Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde devam eden kapsamlı restorasyon çalışmalarının yer altı ayağını yerinde inceledi.

"Erdoğan'da zirvede olmalıydı, Dünya siyaseti Türkiye göz ardı edilerek dizayn edilemez"
"Erdoğan'da zirvede olmalıydı, Dünya siyaseti Türkiye göz ardı edilerek dizayn edilemez"
İçeriği Görüntüle

Ayasofya’nın tarihî tünellerine inen Bakan Ersoy, Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Fırat Diker’den yürütülen kazı, temizlik, belgeleme ve güçlendirme çalışmaları hakkında bilgi aldı.

İncelemelerinin ardından yer altında basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Ersoy, Ayasofya’nın tarihî su altyapısından yer altı mezar yapısına, tespit edilen yeni mekânlardan yüzlerce metre uzunluğundaki tünellere kadar çalışmaların ulaştığı son durumu paylaştı.

Ayasofya tünelleri ilk kez görüntülendi! Bakan Ersoy yerinde inceledi

Ayasofya’da Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon sürecinin yürütüldüğünü belirten Bakan Ersoy, çalışmaların yalnızca yapının görünen bölümleriyle sınırlı olmadığını, yer altındaki tarihî mirasın da bilimsel yöntemlerle araştırıldığını vurguladı.

"AYASOFYA’NIN ALTINDAN 3 BİN TONA YAKIN DOLGU MALZEMESİ ÇIKARTTIK"
Ayasofya’nın korunması için büyük bir hassasiyetle çalıştıklarını ifade eden Bakan Ersoy, şunları söyledi:

“Sizlerin de bildiği gibi Ayasofya-i Kebir Camii’nde Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon çalışmalarını başlattık ve büyük bir hassasiyetle sürdürüyoruz. Bu çalışmalar kapsamında eserin yer altında bulunan tünellerinde ve hipoje, yani yer altı mezar yapısında da titiz bir süreç yürütüyoruz.”

Yer altı çalışmalarının aşamalarına ilişkin tarihleri de paylaşan Ersoy, “31 Aralık 2024’te Ayasofya Camii’nin yer altı bölümlerine ait birinci etap etüt çalışmalarına, 2 Aralık 2025’te ise ikinci etap uygulamalarına başladık. Bu kapsamda Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerinde temizlik çalışmaları gerçekleştirdik ve alandan toplamda 3.000 tona yakın dolgu malzemesi çıkardık. Temizlik çalışmalarında önemli bir mesafe katettik; kalan bölümlerde çalışmalarımızı sürdürüyoruz.” dedi.

Ayasofya tünelleri ilk kez görüntülendi! Bakan Ersoy yerinde inceledi

Ayasofya’nın yer altındaki tarihî yapıların İstanbul’un geçmişteki su yönetimi sistemine ilişkin önemli bilgiler sunduğunu belirten Bakan Ersoy, tünellerin tarih boyunca üstlendiği işleve dikkat çekti.

Ersoy, “Bu yer altı ağı, tarih boyunca su dağıtımı ve yağmur sularının tahliyesi bakımından önemli işlevler üstlenmiştir. Yürüttüğümüz çalışmalarla Ayasofya’nın yer altı yapılarını ortaya çıkarırken İstanbul’un tarihî su yönetimi altyapısına ilişkin bilgileri de derinleştiriyoruz.” ifadelerini kullandı.

Vezir Bahçe ve Batı Bahçe’de yürütülen temizlik çalışmalarıyla yer altındaki tarihî mekânların ve tünel bağlantılarının daha ayrıntılı biçimde incelenebildiğini aktaran Ersoy, çalışmaların bilimsel belgeleme ve koruma ilkeleri doğrultusunda sürdürüldüğünü kaydetti.

Ayasofya tünelleri ilk kez görüntülendi! Bakan Ersoy yerinde inceledi

AYASOFYA’NIN ALTINDA DAHA ESKİ BİR DÖNEMİN İZLERİ
Bakan Ersoy’un açıklamalarında öne çıkan gelişmelerden biri de Vezir Bahçe bölgesindeki hipoje yapısında yürütülen çalışmalar oldu.

Yer altı mezar yapısındaki kazıların tamamlandığını açıklayan Ersoy, yapının özelliklerine ilişkin şu bilgileri verdi:

“Vezir Bahçe bölgesindeki hipoje yapısına ait kazıları tamamlamış durumdayız. Birbirine bağlantılı mekânlardan oluşan yapının ana mekânı yaklaşık 8 metre uzunluğa ve yine 8 metre toplam genişliğe sahiptir. Yapıda batı ve doğu yönünde iki farklı kanal hattı bulunmaktadır. Doğu yönünde devam eden Kanal-1 yaklaşık 25 metre uzunluğundadır ve buranın temizliğini tamamladık. Batı yönünde devam eden Kanal-2 hattında ise çalışmalarımızı sürdürüyoruz.”

Hipojede yürütülen temizlik çalışmalarında çamurla kaplı tabanın daha da altına inildiğini açıklayan Bakan Ersoy, mevcut Ayasofya yapısından daha eski bir döneme ait olabileceği değerlendirilen katmanlara dikkat çekti.

Ersoy, “Hipojede yürüttüğümüz temizlik çalışmalarında çamurla kaplı tabanın 1,5 metre daha altına indik. Bu bölümün mevcut Ayasofya yapısından daha eski bir döneme ait olduğunu değerlendiriyoruz. Böylece eserin yer altında, farklı dönemlere uzanan yapı katmanlarını da gün yüzüne çıkarıyoruz.” dedi.

Ayasofya tünelleri ilk kez görüntülendi! Bakan Ersoy yerinde inceledi

BATI BAHÇE’DE 6 MEKÂN VE 9 TÜNEL TESPİT EDİLDİ
Ayasofya’nın Batı Bahçe bölümünde sürdürülen çalışmaların ayrıntılarını da paylaşan Bakan Ersoy, bu alanda altı ayrı mekân ve bunlarla bağlantılı dokuz tünel tespit edildiğini açıkladı.

Ersoy, “Yer altı çalışmalarının sürdüğü diğer bölge olan Batı Bahçe’de ise Mekân-1’den başlayarak adlandırdığımız altı alan ve bu alanlarla ilişkili dokuz tünel tespit ettik.” ifadelerini kullandı.

Tespit edilen mekânların mimari özelliklerine ilişkin bilgi veren Bakan Ersoy, şöyle konuştu:

“Söz konusu altı alandan Mekân-1, 2 ve 3’ün atrium, yani avlu yapısına ait bodrum katları olduğunu söyleyebiliyoruz. Mekân-3 aracılığıyla geçiş sağlanan Mekân-4 ise atriumun hemen güneyinde yer alan farklı bir yapı olarak karşımıza çıkıyor. Buranın batı yönünde devam ettiği, fakat bir ayırıcı duvar vasıtasıyla bölündüğü anlaşılıyor.”

Diğer mekânlarda da araştırmaların sürdüğünü belirten Ersoy, “Mekân-2’nin kuzey yönündeki uzantısı durumunda olan Mekân-5’in şu ana kadar 4,5 metre uzunluğundaki kısmını ortaya çıkardık. Bu mekânın aynı doğrultuda devam ettiği anlaşılıyor.” dedi.

Mekân-6’nın ise Mekân-1’in kuzeyinde ve yapıya bitişik konumda bulunduğunu aktaran Ersoy, bu bölümün Soğukçeşme Sokağı’na doğru uzandığını ve yaklaşık 4 metre uzunluğunda, 4 metre genişliğindeki kısmının tespit edildiğini bildirdi.

Bakan Ersoy, genişlikleri 4 ila 4,8 metre arasında değişen koridor görünümlü mekânlardan 2, 3, 5 ve 6 numaralı alanlarda çalışmaların devam ettiğini söyledi.

Ayasofya tünelleri ilk kez görüntülendi! Bakan Ersoy yerinde inceledi

56 METRELİK TARİHÎ MEKÂNDA YAPISAL HASARLAR GİDERİLDİ
Ayasofya’nın yer altı bölümlerinde yalnızca kazı ve temizlik değil, tarihî dokunun korunmasına yönelik kapsamlı onarım ve güçlendirme çalışmalarının da gerçekleştirildiğini belirten Bakan Ersoy, müdahalelerde orijinal malzemeye eş malzeme kullanıldığını vurguladı.

Ersoy, “56 metre uzunluğundaki Mekân-2’de, 18 metrelik hat boyunca tonozlarda tamamlama çalışmaları yaparak yapısal hasarları giderdik. Bu müdahalelerde orijinal malzemeye eş malzeme kullandık. Mekân-2 ve 3’ün daha sonraki dönemlerde yapılan ara taş duvarlarla bölündüğü veya kesintiye uğradığı anlaşılıyor.” dedi.

Mekân-3’te dolgu toprağın temizlenmesi ve çıkarılan malzemelerin hassas biçimde elenmesi işlemlerinin sürdüğünü ifade eden Ersoy, duvarlar ile üst örtüyü oluşturan tonozlarda onarım ve güçlendirme çalışmalarının devam ettiğini kaydetti.

AYASOFYA’NIN ALTINDA 420 METRELİK TÜNEL HATTI TEMİZLENDİ
Bakan Ersoy, Batı Bahçe’de tespit edilen dokuz tünelden yedisinde dolgu toprak temizliğinin gerçekleştirildiğini, diğer iki tünelde ise tespit ve belgeleme çalışmalarının yapıldığını açıkladı.

Tünellerin tarihî altyapı işlevi gördüğünün değerlendirildiğini belirten Ersoy, “Bu altı mekânla ilişkili dokuz tünelin altyapı işlevi gördüğünü değerlendiriyoruz. Tünel-2 ve Tünel-8 dışındaki yedi tünelde dolgu toprak temizliği yaptık. Tünel-2 ve Tünel-8’de ise tespit ve belgeleme çalışmaları gerçekleştirdik.” ifadelerini kullandı.

Temizlenen tünellerin toplam uzunluğunun 420 metreye ulaştığını duyuran Bakan Ersoy, en uzun hattın 180 metreyle Tünel-4 olduğunu bildirdi.