banner5

22.06.2020, 20:07

Mehmet Erdoğan’dan “Edebiyat ve Eleştiri Yazıları”

Mehmet Erdoğan, 40 yıllık yazı hayatının, 36 yıllık (1983-2019) müktesebatını, Toplu Yazılar alt başlığıyla Edebiyat ve Eleştiri Yazıları adlı kitabında topladı (Kopernik Kitap, İstanbul 2020).

Böylece, Erdoğan daha önce yayımlanan Sübjektif Yazılar, Şiirin Eşiğinde ve Eleştiri Denemeleri adlı üç kitabında yer alan yazılarıyla, çeşitli mevkutelerde yayımlanan, bir kısmı yeni olan yazılarını, hacimli (toplam 660 sayfalık) bir hurç içinde derlemiş oldu.

Erdoğan’ın kendi kelimeleriyle, kitapta yer alan yazıların tamamı derlenirken yeniden tasnif edilmiş, gözden geçirilmiş, bu vesileyle kimilerinde bazı küçük düzeltmeler yapılmış. Şiir Üzerine, Şairler Üzerine, Hikaye ve Hikayeciler Üzerine, Eleştiri ve Eleştirmenler Üzerine, Muhtelif Yazılar ve Konular Üzerine ve Söyleşiler başlığı altında, altı bölümden oluşan kitapta, 92 metin yer almıştır.

Bu hacimli kitabın, doğru okurlarıyla buluşmasını ve edebiyat muhitimiz için hayırlara vesile olmasını temenni ediyorum.

Mehmet Erdoğan (d. 1961), şiir “de” yazmış olmasına rağmen, asıl eleştiride ısrarlı olmuş, İmam Hatip ve İlahiyat eğitimli bir yazardır.

Eğitimini vurgulayışımın nedeni, onun yazı anlayış / eylem ve ahlakının kaynağına işaret etmek içindir: ’80 kuşağına mensup ve mezkur eğitimden geçmiş hemen her yazar gibi, Erdoğan da din-siyaset-edebiyat üçlüsünün birliğinde, yaşadığı zamanın hakkını, edebi bir zevkle ve dini - siyasi bir bakış açısıyla vermeye çalışmış; mensubu olduğu edebiyat muhitini daima önemsemiş, sol-kemalist kültürel iktidar tarafından tezkiye edilmeye tenezzül etmemiş ve dolayısıyla bu çevreye asla muhabbet duymamış, hatta muhabbet duyanlara karşı da mesafeli olmuştur.

Bu manada yazı çabasını, dünya görüşünün üzerine inşa ederek, kimliğini öne, yazı eylemini onun yedeğine almıştır. Diğer bir söyleyişle o, eleştirmen olan Mehmet Erdoğan değil, Mehmet Erdoğan olan bir eleştirmendir. Bu hakkını öncelikle teslim edelim ki, aşağıda ileteceğimiz birkaç eleştiri bu sayede doğru konumlanmış olsun.

Erdoğan, sanal ortamdaki yorungedergi’de kitabının serüvenini anlatırken, kendi muhitiyle birlikte, eleştiri ortamındaki yerini şu cümlelerle çerçevelemiştir:

“Düşünce ve tavır olarak Yeni Devir gazetesi, Mavera dergisi ve Dergâh Yayınları çevresine yakın oldum. Diriliş ve Edebiyat dergilerini uzaktan takip ettim. Hiçbir grup, oluşum, çevre ya da anlayışın gözü kapalı mensubu olmadım ama yakın olduğum çevrelere karşı da her zaman samimî davrandım. Ayane ile kendi arkadaş çevremizi oluşturmaya çalışırken Dergâh, Atlılar ve Kökler’de içeriden biri olarak yazdım. Bugünden geriye dönüp baktığımda kendimi ‘bağımsız’, ‘arada kalmış’ veya ‘bireysel’ olarak görüyorum.”

Erdoğan’ın buradaki mensubiyet beyanı ve kendine özel nitelemeleri yerli yerinde olmakla birlikte, ikincisi şu eke muhtaçtır: Tekinsizlik!

Tekinsizlikten kastım, kimi kaydi / metinsel ya da doğrudan şahsi hususları bir vicdan meselesi haline getirerek, bunların beyanını apansız yapıvermektir.

Erdoğan’ın tekinsizliği, mezkur sanal dergideki yazısında, kendisinin “bu yazıyı yazarken, şu şahsı eleştirdim” şeklinde somutlaşan ifadesiyle meşrulaşıyormuş gibi görünmesine rağmen, eleştiri sokağının diliyle söyleyecek olursak, onun asıl aniden giydirme merakının sonucu olsa gerektir.

Dolayısıyla yukarıdaki, kendi “bağımsız, arada kalmış veya bireysel” nitelemeleri, onun arzuladığı bir tutumdan çok, Ankara kanonunun, tekinsizliği nedeniyle ona uyguladığı mesafeden kaynaklanmış gibidir.

Örneğin, Necip Tosun’la ilgili “...yazarlık ilke ve ahlakından uzak bir tutum içindedir” (s. 395) şeklindeki yargısı, kendisinin edebi anlayışı ve ahlakı cihetinden yüzde yüz doğru olsa da, bir vicdan yükünün böylesine apansız bir şekilde beyanı, edebiyat eleştirisinin sıkleti itibariyle problemlidir.

Erdoğan, tekinsizliği ve dolayısıyla apansız beyanları yüzünden; muhitinde yer alan diğer yazarların ona karşı dikkatli davranmaları, tokadını yemeyecek bir mesafede durmaya özen göstermeleri nedeniyle, kendi çevresinde adeta hak edilmiş bir bağımsızlığa, arada kalmışlığa ve öznelliğe, yine kendi eliyle maruz kalmış gibidir.

Buna rağmen Erdoğan, asil bir dünya görüşü içinde, ahlaki bir mevzilenişle yürüttüğü eleştiri gayretinden, ilgili metinlere verdiği emekten ve yazma keyfinden kuşku duyulamayacak bir eleştirmendir.

Eleştiri, aynı zamanda geleceğe yazılan bir mektup da sayılabildiğine göre, Erdoğan’ın eleştirileri metinleri hakkındaki en güzel hükmü elbette zaman verecektir.

Yorumlar (0)
2
açık
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 16 Ocak 2021
İmsak 06:49
Güneş 08:19
Öğle 13:19
İkindi 15:46
Akşam 18:08
Yatsı 19:33
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 17 35
2. Fenerbahçe 17 35
3. Galatasaray 17 33
4. Gaziantep FK 17 31
5. Alanyaspor 18 30
6. Hatayspor 17 28
7. Karagümrük 18 27
8. Trabzonspor 17 26
9. Antalyaspor 18 24
10. Konyaspor 17 22
11. Sivasspor 17 22
12. Başakşehir 17 22
13. Kasımpaşa 17 22
14. Malatyaspor 17 21
15. Rizespor 17 21
16. Göztepe 17 19
17. Gençlerbirliği 18 19
18. Kayserispor 17 16
19. Ankaragücü 17 15
20. Denizlispor 17 14
21. Erzurumspor 18 13
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 17 36
2. Liverpool 17 33
3. Man City 16 32
4. Leicester City 17 32
5. Everton 17 32
6. Tottenham 17 30
7. Southampton 17 29
8. Aston Villa 15 26
9. Chelsea 17 26
10. West Ham 17 26
11. Arsenal 18 24
12. Leeds United 17 23
13. Crystal Palace 18 23
14. Wolverhampton 18 22
15. Newcastle 17 19
16. Burnley 16 16
17. Brighton 18 14
18. Fulham 16 12
19. West Bromwich 17 8
20. Sheffield United 18 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 18 32
5. Real Sociedad 19 30
6. Sevilla 17 30
7. Granada 18 27
8. Celta de Vigo 18 23
9. Cádiz 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 17 21
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Deportivo Alaves 18 18
17. Real Valladolid 18 18
18. Elche 16 16
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12