banner5

17.06.2019, 10:29

Başarı cezasız kalmaz

Endülüs esasında, tarihi kayıtların soğukluğunu, ancak hikayelerin sıcaklığıyla giderebileceğimizi söylemiş ve muhayyelat (yeni söyleyişle, fanstatika) tarafı ağır basan iki örnek vermiştik.

Şimdi daha sonut bir örnek üzerinden sürdürelim sözlerimizi ama bu hikayenin gereğince anlaşılması için Musa bin Nusayr’ın başarılarına ana hatlarıyla değinelim.

Musa, bir İngiliz tarihçisinin “Bana bir kahraman adı verin, size bir tarih yazayım” sözünün muhatabı olacak, yani sadece adıyla müstakil bir tarih yazılacak kadar önemli bir şahsiyettir.

Hicretin 19. yılında doğmuştur (640). Babasının, Hâlid b. Velîd’in Hicretin 12. yılına denk düşen bir seferinde esir alındığı, Arap olmadığı, Muâviye’nin muhafız birliği kumandanlığına kadar yükseldiği halde, Muâviye’yi Hz. Ali’ye karşı yürüttüğü mücadelede haksız gördüğü için Sıffîn Savaşı’na katılmadığı bildirilmiştir.

Musa hakkında, Diyanet İslam Anskilopedisi’nde adını taşıyan maddede geniş bilgi verilmiştir. Meraklılarını oraya yönlendirip, biz de oradaki cümleleri izleyerek onun hayatından önemli kesitleri iletelim:

Musa, Abdülazîz b. Mervân tarafından 698 yılında İfrîkıye ve Mağrib valiliğine tayin edildi. Bundan önceki hayatı da çok hareketli olan Musa için valilik hem İslam fetihleri hem de kendi hayatı bakımından bir dönüm noktasıydı. Tek derdi, Allah’ın adını yaymak için sürekli fetheden olmaktı. Bu bakımdan, sırasıyla:

-Kayrevan yakınındaki Zağvân Kalesi’nde ve civarında oturan Berberîleri itaat altına aldı. Bu sayede oğullarından Abdullah ile Mervân’a İfrîkıye’nin tamamını fethetme imkanı sağladı.

- Mağrib-i Evsat’a Berberî Hevvâre, Zenâte ve Kütâme kabilelerinin yaşadığı Sicilmâse ve Secûmâ şehirlerini ele geçirdi.

- HalifeAbdülmelik’in ölümü üzerine tahta çıkan oğlu I. Velîd’e biat ederek, İfrîkıye ve Mağrib valiliğinin doğrudan ona bağlanmasından aldığı güçle Mağrib-i Aksâ’yı fethetmek için harekete geçti; iki yılda Sebte dışında Kuzey Afrika’nın tamamını hâkimiyeti altına aldı.

-Tanca valiliğine kendi azatlısı olan Târık b. Ziyâd’ı getirdi; onun emrine 17.000 Arap, 12.000 Berberî askeri verdi; ayrıca onun yanında Berberîler’e İslam’ı öğretmek üzere âlimler bıraktı.

-Tunus’ta büyük bir tersane yaptırarak güçlendirdiği donanmayla Kuzey Afrika sahillerini tehdit eden Bizans üslerini vurmak maksadıyla denizde seferler düzenledi; Sardinya, Mayurka ve Minorka adalarını fethetti; Sicilya’daki bazı şehirleri alarak Bizans’ın deniz gücünü büyük ölçüde kırdı.

-Halife Velîd’den izin alarak, İspanya’nın güney sahillerine Tarîf b. Mâlik kumandasında bir keşif birliği yolladı (710).

-Tarîf’in keşfe dair olumlu bilgilerle ve hatırı sayılır bir ganimetle dönmesi üzerine 711 yılı ilkbaharında Tanca Valisi Târık b. Ziyâd’ın, içinde sadece 300 Arap asıllı askerin bulunduğu Berberîler’den oluşan 7000 kişilik bir orduyla, (bugünkü adıyla) Cebelitârık üzerinden İspanya’ya çıkmasını sağladı.

-Musa’nın gönderdiği 5000 kişilik ordu takviyesiyle, Rio Guadalete (Vâdiilekke) veya Rio Barbate kıyısında Vizigotlar’ı ağır bir hezimete uğratan Târık, kısa sürede Mâleka, İlbîre, Kurtuba, İsticce ve Vizigotların başşehri Tuleytula’yı fethetti.

-Târık fetihlerine devam ederken, Musa 18.000 kişilik bir orduyla İspanya’ya geçti (712). İşbîliye, Karmûne, Leble, Mâride’yi alarak, Târık’la Toledo’da buluştu (713). İki kumandan bundan sonra fetih faaliyetini İspanya’nın kuzeyine doğru iki koldan sürdürdü. Ertesi yıl Liyûn, Cillîkıye bölgeleriyle Lâride, Berşelûne (Barselona), Sarakusta şehirleri zaptedildi.

-Avrupa üzerinden İstanbul’u fethetmek isteyen Musa, bu uğurda Pireneler’i aşmaya çalıştığında, 75 yaşındaydı.

Târık’la birlikte İber yarımadasının neredeyse tamamını fetheden Musa’nın, Şam’a dönmesiyle birlikte yıldızı da sönmeye başladı.

Musa Şam yolundayken Halife Velîd hastalanmıştı. Halifenin kardeşi ve veliahdı Süleyman, Musa’dan dönüşünü yavaşlatarak Şam’a Velîd’in ölümünden sonra girmesini, getirmekte olduğu ganimet ve esirleri de bizzat kendisine vermesini istedi. Musa bu emre uymadı; aksine Velîd hayatta iken oraya ulaşmak için yürüyüşünü hızlandırdı ve onun ölümünden üç gün önce Şam’a girdi.

Bu yüzden Süleyman halife olur olmaz, Musa’yı bütün görevlerinden azledip, zindana attırdı; ayrıca onu yüklüce bir tazminat cezasına çarptırdı.

Ömer b. Abdülazîz’in araya girmesi ve Yezîd b. Mühelleb’in ödeyeceği paraya kefil olmasıyla işkence altında ölmekten kurtulan Musa’yı Süleyman daha sonra affetti ve onu yanında hacca götürdü. Musa bu yolculuk sırasında Medine’de (Vâdilkurâ’da) vefat etti (97 / 716).

İleteceğimiz hikaye bakımından, buradaki, “affetti” kelimesi çok zayıf kalmaktadır. Zira Süleyman, aile içi iktidar çatılmasında biat ettiği Halife’ye bağlı kalmaktan başka hiçbir şuçu olmayan Musa’yı, İspanya’yı emanet ettiği oğlunun kesik başını izlettirdikten sonra affetti.

Başarının cezasız kalmaması belki normaldi ama, bir fatihi Şam suikastçilerinin elinde can veren evladının kesik başına baktırarak terbiye etmenin, vicdanda yeri olabilir miydi?

Yorumlar (0)
11°
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 23 Ocak 2021
İmsak 06:47
Güneş 08:15
Öğle 13:21
İkindi 15:53
Akşam 18:16
Yatsı 19:40
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Fenerbahçe 19 39
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Alanyaspor 19 31
6. Hatayspor 19 31
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 19 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Sivasspor 19 24
13. Rizespor 19 24
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 16 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Burnley 18 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 19 33
5. Sevilla 18 33
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 19 28
8. Real Betis 19 26
9. Cádiz 19 24
10. Levante 19 23
11. Getafe 18 23
12. Celta de Vigo 19 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Real Valladolid 20 20
16. Eibar 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 19 16
20. Huesca 19 12