İran’da hayat pahalılığına tepki olarak başlayıp 16. gününde rejimi sarsan bir isyana dönüşen olaylar, uluslararası sistemde "Doğu-Batı" çatışmasını tetikledi. ABD Başkanı Trump’ın "Kurumları ele geçirin" çağrısından saatler sonra Avrupa ülkeleri de sahneye çıktı.
- Avrupa’dan Büyükelçilere "Şok" Davet
Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, eş zamanlı bir kararla Tahran yönetimine yönelik diplomatik baskıyı artırdı:
Fransa: Dışişleri Bakanı Barrot, "İran’daki devlet şiddeti tahammül edilemez, inhumandır" diyerek İran Büyükelçisi’ni bakanlığa çağırdı.
Almanya: Berlin yönetimi, "İran rejiminin kendi halkına karşı tutumu şok edici" açıklamasını yaparak büyükelçiyi muhatap aldı.
Slovenya ve İtalya: İki ülke de benzer şekilde şiddetin durdurulması ve tutuklananların serbest bırakılması için Tahran’a nota verdi.
Yeni Yaptırımlar Yolda: AB Komisyonu Başkanı Von der Leyen, Devrim Muhafızları’nı da kapsayacak ek yaptırımların "hızla" hayata geçirileceğini duyurdu.
- Rusya: "Dış Güçler İran’ı Yıkmak İstiyor"
Batı’nın hamlelerine Moskova’dan jet hızıyla ve oldukça sert bir yanıt geldi. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, protestoların dışarıdan kışkırtıldığını savundu:
"İran’a düşman dış güçler, toplumsal gerilimi devleti istikrarsızlaştırmak ve yıkmak için kullanıyor. 'Renkli devrim' yöntemleri devrede. İran'ın iç işlerine yönelik bu yıkıcı müdahaleyi şiddetle kınıyoruz."
- Rusya’dan ABD’ye "Yaptırım" ve "Saldırı" Uyarısı
Zaharova, Trump’ın "İran ile iş yapana %25 gümrük vergisi" planını "şantaj" olarak nitelendirerek reddettiklerini açıkladı. Ayrıca, olası bir ABD askeri müdahalesine karşı şu tarihi uyarıyı yaptı: "Dış kışkırtmaları bahane ederek İran'a saldırmayı planlayanlar, bunun Orta Doğu ve küresel güvenlik için doğuracağı vahim sonuçların farkında olmalıdır."
- Sahadaki Acı Tablo: 664 Ölü
HRANA’nın (İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı) 13 Ocak raporuna göre, 16 günlük süreçte; 133 emniyet görevlisi ve 9 çocuk dahil olmak üzere toplam 664 kişi hayatını kaybetti. Gözaltı sayısının ise 10.721’e ulaştığı bildiriliyor.
Avrupa'nın bu sert diplomatik çıkışı, Trump'ın ekonomik ve askeri tehditleriyle birleşince İran yönetimi köşeye sıkışmış durumda. Rusya'nın ise müttefiki İran'ı korumak adına "savaş sebebi" sayılabilecek kadar sert bir dil kullanması, 2026'nın ilk aylarında bölgesel bir savaş riskini ciddi şekilde masaya getirdi.
