Dünya hayatını sadece bir piyasa düzlemi, insanı ise o piyasanın bir "maliyeti" olarak gören seküler paradigmanın aksine; İslam’ın emek tasavvuru, insanı "Eşref-i Mahlukat" (yaratılmışların en şereflisi) ve yeryüzünün imarından sorumlu bir "Emanetçi" olarak konumlandırır. 1 Mayıs, bu perspektiften bakıldığında, sadece bir sınıf mücadelesi değil, aynı zamanda ilahi bir mizan (denge) ve adalet arayışıdır.
Adaletin Ontolojik Gerekliliği:
İslam hukukunun ve ahlakının en temel düsturlarından biri olan "İşçinin ücretini alın teri kurumadan veriniz" hadis-i şerifi, davranış bilimlerindeki "anlık geri bildirim" ve "emeğin karşılık bulması" ihtiyacının en veciz ifadesidir. Ancak buradaki "ücret", sadece maddi bir bedel değildir. O, emeğin kutsiyetine duyulan hürmetin, yani insanın onurunun (kerametinin) teslim edilmesidir. Kuran’ın "İnsan için ancak çalıştığının karşılığı vardır" (Necm, 39) ayeti, emeği hayatın merkezine koyan evrensel bir anayasadır.
Mülkiyetin Sınırı ve Emeğin Hakkı:
Kuran-ı Kerim, servetin sadece zenginler arasında dönen bir güç olmasını reddeder (Haşr, 7). Davranış bilimlerinde "güç mesafesi" olarak adlandırılan uçurumun, İslam’daki karşılığı "Kenz" (biriktirme) ve sömürü yasağıdır. İşveren ile işçi arasındaki ilişki, bir efendi-köle diyalektiği değil; bir "Akit" (sözleşme) ve kardeşlik hukuku üzerine kuruludur. Ebuzer el-Gıfari’nin o meşhur duruşuyla hatırlattığı gibi: "Yediğinizden yedirmek, giydiğinizden giydirmek" sadece bir yardımseverlik değil, yapısal bir adalet zorunluluğudur.
Bir Fütüvvet Ritüeli Olarak 1 Mayıs:
Anadolu’nun ruh kökü olan Ahilik teşkilatı, işi bir ibadet, iş yerini ise bir "edep mektebi" olarak görmüştür. Bu gelenekte elin açıklığı (cömertlik), kapının açıklığı (misafirperverlik) ve sofranın açıklığı (paylaşım) esastır. 1 Mayıs, bu kadim Fütüvvet (yiğitlik ve cömertlik) ahlakının modern dünyadaki yankısıdır. İnsanın emeğini "meta"laştıran kapitalist hırsa karşı; emeği "emanet" bilen, alın terini "rahmet" sayan bir duruşun adıdır.
Mizanı Bozmamak:
"Ölçüde ve tartıda adaleti yerine getirin" (En'am, 152) emri, sadece pazar yerindeki terazi için değildir; o, toplumsal sınıflar arasındaki denge, yani "mizan" içindir. 1 Mayıs’ı anlamak; zayıfın hakkının güçlüden zorlanmadan alındığı bir toplumsal düzeni düşlemektir.
Çünkü biliyoruz ki; mizan bozulduğunda huzur kaybolur. Emeğin hakkını vermek, sadece bir ekonomik tercih değil, arzın dengesini korumak ve Yaradan’ın emanetine sahip çıkmaktır. Bugün, ellerin değil, kalplerin ve adaletin birleştiği, emeğin "secde" kadar aziz bilindiği bir idrak günüdür.
