ABD Başkanı Donald Trump, ABD-İran mutabakatının ardından Hürmüz Boğazı'ndaki hareketliliğe ilişkin açıklama yaptı.
Trump, "Petrol yüklü çok sayıda gemi Hürmüz Boğazı'ndan çıkmaya başladı. Gemiler tamamen güvenli, emniyetli ve sorunsuz olan güney koridoru boyunca ilerliyor. Ayrıca kullanılabilecek başka geçiş güzergâhları da mevcut" ifadelerini kullandı.
ATEŞKESTE SON DURUM
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise CNBC'ye verdiği röportajda anlaşmaya yönelik eleştirilere cevap verdi.
Vance, "Bence İsrail'de bazı kesimler bu anlaşmadan oldukça memnun. İran devlet medyasında zaman zaman anlaşmayı yanlış yansıtan sertlik yanlısı unsurlar görüyoruz. Bazen İsrail medyasındaki bazı çevreler de bu söylemleri alıp yayıyor. Ancak insanlar bu anlaşmanın metnini gördüklerinde, bunun tüm bölgeyi daha güvenli hale getireceğini anlayacaklar." dedi.
İran ile doğrudan temas halinde olduklarını belirten Vance, "Şu anda İran sistemiyle doğrudan konuşuyoruz. Artık arka kanallar üzerinden mesaj iletmiyoruz. Muhataplarımızla doğrudan görüşüyoruz. Bu sayede neyin gerçek, neyin propaganda olduğunu, hangi konularda ciddi olduklarını ve hangi konularda ciddi olmadıklarını daha net anlayabiliyoruz." ifadelerini kullandı.
Vance ayrıca, "Esasen burada tüm kartlar bizim elimizde. İranlılar taahhüt vermezse onlara hiçbir şey vermek zorunda değiliz. İran'a açık bir el uzatıyoruz. Eğer bizimle ilişkilerini değiştirmek istiyorlarsa, biz de İran'la ilişkilerimizi değiştireceğiz. Teklif bu." değerlendirmesinde bulundu.
Körfez ülkelerinin anlaşmaya yaklaşımına da değinen Vance, "Körfez koalisyonu Obama'nın İran anlaşmasından nefret ediyordu çünkü İran'ın kötü bir aktör olmaya devam etmesine izin verdiğini düşünüyorlardı. Başkan Trump'ın barış anlaşmasını ise seviyorlar çünkü bunu yeni bir Orta Doğu inşa etmek için fırsat olarak görüyorlar." dedi.
İRAN REJİMİNE SESLENDİ
Başkan Yardımcısı "İranlılara şunu söylüyoruz. Eğer iyi niyetle görüşürseniz ve nükleer silah geliştirmemeye yönelik uzun vadeli bir taahhüt verirseniz, ülkenizin başarılı olmasını sağlayacağız. İranlı radikallerin ve siyasi liderlerin, 'ABD'yle son 47 yıldaki ilişkimiz bir hataydı. Yeni bir sayfa açalım.' dediğini görüyoruz" diye de ekledi.
"BEKLENTİMİZ, BOĞAZIN UZUN VADEDE ÜCRETSİZ BİR ŞEKİLDE AÇILMASIDIR"
"Beklentimiz, Hürmüz Boğazı'nın uzun vadede ücretsiz bir şekilde açılmasıdır ve bu, teknik müzakerelerde çözüme kavuşturacağımız türden bir konudur" diyen Vance anlaşmanın iki aşamalı bir doğrulama süreci içereceğini belirtti.
Cuma günü İsviçre'de yapılması planlanan imza törenine de değinen Vance, anlaşmanın imza törenine İran Başmüzakerecisi ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve diğer yetkililerin katılımını beklediklerini ileri sürdü.
Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere ilişkin konuşan ABD Başkan Yardımcısı Vance, "Beklentimiz, boğazın uzun vadede ücretsiz bir şekilde açılmasıdır ve bu, teknik müzakerelerde çözüme kavuşturacağımız türden bir konudur. Hala üzerinde çalışılması gereken çok sayıda ayrıntı var" ifadelerini kullandı.
"YAPTIRIMLAR HAFİFLETİLECEK" AÇIKLAMASI
Hala netleştirilmesi gereken çok sayıda ayrıntının olduğunu aktaran JD Vance, bütün kozların ABD'nin elinde olduğunu söyledi. Anlaşmanın iki temel ayağının Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve İran'ın hiçbir zaman nükleer silah geliştirmeyeceğine ilişkin uzun vadeli bir taahhüdün güvence altına alınması olduğunu vurgulayan Vance, İran'ın anlaşma kapsamındaki taahhütlerine uyması halinde ekonomik yaptırımların veya diğer engellerin hafifletilmesiyle ödüllendirileceğini ve böylece Tahran'ın "dünya ekonomisine yeniden davet edileceğini" ifade etti. Van röportajında "Bence bu ABD halkı için harika bir gün" ifadelerini kullandı.
"ANLAŞMA, İRAN'IN ASLA NÜKLEER SİLAHA SAHİP OLMAYACAĞINI GÜVENCE ALTINA ALDI"
ABD'li haber kanalı CBS'te yayınlanan sabah programı CBS Mornings'e de bağlanan Vance, "Bazen bu tür anlaşmalarda bazı diplomatik prosedürler ve üzerinde çalışılması gereken bazı teknik konular olur, ancak tam metni bu hafta yayımlamayı planlıyoruz" dedi. JD Vance anlaşmanın "İran'ın asla nükleer silaha sahip olmayacağını güvence altına aldığını ve Hürmüz Boğazı'nı açtığını" savundu.
"BİZİM SÖYLEDİĞİMİZ ŞEY, VARLIKLARIN DONDURULMASININ KALDIRILMASINI GÖRÜŞMEYE HAZIR OLDUĞUMUZDUR"
Anlaşmanın "temelde İran'a uzatılmış bir el" olduğunu belirten ABD Başkan Yardımcısı, "Bakın, eğer yükümlülüklerinize uymaya istekliyseniz, nükleer programınızın gerçek denetimlere açılmasına izin vermeye hazırsanız, o zaman sizi dünya ekonomisine yeniden kabul edeceğiz" dedi. Vance röportajında, İran'ın "bu anlaşmada üstlendiği yükümlülükleri yerine getirmesi halinde çok daha iyi ve çok daha müreffeh bir geleceğe sahip olacağını" vurguladı. Ayrıca İran'a ait dondurulmuş mali varlıkların serbest bırakılmasının, "cuma günkü resmi imzanın ardından yapılacak teknik görüşmelerde ele alınacak konulardan biri" olduğunu belirtti. İran'ın belirli kriterleri karşılaması halinde 24 milyar dolarlık dondurulmuş fona erişeceği yönündeki iddiaları reddeden Vance, söz konusu rakamın "metinlerin hiçbir yerinde bulunmadığını" söyledi. ABD Başkan Yardımcısı, "Bizim söylediğimiz şey, varlıkların dondurulmasının kaldırılmasını görüşmeye hazır olduğumuzdur. Ancak çok daha büyük mesele, nükleer program konusunda uzun vadeli taahhütlerde bulunmaları şartıyla ekonomilerine yönelik yaptırımların kaldırılmasıdır" şeklinde konuştu.
