Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, 2026 yılının 3'üncü Enflasyon Raporu'nu açıkladı. Ağustos ayında açıklanan bir önceki raporda 2026 sonu enflasyon tahmini 2 puan artırılarak yüzde 28'e çıkarılmıştı. Aynı raporda 2027 yıl sonu tahmini yüzde 15, 2028 yıl sonu tahmini ise yüzde 9 olarak açıklanmıştı.
Yılın son raporunda 2026, 2027 ve 2028 enflasyon tahminleri bir kez daha yükseldi. İşte detaylar...
Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan'ın açıklamalarından satırbaşları:
Enerji fiyatları jeopolitik gelişmelere bağlı olarak oynak bir seyir izlemektedir. Arz kısıtları sürerken navlun maliyetleri önemli ölçüde arttı. Savaş kaynaklı gelişmeler Orta Doğu'daki büyümeyi olumsuz etkilemiştir. Manşet enflasyon küresel ölçekte artmaya devam ediyor. ABD ve Avrupa Merkez Bankaları politika faizine dair fiyatlamaları yukarı kaydı. Gelişmiş ülkelerde uzun dönem tahvil faizleri yüksek düzeyini koruyor. Gelişmekte olan ülkelere portföy akımlarında oynaklık sürüyor.
İkinci çeyrekte büyüme iç talep öncülüğünde yavaşladı. Üçüncü çeyrekte hizmet üretimi artarken sanayi üretimi geriledi. Kapasite kullanım oranı tarihsel ortalamaların altında. Bu oran üçüncü çeyrekte geriledikten sonra ekim ayı itibarıyla dördüncü çeyrekte bir miktar arttı. Üçüncü çeyrekte manşet işsizlik oranı yataya yakın seyrediyor. İşsizlik oranı geçmiş dönem ortalamaların oldukça altında olsa da geniş tanımlı göstergeler daha sıkı işgücüne işaret ediyor.
Küresel ticaret ve jeopolitik koşullara rağmen ihracat 2 ve 3. çeyrekte olumlu performans gösterdi. 3. çeyrekte altın ve enerji dengelerinde iyileşme dış ticarete olumlu katkı verirken, iç talepteki zayıf seyrin etkisiyle ithalat geriledi. 3. çeyrekte azalan dış ticaret açığı ekim ayında enerji fiyatlarındaki artış kaynaklı yükseldi.
Ocak-Eylül döneminde ülkemize gelen turist sayısı sınırlı geriledi. Ortalama turizm harcamalarında gerileme ziyaretçi sayısındaki gerilemeyi telafi etti. Böylelikle turizm gelirleri önceki yılın aynı döneminin üzerinde gerçekleşti. Olumsuz dış koşullara rağmen cari açığın üçüncü çeyrekte de olumlu seyrettiğini öngörüyoruz. 2026 yılında cari açığın milli gelire oranının uzun dönem ortalamasının altında olmasını bekliyoruz.
DEZENFLASYONDA İVME KAYBI
Ekim ayında yıllık tüketici enflasyon yüzde 29,8 olarak gerçekleşti. Arz yönlü baskılar dezenflasyonda ivme kaybına neden oldu. Uyguladığımız politikalar nedeniyle enflasyon mayıs ayında gerilemeye başladı. Ancak bu düşüş enerji fiyatlarının yeniden yükselmesiyle son dönemde ivme kaybetti. Ekimde enerji dışındaki tüm ana gruplarda enflasyon geriledi.
GIDA ENFLASYONUNDA DALGALANMANIN NEDENİ
Tarımsal üretimin toparlanmasıyla gıda enflasyonu yılın ikinci yarısında geriledi. Bunun yanında taze meyve ve sebze fiyatları gıda enflasyonunda dalgalanmaya neden oluyor. Öncü veriler sebze fiyatlarının kasım ayında da yükselişini sürdürdüğünü gösteriyor.
HİZMET ENFLASYONU
Hizmet enflasyonunda dezenflasyon devam ediyor. Ancak hizmet grubundaki iyileşme tüm alt kalemlerde aynı gerçekleşmiyor. Talep koşulları, jeopolitik gelişmeler bu ayrışmada etkili oluyor. Eğitim enflasyonu beklentimizi aştı. Haberleşme enflasyonu belirgin şekilde yükselerek bu yıl yüzde 43,3'e ulaştı. Akaryakıt kaynaklı ulaştırma enflasyonu yüzde 42,5 ile geçen yılı aştı.
Aylık kira artışları son aylarda kayda değer bir yavaşlama ile hizmet grubunun altına indiğini görüyoruz. Bu gelişme hizmet enflasyonunda kira kaleminden gelen ataletin zayıfladığını gösteriyor.
PARA POLİTİKASI
Ağustosun son haftasında 1 hafta vadeli repo ihalelerine yeniden başladık. Böylece para piyasalarında gecelik vadeli faiz oranları yüzde 40 olan üst banttan politika faizi seviyesine geriledi. Ekim ayında faizi yüzde 36'ya çektik.
Fon piyasasında yaşanan gelişmelerin ardından fonlardan çıkışlar büyük oranda mevduata yöneldi. Tahvil faizleri kısa vadede gerilerken, uzun vadede yükseliş görmüştür.
ENFLASYON TAHMİNLERİ
2026 yıl sonu enflasyon tahminimizi yüzde 29,5 olarak yukarı yönlü güncelledik. Enflasyonun 2027 yıl sonunda ara hedeflerimiz olan yüzde 21’e, 2028 yıl sonunda yüzde 13,5’e, 2029 yıl sonunda yüzde 9’a geriledikten sonra orta vadede enflasyon hedefi olan yüzde 5 seviyesinde istikrar kazanacağını öngörüyoruz.
Tahminlerdeki güncellemede, savaş kaynaklı gelişmeler belirleyici oldu. Savaşın seyrine ilişkin belirsizliklerin sürmesi ve enerji fiyatlarının, bir önceki Rapor dönemine kıyasla daha uzun süre yüksek kalacağı beklentisi, enflasyon tahminlerini yukarı yönlü etkiledi. Ayrıca, gıda enflasyonu varsayımındaki güncelleme tahmin patikasındaki yükselişe katkıda bulundu.
ENFLASYONDA RİSKLER
Şimdi sizlerle enflasyon tahminlerimiz üzerinde öne çıktığını düşündüğümüz riskleri ve olası etkilerini paylaşmak isterim.
Jeopolitik gelişmeler ile finansal piyasalar ve emtia fiyatlarında yaşanan oynaklıkların etkisiyle ekonomik görünüme ilişkin belirsizlik yüksek seyrediyor.
Enerji tarafında; jeopolitik gelişmeler önde gelen risk unsuru olmaya devam ediyor. Ayrıca, doğal gaz tarafındaki arz yönlü kısıtlar da enerji fiyatları üzerindeki baskıyı canlı tutuyor.
Gıda fiyatları tarafında da savaşın ve olumsuz hava koşullarının uluslararası tarımsal emtia ve tarımsal girdi fiyatları üzerindeki etkisi önemini koruyor. Ayrıca, yönetilen/yönlendirilen kategorisindeki ürünlerde gerçekleşebilecek fiyat ayarlamaları da bu yöndeki riskleri artırabilir.
Diğer taraftan, yurt içi arz koşullarındaki gelişmeler, özellikle işlenmemiş gıda grubunda her iki yönde de oynaklık oluşturabilecek bir faktör olarak karşımızda duruyor.
Ek olarak, arz şoklarının enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışı açısından riskler barındırdığını vurgulamak isterim. Enerji ve diğer emtia fiyatlarındaki artışların uzun süre devam etmesi ve maliyet şoklarının sıklaşması, dezenflasyon sürecini yavaşlatma riski taşıyor. Bu şokların enflasyon beklentileri ve firmaların fiyatlama davranışları üzerindeki ikincil etkilerini takip ediyoruz.
Son olarak, para politikasının gecikmeli etkileri ve finansal koşulların daha fazla sıkılaşması gibi unsurlarla yurt içi talep koşulları baz senaryoda öngördüğümüzden daha zayıf seyredebilir. Bu durum, enflasyon tahminlerimiz üzerinde aşağı yönlü risk oluşturuyor.
