Sudan'da neler oluyor? Gelişmeler neyi işaret ediyor?

Sudan Cumhurbaşkanı Ömer El-Beşir, Hartum'daki Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda yaptığı açıklamada; hükümetin feshedildiğini ve Sudan'da bir yıl süreyle olağanüstü hal ilan edildiğini, kendisinin de 2020 seçimlerinde aday olmayacağını ifade etti. Peki, ülkemiz ile ilişkileri son dönemde gelişmiş olan Sudan, bu duruma nasıl geldi? Halkın gıda fiyatlarının yükselmesine karşı başlattığı sokak gösterilerinden hükümetin feshedilmesine kadar giden süreçte önemli faktörler nelerdi?

Sudan'da neler oluyor? Gelişmeler neyi işaret ediyor?

Bilindiği üzere 16 Aralık 2018 tarihinde gıda fiyatlarındaki yükseliş sebebiyle ilk olarak Atbara kentinde hükümet aleyhinde başlayan protestolar, Port Sudan ve Başkent Hartum gibi diğer önemli şehirlere ve vilayetlere sıçradı. Hükümet aleyhine olan bu gösterilerin en dikkat çeken tarafı ise göstericiler tarafından atılan slogan: Teskut bes, düş yeter! Protestocuların temel hedefi 30 seneden beri ülkeyi yöneten Beşir rejiminin iktidardan düşmesi.

Sudan'da gösterileri Meslek Grupları Birliği organize ediyor. Bu örgüt, Tabipler Birliği gibi çeşitli meslek gruplarını ortak çatışı altında topluyor. Bu gruplarında ortak çağrısı Beşir rejiminin iktidarı bırakması ve geçici bir hükümete devretmesi yönündedir. Cumhurbaşkanı Beşir ise 2015 yılında seçimle geldiğini, kendisinin meşru bir cumhurbaşkanı olduğunu ve 2020 seçimlerine kadar da yönetimde kalacağını söylemiştir. Protesto gösterilerinin başlamasından hemen sonra ise başta başkent Hartum olmak üzere Port Sudan, Atbara, Kordufan gibi önemli vilayetler de güvenlik önlemlerini artırmış, göstericiler ve güvenlik güçleri arasında zaman zaman arbedeler yaşanmıştır. Bunun neticesinde Uluslararası Af Örgütüne göre 50, Hükümet yetkililerinin açıklamalarına göre ise 30 kişi hayatını kaybetmiştir. Bu hadiselerin akabinde ise Cumhurbaşkanı Beşir ekonomik reform vaadinde bulunsa da ülkede hükümet karşıtı gösteriler devam etmektedir.

Bu son hükümet karşıtı sokak gösterileri, Arap Baharı'yla birlikte 2013'te gerçekleştirilen eylemlerden farklılık göstermektedir. Aralık ayında başlayan gösterilerin temel nedeni ekonomik. Göstericiler ülkede yaşanan ekonomik krizin hükümetin sorumluluğu altında olduğunu söylemektedirler. Lakin bu ekonomik kriz, en az yirmi yıldan beri devam eden büyük çaplı sorunların neticesidir. Bu sorunlar arasında; 15 yılı aşan Amerikan ambargosu, Hartum yönetimi ile Darfurlu isyancılar arasında yaşanan çatışmalar ve Güney Sudan'ın ayrılması ile ortaya çıkan petrol krizi vardır. Bu birikmiş sorunlar mevcut ekonomik bunalımı tetiklemiştir. Amerikan ambargosu nedeniyle ham madde sıkıntısı yaşayan Sudan hükümeti, elindeki sınırlı maddi kaynakları ise Darfur'da ki çatışmaları bastırmaya harcamıştır. Ayrıca Güney Sudan'ın Kuzey Sudan'dan ayrılması da Sudan'ın petrol gelirlerinin üçte ikisini kaybetmesine neden olmuştur.

31 Ocak'ta çeşitli üniversitelerden 541 Akademisyen Hükümetin istifası ile birlikte geçici bir hükümet kurulması yönündeki taleplerini içeren bir bildiri imzaladılar. Hükümet tarafından yapılan açıklamada ise geçici bir hükümet kurma isteği reddedilmiş, ülkedeki mevcut güncel sorunların mevcut yasalar çerçevesinde çözüleceği ifade edilmiştir.

Geçtiğimiz Pazartesi günü Trump'ın Ulusal Güvenlik Danışmanının Afrika Masası Direktörü Cyril Sartor'ün; Hartum'u ziyareti sırasında Sudan'a dışarıdan herhangi bir çözüm empoze edilmesinin kabul edilemeyeceği açıklandı. Sudan Hükümeti'nin Washington yönetimi ile diyaloğu devam etmesine ve uygulanan ambargonun hafifletmesine rağmen ABD henüz, Sudan'ı terörü destekleyen devletler listesinden çıkarmamıştır. Bu aşamada Hartum Yönetimi bir taraftan ABD ile ilişkileri normalleştirmeye çalışırken diğer taraftan da içindeki ekonomik kriz ve hükümet karşıtı eylemlere baş etmeye çalışmaktadır.

Sartor, iki gün boyunca Hükümet yetkilileri ile istişarede bulunmuş ve Fransız Haber Ajansına (AFP) yaptığı açıklamasında; Güvenlik güçlerinin göstericilere karşı aşırı derecede sert davranmasını, şiddete başvurmasını ve ilaveten eylemcilerin yargısız tutuklanmalarının kabul edilemez bulduklarını söylemiştir.

Son günlerde Sudan'da yaşanan gelişmeler Washington ile Hartum hükümeti arasındaki müzakere ve Sudan'ın terör listesinden çıkarılma sürecini olumsuz etkileme riskini taşmaktadır.

Haber Vakti- Fahrul İslam Özcan-Sudan/Hartum

Güncelleme Tarihi: 28 Şubat 2019, 12:05
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner5