I. Dünya Savaşı sırasında İngiliz Yüksek Komiseri Percy Cox, Uceymi Bey’e Osmanlı ordusuna verdiği desteği çekmesi karşılığında tam 300 bin altın sterlin teklif etti. Bu astronomik teklifi reddeden çöl aslanına karşı bu kez İngilizlerin ünlü ajanı Lawrence devreye girdi. Lawrence’ın "Gel Osmanlı’yı beraber yıkalım, seni Irak’ın kralı yapalım" teklifi üzerine Uceymi Sadun Paşa, tarihe geçecek şu cevabı verdi:
"O hain elime geçmesin. Ona bir gün bu teklifi bana yapabilme cesaretini nereden bulduğunu soracağım!"
Osmanlı birliklerinin Kut bölgesinde İngiliz kuşatmasında sıkıştığı o kritik günlerde, adeta bir çöl şahini gibi ordunun yardımına koşan Uceymi Paşa, sarsılmaz ahlakı ve sadakatiyle düşmanın tüm planlarını altüst etti.
Topraklarını Bırakıp Milli Mücadele’ye Koştu
Mondros Mütarekesi’nin ardından Osmanlı yenilse de Uceymi Paşa pes etmedi. Irak’taki 150 bin dönümlük devasa arazisini ve servetini geride bırakarak 5 Haziran 1920’de Mardin’e geldi. Mustafa Kemal Atatürk liderliğindeki Milli Mücadele’ye katılan Iraklı lider, adamlarıyla birlikte Urfa’nın düşman işgalinden kurtuluşunda aktif ve hayati bir rol oynadı.
"14 Köy Değil, 1 Köy Yeter; Kalanı Yoksul Köylüye Verilsin"
İngilizlerin ısrarlı iade taleplerini Türkiye her seferinde kararlılıkla reddetti. Savaşın ardından Mustafa Kemal Atatürk, TBMM’den Uceymi Paşa ve adamları için 14 köy bağışlanmasını talep etti. Ancak krallığı reddeden o asil ruh, mal mülk davası da gütmedi. Atatürk’e "Bize sadece bir köy yeter, geri kalan 13 köye yoksul köylüler yerleştirilsin" diyerek adını bir kez daha gururla tarihe kazıdı.
Cebinde Türkiye Cumhuriyeti Kimliğiyle Sessiz Veda
Takvimler 29 Ekim 1960’ı gösterdiğinde, Uceymi Sadun Paşa Ankara’da sessizce gözlerini yumdu. Arkasında ne İngilizlerin vadettiği altınları ne bir taht ne de bir krallık tacı bıraktı. Ondan geriye kalan tek şey; tertemiz bir vicdan, şerefli bir tarih ve gururla taşıdığı Türkiye Cumhuriyeti nüfus cüzdanı oldu.
Çöl Mücahidi Uceym Sadun Paşa kimdir? Uceym Sadun Paşa'nın hayatı... OKUMAK İÇİN TIKLAYINIZ...