Meclis'ten geçen yeni bir kanun olmasa da Tarım ve Orman Bakanlığı'nın kendi yetkisiyle çıkardığı bu yönetmelik, yapay et ve türevlerinin Türkiye’ye girişi, üretimi ve tescili için gerekli olan hukuki altyapıyı resmen kurmuş durumda. Araştırmacı Yazar Yeliz Şeviktürk Altınöz'ün gündeme getirdiği bu çarpıcı tespitlerin ardından, bakanlığın konuya ilişkin yeni bir açıklama yapıp yapmayacağı ise merak konusu oldu.
Yönetmelikte "Yapay Et" İfadesi Yer Almıyor Ama...
Sosyal medyada gündem olan videodaki hukuki analizlere göre, yayımlanan yeni gıdalar yönetmeliğinde doğrudan "yapay et" ibaresi kullanılmadı. Bunun yerine teknik bir tanımlamayla; "hayvan, bitki, mikroorganizma veya doku kültüründen elde edilen gıdalar" ifadesine yer verildi. Bilimsel ve teknik açıdan bakıldığında bu tanım, laboratuvar ortamında üretilen yapay etin tam karşılığı olarak kabul ediliyor. Bu durum, siyasi söylemde reddedilen yapay etin, bürokratik ve hukuki zeminde mevzuata dahil edildiği yorumlarına neden oldu.
Üretim Formülleri "Ticari Sır" Olarak Gizlenebilecek
İlgili videoda yönetmeliğin satır aralarına dikkat çekilerek, en önemli maddelerden birinin "veri koruması" ve gizlilik olduğu vurgulanıyor. Yeni yönetmeliğe göre, laboratuvar ortamında üretilen bu yeni gıdaları Türkiye'ye ithal etmek veya ülkede üretmek isteyen firmaların bakanlığa sunacağı bilimsel veriler ve üretim formülleri, "ticari sır" kapsamında korunabilecek.
Ayrıca veri koruma maddesi uyarınca, yeni bir gıda formülü için onay alan ilk şirket, sunduğu bilimsel verileri 5 yıl boyunca koruma altına alabilecek. Bu süre zarfında başka hiçbir firma aynı verileri kullanarak pazara giriş yapamayacak. Bu da onay alan ilk firmaya yasal bir tekel hakkı tanınacağı anlamına geliyor. Vatandaşlar ise laboratuvar süreçlerinin ve içeriklerin detaylarını "ticari sır" engeli nedeniyle tam olarak öğrenemeyebilir.
"Mevzuat Yok" Denilemeyecek: Başvuru Süreci Başlayabilir
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte, yapay et ürünlerinin yarın hemen market raflarında satışa sunulması beklenmiyor. Ancak videoda paylaşılan hukuki tespitelere göre bu yönetmelik, ithalat ya da üretim yapmak isteyen şirketlerin önündeki hukuki boşluğu tamamen ortadan kaldırdı.
Bundan sonra herhangi bir firma yapay et üretimi veya ithalatı için başvurduğunda, bakanlık "buna dair bir mevzuatımız yok" gerekçesiyle başvuruyu reddedemeyecek. Yasal zemin hazırlandığı için başvuru yapıldığı andan itibaren sürecin işletilmesi hukuki bir zorunluluk haline gelecek.
Loading...