Kira artışları yeniden gündemin önemli başlıklarından biri hâline gelirken, piyasada yalnızca yasal artış oranlarının değil, ev sahiplerinin birbirinden aldığı fiyat referanslarının da belirleyici olduğu bir dönem yaşanıyor. Özellikle kiracının çıktığı ve evin yeniden kiraya verildiği durumlarda, bazı ev sahipleri aynı binadaki veya yakın çevredeki ilanlara bakarak yeni kira bedelini belirliyor. “Yan binadaki ev bu fiyata kiralanıyorsa benim evim de eder” düşüncesiyle başlayan fiyatlama, başka bir ev sahibinin de daha yüksek bir rakam talep etmesine yol açıyor. Böylece ilk yüksek fiyat, kısa süre içerisinde yeni bir emsal hâline geliyor.
EMSAL FİYATLAMA!
Emlak sektöründe bu durum “emsal üzerinden fiyatlama” olarak değerlendirilirken, özellikle kiralık konut arzının sınırlı olduğu bölgelerde etkisi daha belirgin görülüyor. Sektör temsilcileri, bu zincirin özellikle boşalan konutlarda daha hızlı çalıştığını belirtiyor. Mevcut kiracılar için yasal artış mekanizması devam ederken, evin yeni kiracıya hangi bedelle verileceği konusunda piyasadaki güncel ilanlar önemli bir referans oluşturuyor. Eski kiracı ile yeni kiracı arasındaki kira farkının açılması da diğer ev sahiplerinin beklentilerini yükseltebiliyor.
“BENİM DE GİDERİM ARTTI”
Bazı ev sahipleri ise kira beklentilerini kendi giderlerindeki yükselişle gerekçelendiriyor. Son dönemde akaryakıt fiyatlarının artmasıyla “ulaşım ve diğer giderler yükseldi” diyerek kira bedelini artırmak isteyenlerin bulunduğu belirtiliyor. Aidat ve bakım maliyetlerindeki artış da benzer şekilde gerekçe gösteriliyor. Uzmanlara göre konutun kira değerini belirleyen temel unsurlar ise ev sahibinin kişisel giderlerinden çok bölgedeki arz-talep dengesi, taşınmazın özellikleri ve benzer konutların gerçek kira değerleri. Bu nedenle maliyetlerdeki her artışın aynı oranda kira bedeline yansıtılması piyasa açısından doğrudan bir ölçü oluşturmuyor.
ENFLASYONU ATEŞLİYOR
Türkiye genelinde ortalama kira 28 bin 40 liraya yükselirken, İstanbul’da bu miktar 45 bin 510 liraya ulaştı. İstanbul’u 40 bin 940 lirayla Muğla, 34 bin 440 lirayla Ankara, 33 bin 369 lirayla İzmir ve 29 bin 306 lirayla Antalya izledi. Sektör araştırmalarında İstanbul’da son bir yıldaki kira artışının yüzde 62 seviyesine çıktığı görülüyor. Özellikle işe, okula ve toplu taşımaya yakın konutlara yönelik talebin güçlü kaldığı bölgelerde arzın yetersiz olması fiyatları yüksek tutuyor. Bu bölgelerde birkaç yüksek fiyatlı ilan bile kısa sürede yeni kira beklentilerinin oluşmasına yol açabiliyor.
KİRALIK ODA BİLE ASGARİ ÜCRETİ ZORLUYOR
İstanbul’da yükselen konut kiraları, vatandaşları alternatif barınma seçeneklerine yöneltiyor. Ev kiralamakta zorlananların bir bölümü oda kiralamayı tercih ederken, ilanlarda oda fiyatları 15 bin liradan başlayıp merkezi ilçelerde 30 bin liraya kadar çıkıyor. Beşiktaş, Kadıköy, Şişli ve Sarıyer gibi ulaşım imkânlarının güçlü olduğu bölgelerde oda kiraları daha yüksek seviyelere ulaşıyor. Öğrencilerin yanı sıra çalışanlar ve İstanbul’a yeni gelenler de maliyeti paylaşmak için ortak evlere yöneliyor.
