Bir mobil uygulama, bir yapay zekâ aracı ya da bir SaaS ürünü geliştiren ekiplerin sıkça sorduğu soru şu: "Yazılımımızı nasıl koruyacağız?" Cevap tek bir hak türünde değil. Yazılım dünyasında telif hakkı, patent ve marka birbirini tamamlayan üç ayrı koruma sağlıyor.
Kaynak kod: telif hakkı
Bilgisayar programları, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser olarak korunuyor. Bu koruma için tescil gerekmiyor; eser, yaratıldığı anda korunmaya başlıyor ve koruma eser sahibinin ölümünden sonra yetmiş yıl devam ediyor. Ancak telif hakkı, kodun kendisini koruyor; aynı işlevi farklı bir kodla gerçekleştiren rakibi engellemiyor. Bu nedenle kodun oluşturulma tarihinin ispatı için sürüm kontrol kayıtları ve gerektiğinde noter tespiti önem taşıyor.
Buluş: patent
Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 82. maddesi, bilgisayar programlarını tek başına buluş saymıyor. Ancak bu istisna, yazılımın "kendisi" için geçerli. Bir yazılımın teknik bir sorunu teknik bir yolla çözdüğü durumlarda, örneğin bir cihazın enerji tüketimini azaltan veya veri iletimini hızlandıran bir yöntemde, bilgisayarla uygulanan buluş olarak patent koruması mümkün olabiliyor. Patent yirmi yıl, faydalı model ise on yıl koruma sağlıyor.
Burada en kritik konu yenilik. Buluşun başvurudan önce konferansta anlatılması, açık kaynak olarak yayımlanması veya bir yatırımcı sunumunda gizlilik sözleşmesi olmadan paylaşılması yeniliği tehlikeye atabiliyor. Kanun, buluş sahibinin kendi açıklamaları için başvurudan önceki on iki aylık süreyi hoşgörüyle karşılıyor; ancak bu süre birçok yabancı ülkede aynı şekilde tanınmıyor.
Ürün adı: marka
Uygulamanın adı ve logosu marka olarak tescil ediliyor. Yazılım ürünleri genellikle 9. sınıfta (indirilebilir yazılım) ve 42. sınıfta (yazılım hizmetleri, SaaS) korunuyor. Uygulama mağazaları ve alan adı uyuşmazlıklarında tescil belgesi belirleyici bir rol oynuyor.
Üçünü birlikte planlamak
Teknoloji girişimleri için doğru strateji, ürün geliştirme takvimiyle eşzamanlı bir fikri mülkiyet planı. Hangi yeniliğin patentlenebileceği, neyin ticari sır olarak saklanacağı ve hangi isimlerin marka başvurusuna konu edileceği lansmandan önce belirlenmeli. Bu değerlendirmenin teknik ve hukuki yönlerini birlikte ele alan bir marka avukatı ile çalışmak, yatırım turlarında da girişimin değerini somut hâle getiriyor; çünkü yatırımcılar, korunmayan bir teknolojiye değil, sahipliği belgelenmiş varlıklara yatırım yapıyor.
