nın başkenti Moskova yakınlarındaki akıl hastanesinde çıkan yangında çoğu hasta 38 kişi hayatını kaybetti. Binadan yalnızca 3 kişi kaçmayı başardı.

2013- Türkiye'nin ilk yerli mini haberleşme test uydusu "TÜRKSAT-3USAT" Çin'den fırlatıldı.

2015- KKTC'de yapılan Cumhurbaşkanı Seçimi'ni bağımsız aday Mustafa Akıncı kazandı.

2016- Rusya tarafından yasa dışı ilhak edilen Kırım'da Moskova yönetiminin görevlendirdiği mahkeme, Kırım Tatar Milli Meclisini aşırıcı örgüt kapsamına alarak faaliyetlerini yasakladı.

2017- Ardahan'da inşaat alanında yapılan kazı sırasında bulunan özel oda şeklinde düzenlenmiş mezarda, Rus işgali döneminde hayatını kaybettiği düşünülen ve üniformasıyla gömülen subayın büyük bölümü çürümemiş cesedine ulaşıldı.

2017- Fransa, istihbarat servislerinin elde ettiği delillere dayanarak Beşşar Esed rejiminin İdlib'deki saldırıda sarin sinir gazı kullandığını açıkladı.

2018- Türk balesine sağladığı katkılarla tanınan Tenasüp Onad Öncel, Ankara'da 84 yaşında vefat etti.

2022- Türkiye'de Kovid-19 salgını tedbirleri kapsamında yaklaşık 3 yıldır uygulanan kapalı mekanlardaki maske kullanma zorunluluğu kaldırıldı.

2023- Belçika istihbaratı, ülkedeki dış kaynaklı casusluk faaliyetinin Soğuk Savaş'tan bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştığını duyurdu.

2025- Milli Savunma Bakanlığı (MSB), Bayraktar TB3 silahlı insansız hava aracının (SİHA), TCG Anadolu gemisinden "Kısa Pistli Gemiden Tam Otonom Kalkış-İniş Testleri"ni başarıyla gerçekleştirdiğini bildirdi.
Muhabir:Fatma Nur Candan

12 Eylül 1980 darbesinden kısa süre önce Türkiye'den ayrılarak Suriye'ye yerleşen Öcalan, PKK'nın silahlı ve siyasi faaliyetlerini, 1998 sonbaharına kadar fiilen buradan yürüttü. Öcalan, Türkiye'nin baskılarını artırması üzerine 9 Ekim 1998'de Suriye'den sınır dışı edildi.

Önce Yunanistan'a giden ancak iltica talebi kabul görmeyen Öcalan, Rusya'ya geçerek sığınma hakkı elde etti ancak diplomatik baskılara dayanamayan Rusya, Öcalan'ı İtalya'ya gönderdi.

İtalyan makamları, Türkiye'ye iade edilmeyeceği garantisi vererek PKK elebaşının iltica işlemlerini başlattı ancak sahte pasaport taşımak suçundan tutuklanan Öcalan'a "sağlık durumu ve kaçamayacağı yönündeki kanaatler" dikkate alınarak ev hapsi verildi.

Öcalan'ın iade edilmemesi sebebiyle Türkiye'de İtalya'ya karşı tepkiler arttı. İtalya'da da barınamayan Öcalan, 16 Ocak 1999'da tekrar Rusya'ya, 29 Ocak 1999'da da bir kez daha Yunanistan'a geçti.

Terör örgütü elebaşı Öcalan, 2 Şubat 1999'da Yunanistan'dan ayrılarak gittiği Kenya'da Yunanistan'ın Nairobi Büyükelçiliği rezidansına götürüldü.

MİT, Öcalan'ın Kenya'dan Hollanda'ya gitmek istediğine ilişkin istihbaratın ardından harekete geçti. Öcalan, 15 Şubat 1999'da Nairobi'de düzenlenen operasyonla yakalandı.

Öcalan'ın Suriye'den sınır dışı edilmesiyle başlayan kaçış yolculuğu, 16 Şubat 1999'da 03.00 sularında Bandırma'da sona erdi.

- Kıbrıs Federe Devleti kuruldu

Kıbrıs Türk Federe Devleti, Kıbrıs Otonom Türk Yönetimi Meclisinin 13 Şubat 1975'te yaptığı olağanüstü toplantı sırasında oy birliğiyle alınan karar neticesinde kuruldu.

Rauf Denktaş, Kıbrıs Türk Federe Devletinin devlet başkanı oldu. Yasama görevini ise 50 üyeden oluşan kurucu meclisin yapacağı bildirildi.

Belli başlı öteki olaylar:

12 Şubat

1804- Düşünür Immanuel Kant yaşamını yitirdi.

1920- Fransızların Maraş'ı boşaltmasıyla kent işgalden kurtuldu.

1929- Stalin'in sürgün ettiği, eski savaş komiseri Troçki, "İlyiç" adlı şileple İstanbul'a geldi.

1937- Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün Selanik'te doğduğu ev, Selanik Belediyesince sahibinden satın alınarak Atatürk'ün emrine tahsis edildi.

1956- Karikatürist Turhan Selçuk, Uluslararası Bordighera Mizah Şenliği'nde Platin Palmiye Ödülü'nü aldı.

1959- Kıbrıs konusunda II. Londra Konferansı başladı.

1961- Yeni Türkiye Partisi, Türkiye İşçi Partisi ve Türkiye Emekçi Partisi kuruldu.

1969- Tiyatro ve sinema sanatçısı, Türk sinemasının "Horoz Nuri"si Vahi Öz öldü.

1971- Türk Otomobil Fabrikası AŞ'nin (TOFAŞ) Bursa'daki otomobil fabrikası açıldı. Tesiste Fiat lisansıyla "Murat 124" tipi otomobillerin üretimine başlandı.

1976- İstanbul'da tarihi Direklerarası'nın Naşit Tiyatrosu (Turan Sineması), sünger deposu oldu.

1988- Dr. Ziya Özel'in zakkumla kanseri tedavi ettiği iddiasının TRT tarafından "haber" olarak verilmesi yankı uyandırdı.

1994- İstanbul Tuzla'da tren istasyonundaki çöp kutusuna teröristlerce yerleştirilen zaman ayarlı saatli bomba patladı. Beşi yedek subay, biri sivil 6 kişi öldü, aralarında sivillerin de bulunduğu 29 kişi yaralandı.

2012- Amerikalı ünlü pop şarkıcısı Whitney Houston, 48 yaşında hayatını kaybetti. Houston, Los Angeles'ta Beverly Hilton Oteli'ndeki odasında ölü bulundu.

2013- "Kaynanalar" dizisindeki "Nuri Kantar" tiplemesiyle adını duyuran tiyatro sanatçısı Tekin Akmansoy, İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede 89 yaşında vefat etti.

2014- Çin ve Tayvan, iç savaşın sona ermesinden bu yana geçen 65 yıllık sürede ilk kez üst düzey görüşmeler yapmaya başladı.

2016- Katoliklerin ruhani lideri Papa Franciscus ve Rus Ortodoks Kilisesi lideri Patrik Kirill, 11. yüzyılda kiliselerin ayrılmasının ardından ilk kez görüştü.

2017- Avrupa Gençlik Olimpik Kış Festivali (EYOF 2017), 12-18 Şubat'ta Erzurum'da yapıldı. Türkiye, ilk kez ev sahipliği yaptığı organizasyonu iki gümüş ve bir bronz madalyayla 11. sırada bitirdi.

2017- Gurbangulu Berdimuhamedov, Türkmenistan'daki devlet başkanlığı seçimlerini oyların yüzde 97,69'unu alarak 3. kez kazandı.

2020- Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2020'yi "Patara Yılı" ilan etti.

2022- Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Azerbaycan Milli Meclisinde kabul edilerek yasalaşan Şuşa Beyannamesi'ni onayladı.

2022- KDV sistemini sadeleştirme programı kapsamında temel gıda ürünlerinde yüzde 8 olan KDV, yüzde 1'e indirildi.

2022- CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun daveti üzerine altı muhalefet partisi genel başkanı çalışma yemeğinde ilk kez bir araya geldi. "Altılı masa"nın ilk toplantısında İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener, Saadet Partisi Genel Başkanı Temel Karamollaoğlu, Gelecek Partisi Genel Başkanı Ahmet Davutoğlu, Demokrat Parti Genel Başkanı Gültekin Uysal ve DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Çankaya Belediyesi Ahlatlıbel Tesisleri'nde buluştu.

13 Şubat

1883- Alman besteci Richard Wagner, Venedik'te öldü.

1920- Erzincan düşman işgalinden kurtuldu.

1925- Lozan Konferansı'nda çözümü Türkiye ve İngiltere'ye bırakılan Musul konusunda İngiltere'yle sorun yaşandığı günlerde Şeyh Sait, Doğu'da ayaklanma başlattı.

1934- Şair Cenap Şahabettin 64 yaşında vefat etti.

1943- İlk kadın tiyatroculardan Neyyire Neyir vefat etti.

1949- Fenerbahçe'nin yeni stadı açıldı.

1960- Fransa, BM ile ABD'nin itirazlarına rağmen Büyük Sahra'da atom bombası patlattı.

1966- Cemal Gürsel'in komaya girdiğinin altıncı günü, partiler Genelkurmay Başkanı Orgeneral Cevdet Sunay'ın Cumhurbaşkanı adaylığı üzerinde anlaştı.

1967- Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) kuruldu.

1975- Kıbrıs Türk Federe Devleti ilan edildi.

1995- İlk Türk füzesi, Konya-Karapınar Füze Fırlatma Üssü'nden başarıyla fırlatıldı.

2005- Eski Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hüdai Oral, 80 yaşında vefat etti.

2014- Belçika Temsilciler Meclisi, çocuklara ötanazi hakkı tanıyan yasayı kabul etti.

2015- Mersin'in Tarsus ilçesinde üç gündür kayıp olan 19 yaşındaki üniversite öğrencisi Özgecan Aslan'ın yakılarak öldürüldüğü ortaya çıktı. Aslan'ı arama çalışmaları kapsamında incelenen ve kan izleri bulunan minibüsteki Necmettin Altındöken, oğlu Ahmet Suphi Altındöken ve Fatih Gökçe gözaltına alındı.

2018- Türkiye'nin yetiştirdiği en önemli dermatoloji uzmanları arasında gösterilen ve tek kolu olmadığı için "Kolsuz Agop" olarak da tanınan Prof. Dr. Agop Kotoğyan, 79 yaşında yaşamını yitirdi.

2019- Avrupa'nın en büyük, dünyanın tek seferde yapılan üçüncü büyük hastanesi Ankara Bilkent Şehir Hastanesi'nde hasta kabulüne başlandı.

2020- Kick boksçu Medeni Çelik, Hırvatistan'da düzenlenen Kick Boks Avrupa Kupası Şampiyonası'nda genç erkekler "low kick contact" kategorisinde birinci oldu.

2021- İstanbul'da 13,5 yıl Büyükşehir Belediye Başkanlığı görevi yürüten Kadir Topbaş, Kovid-19 nedeniyle tedavi gördüğü hastanede 76 yaşında hayatını kaybetti.

2021- Birleşik Arap Emirlikleri, Eylül 2020'de ilişkilerini normalleştirdiği İsrail'e ilk defa büyükelçi atadı.

14 Şubat

Sevgililer Günü: 270 yılında Aziz Valentinus adlı rahibin, Roma İmparatoru II. Cladius emriyle kafası kesilerek öldürüldü. 226 yıl sonra 496'da ise Papa Gelasius, "14 Şubat"ı "Aziz Valentin Günü" ilan etti. "Aziz Valentinus Yortusu", 19. yüzyıla gelindiğinde Amerikalı Esther Howland'ın ilk "Sevgililer Günü" kartını göndermesinden bu yana farklı biçimde kutlanmaya başlandı.

1876- ABD'li bilim insanı Alexander Graham Bell, telefonu icat etti.

1909- Türkiye'de ilk güven oylaması yapıldı, Kamil Paşa kabinesi düşürüldü.

1925- TBMM'de 9 Şubat'ta vurulan Deli Halit Paşa öldü.

1951- İdil Biret, 10 yaşında Paris'teki ilk piyano resitalini verdi.

1953- Yeni Balkan Paktı, Ankara'da imzalandı.

1955- İzmir Alsancak Limanı'nın temeli atıldı.

1963- İngiltere'de Leeds General Infirmary Hastanesi'nde dünyada ilk kez insandan insana başarılı böbrek nakli yapıldı.

1979- Türkiye, İran'daki Humeyni rejimini resmen tanıdı.

1986- Eski Devlet Bakanı İsmail Özdağlar, görevini kötüye kullanmaktan 2 yıl hapisle cezalandırıldı.

1989- Hint asıllı İngiliz yazar Salman Rüşdi'nin "Şeytan Ayetleri" adlı kitabı, İslami liderlerin tepkisine yol açtı.

2003- Şartlı salıverilme yasasından 43 bin 500 tutuklu ve hükümlünün yararlandığı açıklandı.

2004- Berlin Film Festivali'nde "Altın Ayı" ödülü, Almanya doğumlu Türk yönetmen Fatih Akın'ın "Gegen die Wand" (Duvara Karşı) filmine verildi.

2007- Telekomünikasyon yoluyla iletişimin denetlenmesi ve teknik araçlarla izlemeye ilişkin düzenlemelere ilişkin yönetmelik, Resmi Gazete'de yayımlandı.

2008- Danıştay 1. Dairesi, Mehmet Ağar'ın, Emniyet Genel Müdürlüğü döneminde "suç işlemek amacıyla örgüt kurmak" suçundan Susurluk Davası kapsamında yargılanmasına karar verdi. Daire, Ağar'ın vali statüsünde bulunması nedeniyle yargılamasının Yargıtayda yapılmasına hükmetti.

2013- TPAO ile Shell arasında "Batı Karadeniz Derin Deniz Arama ve Üretim Anlaşması" imzalandı.

2014- Türkiye'nin 5. uydusu TÜRKSAT 4A, Kazakistan'ın Baykonur Uzay Üssü'nden başarıyla fırlatıldı.

2015- MİT mensubu, iktisatçı ve yazar Prof. Dr. Mahir Kaynak, 81 yaşında İstanbul'da hayatını kaybetti.

2016- Adıyaman'ın Kahta ilçesinde sokaklarda ve okulda arkadaşlarıyla oynadığı oyunlardaki hızıyla "yakalanamayan kız" olarak anılan 12 yaşındaki Eda Nur Aşuk, 13 Yaş Altı Türkiye Atletizm Şampiyonası'nda birinci oldu.

2017- ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Suriye'de 15-22 Kasım 2015'te 5 bin 265 adet seyreltilmiş uranyum içeren mühimmat kullanıldığını doğruladı.

2018- Beyin ameliyatı sonrasında geçirdiği felç nedeniyle 17 yıldır konuşamayan eski TRT spikeri Tuna Huş, 76 yaşında vefat etti.

2018- Türk halk müziği sanatçısı Nuray Hafiftaş, bir süredir kanser tedavisi gördüğü hastanede 54 yaşında hayatını kaybetti.

2018- Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinde alınan kararla ABD Ankara Büyükelçiliğinin bulunduğu caddenin ismi "Zeytin Dalı" olarak değiştirildi. Ankara'nın bazı ilçelerinde "Gülen" isimli 7 cadde ve sokağın isminin değiştirilmesi de oy birliğiyle kabul edildi.

2021- Pençe-Kartal 2 Harekatı tamamlandı. Harekat boyunca 3'ü sözde üst düzey yönetici olmak üzere 48 terörist ölü, 2 terörist sağ ele geçirildi. Kontrol altına alınan bir mağarada yapılan aramalarda, teröristlerce alıkonulan 13 kişinin cansız bedenlerine ulaşıldı. İlk incelemede, masum ve silahsız 12 kişinin başından, bir kişinin de omzundan vurularak şehit edildiği tespit edildi.

2021- Nijerya açıklarında 23 Ocak'ta Mozart gemisine deniz haydutlarınca düzenlenen baskında kaçırılan ve serbest bırakılan 15 Türk gemici, THY uçağıyla İstanbul'a getirildi.

2022- Dünyaca ünlü film yapımcısı ve yönetmen Ivan Reitman, 75 yaşında hayatını kaybetti.

15 Şubat

1564- Bilim insanı Galileo Galilei doğdu.

1927- İzmir Eski Eserler Müzesi açıldı.

1949- 1200 Musevi, Türkiye'den Filistin'e göç etmek için başvurdu, göç edenlerin sayısı 10 bini geçti.

1958- Eski dışişleri bakanlarından Numan Menemencioğlu, 65 yaşında Ankara'da öldü.

1971- ABD'nin Ankara Balgat'taki tesislerinde görevli Çavuş James Finley kaçırıldı, 17,5 saat sonra serbest bırakıldı.

1977- Ankara ile İstanbul arasını 7 saat 13 dakikada alacak Mavi Tren, deneme seferine başladı.

1979- Türkiye Hür İşçi Sendikaları Konfederasyonu kuruldu.

1983- Renkli televizyon yayını haftada dört saate çıkarıldı.

1989- Sovyetler Birliği'nin Afganistan'da dokuz yıl süren askeri varlığı, son Sovyet birliklerinin çekilmesiyle sona erdi.

1996- Kardak kayalıklarına düzenledikleri operasyonla adlarını duyuran SAT komandoları, Ege Denizi'nde kaza geçirdi. Komandoları taşıyan helikopter denize çakıldı, 5 görevli şehit oldu.

1999- Terör örgütü PKK elebaşı Abdullah Öcalan, MİT'in Kenya'nın başkenti Nairobi'de düzenlediği operasyonla yakalandı.

2002- Uluslararası Güvenlik Destek Gücünde (ISAF) yer alacak Türk kuvvetinin ilk bölümü Kabil'de göreve başladı.

2006- Emeklilere vergi iadesi için fiş toplanmasına son veren kanun, Resmi Gazete'de yayımlandı.

2012- Honduras'ın Comayagua kentindeki cezaevinde çıkan yangında 357 kişi öldü, 80 mahkum ağır yaralandı.

2013- Rusya'da Ural Dağları'nın güneyinde yer alan Çelyabinsk bölgesine düşen meteor nedeniyle binden fazla kişi yaralandı. Çelyabinsk eyaletinin 10 bölgesi, gök taşı ve yağmurundan etkilendi.

2014- İstanbul Büyükşehir Belediyesince yaptırılan Türkiye'nin ilk metro köprüsü, Şişhane-Haliç Metro Geçiş Köprüsü, Yenikapı Metro Hattı'nda hizmet vermek üzere açıldı.

2016- İsrail'in eski Başbakanı Ehud Olmert, yolsuzluk davasından aldığı 19 aylık hapis cezasını çekmek üzere cezaevine girdi. Olmert, ülke tarihinde hapis yatan ilk başbakan oldu.

2017- Hindistan, aynı roketle uzaya gönderdiği 104 nano uyduyu yörüngeye yerleştirerek yeni bir rekora imza attı.

2022- Rumeli türküleriyle tanınan Türk halk müziği sanatçısı Arif Şentürk, 81 yaşında hayatını kaybetti.

2023- Kahramanmaraş merkezli depremlerde yer kabuğundaki yer değiştirmelerin 7,3 metre kadar olduğu belirlendi.

2023- Depremlerin 222. saatinde, Kahramanmaraş'ın Onikişubat ilçesinde sürdürülen arama kurtarma çalışmaları sonucu 42 yaşındaki Melike İmamoğlu, 228. saatinde ise Hatay'ın merkez Antakya ilçesi Oymak Sokak'taki Uğur Apartmanı'nın enkazından bir kadın ve iki çocuk çıkarıldı.

2023- 11 ili etkileyen depremler için Türkiye, KKTC ve Azerbaycan'dan ulusal ve uluslararası 213 televizyon ve 562 radyonun ortak yayınında düzenlenen "Türkiye Tek Yürek Yardım Kampanyası"nda 115 milyar 100 milyon liralık bağış rakamına ulaşıldı.

2023- Depremden etkilenen Elazığ, afet bölgesi ilan edilen iller arasına alındı.

16 Şubat

1920- Balıkesir'in kuzeyinde, Manyas ve Gönen bölgelerinde İkinci Anzavur İsyanı başladı. İsyan, 16 Nisan'da bastırıldı.

1925- Sonradan "Türk Hava Kurumu" adını alacak "Türk Tayyare Cemiyeti" kuruldu.

1933- Türkiye'nin ilk Dışişleri Bakanı Bekir Sami Bey vefat etti.

1950- Çoğunluk sistemini öngören yeni Seçim Kanunu TBMM'den geçti.

1953- Türkiye-Amerika telefon hattı açıldı.

1959- Fidel Castro, Küba Devlet Başkanı olarak yemin etti.

1969- 6. Filoyu protesto için "Amerikan Emperyalizmine Karşı Mustafa Kemal" mitinginde gösteri yapanlara bir grubun saldırmasıyla başlayan olaylarda 2 genç öldü, 200 kişi yaralandı. Olay "Kanlı Pazar" diye anılmaya başlandı.

1973- Rauf Denktaş, Kıbrıs Cumhurbaşkanı Yardımcılığına seçildi.

1976- Türkiye'nin Beyrut Büyükelçiliği Başkatibi Oktar Cirit, tabancayla vurularak öldürüldü. Saldırıyı Ermeni terör örgütü ASALA üstlendi.

1986- Portekiz'de seçimler yapıldı. Mario Soares, 60 yıl sonra Portekiz'in ilk sivil başkanı oldu.

1999- Kenya'da yakalanan terör örgütü elebaşı Abdullah Öcalan Türkiye'ye getirildi.

2005- Eski başbakanlardan Mesut Yılmaz ve eski Devlet Bakanı Güneş Taner'in Türkbank ihalesine fesat karıştırmak suçundan Yüce Divanda yargılanmalarına başlandı.

2014- Mısır'ın Luksor kentinde düzenlenen Uluslararası Tekvando Şampiyonası'na katılan Türk sporcu Seyithan Akbalık, müsabaka esnasında kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti.

2017- Katar'da inşa edilen ilk Türk hastanesi, başkent Doha'da Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ve Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci tarafından hizmete açıldı.

2017- Pakistan'ın güneyindeki Sind eyaletinin Sehvan kentindeki Sufi alimlerinden Lal Şahbaz Kalandar'ın türbesinde düzenlenen intihar saldırısında 80 kişi öldü, onlarca kişi yaralandı.

2017- Venezuela, "Venezuelalı diplomatların teröristlere pasaport sattığını" iddia eden "CNN İspanyolca"nın ülkede yayın yapmasını yasakladı.

2018- FETÖ'nün 15 Temmuz 2016'daki darbe girişimini önceden bildikleri iddiasıyla yargılanan gazeteciler Mehmet Altan, Ahmet Altan ve Nazlı Ilıcak'ın da aralarında bulunduğu tutuklu 6 sanığa ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verildi.

2018- İstanbul 32. Ağır Ceza Mahkemesi, Die Welt gazetesi muhabiri Deniz Yücel hakkında 18 yıla kadar hapis cezası istemiyle hazırlanan iddianameyi kabul ederek tahliyesine karar verdi.

2020- İtalya'nın başkenti Roma'daki Avrupa Güreş Şampiyonası'nda erkekler serbest stil 92 kilo finalinde milli güreşçi Süleyman Karadeniz, İsviçreli rakibi Samuel Scherrer'i 3-0 yenerek bu şampiyonada Türkiye'ye ilk altın madalyayı getirdi.

2021- Psikolog ve yazar Prof. Dr. Doğan Cüceloğlu, İstanbul Beşiktaş'ta yaşadığı evde ölü bulundu. 83 yaşındaki Cüceloğlu'nun aort yırtılması sonucu hayatını kaybettiği belirlendi.

2022- Brezilya'nın Rio de Janeiro eyaletinde şiddetli yağışların yol açtığı seller sonucu 232 kişi hayatını kaybetti.

2023- Kahramanmaraş'ta Kayabaşı Mahallesi Atabey Apartmanı'nda 17 yaşındaki Aleyna Ölmez, depremin 248'inci saatinde enkazdan çıkarıldı.

2023 - Kahramanmaraş'ta yıkılan Ebrar Sitesi enkazındaki çalışmalar sonucu 29 yaşındaki Neslihan Kılınç depremin 258. saatinde kurtarıldı.

17 Şubat

1864- "H.L. Hunley" denizaltısı tarafından, ilk denizaltı saldırısı gerçekleştirildi.

1871- Şeyh Şamil vefat etti.

1923- İzmir İktisat Kongresi başladı.

1925- "Aşar Vergisi" kaldırıldı.

1926- Türk Medeni Kanunu kabul edildi.

1926- Ankara'da Devlet Resim Sergisi açıldı. Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk sergiyi ziyaret etti.

1930- Türk Gazeteciler Birliği kuruldu.

1939- Hatay Meclisi, Türkiye Cumhuriyeti yasalarını, Hatay yasaları olarak kabul etti.

1957- Ordular arası futbol karşılaşmalarında Türk takımı rekor kırarak Amerika ordu takımını 19-0 yendi.

1959- Başbakan Adnan Menderes ve beraberindeki Türk heyetini Londra'ya götüren THY'nin "SEV" uçağı düştü. Menderes'in kurtulduğu kazada aralarında Anadolu Ajansı Genel Müdürü Şerif Arzık'ın da bulunduğu 14 kişi hayatını kaybetti.

1961- Eski Sağlık Bakanı, İstanbul Valisi ve Belediye Başkanı Lütfi Kırdar, Yassıada'da ifade verirken kalp krizi geçirdi ve 73 yaşında vefat etti.

1973- Petrol Ofisi Genel Müdürlüğüne getirilen Şeyda Odyakmaz, ilk kadın genel müdür oldu.

1983- Mısır'ın Ankara Büyükelçiliğini basarak iki güvenlik görevlisini öldürüp içeridekileri 45 saat rehin tutan 4 Filistinli, Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesince yeniden ikişer kez ölüme mahkum edildi.

1984- Neşe Erberk, Avusturya'da yapılan Avrupa Güzellik Yarışması'nda birinci seçildi.

1993- Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Eşref Bitlis'i Diyarbakır'a götürecek askeri uçak, havalandıktan kısa süre sonra Ankara Yenimahalle'deki PTT İşleme Merkezi'nin bahçesine düştü. Kazada Bitlis ile üç subay, bir astsubay ve bir PTT görevlisi şehit oldu.

2007- Eski Devlet Bakanı ve Ankara Büyükşehir Belediye başkanlarından Mehmet Altınsoy vefat etti.

2008- Kosova, bağımsızlığını ilan etti. Türkiye, ertesi gün Kosova'nın bağımsızlığını tanıdı.

2008- Söz yazarı Aysel Gürel, İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede 79 yaşında vefat etti.

2009- Türkiye'nin Kyoto Protokolü'ne Katılmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

2009- Sanatçı Gazanfer Özcan, tedavi gördüğü hastanede 78 yaşında hayata veda etti.

2013- Türkiye'nin ilk yerli "TÜBİTAK Marmara Araştırma Gemisi", Tuzla'da denize indirildi.

2015- Milli kayakçı Samet Kartal, Uluslararası Kayak Federasyonu (FIS) tarafından ABD'de düzenlenen Kayakla Atlama FIS Kupası'nda birinci olarak Türkiye'ye bu alandaki ilk madalyasını kazandırdı.

2016- İnternet arama motoru Google, mobil harita uygulamasındaki ülkeler arasına KKTC'yi dahil etti.

2016- Ankara'da İnönü Bulvarı'nı Dikmen Caddesi'ne bağlayan Merasim Sokak'ta askeri servis araçlarının geçişi sırasında saat 18.31'de patlama meydana geldi. Saldırı sonucu 29 kişi hayatını kaybetti, 75 kişi yaralandı.

2017- Şanlıurfa'nın Viranşehir ilçesinde, Savcılar Sitesi'ne bomba yüklü araçla terör saldırısı düzenlendi. Terör saldırısında 2 kişi şehit oldu, 48 kişi yaralandı. Saldırıda şehit olan 11 yaşındaki Ahmet Oktay Günak'ın, lojmandaki yavru kediyi doyurmak isterken evden çıktığı sırada yaşamını yitirdiği ortaya çıktı.

2017- Türkiye, Ermenistan'ın işgali altındaki Karabağ'da 20 Şubat'ta yapılacak ve gayrimeşru görülen "anayasal değişikliklere ilişkin bir referandumun" sonuçlarını tanımayacağını açıkladı.

2017- İspanya'da ilk defa kraliyet ailesine mensup bir kişi, sanık sandalyesine oturdu. İspanya Kralı 6. Felipe'nin kız kardeşi Prenses Cristina, yolsuzluk ve vergi kaçırma davasında para cezası alırken eşi Inaki Urdangarin 6 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı.

18 Şubat

1564- Protestanlığın kurucusu Martin Luther öldü.

1564- Heykeltıraş, ressam Michelangelo hayatını kaybetti.

1856- Islahat Fermanı ilan edildi.

1925- Osmanlı Devleti'nin son vakanüvisi, tarihçi Abdurrahman Şeref Bey İstanbul'da öldü.

1941- Anıtkabir için mimari yarışma açıldığı resmen ilan edildi.

1952- Türkiye, Kuzey Atlantik Paktı Örgütü'ne (NATO) katıldı. TBMM'nin 18 Şubat'ta verdiği onayın ardından Türkiye, 21 Şubat günü NATO üyesi oldu.

1957- BM'de Kıbrıs görüşmelerine başlandı. BM, 26 Şubat'ta sorunun öncelikle ilgili taraflar arasında görüşülmesine karar verdi.

1967- Atom bombasının yapımında çalışan fizikçi Robert Oppenheimer öldü.

1995- Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ile Sosyal Demokrat Halkçı Partinin (SHP) CHP bünyesinde birleşmesi kararlaştırıldı.

2005- SEKA İzmit Fabrikası çalışanlarının iş yerine kapanma eyleminin 30. gününde polis, panzerlerle fabrika bahçesine girdi. İşçiler, bu gelişme üzerine kendilerini mekanik atölyesine kilitledi.

2009- Dünyada ekonomik kriz: Almanya'da, zor durumdaki bankaların son çare olarak kamulaştırılabilmesini öngören yasa kabul edildi. ABD'de otomobil üreticileri General Motors ve Chrysler, hükümetten 22 milyar dolar ek kredi istedi.

2012- MİT mensupları veya bazı kamu görevlileri hakkındaki ceza soruşturmalarında başbakan izni şartını yeniden düzenleyen Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

2013- Atatürk'ün manevi kızı Ülkü Adatepe'nin çocukları, annelerinin vasiyetnamesi gereği almaları gereken miras payını alamadıkları iddiasıyla Cumhuriyet Halk Partisi ve İş Bankası aleyhine "mirastan doğan alacak ve tazminat miktarının tespiti" davası açtı.

2016- Türk kökenli Alman yazar Feridun Zaimoğlu, 2016 Berlin Edebiyat Ödülü'nü Berlin Belediyesinde düzenlenen törenle aldı.

2018- İran'ın başkenti Tahran'dan havalandıktan sonra İsfahan yakınlarında düşen uçakta biri çocuk 66 kişi yaşamını yitirdi.

2020- Gezi Parkı odaklı olaylara ilişkin yargılanan Anadolu Kültür AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Osman Kavala'nın da aralarında bulunduğu 9 sanığın beraatine karar verildi ancak Kavala, 15 Temmuz darbe girişimi soruşturması kapsamında gözaltına alındı.

2021- Amerikan Uzay ve Havacılık Dairesi (NASA), "Perseverance" adlı keşif aracının, yaklaşık 7 aylık yolculuğun ardından Mars yüzeyine başarılı şekilde indiğini duyurdu.

2023- Hatay'ın merkez Antakya ilçesinde Kanatlı Apartmanı'nın enkazından biri çocuk 3 kişi, depremden 296 saat sonra çıkarıldı. Samir Muhammed Accar ve eşi ambulansla hastaneye kaldırıldı, çocukları ise enkazdan çıkarıldıktan sonra yapılan müdahaleye rağmen kurtarılamadı.

5083 sayılı "Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin Para Birimi Hakkında Kanun" ve bu kapsamda çıkarılan Bakanlar Kurulu kararları uyarınca, iki aşamalı uygulanan para reformunun birinci aşamasında para biriminin başına "Yeni" ibaresi konuluyor, ikinci aşamada ise "Yeni" ibaresinin kaldırılarak TL'ye dönülmesi öngörülüyordu.

1 Ocak 2005'te paradan 6 sıfır atıldı ve "Yeni Türk Lirası" (YTL) tedavüle çıkarıldı. 1 Ocak 2009'da ise paradaki "Yeni" ibaresi kaldırılarak Türk lirasına dönüldü.

YTL banknot ve madeni paralar, 1 Ocak 2010'da tedavülden kaldırıldı. Türkiye'de 30 yıla yakın yaşanan yüksek enflasyon, bazı ekonomik değerlerin milyar, trilyon, hatta katrilyonlarla ifade edilmesine neden oluyordu.

Bu süreçte, ekonominin nakit ihtiyacı, 1981'den sonra neredeyse her 2 yılda bir tedavüle çıkarılan üst değerde yeni banknotlarla karşılanıyordu.

O dönemde, dünyadaki en büyük kupürlü banknot (20.000.000 TL) sadece Türkiye'de kullanılıyor ve bu, paranın itibarını olumsuz etkiliyordu.

Bol sıfırlı rakamlar kasa işlemleri, muhasebe ve istatistik kayıtlarında, bilgi işlem programlarında ve ödeme sistemlerinde sorunlar yaratıyordu. Bol sıfırlı rakamların fiyat etiketlerinden benzin pompaları ve taksimetrelere kadar günlük hayatın birçok alanında sıkıntılara neden olması da TL'den 6 sıfır atılması kararının alınmasında önemli etken oldu.

- Abdi İpekçi öldürüldü

Milliyet Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni ve Başyazarı Abdi İpekçi, 1 Şubat 1979'da uğradığı silahlı saldırı sonucu hayatını kaybetti.

9 Ağustos 1929'da dünyaya gelen İpekçi, Yeni Sabah, Yeni İstanbul ve İstanbul Ekspres gibi çeşitli gazetelerde spor muhabiri, sayfa sekreteri ve yazı işleri müdürü olarak çalıştı. Ali Naci Karacan'ın çıkardığı Milliyet gazetesinde 1954'te yazı işleri müdürlüğü görevine başlayan İpekçi, 1961'den vefat ettiği 1979'a kadar aynı gazetenin genel yayın yönetmenliğini yaptı.

1 Şubat 1979'da Ankara'da Başbakan Bülent Ecevit ile görüşen İpekçi, İstanbul'a döndükten sonra akşam evinin yakınlarında, arabasında Mehmet Ali Ağca'nın kurşunlarının hedefi oldu. Suikast anında direksiyon başında olan İpekçi'nin aracı, kontrolden çıktı ve elektrik direğine çarparak durabildi. Olay sonrası hastaneye kaldırılan İpekçi, cebindeki kalemi parçalayarak kalbine saplanan kurşunla 50 yaşında hayatını kaybetti.

İpekçi suikastında tetiği çeken isim Mehmet Ali Ağca, 25 Haziran 1979'da yakalandı. Maltepe Cezaevinden firar eden Ağca, 13 Mayıs 1981'de Vatikan Meydanı'nda Papa 2. Jean Paul'e suikast girişimde bulundu.

İtalya'da 19 yıl cezaevinde kalan Ağca, 2000'de Türkiye'ye iade edildi. Ağca, 18 Ocak 2010'da cezasını tamamlayarak kaldığı Sincan Cezaevinden çıktı.

- Yunanistan ile Ahali Mübadelesi Anlaşması

Türkiye ile Yunanistan arasında 30 Ocak 1923'te imzalanan anlaşmayla iki ülke arasında yaklaşık 1,5 milyon kişi yer değiştirdi.

Yunanistan ve Türkiye'deki azınlıkların sorunlarının arttığı gerekçesiyle Lozan'da barış anlaşmasının hazırlığı için görüşmelerin başladığı dönemde iki ülke arasında mübadeleyi öngören anlaşma imzalandı. "Ahali Mübadelesi Anlaşması" kapsamında Aralık 1923'ten başlayarak 1927'ye kadar 400 bin Türk ve 1 milyonu aşkın Rum yer değiştirdi.

Türkiye'de sadece İstanbul ile Gökçeada ve Bozcaada'da oturan Rumlar, Yunanistan'da ise sadece Batı Trakya Türkleri mübadeleden muaf tutuldu.

- Belli başlı öteki olaylar

29 Ocak

1923- Mustafa Kemal Paşa, İzmir'de Latife (Uşaklıgil) Hanım ile evlendi. Evliliği, kamuoyuna Anadolu Ajansı duyurdu.

1934- Uluslararası bir festivale katılan ilk Türk filmi "Leblebici Horhor Ağa"nın çekimi tamamlandı. Muhsin Ertuğrul'un yönettiği, senaryosu "Mümtaz Osman" takma adıyla Nazım Hikmet tarafından yazılan film, aynı yıl 2. Venedik Film Festivali'nde "Onur Diploması" ile ödüllendirildi.

1944- Dünyanın en büyük savaş gemisi Missouri denize indirildi.

1957- Şair Ziya Osman Saba 47 yaşında İstanbul'da öldü.

1979- Çin Başkan Yardımcısı Deng Şiaoping, ABD Başkanı Jimmy Carter ile Çin ve ABD arasındaki düşmanlığa son veren tarihi anlaşmayı imzaladı.

1981- Şair Özdemir Asaf 58 yaşında İstanbul'da vefat etti.

2005- Çin'den Tayvan'a 55 yıl aradan sonra ilk uçak seferi düzenlendi.

2015- Cumhurbaşkanlığı hizmet birimlerinin Beştepe'deki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ne taşınma işlemleri tamamlandı. Çankaya Köşkü girişindeki "Cumhurbaşkanlığı Forsu" kaldırıldı.

2016- Cenevre'de Suriye görüşmeleri başladı. BM Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura, Cenevre'deki Suriye görüşmeleri kapsamında rejim heyetiyle bir araya geldi.

2016- Atletizmde Türkiye, tarihinde ilk kez 6 maratoncuyla olimpiyatlara katılım hakkı elde etti.

2016- Anadolu 5. Ağır Ceza Mahkemesi, Anayasa Mahkemesinin "hak ihlali" yönünde verdiği kararın ardından yeniden görülen İstanbul'daki "askeri casusluk" davasında tüm sanıkların beraatine karar verdi.

2022- Avustralya Açık Tenis Turnuvası tek kadınlarda şampiyon olan Ashleigh Barty, Christine O'Neil'dan 44 yıl sonra Avustralya Açık'ı kazanan ilk ev sahibi kadın tenisçi oldu.

30 Ocak

1919- Paris Barış Konferansı'nda İtilaf Devletleri, Osmanlı İmparatorluğu'nun parçalanmasını kararlaştırdı.

1923- Yunanistan ile Ahali Mübadelesi Anlaşması yapıldı. Aralık 1923'te başlayıp 1927 yılına kadar süren uygulamayla 400 bin Türk ve 1 milyonu aşkın Rum yer değiştirdi.

1933- Almanya'da Adolf Hitler iktidara geçti.

1943- Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile İngiltere Başbakanı Churchill arasındaki görüşmeler başladı. "Adana Mülakatı" olarak bilinen görüşmeye ilişkin resmi bildiri 1 Şubat'ta yayımlandı.

1946- Macaristan'da cumhuriyet ilan edildi.

1948- Hindistan'ın kurucusu Mahatma Gandhi, Yeni Delhi'de uğradığı silahlı saldırıda öldü.

1955- Ord. Prof. Dr. Mim Kemal Öke vefat etti.

1969- Türkiye'de ilk böbrek nakli Beyoğlu Devlet Hastanesinde, Yusuf Özer'e yapıldı.

1985- Ege'de tank çıkarma gemisi fırtına yüzünden battı, 39 denizci şehit oldu.

2001- TBMM'deki İçtüzük görüşmeleri sırasında çıkan arbede sonucu DYP Milletvekili Fevzi Şıhanlıoğlu, kalp krizi geçirerek vefat etti.

2005- Irak'ta 50 yıl sonra ilk kez çok partili seçimler yapıldı. Sünniler seçimi boykot etti. Seçimin galibi Şiiler oldu. Celal Talabani, ülkenin ilk Kürt devlet başkanı seçildi. Şii İbrahim Caferi de başbakan oldu.

2010- İlk kadın öğretmenlerden Refet Angın, 95 yaşında İstanbul'da vefat etti.

2013- Disiplinsizlik durumunda oda hapsi verilememesini de içeren TSK Disiplin Kanunu Tasarısı, TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı.

2017- Kuzey Afrika ülkesi Fas, 33 yıl sonra Afrika Birliği'ne yeniden üye oldu.

2019- Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin (KDC) batısındaki Mai-Ndombe eyaletinde, her birinde yaklaşık 100 cesedin olduğu 50 toplu mezar bulundu.

2023- Pakistan'da camiye düzenlenen intihar saldırısında 100 kişi öldü, en az 220 kişi yaralandı.

31 Ocak

1729- Türkiye'de ilk kitap olan Mehmet Bin Mustafa'nın (Vanlı) kaleme aldığı Sıhahı Cevheri (Vankulu) adlı sözlük basıldı. İbrahim Müteferrika, ilk Türk matbaasını İstanbul'da Sultanselim'deki konağında kurmuştu.

1914- Edebiyatçı (Üstat) Recaizade Ekrem vefat etti.

1928- Türk Maarif Cemiyeti (Türk Eğitim Derneği) kuruldu.

1938- Atatürk, Gemlik Suni İpek Fabrikasını açtı.

1952- Yunanistan Başbakan Vekili ve Dışişleri Bakanı S. Venizelos'un Türkiye'ye yaptığı resmi gezi sırasında (31 Ocak-5 Şubat), Türk-Elen Dostluk Derneği kurulması kararlaştırıldı.

1964- Kıbrıs sorununu görüşmek üzere 15 Ocak'ta toplanan 3. Londra Konferansı, 19 günlük çalışmanın ardından sonuç alınamadan dağıldı.

1968- TRT Ankara Televizyonu deneme yayınına başladı.

1990- Atatürkçü Düşünce Derneği ve Türk Hukuk Kurumu Başkanı Prof. Dr. Muammer Aksoy (73), Ankara'da evinin önünde öldürüldü.

2004- TL'den 6 sıfır atılması ve Türkiye Cumhuriyeti para biriminin "Yeni Türk Lirası" (YTL) olmasını öngören yasa Resmi Gazete'de yayımlandı.

2005- Afganistan'daki Türk birlikleri, Kabil'deki uluslararası havaalanının sorumluluğunu üstlendi.

2012- Çek Kanunu'nda değişiklik yapan tasarı yasalaştı. Kanuna göre, karşılıksız çekte adli para cezası ödenmediği için uygulanan hapis cezası, idari nitelikte yaptırıma dönüştürüldü.

2013- Avrupa Dış İlişkiler Konseyi, AB'ye dış politika karnesi verdi ve Türkiye ile ilişkileri "en başarısız konular" arasında gösterdi.

2017- ABD Başkanı Donald Trump, nüfusunun büyük çoğunluğu Müslüman olan 7 ülkenin vatandaşlarına kapıları kapatan kararnameyi uygulamayacağını açıklayan Adalet Bakanı Vekili Sally Yates'i görevden aldı.

2019 - Malezya Kralı Sultan V. Muhammed'in tahtını bırakmasının ardından krallığa seçilen Pahang eyalet Kralı Sultan Abdullah, yemin ederek görevine başladı.

2020- Birleşik Krallık, 31 Ocak itibarıyla AB üyeliğinden 47 yıl sonra resmen ayrıldı.

1 Şubat

1895- Lumiere Kardeşler, "sinematograf"ı icat etti.

1926- Ankara'da Gazi İstasyonu açıldı.

1930- Kayseri-Şarkışla demir yolu işletmeye açıldı.

1935- Ayasofya, müze olarak ziyarete açıldı.

1944- Gerede, Bolu ve Çankırı'daki depremlerde 4 bin 611 kişi öldü.

1949- İlkokullarda ihtiyari olarak din dersi okutulmasına karar verildi.

1979- İran dini lideri Ayetullah Humeyni başkent Tahran'a döndü.

1979- Milliyet Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Abdi İpekçi öldürüldü. Olayın faili Mehmet Ali Ağca 25 Haziran'da yakalandı.

1989- Milli futbolcu Tanju Çolak, Monako'nun Monte Carlo kentinde düzenlenen törende, Altın Ayakkabı ödülünü aldı.

1991- Emekli Korgeneral Hulusi Sayın, Ankara'da evinin önünde uğradığı silahlı saldırıda öldü.

1992- Şırnak'ın Görmeç köyünde Jandarma Bölük Komutanlığına çığ düştü, 76'sı asker, 81 kişi öldü. Siirt'in Eruh ilçesinin Tünekpınar köyünde de çığ düşmesi sonucu 32 er hayatını kaybetti.

1999- Türk pop müziğinin duayen sanatçısı Barış Manço, geçirdiği kalp krizi sonucu İstanbul'da 56 yaşında hayata veda etti.

2011- Kars Belediye Meclisi, kentteki tartışmalı heykelle ilgili yıkım kararı aldı.

2012- 30 yıllık Dev-Yol davası düştü. Yargıtay 9. Ceza Dairesi, Ankara 1 No'lu Sıkıyönetim Mahkemesinde 574 sanıkla 18 Ekim 1982'de başlayan Dev-Yol ana davasının tüm sanıklar yönünden zaman aşımından düşürülmesine karar verdi.

2012- Mısır'ın ünlü takımı El Ehli ile Port Said'in El Masri takımları arasındaki maçtan sonra çıkan olaylarda 74 kişi öldü, 200'ü ağır binden fazla kişi yaralandı.

2013- DHKP/C terör örgütü mensubu Ecevit Şanlı, ABD'nin Ankara Büyükelçiliğinin Paris Caddesi'ndeki ziyaretçi girişinde, üzerindeki bombayı patlattı. Patlamada güvenlik görevlisi Mustafa Akarsu hayatını kaybetti, büyükelçiliğe görüşme için gelen gazeteci Didem Tuncay yaralandı.

2013- Otoyol ve köprü geçişlerinde kullanılan Kartlı Geçiş Sistemi (KGS) kaldırılarak Hızlı Geçiş Sistemi'ne (HGS) geçildi.

2014- Türk Silahlı Kuvvetlerinde ASELSAN tarafından üretilen ve sesin yanı sıra veri transferi, telefon araması yapabilen, kısa mesaj gönderebilen yeni nesil telsizler kullanılmaya başlandı.

2017- Türkiye-İsrail ilişkilerinin normalleşmesi sürecinde taraflar arasında 2010 yılından bu yana siyasi istişareler ilk kez Ankara'da yapıldı.

2018- Türkiye'nin hava savunmasında önemli görevler üstlenecek yerli füze HİSAR-A'nın test atışı Aksaray'da başarıyla gerçekleştirildi.

2018- Diyanet İşleri Başkanlığının, müftülerin nikah kıyma yetkisi, görev ve sorumluklarını içeren genelgesi yayımlandı.

2021- Türk mühendislerce üretilen, Avrupa ve Amerika'nın ilk seri üretim sürücüsüz elektrikli otobüsü tanıtıldı.

2022- Azerbaycan Milli Meclisi, Türkiye ile Azerbaycan ilişkilerini resmen müttefiklik düzeyine çıkaran Şuşa Beyannamesi'ni kabul etti.

2022- Türkiye'de günlük Kovid-19 vaka sayısı ilk kez 100 bini aştı. Son 24 saatte 102 bin 601 kişinin testi pozitif çıktı, 198 kişi yaşamını yitirdi.

2023- İtalya'da ilgili sivil toplum kuruluşlarının İtalyan Kilisesine mensup rahiplerin cinsel istismarına maruz kalanlardan yola çıkarak hazırladığı rapora göre, ülkede toplam 418 "pedofil rahip" belirlendi.

2 Şubat

1918- ABD, 1. Dünya Savaşı'na girdi.

1928- Ankara Çimento Fabrikası açıldı.

1935- Kız Teknik Öğretmen Okulu kuruldu.

1938- Bursa'da Merinos Fabrikası, Atatürk tarafından açıldı.

1959- Hindistan'da Kongre Partisi liderliğine İndra Gandhi seçildi. İndra Gandhi Hindistan'da parlamenter sistemin kurucusu Cavaharlal Nehru'nun kızıydı.

1981- Türkiye'nin ilk kadın rektörü Prof. Dr. Ayşe Saffet Alpar öldü.

1990- Güney Afrika Devlet Başkanı De Klerk, Afrika Ulusal Kongresine konulan 30 yıllık yasağı kaldırdı.

2004- Konya'nın Selçuklu ilçesinde 11 katlı Zümrüt Apartmanı yapım hatası nedeniyle çöktü, 92 kişi öldü.

2004- Türk belgesel sinema yönetmenlerinden Süha Arın vefat etti.

2014- Oscar ödüllü Amerikalı aktör ve yönetmen Philip Seymour Hoffman, New York'taki evinde ölü bulundu.

2015- Mısır'da Kirdase'deki polis merkezine saldırmakla suçlanan darbe karşıtı 183 sanık hakkında idam kararı verildi.

2016- Sabancı suikastı sanığı, terör örgütü DHKP/C üyesi İsmail Akkol ile Fadik Adıyaman, Yunanistan'ın Sisam Adası'ndan Kuşadası kıyılarına geçtiklerinin tespit edilmesi üzerine Söke otogarında yakalandı.

2022- Türkiye ile Ermenistan arasında ilişkilerin normalleştirilmesi çerçevesinde, ilk doğrudan uçuşla İstanbul-Erivan seferi yapıldı.

2022- Ayakkabıları ve elbiseleri çıkarılarak Yunan sınır birlikleri tarafından geri itilen 19 düzensiz göçmen donarak öldü.

2023- ABD'de Temsilciler Meclisinde yapılan oylamada, İsrail'e yönelik eleştirilerinden ötürü Müslüman vekil Ilhan Omar'ın Dış İlişkiler Komitesinden ihraç edilmesine karar verildi.

2023- ABD, Nisan 2022'de Çin ile güvenlik anlaşması imzalayan Solomon Adaları'nda 30 yıl sonra yeniden büyükelçilik açtı.

3 Şubat

1468- Matbaayı bulan Johannes Gutenberg öldü.

1899- Tanzimat dönemi ilk tiyatro yazarlarından "Direktör" lakaplı Ali Bey vefat etti.

1928- Hutbe, İstanbul'da Türkçe okunmaya başlandı.

1931- Menemen Olayı hükümlülerinden 27 kişi idam edildi, mahkumlardan biri idam sehpası önünden kaçtı.

1956- Besteci ve udi Şerif İçli 57 yaşında öldü.

1961- Besteci Sadettin Kaynak 66 yaşında vefat etti.

1966- Sovyet uzay aracı Luna-9 Ay'a indi, görüntü yolladı.

1969- El-Fetih örgütünün resmi sözcüsü Yaser Arafat, Filistin Kurtuluş Örgütü başkanlığına getirildi.

1981- Gro Harlem Brundtland, Norveç'in ilk kadın başbakanı oldu.

2002- Merkezi Afyonkarahisar'ın Sultandağı ilçesi olan 6 büyüklüğünde depremde 43 kişi öldü, 318 kişi yaralandı.

2004- Azerbaycan petrolünü Türkiye ve dünya pazarına ulaştıracak Bakü-Tiflis-Ceyhan Projesi ile ilgili kredi ve boru hattı geçişinde ev sahipliğiyle ilgili son anlaşmalar Bakü'de imzalandı.

2006- Mısır feribotu "El Salam 98" Kızıldeniz'de battı, 1000 kişi öldü.

2007- 1961 Anayasası'nı hazırlayan bilim adamlarından Prof. Dr. İsmet Giritli, İstanbul'da vefat etti.

2015- BM'ye bağlı Lahey'deki Uluslararası Adalet Divanı, Hırvatistan ile Sırbistan arasında uzun yıllardır süren soykırım iddialarına ilişkin davada, Sırbistan'ın 1990'lı yıllarda Hırvatistan'da soykırım yapmadığına karar verdi.

2016- Türk futbolunun efsane isimlerinden Suat Mamat, 85 yaşında vefat etti.

2020- Kadın Tekvando Milli Takımı, Birleşik Arap Emirlikleri'nde düzenlenen Fujairah Açık Turnuvası'nda 4 altın, 1 bronz madalya kazanarak şampiyon oldu.

2020- Kick Boks Milli Takımı, Atina Challenge Turnuvası'nda 1 altın, 3 bronz madalya kazandı.

2022- DEAŞ elebaşı Ebu İbrahim el Haşimi el Kureyşi, ABD güçlerince Suriye'de düzenlenen operasyonda öldürüldü.

4 Şubat

1902- Paris'te 1. Jön Türk Kongresi yapıldı.

1923- 20 Kasım 1922'de başlayan Lozan Konferansı, Batılı başdelegelerin uzlaşmaz tutumları nedeniyle kesildi.

1945- İngiltere, Rusya ve ABD'nin bir araya geldiği Yalta Konferansı'nda, 1 Mart'a kadar Almanya ve Japonya'ya savaş ilan eden devletlerin San Francisco'da yapılacak konferansa katılmasına ve Birleşmiş Milletlere kurucu üye olabilmelerine karar verildi.

1947- Hatay'da yer adlarının Türkçeleştirilmesi kararlaştırıldı.

1948- Valilik ve belediye başkanlığının ayrılmasına ilişkin kanun kabul edildi.

1964- 20-21 Mayıs olayları sanıklarından Talat Aydemir, Fethi Gürcan, Osman Deniz ve Erol Dinçer'in ölüm cezaları TBMM'de onaylandı.

1982- 22 il merkezinde bölge idare mahkemeleri kuruldu.

2000- Dışişleri Bakanı İsmail Cem, Yunanistan'a gitti. Cem, 40 yıl sonra Yunanistan'a resmi ziyaret gerçekleştiren ilk Türk dışişleri bakanı oldu.

2010- İçişleri Bakanı Beşir Atalay, kamuoyunda EMASYA olarak bilinen protokolün yürürlükten kaldırıldığını açıkladı.

2013- İngiltere'nin Leicester kentinde bir otoparkın altında bulunan iskeletin, 528 yıl önce ölen Kral 3. Richard'a ait olduğu ortaya çıktı.

2016- Fas'ta dünyanın en büyük yenilenebilir enerji projesi olan Nur Enerji Projesi'nin ilk ayağı "Nur 1" adlı güneş enerjisi santrali açıldı.

2017- ABD Başkanı Donald Trump'ın 7 ülke için aldığı vize yasağı kararının ardından 60 bin civarında kişinin vizesi iptal edildi.

2019- Avrupa Birliği üyesi 10 ülke, Venezuela Ulusal Meclis Başkanı Juan Guaido'yu "geçici devlet başkanı" olarak tanıdığını açıkladı.

2020- ABD'de Türklerin en yoğun yaşadığı New Jersey eyaletindeki Paterson şehrine ilk kez Türk kökenli Emniyet Müdürü atandı. Paterson Polis Teşkilatında 32 yıldır görev yapan İbrahim Mike Baycora, Paterson Belediyesinde düzenlenen törenle yemin ederek resmen görevine başladı.

2021- ABD Başkanı Joe Biden, ülkesinin Yemen'deki savaşta Suudi Arabistan'a verdiği askeri desteği sona erdirdiğini ve silah satışlarını durdurduğunu açıkladı.

2022- Bilim insanları, Hollanda'da AIDS hastalığına yol açan HIV-1 virüsünün 3,5 ila 5,5 kat daha hızlı yayılabilen ve daha zararlı olan yeni bir varyantını tespit etti.

Müzedeki tablo restorasyon ve konservasyon atölyesinde, zengin resim koleksiyonuna ait eserler, uzman ekiplerce yapılan restorasyonla yeniden sergilenebilir hale getiriliyor.

Atölyede bugünlerde Osmanlı'ya ait önemli eserlerden biri sayılan "Soyağacı" tablosunun restorasyonunun heyecanı yaşanıyor. Sultan I. Abdülhamid döneminde (1774-1789) yapılan üç "Soyağacı" isimli eserden biri olan ve Milli Saraylar Koleksiyonu'nda bulunan tablo için dikkatli bir çalışma yürütülüyor.

"Soyağacı" tabloları
Osmanlı sarayında soyağaçları geleneğini başlatan ve aralarında küçük farklılıklar olan üç tablodan diğer ikisi yurt dışında bulunuyor.

Osmanlı'nın 27. padişahı I. Abdülhamid döneminde yapılan eserlerde; padişah portreleri, tüm kompozisyonu kaplayan bir ağacın dallarında, madalyon çerçeveler içinde veriliyor. Padişah portreleri birbirlerine kurdelelerle bağlı bulunuyor. En üstte Osman Gazi, en altta Sultan I. Abdülhamid yer alıyor. Ağacın arkasında ise Sultanahmet Camisi ve meydanının görünümü göze çarpıyor.

Sürece ilişkin AA muhabirine açıklama yapan Milli Saraylar Tablo Restorasyon ve Konservasyon Atölyesi Sorumlusu Hatice Biga, envanterde restorasyona ihtiyacı olan tablolar için atölyeleri bulunduğunu belirterek, "İşlemleri bu atölyede gerçekleştiriyoruz. Çalışmalar, ilk etapta tespit edildikten sonra atölyeye nakli gerçekleştiriliyor. Burada her eser için uygun olması gereken restorasyon çalışmaları yapılarak, yerleşkede sergi alanına nakli gerçekleşiyor." dedi.

Resim Müzesi ve Dolmabahçe Sarayı'nda sergilenecek
Biga, atölyede restore edilen tablolara ilişkin şunları söyledi:

"Restorasyonu yapılan eserler arasında 19. yüzyıl başlarına ait 'Viyana Kuşatması' bulunuyor. Bir de büyük boyutlu, dünyadaki önemli eserlerden biri bulunuyor. I. Abdülhamid dönemine ait anonim 'Soyağacı' tablosunun restorasyon süreci de atölyemizde yeni başladı. Bu eserin I. Abdülhamid dönemine ait üç 'Soyağacı' tablosundan biri olduğunu tespit ettik. Oldukça yıpranmış ve harap olmuş bir durumda atölyemize geldi. Restorasyon süreci de yeni başladı. 'Soyağacı', I. Abdülhamid döneminde getirilmiş bir eser ve çok kıymetli."

Sekiz kişilik bir ekip olarak çalıştıklarına dikkati çeken Biga, farklı çalışmalar ve uygulamalar gerçekleştirdiklerini, restorasyondan sonra eserlerin bir kısmının Resim Müzesi'nde, bir kısmının da Dolmabahçe Sarayı'nda sergileneceğini kaydetti.

"Bu eserlere dokunuyor olabilmek beni çok özel hissettiriyor"
Restoratör ve Konservatör Fadimana Karabucak Yılmaz da, kullandıkları malzemelerin geri dönüşümlü olmasının çok önemli olduğunu vurguladı.

Restorasyonu tek seferde, minimum müdahaleyle yapmaya çalıştıklarının altını çizen Yılmaz, "Şu an geri dönüşümlü boyalarla rötuş işlemi yapıyorum. Bu eserlere dokunuyor olabilmek beni çok özel ve mutlu hissettiriyor. Eserlerin hepsinin hikayesi çok farklı. Her eser restorasyona geldiğinde ön araştırması oluyor ve biz de hangi döneme ait olduğunun bilgisini alıyoruz." diye konuştu.

Müzede, Türkiye'nin en büyük oryantalist tablosu da var
Milli Saraylar Resim Müzesi Sorumlusu Gülsen Kaya ise, müzenin önemine işaret ederek, "Türkiye'de ve dünyada Osmanlı resim sanatının tek temsilcisi. Milli Saraylar olarak resim müzemizle gurur duyuyoruz. Müzede çok özel eserler bulunuyor. Bunlar arasında en dikkat çeken eser; Felix-Auguste Clement'in Said Halim Paşa Yalısı'ndan nakledilen, 'Gatah Çölü'nde Prens Halim'in Ceylan Avı: Tazı Payı' adlı tablosudur. Bu eser Türkiye'nin en büyük oryantalist tablosudur." ifadelerini kullandı.

Milli Saraylar olarak hem müzecilik hem tanıtım hem de restorasyon anlamında kurumun önemli hizmetler yaptığını aktaran Kaya, "Kurumumuzun birçok önemli atölyesi var. Bunlar arasında en önemlilerinden birisi de tablo restorasyon atölyesi. Eserlerimizin bakım, onarım çalışmaları yapılıyor. Tablolar, çerçeveler, sulu boyalar ayrı, kağıt eserler, yağlı boya eserler ve çerçeveler de ayrı onarım görüyor." şeklinde bilgi verdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan açmıştı
Müzede 600'e yakın eser sergilendiğini, 2024 yılında sanatseverlere eğitim alanında önemli hizmetler sunacaklarını dile getiren Kaya, "Geçen yıl 460 bin kişi Milli Saraylar Resim Müzesi'ni ziyaret etti. Bu müze 15 Ocak 2021'de Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan tarafından yeni bölümleriyle, yeni tefrişiyle genişleyerek ve yeni koleksiyonuyla hizmete girdi. 15 Ocak'tan itibaren de üç yılda 1 milyon kişi müzeyi ziyaret etti." dedi.

Lazer sensör teknolojisiyle yapılan son haritalama, bu alanların, And Dağları'nın ormanlık eteklerinde yaklaşık 1000 yıl süren yoğun bir yerleşim ve bağlantı yolları ağının parçası olduğunu ortaya çıkardı.

Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi'nde araştırmaları yöneten Rostain, "Burası kayıp bir şehirler vadisiydi. İnanılmaz" dedi."

Araştırmacılar, yerleşim yerlerinin MÖ 500 ila MS 300-600 yılları arasında Upano halkı tarafından işgal edildiğini ortaya çıkardı. Bu dönem, Avrupa'daki Roma İmparatorluğu ile kabaca aynı çağ sayılıyor.

6.000'den fazla toprak höyüğün üzerine inşa edilen konut ve resmi binaları, drenaj kanallarına sahip tarım alanlarıyla çevrili bölgede en büyük yolların 10 metre genişlikte ve 10 ila 20 kilometre uzunlukta olduğu tespit edildi.

Aratırma ekibinden arkeolog Antoine Dorison, nüfusları tahmin etmek zor olsa da, alanın en az 10.000 nüfusa ev sahipliği yaptığını ve zirve noktasında taminen 15.000 veya 30.000 kadar kişinin yaşadığını söyledi. Bu rakam, o dönem Britanya'nın en büyük şehri olan Roma dönemi Londra'sının tahmini nüfusuyla karşılaştırılabilir.

Exeter Üniversitesi'nden arkeolog José Iriarte, yolları ve binlerce toprak tümseği inşa etmek için ayrıntılı bir organize emek sistemi gerekeceğini söyledi.

Iriarte, “İnkalar ve Mayalar taştan inşa ettiler, ancak Amazon'daki insanların genellikle inşa edecek taşı yoktu; çamurla inşa ettiler. Araştırmada yer almayan Iriarte, "Bu hala çok büyük bir emek gerektiriyor. Sadece küçük insan gruplarının yaşadığı el değmemiş bir vahşi doğa" olarak düşünülüyor. Ancak son keşifler bize geçmişin gerçekte ne kadar karmaşık olduğunu gösterdi” dedi.

Bilim adamları yakın zamanda, Bolivya ve Brezilya da dahil olmak üzere Amazon'un başka yerlerinde Avrupa ile temastan önce başlayan karmaşık yağmur ormanı topluluklarına dair kanıtlar da buldular.

Rostain, "Amazon'da her zaman inanılmaz bir insan ve yerleşim çeşitliliği vardı, tek bir yaşam tarzı yoktu. Onlar hakkında daha fazlasını öğreniyoruz" dedi.“

İşte Osmanlı döneminde illerin isimleri:

ADANA/ERDENA, EDENE, EZENE, AZANA

ADIYAMAN/HÜSNÜ MANSUR

AFYONKARAHİSAR/KARAHİSAR, KARAHİSAR-İ SAHİB

AĞRI/ŞORBULAK, KARAKİLİSE, KARAKÖSE

AMASYA/ AMASİA

AKSARAY/ AKSARAY

ANKARA/ANCYRA, ANGORA

ANTALYA/ANTALİYE, ADALYA

ARTVİN/ LİVANE

BALIKESİR/ KARESİ

BARTIN/ONİKİ DİVAN

BATMAN/İLUH

BİNGÖL/ ÇAPAKÇUR

BOLU/ BOL ULUĞ

BURDUR/TERKEMİŞ

BURSA/HÜDAVENDİGAR

ÇANAKKALE/ KALE-İ SULTANİYE

ÇANKIRI/KENGIRI

ÇORUM/ÇORUMLU

DENİZLİ/TONGUZLU

DİYARBAKIR/DİYAR-I BEKİR

DÜZCE/KONSAPA, KONURABAD

EDİRNE/EDRİNUS,EDRUNE, EDRİNA, ENDRİYE,EDRENE

ELAZIĞ/ MAMURAT AL-AZİZ, ELAZİZ

ERZİNCAN/ERZİNGAN, EZİRGAN

ERZURUM/ERZENÜ'R-RUM

ESKİŞEHİR/SULTANÖNÜ

GAZİANTEP/AYNTAB

GİRESUN/KERASUN

GÜMÜŞHANE/CANCA

HAKKARİ/ÇÖLEMERİK

HATAY/HATTENA

IĞDIR/ İĞDİR

ISPARTA/ HAMİDABAD

İSTANBUL/KONSTANTİNOPOLİS, KONSTANTİNİYYE, DERSAADET, İSLAMBOL, PAYİTAHT, İSTANBUL

KARAMAN/LARENDE

KİLİS/EKRAD-I KİLİS

KIRIKKALE/ KIRKKİLİSE

KOCAELİ/KOCAİL

KÜTAHYA/GERMİYAN İLİ

MALATYA/MELİTENE, MALATİYYE, VİLAYET-İ MALATYA, MALATYA

MANİSA/SARUHAN, MAĞNİSA

MUĞLA/MENTEŞE

OSMANİYE/CEBELİBEREKET

SAMSUN/AMİSOS

SİİRT/SGERD, SİİRT

SİNOP/CEZİRETÜL-UŞŞAK,SINAP,SİNOP

SİVAS/DANİŞMENT İLİ, EYALET-İ RUM, EYALET-İ SİVAS

ŞANLIURFA/RUHA, ORHAY, URFA

ŞIRNAK/ŞİRNAH

TEKİRDAĞ/TEKFURDAĞI

TOKAT/DOKAT, TOKAT, DARÜN-NUSRET, DARÜN-NASR

TUNCELİ/DERSİM LİVASI,DERSİM

YALOVA/YALAKABAD

YOZGAT/BOZOK

Sonrasında E.A., gözaltına alınmasının ardından mahkemece tutuklandı.

Yaşanan olay sosyal medyada yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Bir kesim hilafet bayrağı açmanın da anayasal suç olduğunu savunurken; diğer bir kesim ise bayrağın hilafet değil, Kelime-i Tevhid bayrağı olduğunu söyledi.

Tarihçi yazar Prof. Dr. Erhan Afyoncu, tartışmalara son noktayı koydu..

"Hilafet bayrağı diye bir bayrak yok"

Hilafet bayrağı diye bir bayrağın olmadığını belirten Afyoncu, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

Hilafet bayrağı diye bir bayrak yoktur. Halifelik hangi devlette ise hilafeti temsil eden bayrak o devletin bayrağıdır. Osmanlı döneminde hilafeti temsil eden bayrak Türk bayrağı idi. Üstte 14 Kasım 1914'te Osmanlı Devleti'nin cihad ilanı.

"Yıldırım Beyazıd Sultan ünvanını kullanmış. Yıldırım Beyazıd kim ya? Sultan ünvanını herkes kullanamaz" diyen Gürkan Osmanlı Devleti'ni kuranlara 'at hırsızı' dedi. 

İşte Gürkan'ın o sözleri: 

"Osmanlılar bu dünyada sonradan görme. Yıldırım Beyazıd Sultan ünvanını kullanmış. Yıldırım Beyazıd kim ya? Sultan ünvanını kullanma iznini bir yerden almak gerekiyor. Herkes kullanamaz. Cengizi olmak lazım. Cengizi olmayan kullanamaz. 

Hepsi at hırsızı. Oğuz'dan falan gelmemişler. Osmanlı'yı adam Ali Selçuk'un toprak verdiği bir adam olarak bakıyor. Osmanlılar hakikaten Moğullar önünden kaçanlar en son durakta buluşmuşlar. Beylikdüzü'nde üst geçitte sıkışan insanlar var ya 1299'da Söğüt'ün hali o. Moğullar'dan kaçan Beylikdüzü'ne gelmiş. Söğüt bir Beylikdüzü'dür. Osmanlı bir Beylikdüzü imparatorluğudur. "

SOSYAL MEDYADAN TEPKİ YAĞDI

Şöhret budalası Gürkan'ın bu sözlerine sosyal medyadan çok sayıda tepki geldi. 

"İtibarı ile oynanmayan bir değerimizi bırakmamaya kararlılar." diyen takipçiler ayrıca Gürkan'ın Diyanet Vakfı'nın üniversitesi olan 29 Mayıs Üniversitesi'nde hocalık yapmasına da dikkat çekti. 

Yamyamlık mı? Afrikalı ilkeller yapar onu, Avrupalılar asla!

Binlerce karikatür görmüşsünüzdür Afrikalıların yamyamlığı üzerine ama Avrupalılarınki hakkında bir tek örnek bulamazsınız. Oysa arkeologların yakınlarda yapılan araştırmalar bize İngiltere ve Fransa gibi Avrupa ülkelerinde ilkçağda bazı kapların içerisinde pişirilmiş insan eti ve kemik parçaları bulunduğunu göstermektedir.

Dr. Richard Sugg Mumyalar, Vampirler ve Yamyamlar (Mummies, Vampires and Cannibals) adlı kitabıyla 18. yüzyıl dahil Avrupa saraylarında hanedanlar ve aristokratlar arasında insan kanı, insan eti, insan yağı ve insan kemiği (mumyalar dahil) tüketildiğine dair sarayların arşiv belgelerini ortaya koydu. Buna “ceset tıbbı” deniliyormuş. Ayrıca genç birinin baltayla idamından sonra akan kanın bir kovaya toplanması için saraydan görevlilerin gönderildiğini ve mahkûmun kafası kesildikten sonra saraya getirilen kanın yaşlı kralı veya kraliçenin yemeklerine gençlik iksiri olarak katıldığını belgelerle açıkladı.

Fakat bir olay var ki hem daha yakın tarihli hem de Hollanda Başbakanının başından geçmiş olması dolasıyla hepsini bastıracak kadar merak uyandırıcıdır.

Dana boğazlar gibi…

Ressamların tasvirine göre cesetleri parçalama hadisesi böyle cereyan etti.

Yıl 1672.

Osmanlı Devleti Köprülüler döneminde yaşarken Avrupa’nın kuzey batısında ilginç olaylar cereyan etmekteydi. Hollanda tahtında Oranj hanedanı oturmaktadır ama eyaletlerin seçtiği ‘Başbakan’ (Great Pensionary) John de Witt, İngiliz çağdaşı Oliver Cromwell gibi kralın mutlak iktidarını sınırlamaya adamıştır ömrünü. Hanedanın iktidarı karşısına halkın temsilcisi olarak cesaretle dikilmektedir.

Aynı 1672 yılının güzünde John de Witt adlı bu çok yetenekli entelektüel lider –meşhur filozof Spinoza’nın da arkadaşıydı-, kardeşi Cornelius ile birlikte patlak veren bir ayaklanmada önce tüfekle vurulacak, ardından idam edilecek, dahası öfkesi dinmek bilmeyen düşmanlarının hücumuna uğrayan cesetleri kurbanlık hayvanlar gibi önce ayaklarından asılacak, ardından indirilerek cinsel organları, ciğerleri ve kalplerine varıncaya kadar paramparça edilecek, nihayet koyun veya sığırlar gibi parçalara ayrılan vücutları hıncını alamayan kalabalıktan birileri tarafından pişirilerek afiyetle yenilecekti. Evet, yenilecekti!...

Vücutları parçalanan Witt kardeşler.

Hemen ‘Bu bilginin kaynağı nedir? diye soracaklar buyursun: Hem de Cambridge Üniversitesi Yayınları tarafından 2002 yılında yayımlanan California, Wisconsin ve Rutgers üniversitelerinde tarih dersleri veren profesör Herbert H. Rowen’ın, John De Witt: Statesman of the “True Freodom” adlı kitabının 218. sayfasına baksınlar zahmet olmazsa. 

Anlattıklarımızı kafalarında Hollanda ile, genelde Avrupa ile yamyamlığı bir araya getiremeyen okurlarımız şaşırmış olabilir ama unutmayalım ki, düşünmek şaşırmakla başlar.

400 yıl Osmanlı himayesinde barış ve huzur şehri olan Kudüs'ün Son Haçlılar tarafından işgali ve 1948'de Siyonistlere devredilmesi, Ortadoğu'ya kan ve gözyaşı getirmiştir. 106 yıldır bu kaos artarak devam etmiş, bugün de Gazze'de korkunç bir vahşete dönüşmüştür.

GAZZE İŞGALİ VE KUDÜS

31 Ekim 1917'deki Bi'rüssebi hezimeti Kudüs işgaline giden yolun başlangıcı oldu. Bir hafta sonra da Gazze işgal edildi. Alman Generaller bu mağlubiyetin sorumluluğunu birbirinin üzerine attılar. İngilizlerin savaş hilesine inandıkları halde, hatalarını kabul etmediler. Von Kres ile Miralay İsmet, Bi'rüssebi bozgunu için birbirini suçlayan savunmalar yaptılar. Ama hiçbiri Kudüs işgalini önleyecek tedbirler konusunda kafa yorup düşünmediler.

8 Aralık gününe kadar 40 gün boyunca, çok kötü bir sevk ve idare ile geri çekilmeye çalışan Osmanlı Ordusu, adeta bu vurdumduymaz Haçlı zihniyetli Alman generallerin oyuncağı olmuştu. Üstelik İngiliz Generali Allenby, dört aylık bekleme süresince Yahudi NİLİ örgütünden çok önemli istihbarat desteği almıştı. Osmanlının piyade ve süvari birlikleri, cepheleri, silah ve mühimmatı, kara ve demiryolları hakkında bütün gizli bilgilere ulaşmıştı. Hatta Kudüs'e giden yol güzergahındaki kuyular, nehirler gibi su kaynakları ve miktarları bile elindeki haritalara işlenmişti.

KUDÜS’ÜN EN KARA GECESİ

8 Aralık'ı 9 Aralık'a bağlayan gece Mareşal Von Falkenhayn’ın, Kudüs çevresini savunan 7. Ordu kumandanı Fevzi Çakmak Paşa'yla yaptığı telefon konuşmasından sonra ordumuz mevzilerini boşalttı. Ertesi gün çok çetin bir savunma ve direniş bekleyen İngilizler, siperlerin boş olduğunu görünce hem şaşırmış hem de sevinmişlerdi.

Kudüs'ün en kara günü olan 9 Aralık'ta, Belediye Başkan Vekili Hüseyin el-Hüseyni ve Polis Müdürü Hacı Abdülkadir Efendi beyaz bayrakla İngiliz karargahına gitmişlerdi. "Dini mekanları tahripten korumak için Osmanlı Hükümetinin emriyle asker Kudüs'ten çekilmiştir." şeklinde Mutasarrıf İzzet Beyin yazdığı mektupla şehir İngilizlere teslim edilmişti.

Tarihçilerimizin çoğu Kudüs'ün teslimini böyle basit bir şekilde izah etmeye çalışmaktadırlar. Sanki Kudüs'ü savunması gereken Mutasarrıf İzzet Bey ve Belediye Başkanı imiş gibi, koskoca Osmanlı ordusunu göz ardı etmekteler. Halbuki hatalı veya kasıtlı kararlarla yönetilen ordumuz sürekli zayiat vermekte, Yahudi istihbaratı sayesinde bütün askeri bilgilerimize ulaşan İngiliz ordusu ise devamlı taze kuvvetlerle hücum etmekteydi.Bütün olumsuzluklara rağmen askerlerimizin geri çekilirken bile, Kudüs yakınlarındaki Nebi Samuel Tepesinde yazdığı destan onun kahramanlıklarından sadece biriydi.

KUTSAL MEKANLAR ZARAR GÖRECEKMİŞ!

Osmanlı'nın yanında savaşmalarına rağmen, Kudüs'ün İngilizlerin daha doğrusu Haçlıların eline geçmesine taraftar olan Alman ve Avusturyalılar, siyasi ve askeri baskıyla mevzileri terk etmemizi istiyordu. Bu çekilmeye tarihi bir bahane olarak da "Kutsal mekanların zarar görmemesi" diye bir yalan uyduruldu.

İşte Kudüs'ü terk ederken yazılan ibretlik belge:

“İngiliz Kumandanlığına! Her milletçe kutsal sayılan Kudüs’teki yerleşim yerlerine iki günden beri obüsler düşmektedir. Osmanlı Hükümeti sırf dinî mekanların zarar görmemesi için kasabadan çekilmiş ve Kamame, Mescid-i Aksa gibi dinî mekanların korunmasına memurlar görevlendirmiştir. Tarafınızdan dahi bu yolda muamele edileceği ümidiyle bu belgeyi Belediye Reisi Vekili Hüseyinzâde Hüseyin Bey eliyle gönderiyorum efendim. Kudüs Müstakil Mutasarrıfı İzzet”  

9 Aralık 1333 (1917)

"Dini mekanların zarar görmemesi" ifadesi aslında Osmanlı devletinin görüşü değildi. Çünkü Avusturya Macaristan Dışişleri Bakanı Czernin, Sadrazam Talat Paşa'ya: “Osmanlı Ordusu, Kudüs yerle bir olmadan çekilmelidir.” demişti. Ardından da "Kudüs eğer bir muharebe sonunda harap olursa, Avusturya-Macaristan askerlerinin geri alınacaklarını ve askerî yardımın kesileceğini" söylemişti.

Ahmet Cemal Paşa'nın bu saçma fikre karşı ifade ettiği şu sözler, Kudüs savunmasının nasıl engellendiğini açıkça ortaya koymaktadır:

"Ben bundan büyük hata ve Osmanlı saltanat hukukuna bundan daha açık bir ihanet düşünemiyorum. Mukaddes beldelerin harap olmasından daha gülünç bir fikir olabilir mi? Haçlı seferlerinde Müslümanlar şehri müdafaa etmediler mi? Haçlılar Selahaddin Eyyubî’ye karşı savunma yapmadılar mı? Eğer Kudüs’teki mübarek makamların harap olmaması gerekiyorsa, Hıristiyan olan İngiliz Ordusu’nun bu şehre tecavüz edip topa tutmaması gerekir. Herhâlde biz şehrin ilerisinde savunmada bulunacağımız için, şehre isabet edecek mermiler bize değil İngilizlere ait olacak."

Ahmet Cemal Paşa 4. Ordu Komutanlığı görevinden niye alındı?

İttihat ve Terakki'nin üç önemli isminden biri olan Ahmet Cemal Paşa, Birinci Dünya Savaşına girdikten bir müddet sonra 4. Ordu kumandanı olarak Şam'a gönderildi. Başarısız olan iki Kanal Harekatı'ndan sonra kazanılan iki Gazze Zaferi prestijini artırdı. Ancak Harbiye Nazırı Enver Paşa'nın başka planları vardı. Bağdat'ın işgalini içine sindiremeyen Enver Paşa, yeni bir ordu kurmayı düşünüyordu. Bu yüzden Almanya'nın yardım ve desteğini almak için bir Alman Generalinin bu orduya kumanda etmesini istiyordu.

Enver Paşa bu planları sebebiyle kader arkadaşı Cemal Paşa'yı gözden çıkardı. Hatta onun başında bulunduğu 4. Orduyu lağvetti. Kendisine hiçbir yetkisi olmayan Suriye ve Batı Arabistan Kumandanı sıfatını verdi.

Alman General Falkenhayn Türk Ordusunda niçin Mareşal yapıldı?

Birinci Dünya Savaşına girerken yapılan anlaşmaya göre Türk ve Alman Orduları arasındaki görevlendirmelerde bir üst rütbe geçerli olacaktı. Mesela Alman ordusundaki bir yarbay, Türk Ordusunda görev alacaksa Albay rütbesiyle işine başlıyordu. Alman Genelkurmay Başkanı iken Verdün mağlubiyetinden dolayı azledilen Erich Von Falkenhayn, orgeneral olduğu için Türk ordusuna geldiği zaman Mareşal rütbesi ile göreve başlamıştı. Hem de normal bir ordu kumandanı değildi. Suriye ve Filistin'de bulunan 7. ve 8. Orduların birleşmesinden meydana gelmiş Yıldırım Orduları Grubu kumandanı sıfatıyla tayin edilmişti.

KUDÜS İŞGALİNİN SORUMLUSU KİM?

Kudüs’ü savunan 20. Kolordu Kumandanı Ali Fuat Paşa, Cemal Paşa’ya çektiği telgrafta şöyle diyordu:

"Paşam, Kudüs savunması için görevlendirildiğim günden beri bunca ısrar ve hatırlatmalarıma rağmen, sizin tarafınızdan istemediğim hâlde gönderilmiş olan süvari alayından başka, Yıldırım Grubu Kumandanlığı’ndan bir tabur bile imdat kuvveti alamadığımdan, kesinlikle değiştirilmeyerek haftalarca birinci hat siperlerde kalmaya mecbur olan zavallı askerimizin uğradığı aşırı yorgunluktan yararlanan İngilizler, bu sabah bir baskınla o güzel Kudüs’ü işgal ettiler. Her hâlde bu işgalin sorumluluğu bütünüyle Falkenhayn Paşa’ya aittir!"Cemal Paşa da, Kudüs’ün işgali sonrasındaki fikirlerini şu şekilde ifade etmişti:

"Kudüs’ün düşmesinden doğan sorumluluk tamamen Falkenhayn Paşa’ya aittir. O, Kudüs’ü takviye etmek için elinde yeterli miktarda kuvvet olmadığını kesinlikle iddia edemez. Çünkü Kudüs bir öksüz çocuk garipliğiyle kendi zayıf ve güçsüzlüğüne terk edildiği bir sırada, Falkenhayn Cenapları Tulkerem ile dağlar arasında karşı taarruz hazırlıkları yaparak, çocuk oyuncağına benzer bazı hareketlerde bulunup yorgunluktan canı çıkmış olan zavallı Türk askerini boş yere öldürtüyordu. Bizim durumumuz ise, Kudüs’ü sol cenahımız ilerisinde bir istinat noktası gibi kuvvetle tutarak, dağlarla deniz arasında kesin ve çok müstahkem bir savunma hattı oluşturup müdafaa hâlinde kalmayı gerektiriyordu."

“BURADA ARTIK TÜRKLER OLMAYACAK!"

El-Halil (Yafa) Kapısından şehre girerek “Burada artık Türkler olmayacak.” diyen General Edmund Allenby, Kudüs işgalini Hıristiyan dünyasına 1918 senesi Noel armağanı olarak sundu. Hıristiyanlar, Yahudiler, azınlıklar ve bazı gafil Araplar, Osmanlı'dan kurtuldukları için bayram yapıyorlardı. Avrupa başşehirlerinde ise Londra, Paris ve Roma’daki sevinç gösterilerinin yanı sıra, Osmanlı ile müttefik olan ve Filistin’de İngilizlere karşı savaşan Almanya, Avusturya ve Macaristan’da da Kudüs’ün işgali kutlanıyordu. (!)

Milli şairimiz Mehmet Akif Kudüs'ün işgal günlerini şöyle anlatıyor:

"Umumî Harp’te Viyana’da idim; bir gece Viyana kiliselerinin çanları çalmaya başladı. Otelin penceresinden baktım; caddede her elde bir mum, herkes haykırıyordu. Kendi kendime: ‘Müttefikimiz Viyanalılar galiba cephede bir muzafferiyet kazandılar.’ dedim.
Sokağa fırladım. Bir dükkâncıya:
— Bir zafer haberi mi var! dedim. Adam:
— Zafer de söz mü? dedi. İngilizler Müslümanlardan Kudüs’ü aldılar. İngiliz ordusu Allenby’nin kumandasında Kudüs’e girdi. Mukaddes şehir Hilâl’den kurtuldu, Haç’a kavuştu."

(Daha geniş bilgi için: Yüzyıllık Hasret Kudüs 1917)

'Şeyh Sait bir haindir' ve 'Bir şehittir ve isyanında haklıdır' kutuplarında süren tartışmaya yeni bir bakış da Star Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Nuh Albayrak'tan geldi.

Albayrak, tek parti iktidarının; Şeyh Said İsyanı'na müdahale ederek hem Kurtuluş Savaşı'nın kahraman isimlerinden mürekkep muhalefeti pasifize ettiğini hem de İngiltere sözü verilen inkılapları hızlandırdığını kaydetti ve her ikisinde de İstiklâl Mahkemelerinin kullanılmasına dikkat çekti.

Şeyh Said'in bir Kürt önder olduğunu ama bir "Kürt İsyanı" başlatmadığını belirten yazar, Şeyh Said'in hilafetin ilgasına ve din eğitiminin yasaklanmasına ve dindar Kürt halkının can damarı olan medreselerin kapatılmasına karşı bir mücadele vediğini kaydetti.

Şeyh Said İsyanı'nın bambaşka bir kalıba sokularak tarihe geçirilmesini ise şöyle anlattı: 

Şeyh Said'in, "Bütün ırkları kardeş yapan dinimizle uğraşmayın" şeklindeki "birleştirici" talebini, "Ayrılıkçı" ambalajına sararak "ölüm" yağdırmış, Şeyh Said ve 46 arkadaşı idam edilmişti! Aralarında Ankaralı İbrahim Edhem Hoca ve Sivaslı Hoca Askeri gibi Kürt olmayanlar da vardı.

Şeyh Said İsyanı noktasındaki taraflı tarih yazımına da dikkat çeken Albayrak, "At gözlüklü yalan tarih mahkumları, bütün bu gerçekleri ters yüz ederek Şeyh Said'e öfke kusmaktadır. Çünkü onlara göre, İslâmiyet'i ve onun hamisi olan Hilafet'i savunan Şeyh Said'in suçu(!) çok ağırdır!" ifadeleriyle yazsını noktaladı.

• Söz konusu yazının tamamı şu şekilde:

"Hep böyle yapıyorlar. İşlerine gelmeyen konuları karıştırıyor ve istedikleri şekle dönüştürüyorlar! Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nin, aidiyeti pekiştirecek olan "Şeyh Said Bulvarı" kararını da böyle enfekte ettiler. Farklılıklar simsarı bazı gazeteci müsveddeleri, "Bir haysiyetsizin, bir şerefsizin adını bir bulvara nasıl verirsiniz" gibi; haysiyetsiz bir yaygara kopardı.

Halkın çok değer verdiği mağdurlardan olan Şeyh Said'e yapılan bu hakaret üzerine, İYİ Parti Milletvekili Salim Ensarioğlu, "Toplumsal ve dinî değerimiz Şeyh Said'e yönelik ithamları şiddetle reddediyorum" şeklinde tepki gösterdi. Bu haklı çıkışı desteklemesi gereken İYİ Parti ise ırkçı bir refleksle; "Bu açıklama tarihî ve millî değerlere aykırıdır" şeklinde tarihî bir çarpıtma yapmakla kalmadı, Ensarioğlu'nu dışarı attı!

Güya CHP'nin ayırımcılığından ayrılarak bütün ülkeyi kucaklama iddiasıyla "Memleket Partisi" kuran Muharrem İnce ise "Şeyh Said haindir. Bu konuda çok netim" diyerek net bir ayrımcılık yaptı.

O halde, sağlı-sollu İttihatçı kalıntılarını buluşturan bu entrikayı biraz yakından inceleyelim!

ŞEYH SAİD NEYE İSYAN ETTİ?

Önce temel çarpıtmayı düzeltelim. Şeyh Said Kürt önderidir ama asla "Kürt İsyanı" başlatmamıştır!

Peki neye isyan etmişti?

Lozan'da verilen büyük tavizlerden sonra Anadolu'da başlayan rahatsızlık, Hilafetin kaldırılmasıyla zirve yapmıştı. Zira Hilafet; Kürtler başta olmak üzere Arap, Çerkes, Abhaz, Gürcü, Laz, Boşnak, Arnavut; bütün Müslümanları birleştiriyordu. Yeni düzenlemeler, "İslâm'a savaş açtılar" dedirtiyordu. Adeta, din eğitimi yasaklanıyordu! Dindar Kürt halkı için "can damarı" mahiyetindeki medreseler, "Tevhid-i Tedrisat" kılıcıyla patır patır doğranıyordu!

Bu memnuniyetsizlik, Ankara'ya da yansıyor ve özellikle, dinsizleşme adımlarını zaten eleştiren mebusları çok etkiliyordu. Sonunda, o dönem için "delilik" anlamında bir adım atan 22 mebus, 17 Kasım 1924 tarihinde Halk Fırkası'ndan ayrılarak "Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası"nı (TCF) kurmuştu.

Bu adım, daha "ağır" devrimlere hazırlanan Reisicumhur'u tedirgin etmişti. Çünkü isyan bayrağı açan Kazım Karabekir, Rauf, Fethi ve Ali Fuad gibi isimleri iyi tanıyor, pes etmeyeceklerini biliyordu!

Üstelik TCF, yasama yürütme ve yargı erklerinin ayrılığını savunuyor, belediye başkanlarını halkın seçeceğini müjdeliyordu. Ayrıca, açlıkla mücadele eden Anadolu'ya refah vadeden TCF'ye teveccüh hızla artıyordu!

İlk muhalefet partisi, Anadolu'daki huzursuzluğu cesaretlendirmişti. İşte bu dönemde (13 Şubat 1925) başlayan Şeyh Said kıyamı, Hilafetin kaldırılmasına; yani "devlet bağı"nın koparılmasına yönelik bir tepkiydi. "Kürt devleti kuracak" denilen Şeyh Said, "Hamdolsun hepimiz Müslümanız. Kürt-Türk yoktur" demişti. Zaten İnönü de "Şeyh Sait, dini kurtarma davasını ortaya atmış bulunuyor, 'Hilafet kalkmıştır, din tehlikededir. Dini kurtarmak lazımdır' diyor" ifadeleriyle bunu teyit etmişti.[1]

Şiddete başvurması elbette yanlıştı ama Şeyh Said haklıydı! Bugün de, Hilafet benzeri bir ortak paydamız olsaydı, mağduriyet istismarından üretilen çapulcular örgütü olmazdı ve milyarlarca Müslüman kan ağlamazdı!

ANKARA, 20 GÜN NEDEN BEKLEDİ?

Çok ilginçtir, "Süratle genişliyor" dedikleri ayaklanmayı engellemek için hiçbir adım atılmıyordu! Mustafa Kemal Paşa bir hafta sonra, Heybeliada'daki İsmet Paşa'ya "Acilen gel" haberi göndermiş ve 21 Şubat günü, İnönü'yü istasyonda karşılayarak Çankaya'ya götürmüştü. İnönü günlerce orada kalmış, isyanın gidişatını birlikte izlemiş ve çözüm plânı hazırlamışlardı!

İsyanın 20. günü olan 3 Mart'ta, Başvekil Fethi Bey'e "İstifa et" talimatı verilmiş ve "Başvekil" tayin edilen İsmet Paşa 4 Mart günü, "Hadiseleri süratle durdurup devlet otoritesini sağlayacağız" şeklinde özetlenebilecek hükümet programını Meclis'e sunmuş ve güvenoyu almıştı! TCF mebusları, "Bu tedbirler zaten alınmıyor muydu? Fethi Bey neden istifa ettirildi?" diye sormuş, "Kararlar Meclis dışında alınıyor; tertipler yapılıyor" iddiasında bulunmuştu![2]

Ama İsmet Paşa, ilk önemli adımı hemen o gün atarak "Sansür Kanunu" diye bilinen "Tahrir-i Sükun"u TBMM'den çıkarmıştı! İkinci önemli tedbir(!) olarak da, "Harekât-ı Askeriye mıntıkasında ve Ankara'da birer İstiklâl Mahkemesi teşkil edilmesini" istemişti![3]

Çünkü, 18 Eylül 1920 tarihinde kurulan ve CHP'li atanmışların temyize kapalı kararlarıyla; kestirme çözüm(!) üreten İstiklâal Mahkemeleri rejimin can simidi olmuştu; her ihtiyaç duyulduğunda kullanılıyordu!

MUHALEFET PARTİSİ İÇİN İSTİKLÂL MAHKEMESİ!

"Doğu Anadolu'da tamam da, İstiklâal Mahkemesi'nin Ankara'da ne işi var" demeyin; asıl bu mahkeme önemliydi! Hemen, tek muhalefet partisine el atmış, merkez ve şubelerinde "suç araması" yaptırmıştı (14 Nisan 1925)!

Nitekim İstiklal Mahkemesi sayesinde irticacı(!) bir parti olduğu tespit edilen TCF, parti programındaki "Fırka efkâr ve itikadât-ı diniyeye hürmetkârdır" ilkesi, "Vatana İhanet" kapsamına alınarak 3 Haziran 1925 tarihinde kapatılmıştı.

Herkes, "Asıl problem Şeyh Said İsyanı değilmiş" diye düşünmüştü!

Tabii ki Diyarbakır Şark İstiklâl Mahkemesi de boş durmamıştı! Şeyh Said'in, "Bütün ırkları kardeş yapan dinimizle uğraşmayın" şeklindeki "birleştirici" talebini, "Ayrılıkçı" ambalajına sararak "ölüm" yağdırmış, Şeyh Said ve 46 arkadaşı idam edilmişti! Aralarında Ankaralı İbrahim Edhem Hoca ve Sivaslı Hoca Askeri gibi Kürt olmayanlar da vardı.

Bölgelerinde çok sevilen bu insanlar; birliği koruma bahanesiyle asılmış ve aslında birliğimizin mezarı kazılmıştı! Ama önemli değildi! Bu sayede, hem Meclis'teki hem de Anadolu'daki muhaliflerin sesi kesilmiş ve sırada bekleyen "ağır devrimler"in önü açılmıştı!

Yaşananlar, araştırmacıların "Şeyh Said bir süre rahat bırakılarak büyük tehlike(!) gösterilmiş; sonra da asılmıştı! Ve bu dinî isyanın ardından Şapka Kanunu, tekkelerin kapatılması, alfabenin değiştirilmesi gibi, Lozan'da İngiltere'ye söz verilen laik inkılâplar yapılmıştı" değerlendirmesini doğrulamaktadır.[4]

At gözlüklü yalan tarih mahkumları, bütün bu gerçekleri ters yüz ederek Şeyh Said'e öfke kusmaktadır. Çünkü onlara göre, İslâmiyet'i ve onun hamisi olan Hilafet'i savunan Şeyh Said'in suçu(!) çok ağırdır!"

[1] İnönü, Cumhuriyet'in İlk Yılları, Cumhuriyet Yayınları, İstanbul 1998, s. 70.

[2] İnönü, Cumhuriyet'in İlk Yılları, s. 66.

[3] TBMM Zabıtları, 4 Mart 1925, s. 149.

[4] M. Hasan Bulut, İngiliz Derviş, IQ Yayıncılık, İstanbul 2018, s. 489.