banner5

banner29

Bumin Kağan kimdir? Bumin Kağan nerede ve ne zaman yaşadı?

Göktürkleri kim kurmuştur? Bumin kağan kimdir? Bumin Kağan nerede ve ne zaman yaşamıştır? Bumin Kağan'ın hayatı...

Tarih 10.03.2020, 17:44 12.03.2020, 00:05
Bumin Kağan kimdir? Bumin Kağan nerede ve ne zaman yaşadı?

Göktürkleri kim kurmuştur? Bumin kağan kimdir? Bumin Kağan nerede ve ne zaman yaşamıştır? Bumin Kağan'ın hayatı...

Göktürk İmparatorluğu'nun kurucusu olan Bumin Kağan'ın doğum tarihi kesin olarak bilinmemektedir. ettiği Kök Türk Kaganlığı her bakımdan modern bir devlet olup, anlayış ve teşkilat yapısıyla, daha sonraki devletlerimizin de esasını meydana getirmiştir.Çin kaynaklarında ismi T’u-men (Tümen veya Tuman) şeklinde transkripsiyon edilen bu Türk beyi, Aşina sülalesinin nüfuzlu kişilerinden biri idi.

Babası Nadulu, Türk aşiret beylerindendi. Bumin Kağan, Göktürk ve Töles kabilelerini tek bayrak altında toplayarak Juan-Juan (Cücenler) devletine karşı savaşa girmiştir. Kısa zamanda bu devletin hakimiyetinden kurtularak Çin ile sıkı ilişkiler kurdu.

Bir Çin prensesiyle evlenen Bumin Kağan daha sonra Çin'in iç karışıklıklarından yararlanarak hızla yeni bir Türk imparatorluğu kurdu. Devletin kuruluşundan kısa bir süre sonra ise hayatını kaybetti. Kurulan devletin başkenti Orhon kıyılarında, Ötüken Dağı eteklerindeydi. Kardeşi İstemi Yabgu, kendisine devletin kuruluşunda büyük ölçüde yardım etmiştir.

Hükümdar oluşu:

 Bumin Kağan, 540 yılında kabilenin yönetimine geçerek Aşina kabilesinin başı yani Han’ı oldu. Özellikle bölgede ikiye bölünen Topa İmparatorluğunun doğu ve batı kolları asında mücadele ve Juan-Juan iktidarından çekinen Batı Topa İmparatorluğu Bumin Kağan ile iyi ilişkiler kurmaya çalışmıştır. İli derleyen ve bu nedenle İliğ Kağan olarak da bilinir.552 yılının basında Bumın’ın liderliğindeki Kök Türkler, Juan-juan ülkesine hücuma basladı. Juan-juan ordusu ağır bir mağlubiyete uğratılınca,Anaguey üzüntüsünden kendi canına kıydı, oğlu ise Çin’e kaçmak zorunda kaldı. Juan-juan halkının bir bölümü Kuzey Ch’i devletinin himayesine sığındılar. Bundan sonra Bumın İl Kagan (belki İllig Kagan) unvanını aldı.

Bumin Kağan Prenses Chang'le ile evlenerek Batı Vey hanedanı ile akrabalık kurdu. 552'de Huai-Huang'ın kuzeyinde Cücenlere ağır ve ani bir darbe vurarak bu devleti ortadan kaldırdı. Daha sonra Ötüken merkezli Göktürk Kağanlığı'nı kurdu. Devletinin batı kanadının yönetimini küçük kardeşi İstemi Yabgu'ya verdi. Bumin Kağan'ın vefatının ardından yerine oğlu İssik Kağan geçti. İssik ölünce yerine kardeşi Mukan Kağan geçmiştir.

Kitabelerde Kök Türk Kaganlığının kuruluşu şu cümlelerle anlatılmaktadır:

“Yukarıda mavi gök, asağıda yağız yer yaratıldıktan sonra,ikisinin arasında insan oğlu yaratılmış. İnsan oğlunun üzerine atalarım Bumin Kagan ve İstemi Kagan oturmuş; oturduktan sonra Türk milletinin ülkesini,töresini idare etmiş, düzenlemiş, dört taraf hep düşman imiş. Asker gönderip dört yandaki halkı hep itaata almış, boyun eğdirmiş. Baslılara baş eğdirmis,dizlilere diz çöktürmüş. Doğuda Kadırkan Yış’a kadar, batıda Temir Kapı’yakadar milletini yerlestirmis. İkisinin arasında pek teşkilatlı Kök Türkler böylece oturur imiş. Bilge kagan, yiğit kagan imiş. Bakanları da yine bilge ve yiğitmiş şüphesiz. Beyleri de, milleti de yine doğru imiş. Onun için ülkeyi böylece tutmuş,vatana sahip olmuş, töreyi düzenlemiş. Kendisi daha sonra ölmüş.”

Moğolistan'da Orhun nehri yakınlarında bulunan Kül Tigin Yazıtlarının doğu yüzünde; "Üstte mavi gök, altta yağız yer kılındıkta, ikisi arasında insan oğlu kılınmış. İnsan oğlunun üzerine ecdadım Bumin Kağan, İstemi Kağan oturmuş. Oturarak Türk milletinin ilini töresini tutuvermiş, düzenleyi vermiş. Dört taraf hep düşman imiş. Ordu salarak dört taraftaki milleti hep almış, hep tâbi kılmış. Başlıya baş eğdirmiş, dizliye diz çöktürmüş. Doğuda Kadırkan ormanına kadar, batıda Demir Kapı'ya kadar kondurmuş. İkisi arasında pek teşkilâtsız Göktürk öylece oturuyormuş." şeklinde Bumin Kağan'dan bahsedilmektedir.

Ölümü:

Bumın’ın ne şekilde ve ne sebepten öldüğü bildirilmemiştir. Bumın’ın vefatı ve cenaze merasimi konusunda kitabeler şöyle demektedir:

İli tutup, töreyi düzenlemiş. Kendisi sonra ölmüş. Yasçı, ağlayıcı,doğuda gün-doğusundan Bök (Bük) Halkı, Çöllüg İlliler, Çinliler, Tibetliler,Avarlar, Romalılar, Kırgızlar, Üç Kurıkanlar, Otuz Tatarlar, Kıtanlar, Tatabılar gelip ağlamış, yas tutmuşlar. Bu kadar ünlü kagan imiş.

Yorumlar (0)
6
açık
Günün Anketi Tümü
ABD seçimlerinde sizce hile var mı?
ABD seçimlerinde sizce hile var mı?
Namaz Vakti 28 Kasım 2020
İmsak 06:29
Güneş 07:59
Öğle 12:57
İkindi 15:23
Akşam 17:45
Yatsı 19:10
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 8 20
2. Fenerbahçe 9 20
3. Galatasaray 9 17
4. Gaziantep FK 9 14
5. Karagümrük 9 13
6. Başakşehir 9 13
7. Beşiktaş 8 13
8. Konyaspor 8 12
9. Rizespor 8 12
10. Kasımpaşa 9 12
11. Hatayspor 7 12
12. Trabzonspor 10 12
13. Göztepe 8 11
14. Malatyaspor 8 11
15. Sivasspor 8 9
16. Antalyaspor 9 9
17. Erzurumspor 8 8
18. Kayserispor 8 7
19. Gençlerbirliği 8 5
20. Denizlispor 8 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 10 20
2. Adana Demirspor 9 18
3. Ankara Keçiörengücü 10 18
4. Tuzlaspor 9 18
5. İstanbulspor 9 17
6. Samsunspor 10 17
7. Giresunspor 9 15
8. Bursaspor 10 14
9. Balıkesirspor 10 14
10. Altay 8 13
11. Akhisar Bld.Spor 10 13
12. Adanaspor 9 12
13. Ümraniye 10 10
14. Bandırmaspor 10 8
15. Boluspor 10 7
16. Menemen Belediyespor 8 6
17. Ankaraspor 9 5
18. Eskişehirspor 10 1
Takımlar O P
1. Tottenham 9 20
2. Liverpool 9 20
3. Chelsea 9 18
4. Leicester City 9 18
5. Southampton 9 17
6. Everton 9 16
7. Aston Villa 8 15
8. West Ham 9 14
9. Wolverhampton 9 14
10. M. United 8 13
11. Crystal Palace 9 13
12. Arsenal 9 13
13. Man City 8 12
14. Leeds United 9 11
15. Newcastle 9 11
16. Brighton 9 9
17. Burnley 8 5
18. Fulham 9 4
19. West Bromwich 9 3
20. Sheffield United 9 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 10 23
2. Atletico Madrid 8 20
3. Villarreal 10 19
4. Real Madrid 9 17
5. Cádiz 10 14
6. Granada 9 14
7. Sevilla 8 13
8. Athletic Bilbao 9 12
9. Valencia 10 12
10. Elche 8 12
11. Getafe 9 12
12. Real Betis 10 12
13. Barcelona 8 11
14. Osasuna 9 11
15. Deportivo Alaves 10 10
16. Eibar 10 10
17. Real Valladolid 10 9
18. Levante 9 7
19. Huesca 10 7
20. Celta de Vigo 10 7