İngiltere Savunma Bakanı John Healey, artan güvenlik tehditlerine rağmen savunma bütçesine yeterli kaynak ayrılmadığını belirterek görevinden istifa etti.
Başbakan Keir Starmer'a gönderdiği mektupta Rusya tehdidi, Orta Doğu'daki çatışmalar ve NATO yükümlülüklerine dikkat çeken Healey, hükümetin savunma ihtiyaçlarını karşılayacak finansmanı sağlamadığını ileri sürdü.
İSTİFA MEKTUBUNDA NELER YAZDI?
Savunma Yatırım Planı'nın ülkenin ihtiyaç duyduğu seviyenin altında kaldığını belirten Healey, "Silahlı Kuvvetlerimize ihtiyaç duydukları kaynakları sağlamayan bir planı kabul edemem. Bu nedenle istifa etmekten başka seçeneğim kalmadı" ifadelerini kullandı.
Healey'nin Başbakan Starmer'a sunduğu istifa mektubunda şunları aktardı:
"Sayın Keir, bu, yazmayı hiç beklemediğim bir mektup ve bunu şimdi büyük bir üzüntü ve isteksizlikle yazıyorum.
İşçi Partisi hükümeti olarak iki yıldan kısa sürede başardıklarımızla gurur duyuyorum. Ukrayna Savunma Temas Grubu ve Gönüllüler Koalisyonu ile Ukrayna konusunda uluslararası liderlik üstlendik. Britanya'yı NATO içinde Avrupa'nın önde gelen ülkelerinden biri haline getirdik. Savunma harcamalarını, kimsenin beklediğinden üç yıl daha erken bir tarihte GSYH'nin yüzde 2,5'ine çıkardık. Son 50 yılın en kapsamlı savunma reformlarını başlattık. Son on yılların en büyük savunma ihracat anlaşmalarını imzaladık. Türünün ilk örneği olan Stratejik Savunma İncelemesini yayımladık. Silahlı Kuvvetlerimize son 20 yılın en büyük maaş artışını sağladık. Asker aileleri için en kötü durumdaki 1.200'den fazla konutu yeniledik. Avrupa'daki müttefiklerimizle ilişkileri sıfırladık ve Almanya, Norveç ve Fransa ile büyük savunma anlaşmaları imzaladık.
Bu hükümete Başbakan olarak liderlik ettiniz ve hem yurt içinde hem de yurt dışında büyük saygı kazandınız. Benim gibi sizin de Silahlı Kuvvetlerimiz ve Birleşik Krallık savunması için çalışan herkesle gurur duyduğunuzu biliyorum.
Hükümete geldiğimizde Britanya'nın yeni bir tehdit çağıyla karşı karşıya olduğunu ve bunun yeni bir savunma dönemini zorunlu kıldığını kabul ettik. Birlikte görevlendirdiğimiz Stratejik Savunma İncelemesi, Silahlı Kuvvetlerimizi dönüştürmek, ittifaklarımızı güçlendirmek, savaşın doğasını değiştiren teknolojilere yatırım yapmak ve savunma sanayisini ekonomik büyümenin motoru haline getirmek için on yıllık bir vizyon ortaya koydu.
"HÜKÜMET YARDIM ETMEDİ"
Bu yeni savunma dönemi, Savunma Yatırım Planı aracılığıyla daha fazla yatırım gerektiriyordu. Ocak ayında tamamlanan ve sizin, benim ve Maliye Bakanı'nın denetlediği kapsamlı hükümet çalışması, karşı karşıya olduğumuz zorluğun boyutunu ve savunma üzerindeki artan talepleri doğruladı.
Ancak o tarihten bu yana, siz gerekli kaynakları taahhüt edemediniz ve Hazine de ülkenin artan tehditlerle karşı karşıya olduğu bu dönemde savunmanın ihtiyaç duyduğu kaynakları sağlamaya istekli olmadı.
O tarihten bu yana savunma üzerindeki baskılar daha da arttı. Aynı şekilde Birleşik Krallık'ın müttefiklerine verdiği taahhütler de büyüdü. Orta Doğu'daki çatışmalar, Birleşik Krallık'ın çok uluslu Hürmüz Boğazı güvenlik misyonuna liderlik etmesi, NATO'nun Kuzey Kutbu görevine öncülük etmesi, Rusya'nın Birleşik Krallık ve NATO ülkelerine yönelik faaliyetlerini artırması ve Ukrayna'ya yönelik saldırıların yoğunlaşması, ayrıca Paris Anlaşması ile ateşkes sonrası Ukrayna'ya Britanya konuşlandırılmasının teyit edilmesi bu baskıları daha da artırdı.
"HAZİNE GEREKLİ KAYNAKLARI SAĞLAMADI"
Savunma Yatırım Planı ile iki hedefi aynı anda gerçekleştirmeye çalıştık. Birincisi, mevcut artan operasyonel ihtiyaçları karşılamak ve Stratejik Savunma İncelemesi'nin öngördüğü dönüşümü hızlandırmak. İkincisi ise bir sonraki Harcama İncelemesi döneminde, sizin de kabul ettiğiniz üzere, 2035 yılında savunma harcamalarının GSYH'nin yüzde 3,5'ine çıkarılması yönünde net bir yol haritası oluşturmaktı.
Bu noktaya gelmek için ne kadar yoğun çalıştığınızı biliyorum. Savunma Yatırım Planı'nın finansmanını sağlama sürecinde bunun diğer bakanlıklardaki meslektaşlarımız üzerinde getirdiği yükü de tamamen anlıyorum. Hem bugün hem de gelecekte savunmaya daha fazla yatırım yapılması gerektiğinin farkındayım. Bu süreçte destek veren tüm meslektaşlarıma minnettarım ve aldıkları kararların ne kadar zor olduğunu takdir ediyorum.
Daha önce de belirttiğim gibi, Avrupa'daki diğer ülkelerin yaptığı gibi çok uluslu iş birlikleri yoluyla orta vadeli finansman sorunlarını aşmanın güvenilir yolları bulunmaktadır. Bu sayede İşçi Partisi hükümetimizin görevlerini yerine getirme kapasitesini koruyabiliriz.
Ancak bu hafta pazartesi günü tarafıma tam olarak iletilen Savunma Yatırım Planı'na ilişkin mali uzlaşı, savunmanın ve ülkenin bu tehlikeli dönemde ihtiyaç duyduğu seviyenin oldukça altında kalmaktadır. Mevcut destek, ilk iki yılda operasyonel baskıların ve savaşa hazırlık seviyesini hızla artırma zorunluluğunun gerisinde kalmaktadır. Ayrıca 2030 yılında savunma harcamalarının GSYH'nin yalnızca yüzde 2,68'ine ulaşmasını öngörmektedir. Oysa mevcut yatırımlarla gelecek yıl zaten yüzde 2,6 seviyesine ulaşacağız.
"İSTİFA ETMEKTEN BAŞKA SEÇENEĞİM KALMADI"
Geçen hafta tehditleri siz de açıkça ortaya koydunuz: 'Bu, bizim istihbarat değerlendirmemiz ve NATO'daki diğer ülkelerin değerlendirmesidir; Rusya'nın 2030 yılı gibi erken bir tarihte NATO'ya saldırma ihtimali bulunmaktadır.'
Savunmanın neye ihtiyaç duyduğunu biliyorsunuz. Bunu şubat ayında Münih Güvenlik Konferansı'nda yaptığınız konuşmada da güçlü bir şekilde savundunuz. Şu anda ihtiyaçları karşılamayan bir Savunma Yatırım Planı olmadan, Silahlı Kuvvetlerimizin hazırlık seviyesini düşürecek, operasyonlarda görev yapan personelin riskini artıracak ve ülkemizi daha az güvenli hale getirecek kararlar almak zorunda kalacağım.
Silahlı Kuvvetlerimize ihtiyaç duydukları kaynakları sağlamayan bir Savunma Yatırım Planı'nı kabul edemeyeceğimi size açıkladıktan sonra, Savunma Bakanlığı görevimden istifamı sunmaktan başka seçeneğim kalmadı.
Başbakan olarak karşı karşıya olduğunuz olağanüstü zorluklarda size başarılar diliyorum. Her zaman olduğu gibi, İşçi Partisi hükümetimiz tam desteğime sahip olmaya devam edecektir."
SON BİR AYDA İSTİFA EDEN ALTINCI BAKAN
Healey, son bir ay içinde hükümetten istifa eden altıncı bakan oldu.
Sağlık Bakanı Wes Streeting 14 Mayıs'ta görevinden ayrılmış, hükümetin "sürüklenişini" ve "vizyon eksikliğini" eleştirmişti. İki gün sonra Koruma Bakanı Jess Phillips de mevcut liderlik altında görevine devam edemeyeceğini belirterek istifasını sunmuştu.
Aynı gün bakan yardımcıları Miatta Fahnbulleh, Alex Davies-Jones ve Zubir Ahmed de görevlerinden ayrılmıştı.
MUHALEFETTEN DESTEK
Eski güvenlik bakanı ve Muhafazakar Parti milletvekili Tom Tugendhat, Healey'nin istifasının hükümetin savunma politikalarındaki sorunlarınlara işaretetti.
Tugendhat, "İçinde bulunduğumuz durumdan dolayı her partiyi eleştirdim ama gerçek artık ortada. Barışa duyulan kayıtsız güven sona erdi. Yeniden silahlanmalıyız" dedi.
Healey'nin istif a mektubu için de "Bu, gönderilmesi gereken doğru mektup" değerlendirmesinde bulundu.
