banner5

13.11.2018, 13:10

Modernliğin sessiz rendesi: Gündelik hayat

-Televiyonda ne var?

-Lâklâkiyât!

-Ne konuşuyorlar?

-Lagaluga!

-Yani?

-Lakırtı işte!

Lâklâkiyât, lagaluga ve lakırtı... televiyon yayınlarının düzeyini özetleyen gündelik üç kelime!

Gündelik, kendi sıradanlığına ve kendi iç işleyişine tabi olarak süren şey; olumsuzlanacak bir şey değil, zira hiçbir olumlamaya ihtiyaç duymayacak şekilde hepimiz “doğal olarak” onun içinde bulunuyoruz.

Örneğin, önceki akşam televizyonun önünden geçerken ilkin şu cümleyi duydum: “Üç imparatorluğun üzerinde oturuyoruz: Roma, Bizans, Osmanlı.”

İkinci geçişimde, şu laf düştü nasibime: “Tarihe takılıp kalmamalıyız, geleceğimizi kurmalıyız.”

“Osmanlı, Selçuklu’nun mirası üzerinde oturmuyor muydu” diye sormamın bir gereği olmadığı gibi, “geçmişten bağımsız bir gelecek zaman var mı” diye sormamın bir gereği yok. Zira, o kişi televiyonun gündelik ihtiyacı nedeniyle bunları söylemek zorunda, ben de aynı nedenle bunları duyarken, o esnadaki işim neyse (ki, bu sadece televiyona bakmaktan ibaret de olsa) neticede yine onu yapmak durumundayım.

Lâklâkiyât içinde lagalugalı lakırtıları söyleyenin söyleyişinde ve onu dinleyenin dinleyişinde, “bunda bir anormallik yok mu” sorusunu sormaya engel bir normalliğin hakimiyeti söz konusu kısaca; böyle oluşuyla gündelik olanın; hiç sorun olmayışı, bilakis öyle olmayışının büyük bir sorun olması cihetiyle...

Düşünelim, elektrikler kesik ve televizyon izleyemiyoruz. Olacak şey mi? İzleyeceğimiz şey lâklâkiyât içinde lagalugalı lakırtıdan ibaret de olsa biz ona talibiz; normal olan bu. Hem de bu tutumda bir anormallik ihtimal etmeyi anormalleştiren bir gerçeklikle!

Heidegger’in, lakıtıyla ilgili tefsiri de üç aşağı beş yukarı böyle:

“(S)öz, hakkında konuşulan varolanla birincil varlık ilişkisini kaybettiğinden veya zaten kazanmamış olduğundan, kendisini bildirirken bu varolanı kendisine asli biçimde maletmemekte ve laf taşıma ve arkasından konuşma yoluyla kendini aktarmaktadır. Hakkında konuşulanın kendisi daha geniş daireler çizmeye başlamakta ve hakim bir karaktere kavuşmaktadır. Bir şey, hakkında öyle dendiği için öyle olur artık. İşte lakırtı, tam da bu laf taşıma ve arkasından konuşmayla tesis olur. Bu yüzden zaten başlangıçta sağlam bir zemin üzerinde durmuyor olmaklığımız artık tümüyle zeminsizlik seviyesine düşmektedir. Bu durum, yalnızca şifahen arkasından konuşmayla sınırlı olmayıp yazılı alana da sirayet ederek kendini ‘çalakalemlik’ olarak yaygınlaştıraktadır. Buradaki arkasından konuşma, kulağa çalınanlar üzerine temelleniyor değildir. Bilakis yarım yamalak okunanlardan beslenmektedir. Okurun ortalama anlayışı, neyin asli olarak elde edilip kazanıldığının, neyin ise arkasından konuşmaya dayandığının asla ayırdına varamayacaktır. Dahası ortalama anlayış, böylesi bir ayrımı istemeyecek ve hatta bu ayrıma gerek bile duymayacaktır çünkü ortalama anlayış zaten her şeyi anlamış olmak demektir.

Lakırtının zeminsizliği, onun kamuya dahil olma yollarını tıkamaz, bilakis bunu kolaylaştırır. Lakırtı, konuları önceden kendimize maletmek zorunda kalmadan her şeyi anlama olanağıdır. Böyle bir maletme sırasında başarısızlığa uğrama tehlikesinden bizi koruyan yine lakırtıdır. Herkesin derleyip toparlayabileceği lakırtı, bizi sahici anlama görevinden muaf kıldığı gibi (vurgular benim), kayısız bir anlaşılabilirlik yaratarak hiçbir şeyin kapalı kalmamasını sağlar.” (Varlık ve Zaman, çev.: Kaan Ökten, Alfa Yayınları, İstanbul 2018)

Burada gözden kaçırılmaması gereken şey, insani planda (insan olmanın hakikatince) anormalliği aşikar olan söz konusu gerçekliğin, aynı zamanda gündelik olma vasfıyla her türlü ilgiyi kendi kapsamı içine çekerek sıradanlaştırmasıdır.

Modernizm denilen şey tamı tamına budur biraz da: Değersizin değerlileştirilmesi itibarsızlaştırmanın muteber olması; körleşmenin, çok şeyin görülmesiyle başarılması; lâklâkiyâtın hikmet sanılması; lagalugaya ciddiyet yüklenmesi; lakırtının, dedi kodunun, çalakalemliğin normalleşmesi!

Hal böyle olunca, bir artistin metresini dövmesi, gayri meşru ilişki (nikahsızlık) cihetinden değil, kadın hakları cihetinden dindar bir kişinin eleştirisine konu olmakla, bir dinsizin dindarların hayatına çeki düzen verme zorbalığı dinin daha iyi anlaşılması gayretine tebdil edilmekle, varlığından razı olunulan iki durum haline gelebiliyor.

Öte yandan, televiyonda ülkenin istiklaline dair yapılan bir oturumla, balıkların üremesi hakkında yayınlanan bir belgesel, ikisinin de neticede yayın olmaları; bir gezi porogramında verilen yöresel bir yemek tarifiyle, bir dini programda sınava girilirken edilmesi önerilen dua, ikisinin de lâklâkiyâtta müşterekliği bakımından aynılaşırken, bunlar arasındaki farka dair her muhtemel itiraz silinmiş, anormallikler de normalleştirilmiş olunuyor.

Sonuçta hepimizin üstünde sessiz bir rende gibi işliyor modernlik. Bu rendede oluşumuza, gündelikliği nedeniyle hiç takılmadığımız için, modernizme karşı olduğumuzu söylememiz bile bir problem oluşturmuyor.

Lâklâkiyât içinde lagalugalı lakırtılarla gündelik hayata uyumlulaştırılıyoruz ya, artık ne gam!

Yorumlar (0)
12°
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 23 Ocak 2021
İmsak 06:47
Güneş 08:15
Öğle 13:21
İkindi 15:53
Akşam 18:16
Yatsı 19:40
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Fenerbahçe 19 39
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Trabzonspor 20 33
6. Alanyaspor 19 31
7. Hatayspor 19 31
8. Karagümrük 19 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Sivasspor 19 24
13. Rizespor 19 24
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 16 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Burnley 18 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 18 37
3. Sevilla 19 36
4. Barcelona 18 34
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 19 28
8. Real Betis 19 26
9. Cádiz 20 24
10. Levante 19 23
11. Getafe 18 23
12. Celta de Vigo 19 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Real Valladolid 20 20
16. Eibar 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 19 16
20. Huesca 20 13