banner5

03.03.2019, 09:47

Doğu Karadeniz’de manzaranın dili

Bundan yaklaşık yirmi yıl önceydi. Ülke sevgisinden kuşku duymadığım bir Ermeni arkadaşım, yerel vakıflardan biri tarafından yürütülen bir AB projesi kapsamında, Karadeniz’deki kiliselerin envanterini çıkarmak için, bölgede yaptığı uzun ve çok zahmetli geziye dair kimi hatıralarını anlatmıştı. Hani “içim cız etmişti” derler ya, ben de böyle sarsıcı bir iç etkiyle dinlemiştim onu.

Zira, demokrasi şehidimiz Adnan Menderes devrinde, özellikleSuriçi’nde yapılan yeni imar çalışmasında, yerle bir edilen tarihi camilerin, hamamların, çeşmelerin, sebillerin.. bile sıhhatli bir kaydının tutulmadığını hatırlayarak, Menderes sonrasında da ülke kalkınması adına barajlar, termik santraller, göletler yoluyla sürdürülen çevre tahribatına “dur” diyememenin acziyetini ta iliklerimle hissetmiştim.

Neyse ki, zamanla, Güneydoğu Anadolu Projesi’nden (GAP) edinilen tecrübeyle oluşturan, Doğu Anadolu Projesi (DAP), Konya Ovaları Projesi (KOP), Doğu Karadeniz Bölgesel Gelişim Projesi (DOKAP), Zonguldak – Bartın - Karabük Projesi (ZBK) ve Yeşilırmak Havza Gelişim Projesi (YHG) kapsamında yapılan bölgesel çalışmaların, tabiat yapılarıyla birlikte kültürel yapıların analizlerini de esas alması az da olsa yüreğime su serpti.

Bununla bağlantılı olarak, geçtiğimiz haftanın son iki gününde DOKAP tarafından yaptırılan Karadeniz Kültür Envanteri Projesi’nin kayıt işlemlerinin bitirilmesi münasebetiyle yapılan sunum için Giresun’da bulundum.

Sunuma hiç de elverişli olmayan daracık bir salonda, il valisi, DOKAP Başkanı Yusuf Mengi ve projenin Genel Yönetmeni İmdat Demir, bölgedeki ulaşım ağının yetersizliğini gidermeyi, dağınık yerleşimlere hizmet problemlerini çözmeyi, işsizliği ve buna bağlı göçleri önlemeyi, ekonominin sektörel sıkıntıları ile markalaşma dertlerini halletmeyi, ezcümle milli gelirin bölgesel bazda arttırılmasını merkeze alan proje hakkında gerekli bilgileri ilettiler.

Zikredilen bu hususların ve bunlarla ilgili yürütülen gayretlerin çok çok önemli olduğunu bilmekle beraber, benim projeye yönelik dikkatim, Doğu Karadeniz’deki manzaranın diline özel olarak yapılan görsel kayıtlarda ve buna mahsus okumalarda toplandı.

“Manzara” derken, sadece ufkî / çevresel seyre ilişkin bir görsellikten söz etmiyorum. Nazar ile aynı kökten gelen manzara, seyr yoluyla elde edilen hayata, insana ve şeylere dair keşfî bilgilerin tümünü kapsıyor. Böyle bir manzara seyriyle imara ilişkin yeni düzenlemelerde ancak isabet kaydedilebileceği gibi, bölgenin antropolojik ve sosyolojik dinamiklerini kültür algısı içinde doğru konumlandırmak da ancak bu sayede mümkün olabilecektir.

Bunun için gerekli ilk şey ise, projeyi üstlenen kişilerin, ilgili şartnameyisadece esaslarını yerine getirmek bakımından takip ederek, onu aşan bir özveriyle, gönülden bir yönelişle çalışmalarıdır.

Projenin Genel Yönetmeni İmdat Demir’in, aynı zamanda bölgenin çocuğu olarak, zikrettiğim durumu daha işin başlangıcında yüklenmesi ve çalışmalarını bu minvalde gerçekleştirmesi beni ziyadesiyle sevindirdi.

Demir’in verdiği bilgiye göre, “Karadeniz’de Zamanın İzleri – Karadeniz Kültür Envanteri Projesi kapsamında www.karadeniz.gov.tr üzerinden yayınlanmakta olan muhteva”, bölgenin tarihsel mirasının, kültür tarihinin ve doğal varlıklarının ilk defa çok ayrıntılılı bir şekilde incelenmesiyle bir araya getirilmiş; Kültürel Kaynak Yönetimi içinde bölgenin kültürel yüzeyleri, altyapıları, aktörleri, kurumları, mevcut istatistikleri, karşılaştırmalı veriler ışığında proje ekibi tarafından derinlemesine tahlil edilmiş.

Bundan kaynaklanan bir iddiayla Demir, “Geliştirdiğimiz kavramsal çalışma metodu, Türkiye’deki verili düzende daha önce yapılmış çalışmalarla kıyaslanması zor bir ölçektedir. Bu proje, ihtiyaçlara özgü geliştirilmiş yenilikçi teorik yapısı, teorik gücü kadar saha araştırma ve editöryal çalışma titizliği, görsel sanatlarla bütünleşik, çağdaş yazılım mimarisi ile oluşturduğu iş zekası uygulamaları, sürdürülebilirliği ve en önemlisi kolaylıkla uygulanabilir yapısı ile de Türkiye’de ilk defa hayata geçirilen bir projedir” şeklinde haklı olarak övünebilmektedir.

Projenin sunumuna katılan misafir ekip olarak biz, Demir’in haklılığını, kardeşim Fikri Cumhur’un rehberliğinde Kuzalan Tabiat Parkı’nda yaptığımız gezide küçük bir yönüyle de olsa bizzat gördük.

Gürül gürül akan sulardaki ses ve renk değişmelerini gereğince kaydedebilmek için, gözünüzü vizöre yapıştırarak saatlerce beklemeniz gerekiyor. Zira, Karadeniz’de ses ve renk sürekli kırılıma uğrar ve siz o kırılımların arasındaki an’larda akarak, Karadeniz’in farkını fark edersiniz.

Bu manada Karadeniz’i görsel olarak gereğince kaydetmek bir ömre ve bin zevke bedeldir; projede bu işle görevlendirilen ekibin gönül ehli olmasının önemi ise ortaya koyulan yetkin sonuçtan bellidir.

Yukarıda zikrettiğimiz niyetle, gayretle ve gönül yatkınlığıyla bu ve benzeri projelerin yaygınlaşmasını temenni ederken, Karadeniz Kültür Envanteri Projesi’nin gerçekleşmesinde emeği bulunan herkese teşekkür ediyorum.

Yorumlar (0)
14°
açık
Günün Anketi Tümü
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Whatsapp Sözleşmesi'ni kabul ettiniz mi?
Namaz Vakti 23 Ocak 2021
İmsak 06:47
Güneş 08:15
Öğle 13:21
İkindi 15:53
Akşam 18:16
Yatsı 19:40
Günün Karikatürü Tümü
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Fenerbahçe 19 39
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Trabzonspor 20 33
6. Alanyaspor 19 31
7. Hatayspor 19 31
8. Karagümrük 19 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Sivasspor 19 24
13. Rizespor 19 24
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 16 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Burnley 18 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 20 34
5. Sevilla 18 33
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 19 28
8. Real Betis 19 26
9. Cádiz 19 24
10. Levante 19 23
11. Getafe 18 23
12. Celta de Vigo 19 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Real Valladolid 20 20
16. Eibar 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 19 16
20. Huesca 20 13